Кіріспе

1993 жылғы бейне ойын

Return to Zork – Zork сериясының 1993 жылғы графикалық квест ойыны. Оны Activision компаниясы жасады, ал Infocom таңбасымен шығарылған соңғы Zork ойыны болды.

Ойын процесі

Zork франшизасының бұрынғы ойындары мәтіндік оқиғалар болғандықтан, Return to Zork бірінші тұлғадан көрініс береді және бейнеге түсірілген актерлерді, сондай-ақ егжей-тегжейлі графика мен музыкалық қосымшаларды пайдаланады; Zork ойынында алғаш рет мәтіндік талдаушының орнына нүктелеп басу интерфейсі қолданылды. Ойынның жалпы стилі Myst ойынына ұқсас, бірақ Return to Zork Myst ойынынан бірнеше ай бұрын жарық көрді. Myst-тен айырмашылығы, онда функционалдық экстрапространстволық өлшемдер жоқ, Return to Zork ойындағы әрбір нысанмен, сондай-ақ экранның сол жағында пайда болатын мәзір арқылы әлемдегі басқа ойыншы емес кейіпкерлермен әрекеттесудің әртүрлі жолдарын ұсынады. Сондай-ақ, ойынды "аяқтаудың" бірнеше тәсілі бар. Ойынның бірнеше бейтарап кейіпкерлерін өлтіруге болады, ал басқа Infocom немесе Zork ойындарында мұндай әрекеттерге қол жеткізу мүмкін емес немесе бірден өлім жазасы қолданылады. Өлтіру салдарынан, "Қорғаушы" болып табылатын бетперделі қастық ойыншының барлық заттарын алып қойып, ойынды жеңілуге бейімдейді. Zork мәтіндік оқиғалар ойындары сияқты, ойынды ойнауға келмейтін жағдайға түсіру үшін нысанды немесе затты артық пайдалану немесе өзгертудің бірнеше жолы бар. Ойын қателері кейбір жұмбақтарды қиындатады, немесе нақтырақ айтқанда, ойынның кеңес беруін тоқтатады. Бұл қателерді түзетуге арналған жаңарту шығарылды. Алайда, жаңартуда жаңа қате пайда болды, ол инвентаризациядағы бір затты жоқ қылып, ойын соңындағы міндетті көзделген шешіммен орындау мүмкін емес етіп қойды, бірақ балама шешімдер бар.

Даму

Зоркке оралу, Activision компаниясын жаңа президент Бобби Котиктың басшылығымен қайта жаңғыртудың маңызды бөлігі болды. Компанияны серіктестерімен бірге сатып алған Котик, NewMedia басылымындағы Джефф Сенгстакқа сәйкес, "200 қызметкердің барлығын жұмыстан босатып, банкроттық жағдайда қайта ұйымдастыру жоспарын іске асырды". Мақсат – Activision-нің табысты лицензиялар каталогын пайдалану болды, олардың ішінде Зорк ең бастысы еді. Котик 1996 жылы "Zork on a brick" 100 мың дана сатылатынын атап өтті. Ойында танымал кейіпкерлерді сомдаған актерлермен қатар, жас актерлер де болды: "Твин Пикс" сериалынан Робин Лайвли "Фея" рөлінде, "The Wonder Years" сериалынан Джейсон Херви "Тролл Королі" рөлінде, 1980 жылғы "Флэш Гордон" фильмінен Сэм Дж. Джонс "Соқыр садағашы" рөлінде, ал "Мені солай атаған өмірім" сериалынан А. Дж. Лангер Зорк саяхатшысы Ребекка Снут рөлінде ойнады. Ойын дизайнымен Дуг Барнетт тәуелсіз түрде жұмыс істеді және бірнеше "өзің таңдаған оқиға" стиліндегі кітаптар жазды. Жазушы Мишель Эм ойын сценарийлерін және кейіпкерлердің диалогтарын жасады. Көркемдік дизайнер Марк Лонг (Zombie Studios-тың негізін қалаушысы/иесі) "ойынды реалистік ету", "мәтіндік квесттердегі лабиринттер сияқты нәрселерден аулақ болу", сондай-ақ "жұмбақтарды шешудің бірнеше жолы мен ойынды аяқтаудың мүмкіндіктерін" қарастырды. 1999 жылы сұхбатында ол мынадай идеяларды ұсынды:

Ойындағы барлық жұмбақтар нақты, бірақ эзотерикалық түрде әртүрлі мәдениеттерге және археологиялық тарих пен зерттеулерге сілтеме жасайды. Мысыр пирамидаларын зерттеу және оларды қоршаған мифология – бұл кең таралған мысал, бірақ одан да сирек кездесетін мысалдар таңдалды. Марк АҚШ армиясындағы (зейнеткер майор) қызметтік міндеттерін бір жылдық тарихи зерттеулермен үйлестіріп, ойынды аяқтау үшін шешілуі керек жұмбақтарды күрделендірді. Навигация "әрқашан дұрыс; солтүстікке, содан кейін оңтүстікке жылсаңыз, сіз әрқашан бір орында боласыз. Лабиринттерді шешу тым көп уақыт алады, жалықтырады және ыңғайсыз". Жұмбақтарды шешудің бірнеше ("кем дегенде үш") жолы бар, сондай-ақ ойынды аяқтаудың жартылай дүрзілі жолдары да бар. Оның түсіндіруі: "Мен әр жұмбаққа бір ғана, жасырын жолмен келуге мәжбүр ететін және ойынды аяқтаудың жалғыз жолы бар ойындарды ұнатпаймын". Бұл мәтіндік квесттерге және кең таралған Myst сериясына қарсы болды. Сондай-ақ, "ойыншыға жұмбақтарды шешудің жаңа жолдарын табу және ойынды аяқтау үшін ойынды бірнеше рет ойнауға себеп болды. Ойынды ойнағандар ойынды аяқтау үшін ондаған комбинацияларды ойлап тапқандарын айтты".

Сюжет

Return to Zork 1647 GUE жылында өтеді, бұл Зорктың құрастырылған тарихындағы барлық ойындардан кейінгі, тіпті кейіннен жасалған ойындардан да кейінгі кезең. Барлық алдыңғы ойындардың тарихы да 1247 GUE жылындағы Ұлы Диффузиядан басталады. Ерте ойындардың оқиғалары және тіпті Ұлы Диффузия да осы уақытқа дейін белгілі бір дәрежеде археология немесе тіпті мифология ретінде қарастырылады. Кейбір орындар мен заттар, мысалы, стендап комедиялық қойылымдарын тамашалау клубы, 1647 жылды 20 ғасырдың соңына ұқсас немесе сол дәуірмен байланысты етеді. Ойыншы кейіпкері – лотерея жеңімпазы, ол Зорктағы Құс аңғарына барлық шығындары төленген демалысқа жетеді. Бірақ келгеннен кейін, ол бүкіл аймақ қараңғы және зұлым күштердің ықпалына түсіп, құлдырап, жұмыс істемейтін жағдайға келгенін біледі. Ғимараттардың бірінен-бірі жоғалып кеткен, жерді кісі өлтіретін қарқынды құстар мекендейді, адамдар жиі және мазасыз түстер көреді, онда өзін Морфиус деп атайтын қараңғы бір күш кездеседі, ал аман қалғандардың көпшілігі оқшауланып, күдікпен қараушы болып кеткен. Ойыншы аңғарды зерттеу кезінде сансыз қауіптерден өтіп, жерді билеп алған күштердің себептерін анықтауға және соңында оларды тоқтатуға тиіс.

Шығару

Return to Zork PC-де түпнұсқасы шыққанға шамамен жарты жыл бұрын Activision ойынның 3DO Interactive Multiplayer платформасы үшін де шығатынын мәлімдеді. Бұл нұсқа кейіннен тоқтатылды. Одан екі ай өткен соң, Activision компаниясы Atari Corporation-мен жүйе үшін үшінші тарапты әзірлеуші ретінде келісім жасасқаннан кейін Atari Jaguar үшін Return to Zork ойынын жасау жұмыстарын жүргізіп жатқанын хабарлады. 1994 жылы бұл ойын Atari Jaguar CD қосымшасы үшін шығатын алғашқы ойындардың бірі ретінде бейне ойын журналдарында жарияланды. 1995 жылы журналдарда әзірленуде деп жарнамаланды, алайда белгісіз себептерге байланысты ешқашан шығарылмады.

Қабылдау

Return to Zork 1,5 миллион долларлық бюджетпен жасалды. 1994 жылдың қыркүйегіне қарай ол 2,4 миллион доллар тауып, 600 000 дана сатылды – Fortune журналынан Stephanie Losee-нің сөзінше, «жартысынан астамы жинақталған жүйелерден». 1995 жылдың қазан айына дейін ойынның шамамен 1 миллион данасы жеткізілді. NewMedia-дан Джефф Сенгстак айтуынша, оның табысы жақында Бобби Котик сатып алған Activision компаниясын жандандыруға көмектесті. Charles Ardai 1993 жылдың қараша айында Computer Gaming World журналында жариялаған «Return to Zork» алдын ала шолуында Zork сериясын жаңғыртудың «қасиетті жерге басу» екенін жазды. «Бұл «Касабланка» фильмін қайта түсіруге ұмтылу сияқты», деді ол. Журналдың Scorpia-сы 1994 жылдың қаңтарында бұрынғы Zork ойындарымен байланыстағы қарама-қайшылықтарды және басқа да кемшіліктерді сынады, бірақ «Zork таңбасы жоқ ойын ретінде қарастырылса, ол тым нашар емес» деп мәлімдеді, «әдемі» графиканы атап өтті. Ол Activision компаниясына «өткеннің сиқырын қайта өңдеуге тырысудың» орнына оны жеке ойын ретінде шығаруды ұсынды, «Жаңа бағыт қажет, және егер Activision оны таба алса, олар Infocom таңбасына лайық жаңа оқиғаларды жасауы мүмкін» деп қорытындылады. 1994 жылдың сәуірінде журнал нашар актерлік шеберлігіне қарамастан, ойынның «тамаша визуалды және дыбыстық әсері» мен «көптеген сюжеттік бұрылыстар және тартымды кейіпкерлер» көптеген ойыншыларды қызықтыратынын хабарлады. Return to Zork 1993 жылғы Computer Games Strategy Plus басылымы бойынша ең жақсы оқиғалық ойын деп танылды. Ол сондай-ақ Computer Gaming World журналының 1993 жылғы «Жылдың оқиғалық ойыны» сыйлығының иегері болды, ол ақырында Gabriel Knight: Sins of the Fathers және Day of the Tentacle (тең бөлінген) ойындарына бұйырды. Редакторлар «ол Голливудтық талантты және өндіріс құндылықтарын арттыру үшін күрделі техникаларды пайдаланады» деп жазды. 1994 жылы PC Gamer US Return to Zork-ты ең жақсы компьютерлік ойын тізімінде 26-шы орынға қойды. Редакторлар «ол классикалық ойын сериясының дәстүрлерін және CD-ROM технологиясымен жаңа графиканы шеберлікпен үйлестіреді» деп жазды.