Кіріспе

Жобаларды басқару саласындағы маман

Жоба менеджері – жобаларды басқару саласындағы маман. Жоба менеджерлері жобаны жоспарлауға, материалдық-техникалық жабдықтауға және орындауға жауапты, оның нақты көлемі, басталуы және аяқталуы бар кез келген іс-әрекетте, саласына қарамастан. Жоба менеджерлері ұйымның түрлі бөлімдері басшыларынан туындаған мәселелер мен келіспеушіліктер бойынша бірінші байланыс нүктесі болып табылады, проблема жоғарырақ деңгейдегі басшылыққа жеткенше, жоба өкілі ретінде әрекет етеді. Жобаны басқару – жоба менеджерінің жауапкершілігі. Бұл маман нәтижеге тікелей қатыспай, керісінше, түрлі тараптардың жұмысын, өзара іс-қимылын және міндеттерін осылай ұйымдастыруға тырысады, соның арқасында жалпы сәтсіздік қаупі азаяды, пайда максималды болады және шығындар ең төменгі деңгейде ұсталады.

Архитектуралық жобаның менеджері

Архитектуралық жоба менеджері – сәулет саласындағы жоба менеджері. Олар құрылыс саласындағы әріптестерімен көптеген ортақ дағдыларға ие. Көбінесе бас мердігердің кеңсесінде құрылыс жобасының менеджерімен тығыз байланыста жұмыс істейді, сонымен қатар жобалау тобының және құрылыс жобасына үлес қосатын көптеген консультанттардың жұмысын үйлестіреді, клиентпен байланысты басқарады. Бюджет, кесте және сапаны бақылау мәселелері сәулетшінің кеңсесіндегі жоба менеджерінің жауапкершілігінде болады.

Құрылыс менеджері

Құрылыс менеджерлері жобалау, тендерлік ұсыныстарды беру, келісімшартты басқару және жобаны салу сияқты салаларда, сондай-ақ аралық және құрылыс аяқталғаннан кейінгі кезеңдермен негізгі айналысады. Бұған дейін Американ құрылыс индустриясында ешқандай стандарттау деңгейі болмады, әр штат өзінің құзыратындағы талаптарды анықтады. Дегенмен, АҚШ-тағы бірнеше сауда бірлестіктері жоба менеджерінің құзыреттілігін анықтау үшін жалпы қабылданған біліктіліктер мен сынақтар жиынтығын жасауға үлкен қадам жасады. Америка Құрылыс Менеджменті Ассоциациясы (CMAA) Сертификатталған Құрылыс Менеджері (CCM) тағайындамасын ұстап тұрады. CCM-нің мақсаты – құрылыс менеджментін ең жоғары деңгейде жүзеге асыру үшін қажетті білімді, тәжірибе мен кәсіби түсінікті стандарттау. Жобалық Менеджмент Институты жобалық менеджмент мамандығын (PMP) құру арқылы стандарттаушы орган болуға қадам басқан. Америка Құрылысшылар Институтының Құрылысшыларды Сертификаттау Комиссиясы жылда екі рет жалпыұлттық тестілеулер өткізеді. Сегіз американдық Құрылыс Менеджменті бағдарламалары студенттерге құрылыс менеджменті бойынша ғылым бакалавры дипломын алу үшін бұл емтихандарды тапсыруды талап етеді, ал 15 басқа университет студенттерін емтихандарды қарастыруға белсенді түрде ынталандырады. Құрылыс білімі беруінің қауымдасқан колледждері мен Құрылыс мектептері құрылыс білімі беру бағдарламаларының ұлттық стандарттарын әзірлеуде елеулі жетістіктерге жетті. Кәсіп соңғы уақытта бірнеше ондаған құрылыс менеджменті бакалавриат бағдарламаларын қамтыды. Көптеген университеттер жобаны басқару бойынша магистр дәрежесін де ұсынып келеді. Бұл бағдарламалар, әдетте, жобаны басқару тәжірибесі немесе жобамен байланысты тәжірибесі бар жұмыс істейтін мамандарға бағытталған; олар жобаны басқару білімінің құрамындағы білім салаларын қамтитын тереңдетілген білім береді. АҚШ Әскери-теңіз күштерінің құрылыс батальондары, «Сибис» деген лақап атымен белгілі, өз командирлерін әр деңгейде қатаң оқытудан және сертификаттаудан өткізеді. SeaBees-тегі бас сержант болу құрылыс менеджменті бойынша ғылым бакалаврына тең, сонымен қатар бірнеше жылдық тәжірибеге ие болу мүмкіндігі бар. ACE аккредитациясын қараңыз.

Инженерлік жобаның жетекшісі

Инженерлік салада жобаны басқару – өнімнің немесе құрылғының жобалау және өндіріс кезеңдерінен өтуін қамтамасыз ету, идеядан дайын өнімге дейін жету үшін инженерлік және өндіріс салаларындағы әртүрлі мамандармен бірлесіп жұмыс істеу. Қажет болған жағдайда, бұл әртүрлі елдердің талаптарына сәйкес әртүрлі нұсқалар мен стандарттарды да қамтуы мүмкін, соның ішінде заңдар, талаптар және инфрақұрылым туралы білімді қажет етеді.

Сақтандыру талаптары бойынша жобаның менеджері

Сақтандыру саласында жоба менеджерлері көбінесе өрт, су тасқыны немесе басқа да апаттардан кейін клиенттің үйінің немесе кеңсесінің қалпына келтірілуін қадағалайды және басқарады, электрондық жабдықтан бастап, бұзу және құрылыс жұмыстарын жүзеге асыратын мердігерлерге дейін барлық салаларды қамтиды.

ІТ жобасының менеджері

ІТ-жобаларды басқару негізінен екі санатқа бөлінеді: бағдарламалық жасақтама (әзірлеу) жобасының менеджері және инфрақұрылым жобасының менеджері.

Бағдарламалық жобаның менеджері

Бағдарламалық жоба менеджерінің басқа салалардағы әріптестерімен салыстырғанда ұқсас дағдылары бар. Құрылыс және өндіріс сияқты салалардағы дәстүрлі жоба басқарумен байланысты дағдылардан өзгеше, бағдарламалық жоба менеджері бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуде кең тәжірибеге ие болады. Көптеген бағдарламалық жоба менеджерлері компьютерлік ғылым, ақпараттық технологиялар, ақпараттық жүйелерді басқару немесе осыған ұқсас басқа да салаларда білім алады. Дәстүрлі жоба басқаруда көбінесе суарна модель сияқты ауыр салмақты, болжамды әдістемелер қолданылады, бірақ бағдарламалық жоба менеджерлері DSDM, Scrum және XP сияқты жеңіл салмақты, бейімделетін әдістемелерді де меңгеруі керек. Бұл жоба басқару әдістемелері жаңа бағдарламалық жүйені әзірлеудегі белгісіздікке негізделген және кішірек, кезеңдік даму циклдарын қолдайды. Бұл кезеңдік немесе итерациялық циклдар уақытпен шектеледі (әдетте бірден төрт аптаға дейін) және әр итерацияның соңында жүйенің толыққанды жұмыс істейтін бөлігін шығарады. Жеңіл тәсілдердің кеңінен қолданылуының басты себебі – бағдарламалық талаптардың өзгеруге бейімділігі және бағдарламалық жасақтаманы әзірлеуге кіріспес бұрын бір жоба кезеңінде барлық мүмкін талаптарды анықтаудың қиындығы. Бағдарламалық жоба менеджері бағдарламалық жасақтаманың өмірлік циклымен (SDLC) да таныс болуы керек. Бұл талаптарды жинау, қолданбаларды әзірлеу, логикалық және физикалық деректер базасын жобалау және желілік технологиялар туралы терең білімді талап етуі мүмкін. Мұндай білім әдетте жоғарыда аталған білім мен тәжірибе нәтижесінде қалыптасады. Бағдарламалық жоба менеджерлері үшін жалпыға қабылданған сертификаттар жоқ, бірақ көптегендері Жобалық Менеджмент Институтының (PMI) ұсынатын PMP сертификаты, PRINCE2 немесе жобалық менеджмент бойынша жоғары білім деңгейіне ие, мысалы, MSPM немесе технологиялық менеджмент бойынша басқа да дипломдарға ие болады.

ІТ инфрақұрылымы жобаларын басқару

Инфрақұрылымдық ИТ жоба менеджері ИТ бөлімінің негізгі аспектілерімен айналысады, соның ішінде компьютерлер, серверлер, сақтау құрылғылары, желілер және олардың резервтік көшірме жасау, бизнес үздірілімінсіздік, жаңарту, ауыстыру және даму сияқты мәселелері. Көбінесе, бизнесті табиғи апаттар немесе ауа райы салдарынан туындаған тоқтаулардан қорғау үшін қашық жерде қосымша дерек орталығы салынады. Соңғы кезде кибер қауіпсіздік ИТ инфрақұрылымын басқарудың маңызды дамитын саласына айналды. Инфрақұрылымдық жоба менеджері әдетте инженерлік немесе компьютерлік ғылымдар бойынша бакалавр дәрежесіне ие, ал жоғары лауазымдар үшін жобалық басқару бойынша магистр дәрежесі қажет. Оқу білімімен қатар, көптеген жоғары лауазымды жоба менеджерлері Жобалық басқару институты (PMI) арқылы жобалық басқару саласындағы маман ретінде сертификатталған. PMI-де қосымша сертификаттау опциялары бар, бірақ PMP ең танымал болып табылады. Инфрақұрылымдық жоба менеджерлері бірнеше мың доллардан бастап көп миллион долларға дейін бюджетті басқаруға жауапты. Олар жобаның мақсаттарына жету үшін демеушінің бизнесі мен бизнес мақсаттарын, сондай-ақ технологияның мүмкіндіктерін түсінуі керек. Инфрақұрылымдық жоба менеджерінің жұмысының ең қиын бөлігі, мүмкін, бизнес қажеттіліктерін техникалық талаптарға аудастыру болар. Көбінесе, осы талаптарды анықтауға көмектесу үшін бизнес-аналитиктер шақырылады. Ірі инфрақұрылымдық жобаның командасы бірнеше жүз инженер мен техниктерден құралуы мүмкін, олардың көпшілігі қатайған мінезге ие және жобаның мақсаттарына жету үшін күшті басшылықты қажет етеді. Жоғары білікті ИТ инженерлерін ұстаудың жоғары операциялық шығындарына байланысты көптеген ұйымдар өздерінің инфрақұрылымдық іске асыруларын және жаңартуларын үшінші тарап компанияларына тапсырады. Осы компаниялардың көпшілігі клиенттерінің жобаларын басқаруға ғана емес, сонымен қатар жоғары сапалы табыс табуға қабілетті күшті жобалық басқару ұйымдарына ие.

Әлеуметтік ғылымдар бойынша ғылыми жобалардың жетекшісі

Әлеуметтік ғылымдар саласындағы жоба менеджерлері ИТ саласындағы әріптестерімен ұқсас дағдыларға ие. Мысалы, 2020 жылғы АҚШ халық санағы жобаларының менеджерлері бағдарлама аясында құрылған барлық жобалар үшін бағдарламалық және жобалық басқару саясатын, құрылымын және бақылау процестерін сақтады. Олар жүйелік инженерия, сауалнама әзірлеу, сынама алу, деректерді жинау және халыққа хабарлау сияқты ресми статистиканы дайындау мақсатындағы жобаларды басқарды. Сапалық зерттеулер жобаларының менеджерлері зерттеу жобасының көлемін, уақытын және құнын, сондай-ақ зерттеу жобасын жоспарлау, қатысушыларды тарту, сұхбат алу, есеп беру және мүдделі тараптармен байланыс орнатуға байланысты басқаруы керек.