Кіріспе

Канаданың Конфедерация әкесі

Сэр Сэмюэл Леонард Тилли (8 мамыр 1818 – 25 маусым 1896) – канадалық саясаткер және Конфедерацияның негізін қалаушылардың бірі. Тиллидің әкесі мен анасы екі жағынан да Біріккен Империяның адал қолдаушыларынан тараған. Фармацевт болған ол дәріхана ісімен айналысты.

Жеке өмір

Гагетаун қаласында туған Тилли, Нью-Брансуик штатының дүкеншісі Томас Морган Тилли мен Сьюзан Энн Петерстің ұлы болды. Ол әкесінің де, анасының тамырынан да американдық лоялистердің ұрпағы еді. 1843 жылдың 6 мамырында Сент-Джон қаласында Джулия Энн Ханфордқа үйленді, олардың сегіз баласы болды. Ханфорд 1862 жылы қайтыс болғаннан кейін Тилли жесір қалды. 1867 жылдың 22 қазанында Нью-Брансуик штатының Сент-Стефан қаласында Алиса Старр Чипманға үйленді; олардың екі баласы болды, соның ішінде болашақ Нью-Брансуик премьері Леонард Перси де Вулф Тилли де бар еді. Сэмюэл Леонард Тилли 1896 жылдың 25 маусымында қайтыс болды.

Саяси мансап

Сэмюэл Леонард Тилли араздық қозғалысының белсендісі ретінде саясатқа қадам басты. 1848 жылғы экономикалық төңкерістің салдарынан, оның бір бөлігі Ұлыбританияның экономикалық саясатымен байланысты болды, ол жауапты үкіметтің жақтаушысы болды. Кейін Тилли Нью-Брансуик колониялық қауымдастығына қосылды, ол колонияның мемлекеттік шығындарды өз бақылауында ұстауын, мемлекеттік мектеп жүйесін құруды, мемлекеттік жұмыстарды мемлекеттік бақылауда ұстауды және жалпы «әділ үкіметті» қолдады. 1850 жылы Нью-Брансуик Ассамблеясына либерал ретінде алғаш рет сайланған ол 1854 жылғы сайлауда реформаторлар билікке келгенге дейін оппозицияда отырды. Тилли Чарльз Фишер үкіметінде провинциялық хатшы болып тағайындалды. 1855 жылы ол Ассамблеяны тыйым салу туралы заңды қабылдауға көндірді, бірақ ол сәтсіз аяқталып, кейіннен жойылды. Ол Шарлоттаун, Лондон және Квебек конференцияларына Канада Конфедерациясын қолдаушы ретінде қатысты. 1861 жылдан 1865 жылғы сайлауда жеңіліске ұшырағанға дейін Нью-Брансуик колониясының премьер-министрі болып қызмет етті. Премьер ретінде ол Нью-Брансуиктің Конфедерацияға қосылуын және колонияаралық темір жол құрылысын қолдады. Көпке тараған әңгіме бойынша, Тилли Канада атындағы «Доминион» сөзінің авторы. Конфедерацияның әкелері Канаданың алдына қандай сөз қою керектігін талқылады, ал Макдональд «Канада Корольдігін» ұсынды. Таңертеңгі дұға кезінде, кузені доктор Сэмюэл Тилли ГОВЕ-тің (редактордың бес туысы, ол сондай-ақ Тилли қолданған Забур кітабына ие) арт жағындағы Сент-Эндрюде, екеуі де шіркеуге барар жолда, Тилли Забур 72:8 оқыды, онда «Ол теңізден теңізге дейін, өзеннен жердің шетіне дейін билік етеді» делінген, және осы шабытты басқаларымен бөлісті, себебі олардың мақсаты жаңа мемлекетті Тынық мұхитқа дейін және Сент-Лоуренс өзенінен Солтүстік полюске дейін кеңейту болатын. «Доминион» сөзі бұрын да қолданылған, бірақ Тилли Макдональдтың қалауына қарамастан, оны Канадаға қатысты қолдануға ынталанды. Бұл термин 1 шілде күнін ұлттық мереке деп атауға себеп болды; алайда, Канаданың бірегей тарихи дамуына сілтеме 1982 жылы жойылды, өйткені көптеген канадтықтар қолданған «Канада күні» Парламент актісімен ресми түрде бекітілді. Француз тілінде бұл күн ұзақ жылдар бойы la fête nationale (ұлттық мереке немесе ұлттық туған күн) деп аталды, бұл күн қазір Квебекте 24 маусым күніне жиі қолданылады, ол ресми түрде Сент-Жан Баптист күні деп танылады. Тилли 1867 жылы Конфедерациямен бірге федералды саясатқа қатысып, федералды кабинетте Кеден министрі болып қызмет етті. 1873 жылы Қаржы министрі болып тағайындалды және сол жылы үкімет жеңіліске ұшырағанға дейін қызмет етті. 1873 жылы Нью-Брансуиктің төртінші вице-губернаторы болып тағайындалды және 1878 жылға дейін қызмет етті. Макдональдтың консерваторлары 1878 жылы билікке оралғанда, Тилли Сент-Джон округінен депутат болып сайланды және қайтадан Қаржы министрі болды; бұл қызметте ол Канаданың қаржы саясатының негізі болған қорғау тарифін енгізді. Ол 1885 жылы саясаттан зейнеткерлікке шыққанға дейін кабинетте қызмет етті, содан кейін Нью-Брансуиктің жетінші вице-губернаторы болып тағайындалды. Сэр Леонард Тилли ғимараты оның құрметіне аталды. Ол Нью-Брансуиктің Сент-Джон қаласындағы Фернхилл зиратында жерленген.

Отбасы

Құрметті Сэмюэл Леонард Тилли, C. B., сол кездегі кеден министрі, 1867 жылғы 20 қазанда екінші әйеліне үйленді. Элис Старр Чипман – кеме иесі (The Cedars) Захария Чипман мен оның әйелі Мэри Элизаның қызы. Олардың екі ұлы болды: Герберт Чипман Тилли, 1868 жылғы 6 қыркүйекте дүниеге келген, және Леонард Перси ДеВулф Тилли, 1870 жылғы 21 мамырда туған. 1884 жылдың шілдесінде ол әйелімен бірге Осборндағы королева Викторияға, принцесса Луиза арқылы таныстырылды. Олар тәбетсіздік қозғалысының белсенді қайраткерлері болды. 13 жыл бойы олар Фредериктондағы Үкімет үйінде тұрғанда, олардың тойларында ешқандай маскүнемдік ішімдігі қолданылмады. Элис Фредериктондағы Виктория колледжінің ауруханасын құруда маңызды рөл атқарды. Ол ұлдарға арналған өнеркәсіптік мектепті, медбикелер үйін, теңізшілер миссиясын және Сент-Джон, Нью-Брансуиктегі туберкулезбен ауыратындарға арналған үйді құруға көмектесті. Нью-Брансуиктің Сент-Стефан қаласындағы Чипман үйі 1902 жылы Чипман еске алу ауруханасын құру үшін мұрагерлермен сыйға берілді. Элис Ұлттық әйелдер кеңесінің негізін қалаушы мүшесі және Сент-Джон жергілікті әйелдер кеңесінің президенті болды.