Кіріспе

Уэльстік математик (1675–1749)

Уильям Джонс, ФРС (1675 жылдың 1 шілдесі – 1749) – уэльстік математик, ең көп шеңбердің ұзындығы мен диаметрінің арақатынасын білдіру үшін π (грек әрпі Пи) символын қолданғанымен танымал. Ол сэр Исаак Ньютон мен сэр Эдмунд Галлейдің жақын досы болды. 1711 жылдың қараша айында Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды, кейін вице-президенті болды.

Ерте өмір

Уильям Джонс Сион Сиордың (Джон Джордж Джонс) және Элизабет Роулендтің ұлы ретінде, Уэльстегі Англеси аралындағы Бенллехтен шамамен 6 км батысқа қарай орналасқан Лланфихангел Трер Бердт приходінде дүниеге келді. Ол сондай-ақ Англеси аралындағы Ланфечеллдегі қайырымдылық мектебіне қатысты, онда оның математикалық қабілетін жергілікті жер иесі лорд Булкели байқап, Лондондағы саудагердің кеңсесінде жұмыс істеуіне көмектесті.

Алғашқы математикалық мансабы

Джонс 1695 және 1702 жылдар аралығында теңізде қызмет етіп, әскери кемелерде математикадан сабақ берді, сол кезде ол навигацияға үлкен қызығушылық танытып, 1702 жылы «Навигация өнерінің толық жинағы» атты еңбегін жариялады, оны меценат Джон Харриске арнады. Осы еңбегінде ол математиканы навигацияға қолданып, теңіздегі орналасуын анықтау әдістерін зерттеді. Теңіз саяхаттарынан кейін ол Лондонда математика оқытушысы болды, кофеханаларда сабақ берді, сондай-ақ болашақ Макклсфилд графының ұлы Джордж Паркерге және болашақ Хардвик баронына жеке сабақтар берді. Бұрынғы шәкірттерінің көмегімен ол мемлекеттік кеңселерде көп талап етілмейтін бірнеше лауазымды иеленді.

Кейінгі мансап

Джонс 1706 жылы «Synopsis Palmariorum Matheseos» атты жаңадан бастаушыларға арналған, дифференциалдық есептеу және шексіз қатарлар бойынша теоремаларды қамтитын еңбегін жариялады. Бұл, грек сөзі «περιφέρεια» (периферия) үшін Уильям Оугтред және басқалар жасаған бұрынғы қысқартулардан кейін, шеңбердің диаметріне қатынасын білдіру үшін қолданылды. Оның 1711 жылғы «Analysis per quantitatum series, fluxiones ac differentias» еңбегінде есептеуде дифференциациялау үшін нүктелі белгі енгізілді. Ол Ұлыбританияның ең көрнекті математиктері – Эдмунд Галлей мен сэр Исаак Ньютонмен танысып, дос болды және 1711 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. Кейіннен ол Ньютонның көптеген қолжазбаларын редакциялап, басып шығарды және ғылым мен математика бойынша кітаптардың ең үлкен жиынтығының біріне айналған, бірақ жақында ғана толығымен таратылған керемет кітапхананы құрды. Джонстың соңғы өсиеті мен өсиетнамасы кітапханасын, сондай-ақ алтын сағатын, оның қолдауы үшін Макклсфилд графына қалдырды.

Жеке өмір

Ол екі рет үйленді, біріншісі – жұмыс берушісінің әйелі, ол қайтыс болғаннан кейін оның мүлігіне ие болды, екіншісі – 1731 жылы, 22 жасар жиһаз жасаушы Жорж Никстің қызы Мэримен үйленді, олардан екі бала туды. Оның ұлы, сонымен қатар Уильям Джонс, 1746 жылы туған, латын, грек және санскрит тілдері арасында байланыс орнатып, Үнді-еуропалық тілдер тобының тұжырымдамасына әкелген атақты филолог болды.