Кіріспе

Америкалық этноботаник және мистик (1946–2000)
Канадалық деректі фильм режиссері

Теренс Кемп МакКенна (16 қараша 1946 – 3 сәуір 2000) – американдық этноботаник және мистик, ол табиғи психоделикалық өсімдіктерді жауапты түрде қолдануды жақтады. Ол психоделикалық препараттар, өсімдік негізіндегі энтеогендер, шаманизм, метафизика, алхимия, тіл, философия, мәдениет, технология, этномикология, экология және адам санасының теориялық бастаулары туралы сөйледі және жазды. Оны "90-шы жылдардың Тимоти Лириі", "шаманизмнің онтологиялық негіздері бойынша жетекші сарапшылардың бірі" және "рейв мәдениетінің интеллектуалдық дауысы" деп атады. МакКенна уақыттың мәні туралы тұжырымдамасын I Цзиннен тапқан деп санайтын фракталды үлгілерге негіздеді, оны "жаңалық теориясы" деп атады. Оның әкесінің жағынан ирланд тегі бар. МакКенна жас кезінде қазба іздеумен шұғылданды, соның нәтижесінде табиғатты ғылыми тұрғыдан терең түсінді. Ол 14 жасында Карл Юнгтің "Психология және алхимия" кітабын оқып, психологияға да қызығушылық танытты. 16 жасында МакКенна Лос-Альтосқа, Калифорнияға, бір жылға отбасылық достарымен бірге тұруға көшті. Ол Калифорниядағы Ланкастерде орта мектепті бітірді. 1975 жылдың күзінде, сол жылдың басында әйелі Евтен ажырасқаннан кейін, МакКенна болашақ әйелі және екі баласының анасы Кэтлин Харрисонмен қарым-қатынас бастады. 1986 жылы қайта басылған нұсқаулық 100 000-нан астам дана сатылды. Оның басты назары псилоцибин саңырауқұлақтары сияқты өсімдік негізіндегі психоделиктерге аударылды (олар оның мансабының катализаторы болды). Жаңа дәуір және Адамдық әлеует қозғалыстарымен байланысты болғанымен, МакКеннаның өзі Жаңа дәуірлік сезімталдыққа шыдамсыздық танытты. Ол "түз тәжірибедегі сезімдік қатысудың" маңыздылығы мен басымдылығын, догмаға қарсы, қайта-қайта баса көрсетті. Психоделикалық препараттерден басқа, МакКенна көптеген тақырыптар бойынша сөйледі.

МакКенна көп ұзамай танымал контрмәдениеттің өкіліне айналды, комедияшы Билл Хикс оны стендап өнерінде айтып, оның идеяларына негізделген толық қойылым жасады. МакКенна 1990 жылдардың басында және ортасында бірнеше кітап жариялады, соның ішінде: "Архаикалық қайта жандану"; "Құдайлардың тағамы"; және "Шын галлюцинациялар". Бұл пікірталастар "триалогтар" деп аталды, ал кейбір талқылаулар кейін "Батыстың шетіндегі триалогтар" және "Эволюциялық сана" кітаптарында жарияланды. МакКенна 1992 жылға дейін ботаникалық бақта жұмыс істеді, содан кейін сол жылдың басында Кэтлинмен ажырасқаннан кейін жобадан зейнеткерлікке шықты. Кэтлин әлі де Ботаникалық өлшемдерді президент және жобалар директоры ретінде басқарады. 1999 жылдың соңында МакКенна өліміне қатысты ойларын сұхбаттасушы Эрик Дэвиске былай сипаттады:

"Мен өлімнің бірнеше қорқынышты сәтте тас жолда келетінін ойладым, сондықтан оны реттеуге уақыт болмайды. Бірнеше ай бойы осыны қарап, ойланып, адамдармен сөйлесіп, олардың пікірін тыңдау – бір түрлі нығмет. Бұл, әрине, өсіп, өзіңді жинап, бәрін түсінуге мүмкіндік береді. Ақ халат киген, күлкісіз жігіттің төрт айдан кейін өлесің деген сөзі жарықтарды жақты. Ол өмірді бай және мағыналы етеді. Алғаш рет диагноз қойылғанда, мен әр жапырақтан Уильям Блейктей мәңгілік нұрды көрдім. Тіпті жерде жүрген жәндік көздерімнен жас шығарды." МакКенна 2000 жылдың 3 сәуірінде 53 жасында қайтыс болды. МакКенна 1960-шы жылдары лепидоптера және энтомологияны зерттеді, оның зерттеулеріне Колумбия және Индонезияда, көбінесе көпқұрттардың үлкен коллекциясын құруға арналған, көпқұрттарды іздеу кірді. МакКеннаның жәндіктер жинағы Виктория дәуіріндегі зерттеушілер мен натуралистерге деген қызығушылығымен және табиғатты мұқият бақылауға негізделген дүниетанымымен үйлеседі. 1970-шы жылдары, ол әлі де жинап жүрген кезде, жәндіктерді жинау және жіктеу үшін көбелектерді өлтіру қажеттілігіне байланысты қынжырлы және кінәлі болды, МакКеннаның қызының айтуынша, бұл оны энтомологиялық зерттеулерін тоқтатуға итермеледі. Жалғыз, аш қарын, қараңғыда, көздері жабық күйде қабылдағанда. МакКенна кез-келген бір түсінікке адалдықты көрсетуден аулақ болғанымен (монотеизмді қабылдамаудың бір бөлігі), ол психоделиктерді "трансөлшемді саяхат" ретінде қарастыруға ашық болды. Ол ДМТ адамды "паралель өлшемге" жібергенін, "планетаның ақыл-ойы бар, ол жеке адаммен қарым-қатынас арнасын аша алады" және психоделикалық өсімдіктер осы қарым-қатынастың жеңілдеткіштері екенін ұсынды.

Машиналық эльфтер

МакКенна ДМТ қолданған кезде болған галлюцинациялары туралы айтты, онда ол "өзін-өзі өзгертетін машина эльфтері" деп сипаттаған интеллектуалды тіршілік иелерімен кездескенін мәлімдеді.

Технологиялық ерекшелік

Өмірінің және мансабының соңғы жылдары МакКенна технологияның теориялық саласына терең үңілді. Ол технологиялық сингулярлықтың ерте жақтасы болды. Сондай-ақ ол Интернетке ғашық болды, оны "жаһандық сананың тууы" деп атады. МакКенна жазушы Алдус Хакслидің, ғылыми фантастика жазушысы Филип К. Диктің, оны "ұлы гений" деп сипаттады, және миф жасаушы Жорж Луис Борхестің шығармаларына да құрметпен қарады. МакКенна Борхеспен бірге "жалпы әлемде шашыраңқы түрде орналасқан кітаптар, артефакттар және тіпті адамдар бар, олар мүмкін емес және қайшы келетін шындықтарға апаратын есіктер сияқты" деген сенімді бөлісті. МакКенна өзінің теориясын саңырауқұлақтың әсеріне немесе болжамды әсерлеріне негіздеді. МакКенна сол кезде Африка құрлығының шөлге айналуына байланысты, адамзаттың алға басушылары ыстық тропиктік ормандардан жаңа тағамдық көздерді іздеуге мәжбүр болды деп мәлімдеді. Оның гипотезасы бойынша, Батыс қоғамы "ауырған" және "сауығу процесінен" өтуде: адам денесі ауырған кезде антиденелер өндіре бастағандай, адамзат (Юнгтің түсінігінде) "аурудың жағдайын жеңу стратегияларын" жасап, өзін-өзі емдеуге тырысуда, оны ол "архаикалық құндылықтарға қайта оралу" деп атады. МакКенна сюрреализм, абстрактілі экспрессионизм, денеге тесік салу және татуировка, психоделикалық препараттарды қолдану, сексуалдық еркіндік, джаз, эксперименталды би, рейв мәдениеті, рок-н-ролл және катастрофа теориясы сияқты құбылыстарды осы процестің жүріп жатқанының дәлелі ретінде келтірді. Бұл идея МакКеннаның адам эволюциясы туралы "тас дәуіріндегі маймыл" теориясымен байланысты, ол "архаикалық қайта жандануды" адамзаттың бір кезде псилоцибин саңырауқұлағымен болған симбиоздық және бақытты қарым-қатынасына оралуға деген ұмтылыс ретінде қарастырды. Бұл оларға оның динамикасын график түрінде көрсетуге және компьютерде зерттеуге мүмкіндік берді. Ол графигін 2012 жылдың қараша айының ортасында нөлге жеткізе жөндеді. Кейіннен ол Батыс майя ғалымдары майя күнтізбесіндегі 13-ші бактунның аяқталуын 2012 жылдың 21 желтоқсанымен байланыстырғанын білгенде, олардың күнін қабылдады. Сондықтан, МакКеннаның деректерді түсіндіруіне және графиктің орналасуына сәйкес, 2012 жылдың 21 желтоқсанында біз ең көп жаңалықты сезінетін уақытта болдық. 1994 жылы Том Ходжкинсон The New Statesman and Society журналына "Оны ақылсыз хиппи деп жазбасұрау – оның қызықты идеяларға толы ғана емес, сонымен қатар юмор мен өзін-өзі пародиалау сезімімен жарылқаған адамға жасалған жеңілтек пікір" деп жазды.