Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вильяни (Welonen, Wielony) – Латвияның Латгалия аймағындағы Резекне муниципалитетіне қарасты қала. Рига-Мәскеу темір жолы, Рига-Мәскеу тас жолы және Преили-Балви жолы Вильяни қаласынан өтеді. Мальта өзені қала арқылы ағады. 2020 жылы халық саны 2813 адамды құрады.
Town in Latvia
Viļāni (Welonen, Wielony) is a town in Rēzekne Municipality in the Latgale region of Latvia. The railway line Riga Moscow, and the motor highway Riga Moscow, and the road Preiļi Balvi cross Viļāni. The Malta river flows through the town. The population in 2020 was 2,813.
Тарих
Қала алғаш рет 1495 жылы Виелона деген атпен танылды. 1507 жылы Латгалия аймағындағы ең ірі иелік де Оверлакқа тиесілі болды. 1752 жылы Инфлянтияны басқарған М. Рикс Виляни иелігін сатып алды. Ол аймақтың дамуына үлкен әсер еткен алғашқы жер иесі болды. Оның басшылығымен барокко стиліндегі монастырь мен Әулие Михаил шіркеуі салынды. Монастырьда Бернардин орденінің монахтары тұрды. 1830 жылғы поляктардың көтерілісіне байланысты монастырьда латын және поляк тілдерінде 463 шіркеу кітабы бар кітапхана болды. Рига-Резекне сауда жолында орналасқандығы Вилянидің дамуына көмектесті. 1839 жылы Виляни иелігі Винсент Яновскиске өтті. 1850-ші жылдардың басында Яновскис үш қабатты зығыр фабрикасын салды. Осы кезде Ресей империясында осындай үш фабрика ғана болды. Виляниде Ресейдегі ең ірі былғары өндіріс орны болды. Ол патша әскерін белбеу, сөмке, аяқ киім, жабдықтар және былғары бұйымдарымен жабдықтады. Иелікте бірнеше шағын зауыттар да болды, мысалы, екі әк пеші, кірпіш фабрикасы, диірмендер, сыра зауыттары. 1852 жылы Виляни кент деп аталды. Онда 12 үй, екі қабатты Ақ таверна (бұрынғы жылқы станциясы) және бірнеше дүкендер мен нан пісіретін орындар болды. 1862 жылы Виляниге кент мәртебесі ресми түрде берілді. 1924 жылы Виляниге Марижани қауымының монахтары Б. Скринда мен Б. Вальпирц келді. Олар аббаттықты жаңғыртты, монастырды қалпына келтіріп, ғимаратқа екінші қабатты қосты. 1925 жылы Виляниде 4 мектеп болды. 1928 жылдың 25 ақпанында Виляни қала мәртебесін алғанда, оның аумағы 1,63 шаршы километрді құрады және 65 сауда кәсіпорны болды. Барбаросса операциясының бастапқы кезеңінде, 1941 жылдың 2 шілдесінде Виляниді неміс әскерлері басып алды. 1941 жылдың 25 шілдесінде қала жаңадан құрылған Рейхскомиссариат Остландтың басқаруына берілді. Екінші дүниежүзілік соғыста Виляни тұрғындарының шамамен жартысы нацистердің қолынан қаза тапты. Қала да қирады. 1944 жылдың 28 шілдесінде Виляниді Кеңес Одағының 2-ші Балтық майданының әскерлері қайта басып алды.
The town was mentioned for the first time in 1495 with the name Wielona. In 1507, the largest estate of Latgale region became the property of de Overlak. In 1752, M. Riks, who was the ruler of Inflanty, bought the Viļāni estate. He was the first landlord who very positively influenced the development of the region. The monastery and the St. Michael church in the baroque style were built under his leadership. The monks of the Bernardine Order were housed in the monastery. Because of the revolt of the Poles in 1830, the monastery had a library with 463 church books in Latin and Polish. The location on the trade road Riga Rēzekne favoured the development of Viļāni. In 1839, the Viļāni estate became the property of Vincent Janovskis. At the beginning of the 1850s, Janovskis built a three storied flax mill. There were only three such flax mills in Russian Empire at that time. In Viļāni there was the largest leather production factory in Russia. It supplied the tsarist army with belts, bags, footwear, saddles and leather accessories. In the estate, there were also several small factories, for example two limekilns, a brick factory, mills, breweries. In 1852, Viļāni was called a hamlet. There were 12 houses, the two storied White tavern (once a horses' post station), and several shops and bakeries. In 1862, Viļāni received the official right of a hamlet. In 1924, monks and priests B. Skrinda and B. Valpirts of the Marijani Congregation arrived to Viļāni. They revived the abbey, restored the monastery, adding the second floor to the building. In 1925, there were 4 schools in Viļāni. When Viļāni got the town right on February 25, 1928, it had a territory of 1.63 square kilometres and 65 trade enterprises. In the initial stage of Operation Barbarossa, on 2 July 1941, Viļāni was captured by troops of the German Army Group North. On 25 July 1941, the town was placed under the administration of the newly created Reichskommissariat Ostland. About a half of inhabitants of Viļāni was killed in World War II by the Nazis. The town was also destroyed. Viļāni was recaptured on 28 July 1944 by troops of the Soviet 2nd Baltic Front.
Халық саны
Орталық статистика басқармасы мәліметтері бойынша 2019 жылдың басында қалада 2850 адам тұрды.
By the data of Centrālās statistikas pārvalde in the beginning of 2019 there was 2850 citizens in the city.
Құрылыстар
Вилани католик шіркеуі, монастырь ғимараты, екеуі де 18 ғасырда салынған, және паркімен бірге Вилани иелігінің сарайы қаланың ең танымал сәулет ескерткіштері болып табылады. Ішкі ауласы бар монастырь ғимараттары кешені, Бернардиан орденінің монастырларының көрнекті үлгісі, Латвияның ең ерекше сәулет ескерткіштерінің қатарына жатады. Вилани теміржол станциясы да көруге тұрарлық сәулет ескерткіші. Бұл ғимараттың неоэклектикалық дәстүрдегі ішкі жабдығы жақсы сақталған. Вилани иелігінен көп алыс емес жерде орналасқан, ашық аспандағы сахнасы бар Лакстигалу аралы ("сазгерлер аралы") Вилани тұрғындарының сүйікті демалыс орны. Вилани мұражайы Виланидің ежелгі заманнан бүгінгі күнге дейінгі тарихын баяндайды. Вилани орман мұражайында Латгалия аймағының ормандарының шамамен 100 түлікті жануары қойылған. 1995 жылы тоталитарлық режимнің құрбандарына арналған ескерткіш тақта ашылды, 1920 жылдың 11 қаңтарында Виланиді азат еткендерге арналған ескерткіш тақта және 1999 жылы Кеңес режиміне қарсы күрескен ұлттық батырларға арналған ескерткіш кресті орнатылды.
The Viļāni Catholic church, the monastery building, both built in the 18th century, and the manor house of the Viļāni estate with the park are the most remarkable architectural monuments of the town. The complex of the monastery buildings with the inner yard, an excellent example of the monasteries of Bernardian Order, belongs to the most unusual architectural monuments of Latvia. The Viļāni railway station is also an architecture monument that is worth seeing. The interior of this building in neo eclectic traditions is well preserved. The Lakstīgalu sala ('island of nightingales') with an open air stage, located not far from the Viļāni estate, is a favourite recreation place of the inhabitants of Viļāni. The Viļāni museum tells about the history of Viļāni from the ancient times to nowadays. Approximately 100 animals, which are living in the forests of Latgale region, are exhibited in the Viļāni forest museum. The memorial plaque for the victims of totalitarian regime was unveiled in 1995, the memorial plaque of the liberators of Viļāni on January 11, 1920, and the memorial cross of the national fighters against the Soviet regime in 1999.
Экономика
Қазір Вильян қаласында 58 кәсіпорын, оның ішінде 8 филиал бар. Олардың ішіндегі ең ірілері – ағаш өңдеу кәсіпорны, көмір өндіру кәсіпорны және “Католу дзейве” баспаханасы. Жергілікті телеарна 1992 жылы құрылды. 1950 жылы салынған және 1994 жылы қайта жаңартылған Вильян гидроэлектр станциясы – Латвиядағы алғашқы жекешелендірілген гидроэлектр станциясы.
There are 58 enterprises, including 8 branch offices, now in Viļāni. The woodworking enterprise, the charcoal producing enterprise and the printing house “Katoļu dzeive” are the largest of those. The local television was established in 1992. The Viļāni hydroelectric power station, built in 1950 and renewed in 1994, is the first renewed private hydroelectric power station in Latvia.