Кіріспе

Рим императоры Калигуланың сүйікті аты Инцитатус (; "шапшаң" немесе "толық жүйріспен" деген мағынаны білдіреді) Рим императоры Калигуланың сүйікті аты болды. Аңыз бойынша, Калигула осы атты консул қылып тағайындауды жоспарлаған, бірақ көне деректер бұл орын алмағанын нақты көрсетеді. Дегенмен, Инцитатустың 18 қызметшісі болған, ол мәрмәр тұрақтанған жерде өмір сүрген, сирек және құнды тастармен / әшекей тастармен әшекейленген желке киген, қызғылт түсті (патшалардың түсі) киім киген және азудан жасалған шүмектен жеген деген әңгіме бар.

Аңыз

Светонийдің «Он екі Цезардың өмірі» (121 ж.) еңбегінде айтылуынша, Калигула Инцитатты консул етіп тағайындауды жоспарлаған, ал жылқы құрметті адамдарды онымен бірге кешкі ас ішуге шақыратын, қызметшілермен жабдықталған үйге шақыратын. Светоний сондай-ақ, жылқының мрамордан жасалған тұрағы, пил сүйегінен жасалған шүмегі, күлгін түсті жамылғылары және құнды тастармен әшекейленген мойынтірегі болғанын жазды. Кассиус Дио (165–235 жж.) жылқыға қызметшілер қарағандығын, алтын ұнтағы қосылған сұлымен тамақтандырғандығын және Калигула жылқыны дін қызметкері етіп тағайындағанын көрсетті.

Тарихи ақиқат

Алған тарихтың дұрыстығы көбінесе күмәнді. Антони А. Барретт сияқты тарихшылар, кейінгі римдік жылнамашылары – Светоний мен Дио Кассийдің өздерінің заманауи саяси жағдайларының ықпалында болғанын айтады, сол кезде бұрынғы Юлий-Клавдий императорларын жамандау қазіргі императорларға тиімді болуы мүмкін еді. Сонымен қатар, оқиғаның сенсациялық сипаты олардың баяндамаларына қызығушылық қосып, оларға көптеген оқырмандар әкелді. Ғалымдар Калигуланың Инцитатқа қатысты әрекеттерінің ақыл-есіздік белгісі емес, Сенатты мазақтап, ашуландыруға бағытталған күрделі әзіл немесе, мүмкін, аттың сенатордың қызметін атқаруы мүмкін деген оймен сатираның бір түрі болғанын ұсынады. Барретт атап көрсетті: "Инцитат туралы көптеген әңгімелер тарады, олардың көп бөлігі Калигуланың өзінің қызық әңгімелерінен туындаған болуы мүмкін. Бұрылып кеткен юмор сезімімен Калигула Инцитаттың денсаулығына құрбандық шалып, оны дін қызметкері етіп тағайындауды жоспарлаған". Ежелгі деректерде жылқының ешқашан консул етілгені айтылмайды.

Көркемөнер мен метафорада

Саяси қабілетсіздіктің мысалдарын келтіргенде, Инцитат 1742 жылға дейін ғасырлар бойы аллегориялық тұлға болып келді. "Мен, Клавдий" романында Роберт Грейвс Инцитаттың сенатор етіп тағайындалғанын және консул болу тізіміне енгізілгенін, соңында Клавдийдің Инцитатқа берілетін үкіметтік жәрдемақыны және қаржылық талаптарды орындамағаны үшін сенатор мәртебесін жойғанын, кейіннен Инцитат жарыста аяғын жарақаттағаннан кейін өлтірілгенін, ал Инцитаттың серігі Пенелопа Клавдийдің Ұлыбританиямен соғысында қолданылғанын жазды. Айн Рэндтің "Атлас шайқасты" романында Джеймс Таггарттың жаңадан үйленген әйелі Черрил Инцитат туралы әңгімені естіп алады. Ол екі адамның өз тойы мен күйеуі туралы пікір айтып жатқанын естиді. 2000 жылы BBC Radio 4 радиосындағы Шоун МакКеннаның "Мен және кішкентай етіктер" комедиясы Лесли Филлипс ойнаған Инцитаттың көзқарасынан Калигуланың ("кішкентай етіктер" деген мағынадағы латын сөзі) тарихын баяндайды. Caligula's Horse прогрессивті метал тобы Инцитаттың құрметіне аталған. Рик Риорданның "Жануар лабиринты" романында Инцитат екіншілік қарсыластың рөлінде бейнеленеді.