Кіріспе
Oleaceae тұқымдасына жататын гүлді өсімдіктер туысы.
Privet – Ligustrum туысына жататын гүлді өсімдік. Бұл туысқа шамамен 50 түрі бар, олар тік өсетін, жапырақты немесе мәңгі жасыл бұталар, кейде кішкентай немесе орташа ағаштарға айналады. Олар Еуропа, Солтүстік Африка және Азияда табиғи түрде өседі, сондай-ақ Австралия мен Жаңа Зеландияда кеңінен таралған және табиғиданған, онда тек Ligustrum australianum түрі ғана кездеседі. Кейбір түрлері жаңа жерлерге әкелінген кезде кеңінен табиғиданған немесе инвазивті болып кеткен. Алғашқыда "privet" атауы Еуропалық жартылай мәңгі жасыл бұта Ligustrum vulgare үшін қолданылған, кейіннен одан да сенімді мәңгі жасыл Ligustrum ovalifolium және оның гибриді Ligustrum × ibolium түрлеріне де қолданыла бастады, олар көбінесе қоршау үшін пайдаланылады. Бірақ қазір бұл атау туыстың барлық түрлеріне қолданылады. Бұл жалпы атауды б.з. 23-79 жылдары өмір сүрген римдік ғалымы Плиний Егде Ligustrum vulgare түріне берген. Көптеген адамдар "privet" атауының "жекеменшік" сөзімен байланысты екенін айтады, бірақ Оксфорд ағылшын тілінің сөздігі (OED) мұны растайтын ешқандай дәлел жоқ екенін мәлімдейді.
Сипаттама
Привет – Гималай тауларынан Австралияға дейін созылған Оңтүстік және Шығыс Азияда өсетін бұталар мен кішкентай ағаштардың тобы. Олар мәңгі жасыл немесе жапырақтары түсетін болуы мүмкін және түрлі топырақтарға төзімді. Көбінесе олардың үлкен, ақ гүл шоқтарынан кейін қара жидектер пайда болады.
Пайдалануы және өсірілуі
Привет декоративті қоршаулар мен жапырақтар жасау үшін өсірілуімен қатар, көріктілік және гүл шоқтарында да кеңінен қолданылады. Жұмыр жапырақты привет (Ligustrum ovalifolium) қоршаулар үшін пайдаланылады, ал оның иілгіш бұтақтары кейде байлауға арқан ретінде қолданылады. 1941 жылы үкіметтің соғыс қажеттіліктері үшін 1850 жылдан кейінгі барлық темір қақпалар мен қоршауларды мәжбүрлеп алуына байланысты, Привет Ұлыбританияда мүліктердің айналасындағы әшекейлі қоршаулардың орнына өте танымал болды. Осыған байланысты, металл екінші дүниежүзілік соғыста қару-жарақ жасау үшін қайта өңделеді деп жоспарланған, бірақ бұл жоспар іске аспады. Ұлыбританиядағы көптеген бақша қабырғаларында араланған қоршаулардың қалдықтарын көруге болады, олар көбінесе привет бұталарымен жасырылған. Қытай приветі дәстүрлі халық медицинасында қолданылады. Привет жапырақтары мен қабығының тұндырмасы диареяны, асқазан жарасын, созылмалы ішек ауруларын, еріндердің жарылуын, ауыз және тамақтың қабынуын емдеуге көмектеседі, сондай-ақ тері ауруларына қолданылады. Привет жемісін жеген кезде пайда болатын симптомдарға тоққылық, бас ауруы, іш ауруы, құсу, диарея, әлсіздік, артериалдық қысымның төмендеуі және дене температурасының төмендеуі жатады.
Экология
Бір өсімдік мыңдаған жемістер тудыруы мүмкін, олардың көп бөлігін құстар жейді. Привет кейбір көбелектердің (Lepidoptera) дернәсілдері үшін тамақ ретінде қолданылады, оның ішінде жалпақ жасыл көбелек, қарапайым мәрмәр кілемше, мыс түсті қанат асты, тікшелі, нұсқаулы сұлулық, тікшатырлы леспеде, кішкентай бұрышты көлеңке, V-тәрізді көбелек, привет ястребі және самырсын көбелегі.
Инвазивтілігі
Привет – өте сәтті инвазивті түр, себебі ол жергілікті өсімдіктерді жаңарту және оларды ығыстыру қабілетіне ие, бұл оның бейімделгіштігінің арқасында мүмкін болады. Қазір Солтүстік Америка, Австралия және Жаңа Зеландияда түрлі түрлер мәселе тудырып отыр.