Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1882–1965 жылдардағы ағылшын ұшқыш-инженері, капитан сэр Джеффри де Гавиланд (27 шілде 1882 – 21 мамыр 1965) – ағылшын авиацияның пионері және аэроғарыш инженері. Ол негізін қалаған ұшақ компаниясы ең әмбебап соғыс машинасы деп есептелетін Mosquito ұшағын жасады, ал оның Comet ұшағы – өндіріске түскен алғашқы реактивті лайнер болды.
English aircraft engineer (1882–1965)
Captain Sir Geoffrey de Havilland, (27 July 1882 – 21 May 1965) was an English aviation pioneer and aerospace engineer. The aircraft company he founded produced the Mosquito, which has been considered the most versatile warplane ever built, and his Comet was the first jet airliner to go into production.
Ерте өмір
Магдала үйінде, Терриерс, Хай-Уайкомб, Букингемширде туған де Гавиланд, преподобный Чарльз де Гавиландтың (1854–1920) және оның бірінші әйелі Элис Жаннеттің (туған Сондерс; 1854–1911) екінші ұлы болды. Ол жаңа екі қанатты ұшақ құрастырып, 1910 жылдың қыркүйегінде Ньюбери маңындағы шалғында алғашқы рейсін жасады. Осы оқиғаға арналған ескерткіш тақта орнатылған. Келесі жобалары одан да табысты болды: 1912 жылы ол өзі жасаған ұшақта 10 500 фут (3200 м) биіктікке көтеріліп, жаңа британдық рекордты орнатты. Джеффри – жобалаушы, ал оның ағасы Херевард – сынақ ұшқышы болды. 1910 жылдың желтоқсанында де Гавиланд Фарнбородағы HM Balloon Factory зауытына қосылды, ол кейіннен Royal Aircraft Factory болып өзгерді. Ол өзінің екінші ұшағын (ұшуды үйрену үшін пайдаланған) жаңа жұмыс берушісіне 400 фунт стерлингке сатты. Ол F.E.1 аталды, Royal Aircraft Factory зауытынан шыққан алғашқы ресми ұшақ болды. Келесі үш жыл ішінде де Гавиланд «Factory» зауытында бірнеше тәжірибелік үлгілерді жобалады немесе жобалауға қатысты. 1912 жылдың 2 қыркүйегінде ол Корольдік әуе күштеріне екінші лейтенант (тапсырыс бойынша) болып кірді, 24 қарашада RFC-де резервтік офицер болып тағайындалды және 25 желтоқсанда шені расталды. 1913 жылдың желтоқсанында де Гавиланд Аэронавтикалық инспекция басқармасы үшін ұшақ инспекторы болып тағайындалды. 1914 жылдың мамырында ол Хендон қаласындағы Airco компаниясының бас дизайнері болып тағайындалды. Airco үшін ол көптеген ұшақтарды жобалады, олардың барлығы оның әріптерімен – DH белгіленді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде де Гавиланд жасаған көптеген ұшақтар Корольдік әуе күштері/Корольдік әуе күштерімен пайдаланылды. Де Гавиланд соғыс кезінде RFC-де қызметін жалғастырды. 1914 жылдың 5 тамызында ол лейтенант шеніне көтеріліп, сол күні RFC-де ұшқыш офицер болып тағайындалды. Ол қысқа мерзімге Шотландияның шығыс жағалауындағы Монтроуз қаласында соғыс міндетінде болды. «Блериот» ұшағымен ол британдық кемелерді неміс суасты қайықтарынан қорғауға тиіс болды. Бірнеше аптадан кейін ол осы міндеттен босатылып, Airco-ға оралды. Алайда, ол соғыс аяқталғанға дейін формальды түрде әскерде қалды. 1916 жылдың 30 сәуірінде ол капитан шеніне көтеріліп, ұшқыштар командирі болып тағайындалды. Оның жұмыс берушісі Airco компаниясын 1920 жылдың басында Birmingham Small Arms Company қару-жарақ тобы сатып алды, бірақ ол құндылығы жоқ екенін анықтағаннан кейін BSA 1920 жылдың шілдесінде Airco компаниясын жапты. Airco компаниясының бұрынғы иесі Джордж Холт Томас көмегімен ол де Гавиланд Aircraft Company компаниясын құрып, бұрынғы әріптестерін жұмысқа алды. Ол үшін жасаған ұшақтарына риза болған Алан Батлер, кейін компания төрағасы, үй-жай сатып алу үшін капитал берді, содан кейін Эджвардағы Стаг Лейн әуежайын сатып алды, онда ол және оның әріптестері көптеген ұшақтарды, соның ішінде Moth отбасын жобалап, құрастырды. Оның міндеттерінің бірі – компанияның ұшақтарын сынақтан өткізу болды. 1928 жылы Солтүстік Америкада Moth ұшақтарын құрастыру үшін De Havilland Canada еншілес компаниясы құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, өндіріс британдық ұшақ зауыттарын толықтыру үшін кеңейтілді, жау бомбалаушыларынан ешқандай қауіп болмады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін De Havilland Canada бірнеше жергілікті үлгілерді жобалап, өндіруге кірісті, олардың кейбіреулері өте табысты болды. 1933 жылы компания Хертфордширдегі Хэтфилд әуежайына көшті. 1944 жылы ол досы және қозғалтқыш жобалаушысы Франк Халфордтың консультациялық фирмасын сатып алып, Халфорд басшылығымен де Гавиленд қозғалтқыш компаниясын құрды. Халфорд бұған дейін де Гавиланд үшін бірнеше қозғалтқыштарды жобалаған, соның ішінде де Гавиленд Гипси және де Гавиленд Гипси Майор. Халфордтың алғашқы газ турбиналық қозғалтқышы де Гавилендтің алғашқы реактивті ұшағы «Вампир» ұшағын қуаттандырған де Гавиленд Гоблин ретінде өндіріске енгізілді. 1960 жылы Hawker Siddeley компаниясы сатып алғанға дейін де Гавиланд компанияны басқарды. Оның қаржылық қолдаушысы Алан Батлер 1950 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін өте белсенді төраға болып қалды.
Born at Magdala House, Terriers, High Wycombe, Buckinghamshire, de Havilland was the second son of The Reverend Charles de Havilland (1854–1920) and his first wife, Alice Jeannette (née Saunders; 1854–1911). He built a fresh biplane, making his first flight in it from a meadow near Newbury in September 1910. A memorial plaque presently marks the event. Subsequent designs were even more successful: in 1912 he established a new British altitude record of 10,500 feet (3,200 m) in an aircraft of his design, the B. E.2. Geoffrey was the designer and his brother Hereward was the test pilot. In December 1910, de Havilland joined HM Balloon Factory at Farnborough, which was to become the Royal Aircraft Factory. He sold his second aeroplane (which he had used to teach himself to fly) to his new employer for £400. It became the F. E.1, the first aircraft to bear an official Royal Aircraft Factory designation. For the next three years, de Havilland designed, or participated in the design of, a number of experimental types at the "Factory". He was commissioned a second lieutenant (on probation) in the Royal Flying Corps on 2 September 1912, was appointed a reserve officer in the RFC on 24 November and was confirmed in his rank on 25 December. In December 1913, de Havilland was appointed an inspector of aircraft for the Aeronautical Inspection Directorate. Unhappy at leaving design work, in May 1914 he was recruited to become the chief designer at Airco, in Hendon. He designed many aircraft for Airco, all designated by his initials, DH. Large numbers of de Havilland designed aircraft were used during the First World War, flown by the Royal Flying Corps/Royal Air Force. De Havilland continued to serve in the RFC during the war. On 5 August 1914, he was promoted to lieutenant and appointed a flying officer in the RFC from the same date. He was briefly stationed in Montrose on the east coast of Scotland as an officer on war duty. Flying a Blériot, he was to protect British shipping from German U boats. After a few weeks, he was released from this duty and returned to Airco. However, he nominally remained in the service until the end of the war. On 30 April 1916, he was promoted to captain and appointed a flight commander. His employer, Airco, was bought in early 1920 by armaments group Birmingham Small Arms Company but discovering it was less than worthless BSA shut down Airco in July 1920. With the help of former Airco owner George Holt Thomas he formed de Havilland Aircraft Company employing some former colleagues. Pleased and impressed by the aircraft they built for him Alan Butler, thereafter company chairman, provided the capital to buy premises and then the airfield at Stag Lane Aerodrome, Edgware, where he and his colleagues designed and built a large number of aircraft, including the Moth family. One of his roles was as a test pilot for the company's aircraft. In 1928, the subsidiary company De Havilland Canada was created to build Moth aircraft in North America. When World War II arrived, production expanded to augment British aircraft factories, without any possible threat from enemy bombers. After the Second World War, De Havilland Canada went on to design and produce a number of indigenous types, some of which proved highly successful. In 1933, the company moved to Hatfield Aerodrome in Hertfordshire. In 1944, he bought out his friend and engine designer Frank Halfords's consultancy firm, forming the de Havilland Engine Company with Halford as the head. Halford had previously designed a number of engines for de Havilland, including the de Havilland Gipsy and de Havilland Gipsy Major. Halford's first gas turbine design entered production as the de Havilland Goblin powering de Havilland's first jet, the Vampire. De Havilland controlled the company until it was bought by the Hawker Siddeley Company in 1960. His financial backer, Alan Butler, remained a very involved chairman until he retired in 1950.
Зейнеткерлік және өлім
Де Гавиланд 1955 жылы компаниясындағы белсенді қызметтен зейнеткерлікке шықты, бірақ президенттік лауазымында қалды. Ол 70 жасқа дейін ұшқыштықпен айналысып, соңғы рет DH85 Leopard Moth, G ACMA ұшағымен ұшты. 1934 жылғы туған күніне орай CBE (Civil Division) орденімен марапатталды. 1919 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету кезінде Бірінші дүниежүзілік соғыстағы қызметі үшін Әскери Әуе күштерінің кресімен (AFC) марапатталды. 1944 жылғы Жаңа жылдық құрмет көрсету кезінде рыцарьдық дәрежесі берілді және 1944 жылдың 15 ақпанында Джордж VI оны Букингем сарайында рыцарьдыққа ие етті. 1962 жылдың қараша айында Ұлыбританияның Еңбегі үшін орденімен (OM) марапатталды. Ол көптеген ұлттық және халықаралық алтын және күміс медальдарға және ғылыми және инженерлік қоғамдардың құрметті мүшелігіне ие болды, соның ішінде 1947 және 1963 жылдары Корольдік әуе клубының алтын медалін алды. 1972 жылы де Гавиланд Халықаралық Ұшқыштар және Ғарышкерлер Даңқы залына енгізілді. 1997 жылдың шілдесінде Хертфордшир университетінің Колледж-Лейн кампусының кіреберісіне жақын де Гавиландтың ескерткіші орнатылды. Ол университет игілігі үшін 1951 жылы Хертфордшир округі кеңесіне А1 тас жолының жанындағы жерді оның алғашқысы – Хатфилд техникалық колледжі үшін сыйға берді. Ескерткішті Эдинбург герцогы ашты. Университеттегі Де-Хэвиленд кампусы (De Hav деп те аталады) оның құрметіне аталды.
De Havilland retired from active involvement in his company in 1955, though remaining as president. He continued flying up to the age of 70 making his final flight in a DH85 Leopard Moth, G ACMA. and was honoured with a CBE (Civil Division) in the 1934 Birthday Honours. He was decorated with the Air Force Cross (AFC) in the 1919 New Year Honours, in recognition of his service in the First World War. He was knighted in the 1944 New Year Honours, and was invested with his knighthood by George VI at Buckingham Palace on 15 February 1944. He was appointed to the Order of Merit (OM) in November 1962. He received numerous national and international gold and silver medals and honorary fellowships of learned and engineering societies, including the Gold Medal of the Royal Aero Club in 1947 and again in 1963. In 1972 de Havilland was inducted into the International Air & Space Hall of Fame. A statue of de Havilland was erected in July 1997 near the entrance to the College Lane campus of the University of Hertfordshire in Hatfield. He was a benefactor of the university, having given land adjoining the A1 to Hertfordshire County Council in 1951 for its precursor, the Hatfield Technical College. The statue was unveiled by the Duke of Edinburgh. The De Havilland campus (also known as De Hav) at the university was also named in his honour.
Отбасы
Актрисалар Оливия де Гавиланд пен Джоан Фонтейн де Гавиландтың бірінші туыстары болды; оның әкесі Чарльз және олардың әкесі Уолтер жартылай бауырлар еді. Оның інісі Херевард де Гавиланд та белгілі авиатор және сынақ пилоты болды. Сэр Энтони де Гавиланд (1969 жылы туған) – Джеймс де Гавиландтың (1553–1613) тікелей ұрпағы, ол Гернсиден Дорсеттегі Пулге көшіп келді және Пулде сауда лицензиясын алды. 1909 жылы Джеффри де Гавиланд бұрын де Гавиландтың қарындастарына тәрбиеші болған Луиза Томасқа үйленді. Олардың Питер, Джеффри және Джон деген үш ұлы болды. Ұлдарының екеуі де Гавиланд ұшақтарында сынақ пилоты ретінде қаза тапты. Оның кіші ұлы Джон 1943 жылы екі "Москито" ұшағының ауада соқтығысып қаза тапты. Джеффри кіші "Москито" және "Вампир" ұшақтарының алғашқы ұшуларын жүргізді және 1946 жылы DH 108 Swallow реактивті ұшағымен ұшып, дыбыс жылдамдығына немесе оған жақын жылдамдықпен сүңгіп бара жатып қаза тапты. Осы қайғылы оқиғалардан кейін Луиза нервтік ауруға шалдығып, 1949 жылы қайтыс болды. Де Гавиланд 1951 жылы Джоан Мэри Фритпен (1900–1974) қайтадан үйленді. Олар оның өліміне дейін бірге өмір сүрді.
The actresses Olivia de Havilland and Joan Fontaine were de Havilland's first cousins; his father, Charles, and their father, Walter, were half brothers. His younger brother, Hereward de Havilland, was also a noted pioneer aviator and test pilot. Sir Anthony de Havilland (born 1969) is a direct descendent of James de Havilland (1553–1613) who migrated from Guernsey to Poole in Dorset and was granted the trade license for Poole. In 1909, Geoffrey de Havilland married Louise Thomas, who had formerly been governess to de Havilland's sisters. They had three sons, Peter, Geoffrey and John. Two of the sons died as test pilots in de Havilland aircraft. His youngest son, John, died in an air collision involving two Mosquitoes in 1943. Geoffrey Jr carried out the first flights of the Mosquito and Vampire and was killed in 1946 flying the jet powered DH 108 Swallow while diving at or near the speed of sound. Louise suffered a nervous breakdown following these deaths and died in 1949. De Havilland remarried in 1951, to Joan Mary Frith (1900–1974). They remained married until his death.
Өлгеннен кейін жариялау
1975 жылы де Гавиландтың 1961 жылғы "Аспан қызуы" автобиографиясы Питер мен Энн де Гавиландтар тарапынан қайта жарияланды. Алғашқы басылымы Хамиш Гамильтон баспасынан шыққан.
In 1975, de Havilland's 1961 autobiography, Sky Fever, was republished by Peter and Anne de Havilland. It was originally published by Hamish Hamilton.