Кіріспе
Пэн Дэхуай (24 қазан 1898 – 29 қараша 1974) – қытай саяхатшысы және генералы, 1954 жылдан 1959 жылға дейін Қытайдың Ұлттық қорғаныс министрі. Пэн кедей шаруа отбасында дүниеге келген, отбасының жағдайы нашар болғандықтан он жасында білімін тоқтатып, бірнеше жыл жұмыс істеуге мәжбүр болды. Он алты жасында ол кәсіби әскерге қатысты. Келесі он жылда Пэн Хунаньдағы әскери топтардың құрамында қызмет етіп, қарапайым сарбаздан майор шеніне дейін көтерілді. 1926 жылы Пэннің күштері Гоминьданға қосылды, сонда ол алғаш рет коммунизммен танысты. Пэн Солтүстік жорыққа қатысып, Ван Цзинвэйдің Уханьдағы солшыл Гоминьдан үкіметін құруға жасаған әрекетін қолдады. Ван жеңілгеннен кейін Пэн қысқа уақытқа Чжан Кайшының күштеріне қайта қосылып, кейін Қытай Коммунистік партиясына (ҚКП) қосылды, Мао Цзэдун мен Чжу Дэмен одақтасты. Пэн Цзянси кеңесін Чжанның басып алу әрекетінен қорғаған ірі генералдардың бірі болды, оның жетістіктері тек Линь Бяоға ғана теңесті. Пэн Ұзақ жорыққа қатысып, Мао Цзэдунды Маоның билікке келуіне ықпал еткен Цзуньи конференциясында қолдады. 1937–1945 жылдардағы Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде Пэн Қытайдың барлық күштерін Жапон империясына қарсы күреске жұмылдыру үшін Гоминьданмен келісімге келуді ынталандырған басты жақтастардың бірі болды. 1937 жылы Пэн Гоминьдан мен Коммунистердің бірлескен күштерімен Шаньсиді жапондық оккупациядан қорғауға басшылық етті, ал 1938 жылға қарай Сегізінші армияның үштен екі бөлігіне басшылық етті. 1940 жылы Пэн «Жүз полк шабуылын» жүргізді, бұл Солтүстік Қытайдағы жапондық логистикалық желілерді бұзуға бағытталған ірі коммунистік операция болды. Шабуыл сәл табысқа жетті, бірақ Коммунистік партия ішіндегі саяси даулар Пэннің Яньаньға қайтарылуына әкелді, ол соғыстың қалған бөлігін белсенді басшылықсыз өткізді. 1945 жылы жапондықтар капитуляциялағаннан кейін Пэн Қытайдың Солтүстік-Батысындағы коммунистік күштерге басшылық етті. Ол Шаньсидегі коммунистік басшылықты Гоминьдан күштерінен қорғауға жауапты болды, соның ішінде Мао Цзэдунты бір рет тұтқындалудан сақтап қалды. Пэн Солтүстік-Батыс Қытайдағы Гоминьданды жеңіп, көптеген әскери жабдықтарды басып алды және Синьцзян провинциясын қоса алғанда, аумақты Қытай Халық Республикасының құрамына енгізді. Пэн Маоның 1950–1953 жылдардағы Корея соғысына Қытайды тікелей араластыру туралы ұсыныстарын қолдаған жоғары әскери шенділердің бірі болды және соғыстың бірінші жартысында Қытай Халықтық еріктілер армиясының тікелей қолбасшысы болды (дегенмен Мао мен Чжоу Эньлай техникалық тұрғыдан жоғары тұрды). Корея соғысындағы Пэннің тәжірибесі Қытай армиясының қазіргі заманғы техникалық соғыс жағдайларына дайындалу үшін кәсіби, ұйымдасқан және жақсы жабдықталған болуы керек деген сенімге келді. Кеңес Одағы толықтай жаңартылған, кәсіби армиямен жабдықталған жалғыз коммунистік ел болғандықтан, Пэн келесі бірнеше жылда Қытай армиясын совет үлгісінде реформалауға тырысты, армияны саяси емес және кәсіби етуге ұмтылды (Маоның саяси мақсаттарына қайшы). Пэн 1950-ші жылдары Маоның тұлғалық культты дамыту әрекеттеріне қарсы тұрды, ал Ұлы секіріс саясаты бүкіл елде ашаршылыққа әкелген кезде Маоның басшылығын сынады. Пэн мен Мао арасындағы бәсекелестік 1959 жылы Лушань конференциясындағы ашық қақтығыста аяқталды. Мао бұл қақтығыста жеңіске жетіп, Пэнды «антипартиялық топтың» жетекшісі деп атады және оның өмірінің соңына дейін барлық ықпалды лауазымдардан шеттетуге ұшыратты. 1965 жылға дейін Пэн дерлік беймәлім өмір сүрді, сол кезде реформаторлар Лю Шаоци мен Дэн Сяопин Пэннің үкіметке оралуын қолдап, Оңтүстік-Батыс Қытайдағы әскери өнеркәсіпті дамытты. 1966 жылы Мәдени революция басталғаннан кейін Пэнды Қызыл гвардия тұтқындады. 1966 жылдан 1970 жылға дейін ККП-ның Линь Бяо және Маоның әйелі Цзян Цин басқаратын радикалды топтары Пэнды ұлттық қуғын-сүргінге ұшыратты, көптеген ірі жиналыстарда оны жазалап, Мао Цзэдун мен ҚКП-ға қарсы «қылмыстарын» мойындауға мәжбүрлеу үшін физикалық және психологиялық азаптауларға ұшыратты. 1970 жылы Пэн сотталып, өмір бойына бас бостандығынан айырылды және 1974 жылы түрмеде қайтыс болды. 1976 жылы Мао қайтыс болғаннан кейін Пэннің бұрынғы одақтасы Дэн Сяопин Қытайдың ең басты басшысы болды. Дэн Мәдени революция кезінде әділетсіз қуғын-сүргінге ұшыраған адамдарды жаңарту жөніндегі жұмысты бастады, ал Пэн 1978 жылы қайтыс болғаннан кейін жаңартылғандардың біріншілерінің бірі болды. Қазіргі Қытайда Пэн ҚКП тарихындағы ең табысты және беделді генералдардың бірі саналады.
Peng Dehuai (; October 24, 1898November 29, 1974) was a Chinese general and China's Minister of National Defense from 1954 to 1959. Peng was born into a poor peasant family, and received several years of primary education before his family's poverty forced him to suspend his education at the age of ten, and to work for several years as a manual laborer. When he was sixteen, Peng became a professional soldier. Over the next ten years Peng served in the armies of several Hunan based warlord armies, raising himself from the rank of private second class to major. In 1926, Peng's forces joined the Kuomintang, and Peng was first introduced to communism. Peng participated in the Northern Expedition, and supported Wang Jingwei's attempt to form a left leaning Kuomintang government based in Wuhan. After Wang was defeated, Peng briefly rejoined Chiang Kai shek's forces before joining the Chinese Communist Party (CCP), allying himself with Mao Zedong and Zhu De. Peng was one of the most senior generals who defended the Jiangxi Soviet from Chiang's attempts to capture it, and his successes were rivaled only by Lin Biao. Peng participated in the Long March, and supported Mao Zedong at the Zunyi Conference, which was critical to Mao's rise to power. During the 1937–1945 Second Sino Japanese War, Peng was one of the strongest supporters of pursuing a ceasefire with the Kuomintang in order to concentrate China's collective resources on resisting the Japanese Empire. Peng was the senior commander in the combined Kuomintang–Communist efforts to resist the Japanese occupation of Shanxi in 1937; and, by 1938, was in command of two thirds of the Eighth Route Army. In 1940, Peng conducted the Hundred Regiments Offensive, a massive Communist effort to disrupt Japanese logistical networks across northern China. The Hundred Regiments Offensive was modestly successful, but political disputes within the Communist Party led to Peng being recalled to Yan'an, and he spent the rest of the war without an active command. After the Japanese surrendered, in 1945, Peng was given command of Communist forces in Northwest China. He was the most senior commander responsible for defending the Communist leadership in Shaanxi from Kuomintang forces, saving Mao from being captured at least once. Peng eventually defeated the Kuomintang in Northwest China, captured huge amounts of military supplies, and actively incorporated the huge area, including Xinjiang, into the People's Republic of China. Peng was one of the few senior military leaders who supported Mao's suggestions to involve China directly in the 1950–1953 Korean War, and he served as the direct commander of the Chinese People's Volunteer Army for the first half of the war (though Mao and Zhou Enlai were technically more senior). Peng's experiences in the Korean War convinced him that the Chinese military had to become more professional, organized, and well equipped in order to prepare itself for the conditions of modern technical warfare. Because the Soviet Union was the only communist country then equipped with a fully modern, professional army, Peng attempted to reform China's military on the Soviet model over the next several years, making the army less political and more professional (contrary to the political goals of Mao). Peng resisted Mao's attempts to develop a personality cult throughout the 1950s; and, when Mao's economic policies associated with the Great Leap Forward caused a nationwide famine, Peng became critical of Mao's leadership. The rivalry between Peng and Mao culminated in an open confrontation between the two at the 1959 Lushan Conference. Mao won this confrontation, labeled Peng as a leader of an "anti Party clique", and purged Peng from all influential positions for the rest of his life. Peng lived in virtual obscurity until 1965, when the reformers Liu Shaoqi and Deng Xiaoping supported Peng's limited return to government, developing military industries in Southwest China. In 1966, following the advent of the Cultural Revolution, Peng was arrested by Red Guards. From 1966 to 1970, radical factions within the CCP, led by Lin Biao and Mao's wife, Jiang Qing, singled out Peng for national persecution, and Peng was publicly humiliated in numerous large scale struggle sessions and subjected to physical and psychological torture in organized efforts to force Peng to confess his "crimes" against Mao Zedong and the CCP. In 1970, Peng was formally tried and sentenced to life imprisonment, and he died in prison in 1974. After Mao died in 1976, Peng's old ally, Deng Xiaoping, emerged as China's paramount leader. Deng led an effort to formally rehabilitate people who he believed to have been unjustly persecuted during the Cultural Revolution, and Peng was one of the first leaders to be posthumously rehabilitated, in 1978. In modern China, Peng is considered one of the most successful and highly respected generals in the history of the CCP.
Ерте өмір
Пең 1898 жылы 24 қазанда Хунань провинциясының Сянтан округінің Шисяң ауылында дүниеге келді. Оның туған аты – "Пенг Дехуа". Пенгтің отбасы сабаннан тоқылған шатырлы үйde тұрып, шамамен 1,5 акр суармалы жерге ие болды, онда отбасы бамбук, тәтті картоп, шай, мақта және түрлі көкөністер өсірді. Оның әкесі сонымен қатар бұршақ дүкенімен айналысты. Жер мен дүкеннен түскен табыс сегіз адамдық отбасын – Пэн, оның үш ағасы, ата-анасы, әжесі және үлкен атасы – асырады. Пенгтің үлкен атасы Тайпин көтерілісіне қатысып, соғысқан және Пенге Тайпиннің ескі идеалдары туралы айтатын: әркімнің жетерлік тамағы болуы керек, әйелдер аяқтарын байламауы керек және жер тең бөлінуі керек. Кейіннен Пен өзінің әлеуметтік жағдайынан шыққандығын "кіші орта шаруа" деп сипаттады. 1905 жылдан 1907 жылға дейін Пенг дәстүрлі конфуцийлік бастауыш мектепте оқыды. 1908 жылы Пенг заманауи бастауыш мектепке қабылданды, бірақ он жасында отбасының қаржылық жағдайы нашарлағандықтан мектептен шығуға мәжбүр болды. 1905-1906 жылдары Хунаньда қатты құрғақшылық болды. 1905 жылы Пенгтің анасы қайтыс болды, ал алты айлық інісі аштықтан көз жұмды. Пенгтің әкесі отбасының мүлкін тамаққа сатуға және жердің көп бөлігін кепілге беруге мәжбүр болды. 1908 жылы Пенг мектептен шығарылғанда, ол ағаларымен бірге ауылда тамақ сұрауға жіберілді. 1908 жылдан 1910 жылға дейін Пенг екі су буқасын бағып күтім жасады.
Соғыс әскерлерінің әскери қызметі
Сол кезде Хунань провинциясында әскери қызметке шақырудың ең төменгі жасы 18 болған. Пэн 1916 жылғы наурыз айында 17 жасында екінші сыныпты қара сержант ретінде қатарға тұрды. Сондықтан оның туған жылы кейде 1898 емес, 1897 жыл деп көрсетіледі. Пэн ай сайын жалақы алып, оның бір бөлігін үнемі отбасына жіберіп, оларды асырап отырды. Жеті айдан кейін ол бірінші сыныпты қара сержант болып жоғарылады. Пэннің бастығының бірі 1911 жылғы Синхай төңкерісіне қатысқан, идеалы жоғары ұлтшыл болды және Пэнге Гоминьданның әлеуметтік реформалар мен ұлттық бірігу мақсаттарына көңіл бөлуіне ықпал етті. 1917 жылы тағы бір азамат соғысы басталғанда, Пэннің полкі басқа әскерлерден бөлініп, солтүстік әскер басшысы У Пейфуқа қарсы Тан Шенчжидің күштеріне қосылды, ол өз кезегінде Тан Янкаймен және Сунь Ятсенмен одақтас болды. Пэн өз бригадасының офицерінен ресми тактиканы және жазбаша классикалық қытай тілін үйренді. 1918 жылдың шілдесінде Пэн жау тылында барлау миссиясы кезінде тұтқындалды, бірақ екі аптадан кейін босатылды. 1919 жылдың сәуір айында Пэн аға сержант және взвод командирі болып тағайындалды. Тан Шенчжидің әскерлері 1920 жылдың шілдесінде Хунаньнан жау әскерлерін ығыстырып, провинцияның астанасы Чаншаны басып алды. Пэн жалақы үшін бүлікке қатысты, бірақ сол кезде әскер жетіспегендіктен, ол және басқа көтерілісшілер кешірілді. 1921 жылдың тамызында Пэн лейтенант дәрежесіне көтеріліп, бірнеше аптадан кейін рота командирі міндетін атқарушы болды. Нансиан ауылында орналасқан Пэн, жергілікті жер иелерінің кедейлерге қатыгездікпен қарағанын байқап, оларды "кедейлерге көмектесу қауымдастығын" құруға шақырды. Жергілікті тұрғындар күдікпен қарағанда, Пэн солдаттарына жер иесін тұтқындап, өлім жазасын орындауды бұйырды. Пэн бұл әрекеті үшін сөгіс алды, бірақ лауазымынан төмендетілмеді немесе басқа орынға ауыстырылмады. Осы оқиғадан кейін Пэн провинциялық әскер басшысының қызметінен кетуді ойлай бастады. 1922 жылдың ақпанында Пэн және басқа бірнеше офицерлер ұзақ мерзімді еңбекақысыз демалысқа өтініш беріп, Гуанчжоуға Гоминьдан армиясында жұмыс іздеуге барды. 1922 жылы Пэннің Гоминьданға деген көзқарасы жағымды болмады, сондықтан ол Хунаньға фермер ретінде оралу ниетімен Гуанчжоудан кетті. Пэн Шанхай арқылы теңіз жолымен туған ауылына қайтып келді, ол өз ауылынан ең алыс жерде болды. Әкесімен бірге үш ай бойы әкесінің жіберген ақшасына сатып алған жерді өңдеді, бірақ бұл кәсіп оған ұнамады. Пэннің бұрынғы әріптестерінің бірі оған Хунань әскери академиясына түсіп, ресми оқыған кәсіби офицер болуға кеңес бергеннен кейін, Пэн оған қосылды. Пэн 1922 жылдың тамызында академияға қабылданды және алғаш рет "Дехуаи" есімін қолданды. 1923 жылдың тамызында тоғыз айлық оқудан кейін Пэн академияны бітіріп, капитан дәрежесімен бұрынғы полкіне қайта оралды. 1924 жылдың сәуір айында ол батальон командирі міндетін атқарушы болып тағайындалды. 1924 жылы Танның әскері солтүстік әскер басшыларымен Гоминьданмен одақтас Гуандун әскер басшысына қарсы бірікті. Дегенмен, 1925 жылы Пэн өз батальонының құрамын Гоминьданға жақын саяси бағытта қайта ұйымдастырды. 1925 жылдың соңында Чан Кайши Ұлттық революциялық армияны (ҰРА) құрып, Гоминьданды Гуандунды бақылауға алып келді. Содан кейін 1926 жылы Тан қайтадан Чанмен келісімге келді. У Пейфу Танды Чаншадан қуғаннан кейін, Чан ҰРА-ға Танды құтқаруға бұйрық берді және солтүктік экспедицияны бастады, мақсаты – солтүстік әскер басшыларын жеңіп, Қытайды біріктіру. Танның әскерлері ҰРА құрамына енді, ал Пэн майор дәрежесіне көтерілді. Пэннің өзі Гоминьданның ресми мүшесі болған жоқ. Ол 1925 жылы Қытай Коммунистік партиясы (ҚКП) туралы алғаш естіді.
Гоминьданның офицері
1926 жылдың шілдесі мен 1927 жылдың наурызы аралығында Пэн Хунаньде жорық жасап, Чанша мен Уханды басып алуға қатысты. Генерал Хэ Цзяньнің қол астында Пэн Фэнтай шайқасына қатысып, Гоминьдан күштері соғыс әміршісі Ву Пэйфуды жеңді. 1927 жылы Ван Цзинвэй Уханьда солшыл Гоминьдан үкіметін құруға тырысты, бұл Нанкиндегі орталық-оңшыл үкіметпен қақтығысқа әкелді. Тан Шэньцзи Ухань үкіметіне қосылды, ал Пэн подполковник болып тағайындалды. Бірақ Танның әскері Чжаннан жеңіліс тапты. 1928 жылы кері шегіну кезінде Пэн қызмет еткен Хэ Цзянь Нанкин жағына көшті. Пэн реорганизациядан кейін толық полковник атанды. 1927 жылы Пэнге бірнеше рет Қытай Коммунистік партиясының (ҚКП) мүшелері, тіпті оның ескі достары да үн қосты. Коммунистердің жерді қайта бөлу туралы талабы оның бала кезіндегі кедейлік тәжірибесін еске түсірді. Пэн Гоминьдан ішіндегі сол-оңдықтардың бөлінуінен және Чжан Кайшының өзінің күштері арасындағы тартыстардан да көңілі қалды. Қазан айында Пэнге ҚКП өкілі Дуань Дэчан келді, бірақ Пэн сол кезде шешім қабылдай алмады. Алайда, ол сол айдың соңында Дуаньмен қайта кездесіп, коммунистік теорияның негіздерін оқуға кірісті. 1928 жылдың сәуірінен кешіктірмей Пэн ҚКП мүшесі болды. 1928 жылдың мамырында Пэн Чаншаның солтүстік-батысындағы Пинцзян округінің таулы аймағына орналасты. Оның міндеті – 1927 жылғы Шанхай қырғынынан кейін осы аймаққа қашқан жергілікті коммунистік партизандарды жою болды. Пэн өз бөлімшесін бейтарап ұстады және әскері ішіндегі ҚКП-ның басқа да құпия мүшелерімен бірге жергілікті партия ұяларын құруға кірісті. Содан кейін оның әскерлері округ әкімі мен жер иелерін атып тастады, жергілікті совет құрып, Қытай Қызыл Армиясына қосылды. Хэ Цзяньнан (әлі де КМТ-ға қызмет ететін) ауыр жеңіліс тапқаннан кейін Пэн Цзиньцзиньге Мао Цзэдун мен Чжу Дэге қосылу үшін кетіп қалды. Саяси ғалым Юрген Домес жазғандай, сол кездегі көптеген жастар сияқты Пэннің әлеуметтік санасы кедейлік тәжірибесінен оянды және Цинь әулеті құлатылғаннан кейін Гоминьдан (КМТ) өз төңкерісін толыққанды іске асырмағанына көңілі қалды. Гоминьданның коммунистік көзқарастағы кадрлары ұлттық егемендік, соғыс әміршілігін жою, әлеуметтік мемлекет және жерді тең бөлуді талап еткен КМТ партиялық платформасының ең жақтаушылары болды. Чжан Ванмен араздасып, соғыс әміршілерімен қайтадан жарасып алғаннан кейін Пэн және басқалар ҚКП олар үшін күрескен нәрсені білдіретін жалғыз күш екенін сезінді. Коммунистік доктриналар мен идеологиялық мәселелер маңызды рөл атқармаған сияқты.
Цзянси кеңесін қорғау
Хэ Цзяньнан жеңілгеннен кейін Пэн және оның әскерінің қалдықтары Цзиньганшанда коммунистік партизандарға қосылды. Оның алғашқы операцияларының бірі – Гоминьдан күштерінің қоршауына түскен бөлімшеде болған Маоды құтқару болды. Цзиньганшань қыста өте кедей және суық болатын. Ол шегіну үшін қолайлы болғанмен, өсіп келе жатқан коммунистік күштер үшін база ретінде жарамсыз еді. Чжу және Мао Цзюньның әлсіз әскери тәлімгерлері қорғаған Рюйцзинь қаласының маңындағы, ауыл шаруашылығымен айналысатын аймаққа шабуыл жасауға шешім қабылдады. 1929 жылдың қаңтар айында олар аймақты сәтті басып алды, ол Цзянси Советіне айналды. Пэн 800 сарбаздан тұратын күшпен Цзиньганшанды күзету үшін қалды, бірақ 25 000 сарбаздық Хунань Гоминьдан күштерінің шабуылынан кейін шегінді. Мао оны шегінуі үшін сынады. Сол жылы Гоминьдан күштері қайтқаннан кейін Пэн 1000 сарбаздық күшпен сол аймаққа оралды. Содан кейін ол Оңтүстік Хунаньға екі ірі шабуыл ұйымдастырды, біріншісі 1929 жылдың жазында, ал екіншісі 1930 жылдың көктемінде, осы арқылы күштеріне жарақ-жабдық пен жаңа сарбаздардың санын арттырды. Осы екі шабуылдың арасында кең ауқымды коммунистік күштер арасында келісімге қол жеткізілді. Кәсіби әскери тәртіп және стратегия Маоның мобильді партизандық тактикасынан басым болуы керек еді, ал Мао сияқты ҚКП комиссарларының саяси идеологиялық жұмысы күшейтілді. 1930 жылдың сәуір айында Пэн жаңадан құрылған Қызыл 3-армияның қолбасшысы болды. 1930 жылдың шілдесінде Қытай Коммунистік партиясының іс жүзіндегі жетекшісі Ли Лисан әлемдік экономикалық дағдарысты мүмкіндік ретінде қарастырып, Қытайдағы коммунистік бөлімшелерге провинциялық астананы басып алуға жалпы бұйрық берді, бұл бүкіл елдегі көтеріліс пен «революциялық дауылдың» белгісі болды. Мао мен Чжу күмәнмен қарады, бірақ Пэн 17 000 сарбазбен және тағы 10 000 партизанның қолдауымен Юэчжоу және Хунань провинциясының астанасы Чанша қалаларына шабуыл жасады. Чаншаны Пэннің бұрынғы бастығы Хэ Цзянь қорғады. Пэн бастапқыда жеңіске жетіп, Хэ Цзяньның асыққан шегінуінен кейін 30 шілдеде қаланы басып алды. Алайда, күтілген бүкіл елді қамтыған революция болған жоқ, ал 5 тамызда Хэ Цзянь 35 000 сарбаздық күшпен қарсы шабуыл жасады. Пэн шегінуге мәжбүр болды. 1 қыркүйекте Пэн тағы да Чаншаны басып алуға тырысты, бірақ ауыр шығынға ұшырады. Мао мен Чжу Пэннің науқаны кезінде оған толық қолдау көрсетуден тартынды. Дегенмен, Чжу Пэнмен бірге шабуылдың басқа да бағыттарын зерттеуге дайын болды. Мао болса, олар өздерінің базалық аймақтарын нығайтуды жалғастыруы керек деп есептеді. Ли Лисанның ықпалымен Цзянсидегі ҚКП мүшелерінің бір бөлігі Маоның стратегиясына қарсы көтерілді, бірақ көтеріліс 1931 жылдың басында басылды. Пэн 1930 жылдың желтоқсанынан 1931 жылдың мамырына дейінгі үш қоршау науқанында Гоминьданмен күресте бірнеше жеңіске жетті. Бұл нәтиже Чжу мен Пэннің беделін арттырды, олар Маоның партизандық соғыс доктринасына қарамастан, дәстүрлі мобильді операцияларды жүргізді. Ли Лисан биліктен құлағаннан кейін, Коминтернге жақын «интернационалистер» партияда маңызды рөл атқара бастады. Мәскеуде оқыған бірнеше әскери жетекшілер оралғаннан кейін Цзянси Советінің күштері Пэн ұзақ уақыт бойы жақтаған кәсіби принциптер бойынша қайта ұйымдастырылды. 7 қарашада Пэн Орталық әскери комиссияға және Цзянси Советінің Орталық атқару комитетіне тағайындалды, бұл коммунистік қозғалыстағы саяси басшылыққа алғаш рет тағайындалуы болды. 1932 жылдың ақпанында Пэн шабуыл жасады, бірақ Канчоудағы NRA элиталық әскерлерін ығыстыра алмады. Дегенмен, ол партияның әскери комиссиясының тамыз айында өткен отырысында партизандық тактикадан гөрі дәстүрлі операцияларды қолдауды жалғастырды, сондай-ақ төрағаның орынбасары болып тағайындалды. Төртінші қоршау науқанында 400 000 NRA сарбазымен Пэн Чьяохуда қарсыластың элиталық дивизиясын ойсырата жеңіп, Фуцзянь провинциясына шабуыл жасап, көп мөлшерде оқ-дәрілерді басып алды. 1933 жылы Қытай Коммунистік партиясы қалалардағы жасырын қызметтен ауылдық базаларды нығайтуға көшті.
Екінші дүниежүзілік соғыс
1937 жылы Марко Поло көпірі оқиғасынан кейін Қытай мен Жапония соғысқа шықты. Гоминьдан мен коммунистер жапондықтарға қарсы біріккен майдан жариялағанда, Пэн ҚХА-ның біріккен басқару құрылымында генерал болып бекітілді. 1937 жылғы 20 тамыздағы Луочуан кеңесінде (洛川会议) Мао біріккен майданды жапондықтарға қарсы номиналды қарсылық көрсету үшін, бірақ Қызыл Армияның күшін Гоминьданмен болатын соңғы шайқасқа сақтап, алдау ретінде пайдалану керек деп есептеді. Алайда, Пэн және көптеген басқа жоғары әскери және саяси жетекшілер оған келіспеді, Қызыл Армия жапондықтарға қарсы күреске толыққанды назар аударуы керек деп ойлады. Мао өз ұстанымын қабылдата алмады, коммунистер Гоминьданмен ынтымақтасып, жапондықтарға қарсы күресті. Жапондықтар Шаньси провинциясына шабуыл жасағанда, Қызыл Армия (кейін Сегізінші маршрут армиясы деп аталды) Гоминьданның әскери қолбасшысы Ян Сишаньға жапондықтарға қарсы тұруға көмектесті, ал Пэн провинциялық астана Тайюаньға тактиканы үйлестіру үшін Чжоу Эньлаймен бірге барды. 1937 жылғы 13 қыркүйекте жапондықтар Тайюаньға шабуыл жасағаннан кейін, Пэн Утайшаньдағы базадан жалпы операцияларды басқарды, бірақ 13 желтоқсанда Политбюро отырысына қатысу үшін қызметтен шақырылды. Отырыста Пэн Шаньсиді қорғауға көбірек материалдық ресурстар жұмсауды ұсынды, бірақ Мао келіспеді және Қызыл Армияның жапондықтарға қарсы күреске қатысуын азайтуды талап етті. 1938 жылы Маоның қарсыласы Чжан Готао Гоминьданға өткеннен кейін, Пэн Маоның позициясына жақындады. 1938 жылдың соңында Пэн Шаньси мен Хэбэй провинцияларының шекарасындағы Тайханшаньда база құрып, екі провинцияда партизандық операцияларды жүргізді. Тайханшаньнан Пэн Сегізінші маршрут армиясының үштен екі бөлігіне, шамамен 100 000 сарбазға басшылық етті. 1940 жылдың шілдесінде Пэн жапонға қарсы соғыстағы ең ірі коммунистік операция – Жүз полк шабуылына басшылық етті. Бұл операцияға Сегізінші маршрут армиясының 200 000 тұрақты әскері және 200 000 жалдамалы коммунистік партизан қатысты. 1940 жылғы 20 тамыздан 5 қазанға дейін коммунистік күштер жапондықтар басып алған Қытайда көптеген көпірлерді, туннельдерді және теміржол желілерін қиратты, жапондықтарға ауыр шығын келтірді. 6 қазаннан 5 желтоқсанға дейін жапондықтар қарсы шабуыл жасады, бірақ коммунистер оны сәтті тойтарды. Пэннің операциясы жапондықтардың байланыс және логистикалық желілерін бұзуда сәтті болды, олар 1942 жылға дейін толыққанды қалпына келтірілмеді, бірақ коммунистер де ауыр шығынға ұшырады. Коммунистік дереккөздерде жапондықтардың қазасы туралы екі сан келтіріледі: 20 645 және 12 645. Шетелдік дереккөздер 20 900 адамды көрсетеді. 1941 жылдың басында жапондықтар Пэннің Тайханшандағы базасынан оны қууға үлкен күштер жұмсады, ал 1941 жылдың соңында Пэн Яньаньдағы коммунистік базаға жақындады. Мао Пэнгі Жүз полк шабуылының «кемшіліктері» үшін 40 күн бойы сынға алуға бұйырды (Мао оны қолдаған және кейіннен оның жетістіктерін мақтаған болатын). Пэнге жауап беруге рұқсат берілмеді және ол өзін-өзі сынауға мәжбүр болды. Жеке өмірінде Пэн Маодың өзін сынағанына наразы болды және 1959 жылы Маоға: «Яньаньда сен менің анамды қырық күн бойы зорладың» деді. 1942 жылдан 1945 жылға дейін Пэннің соғыстағы рөлі көбінесе саяси болды және ол Маоны жақыннан қолдады.
Гоминьданды жеңу
Жапондықтар 1945 жылдың 2 қыркүйегінде капитуляциялады, бұл Қытайдың Жапониямен соғысын аяқтады және Қытай Азамат соғысының соңғы кезеңін бастады. Қазан айында Пэн солтүстік Қытайдағы әскерлерге басшылық етіп, Ішкі Моңғолияны басып алды және ондағы жапондық сарбаздардың капитуляциясын қабылдады. 1946 жылдың наурыз айында коммунистік күштер (1,1 миллион сарбаз) «Халық Азаттық Армиясы» (ХАА) деп атала бастады. Пэннің өзі 175 000 сарбазға қолбасшылық етті, олар «Солтүстік-Батыс Дала Армиясы» ретінде ұйымдастырылды, олардың көп бөлігі Жапонияға қарсы соғыс кезінде Хэ Лонгтың басшылығында болған. Ол кейін Пэннің орынбасары болды. Солтүстік-Батыс Дала Армиясындағы Пэннің көрнекті қолбасшыларының ішінде Чжан Цзунсюнь және Ван Чжэнь болды. Пэннің әскерлері жаңадан құрылған армияның ең нашар қаруланған бөлігі болды, бірақ олар коммунистік астана Яньань маңындағы аймаққа жауапты болды. 1947 жылдың наурыз айында Гоминьдан генералы Ху Цзуннань 260 000 сарбазымен аймаққа басып кірді. Худың әскерлері ұлтшылдардың ең жақсы жаттығудан өткен және жақсы жабдықталған бөлімдерінің бірі болды, бірақ Чжоу Эньлайдың тыңшыларының бірі Худың стратегиялық жоспарлары, күштерінің орналасуы, күші және позициялары туралы ақпаратты Пэнге жеткізе алды, сондай-ақ Хуға қол жетімді әуе күші туралы мәліметтерді де берді. Пэн наурыз айының соңында Яньаньды тастап кетуге мәжбүр болды, бірақ Мао және басқа да жоғары партия жетекшілері қауіпсіз эвакуациялануы үшін Худың күштеріне жеткілікті қарсылық көрсетті. 4 мамырда Пэннің әскерлері Шэньсидің солтүстік-шығысындағы оқшауланған жабдықтау қоймасына шабуыл жасап, оның командирін тұтқындады және азық-түлік қорын, 40 000 әскери форма және миллионнан астам артиллериялық қарулар жинағын басып алды. Пэннің күштері Ішкі Моңғолия шекарасына дейін қайтарылды, бірақ тамыз айында Шацзядянь шайқасында (沙家店战役) Худың күштерін шешуші түрде жеңіп, Мао мен Орталық Комитетінің басқа мүшелерін тұтқынға алудан сақтап қалды. Пэн 1948 жылдың ақпан айында Гоминьдан күштерін Шэньсиден ығыстырып шығарды.
Корей соғысы
1950 жылғы 25 маусымда Солтүстік Корея Оңтүстік Кореяға шабуыл жасады. Біріккен Ұлттар Ұйымының мақұлдауынан кейін, 15 қыркүйекте АҚШ Кореяға алғашқы әскерлерін жеткізді. 1 қазанда, Корей Халық Демократиялық Республикасының құрылған күніне орай, БҰҰ күштері 38-ші параллельді кесіп өтіп, Солтүстік Кореяға енді. Қытай басшылығы арасында АҚШ-тың Қытай шекарасына жақындауына қалай ден қою керектігі туралы пікір қақтығыстары болды. Мао Цзэдун мен Чжоу Эньлай тікелей әскери араласуды қаласа, қытай басшыларының көпшілігі Қытай тікелей шабуылға ұшырамаса, соғысқа араласуының қажеті жоқ деп есептеді. Линь Бяо Маоның Қытай Халық Ерікті Армиясын (ҚХЕА) Кореяға басқаруға бірінші кандидат болды, бірақ денсаулығының нашарлығына байланысты бас тартты. Мао содан кейін Пэн Дэхуайдың қолдауын іздеді, ол әлі нақты ұстаным білдірмеген еді. Пэн Сианьнан Пекинге ұшып келді (онда ол әлі де Қытайдың солтүстік-батысын басқарып, Синьцзянды ҚХР құрамына қосуды үйлестіріп отырды) және 4 қазанда жетті. Пэн пікір-таластың екі жағын да тыңдап, 5 қазанда Мао Цзэдунды қолдауға шешім қабылдады. Пэннің Маоға қолдауы кездесудің атмосферасын өзгертті, көптеген басшылар Корея соғысына тікелей араласуды қолдау үшін өз ұстанымдарын өзгертті. Мао Цзэдун Қытайдың жалпы стратегиясын басқарды, ал Чжоу Эньлай бас қолбасшы болып тағайындалды және Пэннің күштерін Кеңес Одағы мен Солтүстік Корея үкіметтерімен, сондай-ақ Қытай үкіметінің қалған бөлігімен үйлестірді. 25 қазанда ҚХЕА әскерлері Онджон мен Унсанда БҰҰ күштерімен алғашқы рет қақтығысты, ал 4 қарашаға дейін БҰҰ күштерін Чончхон өзенінен оңтүстікке ығыстырды. 24 қарашадан 24 желтоқсанға дейін Пэн 380 мың ҚХЕА әскерін екінші кезеңдегі шайқаста БҰҰ күштеріне қарсы бағыттап, 38-ші параллельдің солтүстігіндегі аймақты қайта басып алды. Алайда, оның басшылығымен Мао Цзэдунның ұлы Аньин әуе шабуылынан қаза тапты. Жеке резервацияларына қарамастан, Пэн Мао Цзэдунның саяси мақсаттарын орындау үшін 38-ші параллельдің оңтүстігіндегі аймақты басып алуға бағытталған амбициялық науқанды бастады. 31 желтоқсанда 230 мыңнан астам қытай әскері Оңтүстік Корея аумағына өтіп, үшінші кезеңнің аясында Сеулді басып алды, бірақ 1951 жылғы 14 наурызда БҰҰ күштерінің қарсы шабуылынан кейін ауыр шығынмен эвакуациялауға мәжбүр болды. Пэн 548 мың қытай әскерімен Сеулді қайта басып алу үшін 22 сәуірден 10 маусымға дейін бесінші кезеңдік науқанды бастады, бірақ ол сәтсіз аяқталды және Корея соғысы 38-ші параллельдің солтүстігінде тоқтап қалды. АҚШ армиясының ресми Корея соғысы тарихшысы Рой Эдгар Апплменнің бағалауынша, Пэннің соғыстағы өнері оның әскери дағдылары мен басшылық қабілетіне қарамастан, ерекше емес болды. Мәдени революция кезінде Қызыл гвардиялар 1950 жылғы қазаннан желтоқсанға дейінгі Пэннің сәтті науқандары Мао Цзэдунның басшылығымен жүргізілгенін, ал 1951 жылғы қаңтардан мамырға дейінгі сәтсіз науқандары Мао Цзэдунның нұсқауларына қарсы Пэннің ұйымдастырғанын мәлімдеді. Қазіргі ғалымдар бұл түсіндірмені жоққа шығарып, соғыстың табыстары мен сәтсіздіктері үшін Пэнге құрмет көрсетеді. Қытайдың артиллериясы, бронетехникасы және әуе күштерінің жеткіліксіздігі Пэннің 1951 жылдың жазына дейін адам толқыны тактикасына қатты сүйенуіне себеп болды. Жасырын топтар жаудың қорғанысындағы әлсіз жерлерге шабуыл жасап, таңғалу, азайту және табандылық арқылы жаудың қатарларын бұзуға үміттенеді. Олар тіпті батылдықтарын арттыру үшін "гаолян" шарабын көп мөлшерде ішкен. 1951 жылғы 22 сәуірден 10 маусымға дейін 12 қытай дивизиясы жоғалып кетті. Соғыста барлығы миллионнан астам қытай сарбазы қаза тапты. Пэн ҚХЕА-ның жоғары құрбандықтарын коммунизмге және партияға деген діни сенімімен, сондай-ақ мақсат құралдарды ақтады деген сеніммен негіздеді. 1951 жылғы 19 қарашада Чжоу Эньлай Қытайдың логистикалық желісін жақсартуды талқылау үшін Шэньянда конференция шақырды, бірақ Қытайдың жабдықтау мәселелерін тікелей шешу үшін көп нәрсе істемеді. Пэн келесі бірнеше айда Мао Цзэдун мен Чжоу Эньлайға қытай әскерлерінің ауыр зардап шеккені және майдан шебінің негізгі қажеттіліктерімен қамтамасыз етілуінің қиындықтары туралы есеп берді. 1951-1952 жылдардың қысына қарай Пэн соғыстың ұзаққа созылатынына және екі тараптың да жақын болашақта жеңіске жете алмайтынына көз жеткізді. 1952 жылғы 24 ақпанда Чжоу Эньлай төрағалық еткен Орталық әскери комиссия соғыс күш-жігеріне қатысқан әртүрлі мемлекеттік органдардың өкілдерімен ҚХЕА-ның логистикалық мәселелерін талқылады. Үкімет өкілдері соғыстың талаптарын қанағаттандыра алмайтындарын баса көрсеткеннен кейін, Пэн ашуланып, "Сендерде мына да, мына да проблема бар! Әскерлердің тамағы мен киімі қандай екенін өз көзіңмен көру үшін майданға бару керек! Құрбандықтар туралы айтпағанда! Олар қандай мақсат үшін өмірін беруде? Бізде ұшақ жоқ. Бізде небары бірнеше мылтық бар. Көлік қорғалмайды. Көбінесе сарбаздар аштықтан өледі. Сіздер қиындықтарыңыздың бір бөлігін жеңе алмайсыз ба?" деді. Атмосфера соншалықты шиеленісті болды, Чжоу Эньлай конференцияны жабуға мәжбүр болды. Кейін бірқатар мәжілістер өткізіліп, ҚХЕА әскерлерін Кореяға кезең-кезеңімен жіберуге, қытай ұшқыштарын оқытуды жеделдетуге, майданға көбірек зениттік қарулар жеткізуге, КСРО-дан көбірек әскери жабдықтар мен оқ-дәрілер сатып алуға, армияны көбірек тамақ пен киіммен қамтамасыз етуге және логистика жауапкершілігін орталық үкіметке беруге келісім берілді. Пэн үш анти-науқанды да ынталы түрде қолдады, өйткені сыбайлас жемқорлық пен ысырапты ҚХЕА-ның қиындықтарының басты себебі деп есептеді. Бітімгерлік келіссөздері 1951 жылғы 10 шілдеде басталды, бірақ баяу жүрді. Пэн 1952 жылғы сәуірде бас сұрғыш ісігіне байланысты Қытайға қайтарылды, ал Чэнь Гэн мен Дэн Хуа кейіннен ҚХЕА-дағы Пэннің міндеттерін өз мойнына алды. 1953 жылғы 27 шілдеде Пэн Панмунджомдағы қару тоқтату туралы келісімге жеке қол қойды. 1953 жылғы 31 шілдеде Пхеньянда өткен митингіде Ким Ир Сен Пэнге екінші Солтүстік Кореяның "Ұлттық Туы" Орденін, Бірінші дәрежелі (біріншісі 1951 жылы берілген) табыстады және Пэнге "Корей Халық Демократиялық Республикасының Батыры" атағын берді. Пэн 1953 жылғы 11 тамызда Тяньаньмэн алаңында да қаһармандық күшпен қарсы алынды. Қытай әскерлері 1958 жылға дейін Солтүстік Кореяда қалды. Корея соғысы келесі он жылдағы ҚХА-ның дамуына қатысты Пэннің көзқарасына әсер етті. Соғыстың алғашқы жылындағы ауыр шығындар қазіргі заманауи конвенциялық соғысқа дайын еместігін көрсетті; ҚХА-ға қазіргі заманауи кәсіби стандарттар, жабдықтар және тактика қажет болды. Әскери оқу саяси идеологиялық бағыттан басымдыққа ие болуы керек, ал комиссарлар әскери командирлерге бағынуы керек. Ол Кеңес Армиясын – жалғыз қазіргі заманауи коммунистік күшті – үлгі деп есептеді. Пэн Қытай Коммунистік партиясының басты рөлі – қарапайым халықтың әл-ауқатын жақсарту екеніне сенді; бұл Мао Цзэдунның саяси мақсаттарына қайшы келді және 1950 жылдардың соңындағы олардың қақтығысына себеп болды. Сталин бір рет совет дипломатымен болған жанжалды Пэннің пайдасына шешіп, "Оған барлық нәрседе сеніңіз; Пэн – сынақтан өткен, талантты әскери саясаткер" деді.
Қорғаныс министрі
1952 жылы сәуірде Қытайға қайта шақырылғаннан кейін, Пэн 1952 жылдың шілдесінде Орталық әскери комиссияның күнделікті басқаруын Жоудан кейін өз міндетіне алды. 1954 жылдың көктемінде Пэн комиссия төрағасының орынбасары (Мао төраға болды) болып бекітілді және Қытайдағы ең жоғары әскери жетекші болды. 1954 жылдың 24 қыркүйегінде Бірінші Ұлттық Халық Конгресі Пэннің лауазымын растады және оны Қорғаныс министрі және Мемлекеттік кеңестің он вице-министрінің бірі етіп тағайындады. Мемлекеттік кеңесте Линь Бяо Пэннен жоғары тұрды. Осы тағайындалымдарды қабылдағаннан кейін көп ұзамай, 1954 жылдың 1 қазанында Пэн Кеңес әскерінің үлгісіндегі ҚХА-ны жаңғыртудың амбициялық жоспарын жасады.
Саяси қызмет
Пэн 1934 жылдан бастап Орталық Комитеттің кезекті мүшесі, 1938 жылдан бастап толық мүшесі, 1945 жылдан бастап Политбюро мүшесі болды, бірақ ол ҚХА басшысы болып, 1953 жылдың қарашасында Пекинге тұрақты көшіп келгенше, тұрақты саяси кездесулерге қатыса алмай, ішкі саясатқа белсенді араласа алмады. Пэн 1935 жылғы Цуньи конференциясынан бастап Маоның басшылығына адал болды және Пекинге көшіп келгеннен кейін де бірнеше жыл бойы Маоны қолдады. Пэн, Линь Бяо сияқты, Гао Ганның 1953 жылы Лю Шаокиді Қытайдағы екінші ең күшті адам ретінде ауыстыруға тырысуына пассивті түрде қолдау көрсетті. 1955 жылы Пэн Маоның ауыл шаруашылығын ұжымдастыруға жасаған әрекеттерін қолдады. Лю Шаоки, Чжу Де, Линь Бяо, Линь Боку және Луо Ронхуанмен бірге Пэн Маоның Қытайдың мәдениетін және саясатын либерализациялауға жасаған алғашқы тырыстарына қарсы болды, бірақ сол жылдың соңында ҚКП-ны сынға алған қытай азаматтарын тұтқындау және қуғындау жөніндегі Маоның күш-жігерін қолдады. 1956 жылдың қыркүйегінде өткен Сегізінші Ұлттық съезге дайындық барысында Пэн партияның жаңа Конституциясын қайта жазу үшін Политбюро комитетінің отырысына қатысты. Отырыста Пэн Конституцияның преамбуласында Мао Цзэдун ой-пікіріне сілтеме жасайтын бөлімін алып тастауды ұсынды. Лю Шаоки, Дэн Сяопин, Пэн Чжэн және көптеген басқа да жоғары тұрған ККП мүшелері осы ұсынысқа тез келісіп, ол 1956 жылғы партия Конституциясының түпкілікті нұсқасынан алынып тасталды. Съезде Пэн Политбюроға қайта тағайындалды және Орталық Комитеттің толық мүшесі болып қайта бекітілді. Мао Пекинде оған қымбат кеңсе салып берді.
In 1955, Peng supported Mao's efforts to collectivize agriculture. Along with Liu Shaoqi, Zhu De, Lin Biao, Lin Boqu, and Luo Ronghuan, Peng opposed Mao's attempt to liberalize China's culture and politics in the first stages of the 1957 Hundred Flowers Campaign but then supported Mao's efforts to arrest and persecute Chinese citizens who had criticized the CCP later that year. In preparation for the Eighth National Congress, held in September 1956, Peng attended a Politburo committee to redraft the new Party Constitution. At the meeting, Peng suggested for a section in the Constitution's preamble referring to Mao Zedong Thought to be removed. Liu Shaoqi, Deng Xiaoping, Peng Zhen, and most other senior CCP members present quickly agreed, and it was removed from the final version of the 1956 Party Constitution. At the Congress, Peng was reappointed to the Politburo and as a full member of the Central Committee. Mao had a costly office suite built for him in Beijing,
Әскери қызмет
Пэн 1955 жылғы қаңтарда Қорғаныс министрі болғаннан кейін алғашқы шабуылын жасады. Ол әлі де Гоминьдан бақылауында болған Чжэцзян провинциясының аралдар тізбегіне шабуыл жасап, басып алды. Бұл операция АҚШ-ты Тайваньпен қорғаныс келісіміне келуге итермеледі, бұл коммунистердің Гоминьданды толық жеңуіне кедергі келтірді. Қорғаныс министрі болғаннан кейін Пэн Қытай мен Солтүстік Кореядан тысқары сапарлар жасады. 1955 жылғы мамырда Пэн Шығыс Германияға, Польшаға және Кеңес Одағына сапар шегіп, Вильгельм Пик, Юзеф Циранкевич, Никита Хрущев және Кеңес маршалдары Константин Рокоссовский мен Георгий Жуковпен кездесті. 1955 жылғы қыркүйекте Пэн Польша мен Кеңес Одағына Варшава шартының қол қоюына бақылаушы ретінде қатысты. 1957 жылғы 2 қарашадан 3 желтоқсанға дейін Пэн Маоның Кеңес Одағына жасаған екінші сапарында бірге болды. 1959 жылғы 24 сәуірден 13 маусымға дейін Пэн коммунистік әлемде «әскери жақындық сапары» жасап, Польша, Шығыс Германия, Чехословакия, Венгрия, Румыния, Болгария, Албания, Кеңес Одағы және Моңғолияға барды. 1955 жылғы қыркүйекте алғашқы шетел сапарынан оралғаннан кейін Пэн өзінің «Төрт үлкен жүйесін» жүзеге асыруға кірісті: әскери шендерді, жалақыны, наградаларды және әскерге шақыру ережелерін стандарттау. 1955 жылғы 23 қыркүйекте Мемлекеттік кеңес Пэнды Қытай Халық Азаттық Армиясының (ҚХАА) он маршалының бірі деп атады – Қытайдың ең жоғары әскери атағы. (1955 жылға дейін қытай сарбаздарына «компания командирі» немесе «дивизия командирі» сияқты шендер емес, «қызметтер» тағайындалатын). ҚХАА басшылары Пэннің жаңа әскери шендер жүйесіне көтеріліп, жаңа ордендермен марапатталды. Пэннің өзі 1 тамыз орденінің бірінші дәрежелі медалімен (1927-1937 жылдардағы Қытай азамат соғысындағы еңбегі үшін), Тәуелсіздік және бостандық орденінің бірінші дәрежелі медалімен (Қытай-жапон соғысындағы еңбегі үшін) және Азаттық орденінің бірінші дәрежелі медалімен (1945-1949 жылдардағы Қытай азамат соғысындағы еңбегі үшін) марапатталды. Пэн алғаш рет әскери белгілерді енгізіп, кеңес сарбаздарының киімдері үлгісінде әскери форма киімдерін шығарды. 1956 жылғы 1 қаңтарда Пэн әскери міндеттілікті ерікті қызметке алмастырып, мансапты сарбаздардың жалақысын екінші сыныпты жеке сарбаздан маршалға дейін он сегіз санатқа стандарттады. 1956 жылғы мамырда Пэн саяси комиссарларға қарағанда командирлерге басымдық беруді енгізді. 1956 жылғы қыркүйекте Пэннің кәсібилікті, қатаң оқытуды, тәртіпті және заманауи техниканы меңгеруді қадағалау ілімдері ҚХАА құрылымында бекітілді. Мао 1958 жылғы жаздың соңы мен күзінде Фуцзянь провинциясының жағалауындағы Куоминьтан бақылауындағы Кинмэн (Квемой) және Мацу аралдарын бомбалауды бұйырғанда Пэн әлі де ҚХАА-ның бас қолбасшысы болды. Пэн өзінің штаб бастығы Су Юмен бірге аралдарды олардың қорғаушыларының моральдық жағдайы құлдырағанша қарқынды бомбалау стратегиясын жасады, бұл аралдардың капитуляциясына әкелер еді. Содан кейін ҚХАА Тайваньға шабуыл жасау үшін аралдарды пайдаланатын еді. Аралдарды қатаң бомбалауға Қытайдың артиллериясының жартысынан астамы қатысты және 28 тамызда басталды. Шабуыл аралдардың әуе және теңіз арқылы жабдықталу жолдарын кесуге бағытталған үйлестірілген операцияны қамтыды. Операция күтпеген қиындықтарға тап болды және мақсатына жетпеді. Кеңес Одағы операцияны нақты қолдамады, ал АҚШ Куоминьтанның кемелеріне Қытай жағалауынан үш миль қашықтықта әуе және теңізден қорғаныс берді. Куоминьтанның истребительдері ҚХР-дың 37 истребителін атып түсірді, ал олардың өзі үш ұшақты жоғалтты, сондай-ақ ұлтшылдардың артиллериясы мен теңіз шабуылдары ҚХР-дың 25 кемесін жойды. Пэн операцияға басынан бастап наразылық білдіріп, ҚХАА қиындықтарға тап болғаннан кейін бірнеше рет атысты тоқтату туралы жариялап, қазан айының соңында науқанды тоқтатты. Су Ю апатқа кінәлі деп танылып, Пэннің тағы бір одақтасы генерал Хуан Кэченгпен ауыстырылды. Пэннің лауазымына тікелей әсер етпеді, бірақ оның жеке беделі зардап шекті және Қытайдың қарулы күштерін жаңғыртуға жасаған тырыстарының нәтижелілігі ҚХАА-да күмәндандырылды.
Лушань конференциясы
1959 жылдың 2 шілдесінде Пекин қаласындағы Лу тауындағы курорттық қалашада партия мүшелерінің «Ұлы серпіліс» бойынша ұстанымдарын талқылау үшін Қытай Коммунистік партиясы Орталық Комитетінің Сегізінші Пленумы өтті. Мао конференцияны үкіметтің «қателіктері мен кемшіліктері» туралы партия мүшелерін «сынға алуға және пікір білдіруге» шақырып ашты. Пэн жеті апта бойы шетелде болғаннан кейін конференцияға дейін Қытайға оралды және конференцияға қатысуды жоспарламаған еді, бірақ Мао жеке Пэнге телефон соғып, оны қатысуға шақырды. Пэн Маоның сөзін орындап, конференцияға қатысу үшін Лу тауына келді. Пэн конференцияның басында топтық отырыстарға қатысып, ауыл шаруашылығы статистикасын қасақана бұрмалауды сынға алып, әріптестері арасында консенсусқа қол жеткізді және «жауапкершілік баршаға бірдей тиіс екенін, оның ішінде Мао Цзэдун жолдасқа да» айтты. Пэн партияның жоғары лауазымды мүшелерінің партия басшылығымен келіспеуге тартынғанына наразылық білдірді, көптеген партия басшыларының қытай халқының мүддесіне қайшы келетінін білсе де бұйрықтарды орындаудан қорқып, осылай істегенін атап өтті. Бірнеше әріптестерінің қолдауына ие болғаннан кейін, Пэн өз пікірлерін жүйелі түрде дамытты, бірақ толық сын-пікірін көпшілік алдында айтуға тартынды. Пэн өзінің ойларын Хунань облыстық партия комитетінің хатшысы Чжоу Сяочжоу (周小舟) және Пэннің әріптестері сияқты басқа да бірнеше партия басшыларымен талқылады. Олар Пэнге Маодан жеке кездесуін және «Ұлы серпіліс» саясатын өзгерту үшін Маоның қолдауын алуын ұсынды. 13 шілде күні түнде Пэн Маоның резиденциясына барды, бірақ Мао ұйықтап жатқан екен, сондықтан Пэн Маоға өз ойларын жазған «пікір хатын» жазды. Пэн 14 шілде күні таңертең хатты Маоға тапсырды, бірақ Мао хатты 17 шілдеге дейін оқымады. Кейін 17 шілдеде Мао Пэннің хатын конференцияға қатысушылар арасында кеңінен таратты. Пэн хатының көпшілікке таралуын қаламады және оның таралуын тоқтатуға тырысты, бірақ сәттілікке жете алмады. Маоның Пэннің хатын кеңінен таратқан шешімі конференцияның бағытын түбегейлі өзгертті. 21 шілдеде Чжан Вэньтянь Маоның саясатын сынап, тәуелсіз қосымша сөз сөйледі, ал сол күні делегаттардың көпшілігі Пэннің хатына қолдау білдіріп, оны ресми конференция құжаты етті. Мао хатты жеке шабуыл ретінде қарастырып, 23 шілдеде өзін қорғауға кірісіп, Пэнге және оның саясатына келіспегендерге шабуыл жасады. Мао коммуналық жүйесін «қазірге дейін бірде-бір коммуна құлаған жоқ» деп қорғады. Ол Пэнге және оның саяси көзқарастарын бөліскендерге «империалисттер», «буржуазия» және «оңшылдар» деп шабуыл жасады, олардың ұстанымдарын Маоның басшылығына қарсылық көрсеткен Ли Лисань, Ван Мин, Гао Ган және Рао Шуши сияқты басқа коммунистік көшбасшылармен байланыстырды. Мао егер конференция делегаттары Пэннің жағына шықса, Қытай Коммунистік партиясын бөліп, ауылға кететінін және шаруаларды «үкіметті құлатуға» жетекшілік ететінін айтып, ультиматум қойды. ҚКП-нің басқа да жетекшілері, соның ішінде Чжоу Эньлай мен Лю Шаоци партияны бөлу қаупіне барғысы келмеді және Пэннің ұстанымына қарсы Маоның жағына шықты. 2 тамыздан бастап конференцияда Пэнге тәртіптік жаза қолдану керек пе, қандай жаза беру керек және қандай себептермен талқыланды. 16 тамызда конференция екі қаулы қабылдады. Бірінші қаулы Пэнды «партияға қарсы топтың» басшысы деп айыптады және оны Қорғаныс министрі және Әскери комиссия төрағасының орынбасары лауазымынан босатуды талап етті. Қаулы Пэнды ҚКП-дан шығармады және оған Политбюродағы лауазымын сақтауға мүмкіндік берді, бірақ ол бірнеше жыл бойы Политбюро отырыстарына қатыса алмады. Екінші қаулы партиядағы Маоның үстемдігін мойындап, «Ұлы серпіліс» саясатын тоқтатуға шақырды. Мао партияның қалған бөлігін өзіне қарсы жинағаннан кейін, Пэннің таңдау мүмкіндігі өз ұстанымын табандылықпен ұстануға, өзін-өзі сынауға немесе өзін-өзі өлтіруге дейін шектелді. Басқа жоғары лауазымды басшылармен жеке кеңескеннен кейін, Пэн Маоның беделін және партияның бірлігін ескеріп, конференцияда жария түрде талқыланған өзін-өзі сынауға келісті, онда ол «оңшыл көзқарасымен» байланысты «ауыр қателіктер» жасағанын мойындады, Ли Лисань мен Ван Миннің ізбасары болғанын және өзінің «қателіктерінде» өз жақтастарын кінәлады. Конференциядан кейін Пэн Чжоу Эньлайға өзін-өзі сынауы туралы жеке айтты: «Өмірімде алғаш рет жүрегіме қарсы сөйледім!» Мао конференциядан кейін Пэннің жақтастарын маңызды лауазымдардан қуғынға түсірді, Пэннің саяси оқшаулануын өмірінің соңына дейін күшейтті.
Жарым-жартылай оңалту
Қатаң зейнетке шыққаннан кейін Пенг жалғыз өмір сүрді, оны ҚХА Орталық күзет бөлімшесі үнемі бақылап отырды және онымен бірге хатшы мен қауіпсіздік қызметкері болды. Оның әйелі Пекинде қалды, ал Пекин Нормаль университетінің партия хатшысы ретінде оның жұмысы оған сирек келуіне мүмкіндік берді. Пэннің күзетшілері қызығушылық танытқан жергілікті шаруаларды Пэнге келуден тыйды, бірақ ол Маоға шағымданамын деп қорқытқан соң ғана тыйды. Пэннің қызы, Пэн Мэйкуи жиі келіп тұратын, содан олар жақын болып кетті. Пенг бос уақытының көп бөлігін үйін жөндеуге, бау-бақшаға, марксистік теорияны, ауыл шаруашылығы мен экономиканы зерттеуге жұмсады. Пэн толыққанды тазартылмады, себебі ол үкіметтік отырыстарға немесе шешім қабылдау органдарына қатыса алмаса да, ол әлі де техникалық тұрғыдан мүшесі болып табылатын Политбюро мен Мемлекеттік кеңеске таратылған барлық құжаттарды қабылдап, оқыды. 1960 жылы Пэн Лин Бокудің қосылу рәсіміне қатысты. 1960-1961 жылдары Маоның экономикалық саясатының салдарынан кең ауқымды экономикалық құлдырау орын алды. Бұл Пэннің партия басшылары арасындағы беделін арттырды, олар Маоның саясаты қателік деп ойлады және оны өзгертуге ниеттенді. Дэн Сяопин мен Лю Шаоци партияның Қытай экономикасын жандандыруға бағытталған күш-жігерін басқарды және олардың іс-қимылдарына кең қолдау табу үшін Пэнмен достық қарым-қатынас орнатты. 1961 жылдың қараша-желтоқсан айларында Пэн 1959 жылдан бері алғаш рет үйінен шығып, Хунань облысын тексеруге рұқсат алды. Пэн бұл жердегі жағдайды 1959 жылғыдан да нашар деп тапты және 1962 жылдың қаңтар айында партияның экономикалық саясатын анықтау үшін өткен 7000 партия басшысының конференциясында Лушанда айтқан сын-ескертпелерінің көп бөлігін қайталады. 1962 жылдың 16 маусымында Пэн Мао мен Политбюроға өзінің "80 000 сөзден тұратын хаты" атты құжатын ұсынды, онда оның өмірі туралы толық мәлімет берілді, бірнеше "қателіктерін" мойындады, Лушань конференциясында оған тағылған айыптардың көпшілігіне қарсы өзін қорғады, шешім қабылдаушы мемлекеттік органдарға қайта қабылдануды сұрады және Ұлы секіріс экономикалық саясатын қатаң сынады. Хатында Пэн өзінің ең танымал цитаталарының бірін жазды: "Мен Хай Рюй болғым келеді!". Лю мен Денгтің Пэннің беделін қайта жақсартуға жасаған тырысыстары бастапқыда сәтті болмады. Пэнге 1962 жылдың қыркүйегінде өткен ҚХП Орталық Комитетінің сегізінші шақырылымының он бірінші пленумына қатысуға рұқсат берілмеді және Лушань конференциясында Пэнге қатысты қабылданған шешімді өзгертуге жасалған әрекеттер сәтсіз аяқталды. 1962 жылдан 1965 жылға дейін Пэн салыстырмалы түрде белгісіз өмір сүрді, бірақ енді үй қамауында болған жоқ. Мао 1959 жылы Пэнды қуып шыққаннан кейін, маршал Хэ Лонгты Пэннің өткенін зерттеп, оны сынау үшін тағы да себептер табуға арналған кеңсе басшысы етіп тағайындады. Ол бұл лауазымға келісті, бірақ Пэнге көңіл жағды және есебін ұсынғанға дейін бір жылдан астам уақыт күтті. Ұлы секіріс апатқа ұшырағаны кеңінен белгілі болғаннан кейін Маоның беделі әлсіреді және Хэ ақыры Пэнды ақтауға тырысқан оң есеп ұсынды. 1965 жылдың қыркүйегінде Мао Пэнды оңалтуға келісті, оны Оңтүстік-Батыс Қытайдың өнеркәсіптік дамуын басқаруға көтерді, бұл жоба "Үшінші майдан" деп аталды. Бастапқыда Пэн бұл лауазымнан бас тартты, сондықтан Мао оны жеке шақырып, Лушань конференциясында Пэнды айыптау қателік болуы мүмкін деп ұсынды, осылайша оны қабылдауға көндірді. Содан кейін Пэн "Оңтүстік-Батыс Қытайдағы Ұлы Үшінші құрылыс желісінің қолбасшысының орынбасары" және "ҚХП Оңтүстік-Батыс бюросының бақылау комиссиясының үшінші хатшысы" болып тағайындалды. Іс жүзінде Пэннің міндеттері Сычуань, Гуйчжоу, Юньнань және Тибеттің өнеркәсіптік дамуын бақылау, әскери өнеркәсіп пен логистикалық желілерді дамытуға бағытталған. Бұл лауазымдар Пэннің 1959 жылға дейінгі лауазымынан әлдеқайда төмен болды, бірақ оның ұлттық саясатқа оралуын білдірді. Пэн 1966 жылдың тамызына дейін белсенді жұмыс істеді, содан кейін Мәдени революция басталғанда, оны Чэндуға шақырды және алғашқы Қызыл гвардияшылар көшелерде патруілдеп, өздерінің жауларын зорлықпен шабуылдады. Пэннің қауіпсіздік қызметкерлері оны Қызыл гвардияшылармен байланысқа түспеуге ескертті, бірақ Пэн олардың кеңесін елемеді: "ҚХП мүшесі халықтан қорықпауы керек". Пэннің жеке қауіпсіздікке немқұрайлылығы және партияға деген сенімі оны Мәдени революцияның алғашқы құрбандарының біріне айналдырды.
Мәдени төңкеріс кезіндегі қуғын-сүргін
1966 жылы Мәдени революция тобының қудалауына ұшыраған алғашқы қоғамдық тұлғалардың бірі болды. Партияның хатшылығы Пэнгті қорғауға тырысты, бірақ Маоның әйелі Цзян Цин Пэнгті қудалауға жеке қызығушылық танытты және Сычуаньдағы Қызыл гвардияға Чэнду қаласында Пэнгті тауып, тұтқындап, Пекинге қудалау үшін жеткізуді тапсырды. Чэндудағы жергілікті Қызыл гвардияшылар бұйрықтарды орындауға құлшыныс танытпады. 1966 жылдың 22 желтоқсанында олар Пэннің үйіне келіп, оның кейбір достары мен жолдастарының қамауға алынғанын және Лю Шаочи мен Дэн Сяопиннің де қамауға алынуға дайын екенін айтып, оны қорқытуға тырысты. Жергілікті Қызыл гвардияшылардың Цзян Циннің бұйрықтарын орындауға ынтасы болмағандықтан, 24 желтоқсанда Чэндуға Қызыл гвардияның радикалды жетекшісі Ван Дабин келді және жергілікті жолдастарын Пэнгті тұтқындауды кешіктіргені үшін «оңшылдар» және «сатқындар» деп айыптады. Қызыл гвардияшылар 25 желтоқсанның таңертеңінде Пэнгті ұрлап алып, оны шынжырмен байлап, үйін тонады. Пэнгтің күзетшілері сағат 4 шамасында оны құтқаруға келді, бірақ кеш қалды. Премьер-министр Чжоу Энлай Пэнгті құтқару үшін оны ҚХА бақылауына алуға тырысты. 25 желтоқсанда Чжоудың кеңсесі Пэнгті ұрлаған Қызыл гвардияшыларға Чэндудан ҚХА өкілдерімен бірге пойызбен Пекинге жеткізуді (Сичуаньдағы әуежайларды Қызыл гвардия бақылауына алғандықтан ұшақпен емес) және Пэнгті Пекиндегі ҚХА гарнизонына тапсыруды бұйырды. Топ Пекинге келгеннен кейін Ван Дабин өзінің басқаруындағы Қызыл гвардияшыларды Пэнгті қабылдауға дайын болған ҚХА бөлімінің жұмысын кешіктіруге және Пэнгті құтқаруға мүмкіндік бермеуге сәтті бағыттап алды. 1967 жылдың қаңтар айында Пэнг алғашқы «күрес сессиясына» қатысты, онда оны бірнеше мың қызыл гвардияшылар мазақтап, үлкен қағаздан жасалған «ақымақ» қалпағын кигізіп, мойнына «қылмыстары» жазылған ағаш тақтаны ілді. Күзде Пэнг Пекиннің сыртындағы әскери түрмеде ұсталды және қосымша киім алуға рұқсат алды. Шілдеде Мао мен Линь Бяо Цзян Циннің тобымен бірлесіп, Пэнгтің «қылмыстарын» анықтау үшін «тергеу тобын» құруды бұйырды, осылайша Пэнгті болашақ күрес сессияларында одан да қорлауға болады. Пэнгтің түрме сақшылары оны «үлкен соғыс әміршісі», «үлкен мақсатшыл» және «партия мен армияға енген» «үлкен қастандық жасаушы» екенін мойындауға мәжбүрлеуге тырысты. Пэнг осы айыптауларды мойындаудан немесе «халыққа бағынудан» бас тартты, сондықтан оның түрме сақшылары оны жарық жоқ камераның еденіне байлап қойып, бірнеше күн бойы тұруға немесе отыруға, су ішуге, дәретханаға баруға немесе ұйықтағанда қозғалуға рұқсат бермеді. Пэнг әлі де «мойындаудан бас тартқаннан» кейін түрме сақшылары оны үнемі ұрып-соғып, бірнеше қабырғасын, әсіресе өкпесін сындыра бастады. Пэнгтің күдікті «сурактары» күніне он сағаттан астам уақытқа созылып, бірақ оның тергеушілері Пэнгке деген жанашырлық танытудан сақтану үшін екі сағат сайын ауыстырылды, бұл практиканы 1930 жылдары сталиндік құпия полиция бастады. Пэнг 130-дан астам рет «сұрақталды». 1967 жылдың тамызында Пэнг 40 000 ҚХА сарбазы қатысқан стадионда өткен «күрес жиналысына» әкелінді. Жиналыста Пэнгті шынжырлармен сахнаға алып шығып, бірнеше сағат бойы тізе бүгіп, сарбаздардың «қылмыстары» үшін қайта-қайта айыптауларын тыңдады. Жиналыс соңында Линь Бяо жеке өзі сарбаздарға көрінді, онда ол жиналған сарбаздар мен әлі тізе бүгіп отырған Пэнгке сөйледі. Лин Пэнгті тазалануы керек зұлым элемент деп айыптады және оны «барлық партияның, бүкіл армияның және бүкіл елдің барлық халқының мүддесі үшін» қатты қудалау керек деп мәлімдеді. Содан кейін Лин Пэнгке тікелей былай деді: «Егер сіз өзіңізді түзете алсаңыз, жақсы, егер олай етпесеңіз, ол да жақсы. Бірақ әрине, біз сіз өзіңізді түзетесіз деп үміттенеміз». Пэнг митингте ақырында күйзеліп, «күнәсін мойындады ма» белгісіз. Пэнг өмірінің соңына дейін түрмеде отырды. 1969 жылы партия оның ісі бойынша үкім шығару үшін «арнайы тергеу тобын» құрды. Содан кейін Пэнгтің түрме сақшылары оны өмірбаянын толық жазуға көп рет мәжбүрледі, бірақ олар оның «қылмыстарын» толық мойындағанына сенбеді. 1970 жылдың басым бөлігінде Пэнгке тұрақты түрде қатыгез «сурактар» жүргізілді, содан кейін арнайы әскери трибун Пэнгті өмір бойы түрмеге кесті. Бұл үкімді Линь Бяоның Бас штабының бастығы Хуан Юншен дереу мақұлдады. 1971 жылғы Линь Бяо оқиғасынан кейін әскерилер Пэнгтің өмір сүру жағдайын жақсартуға тырысты, бірақ 1967 жылдан 1970 жылға дейінгі бас бостандығынан айырылу және түрмедегі жағдай оның денсаулығын нашарлатты. 1972 жылдың соңынан бастап Пэнг денсаулығы нашарлап, туберкулез немесе тромбозға шалдыққан болуы мүмкін. 1973 жылы Пэнг қысқа ғана уақытқа ауруханаға жатты, содан кейін түрмеге қайтарылды, 1967 жылдан бері алғаш рет түрмеден шықты. Пэнгтің қарындасы Пэн Мэйкуэй ауруханада Пэнгті көріп, оған операция жасауға рұқсат беруге түрме сақшыларын көндірді, бірақ операцияның мәні мен нәтижесі белгісіз. 1974 жылы Пэнгтің денсаулығы одан да нашарлады. Юрген Домес айтуынша, Маоның тікелей бұйрығына байланысты оған тиісті медициналық көмек көрсетілмеген. Пэнг 1974 жылдың 29 қарашасында сағат 15:35-те қайтыс болды. Оның соңғы тілегі – өлімі алдында Чжу Дэні көру еді. Оның өтініші қабылданбады, ал Чжу Пэнгтің өлімінен кейін оның тілегін білгенде жылап жіберді. Пэнг Мэйкуэй оның танасын жиырма минутқа көруге рұқсат алды, бірақ одан кейін шығарылды. Пэнгтің денесі дереу өртеліп, күлі Чэндуға жіберілді, оған «№327 – Ван Чуань, Чэндудан» деген жазуы бар хат қоса берілді. Мао 1976 жылы қайтыс болды. Ұзаққа созылған билік күресінен кейін Пэнгтің бұрынғы одақтасы Дэн Сяопин Қытайдың басты басшысы болды. Дэннің алғашқы саяси мақсаттарының бірі – Мәдени революция кезінде айыпталып, қудаланған партия мүшелерін ақтау болды. 1978 жылға қарай көптеген адамдар, соның ішінде 1928 жылы Гоминьданға қарсы көтерілген Пэнгтің серігі болған генерал Хуан Кэчэн, Пэнгтің өлімнен кейін ақталуын талап етті. Қытай үкіметі 1978 жылдың 18-22 желтоқсанында өткен Қытай Коммунистік партиясының 11-ші Орталық комитетінің үшінші пленумда Пэнгтің «қате» үкімін ресми түрде жойды. Дэн Пэнгтің ақталуын жариялап сөз сөйледі:
«Ол шайқаста батыл, ашық және тура, жемқорлыққа төзбейтін, өзіне қатаң талап қоятын адам еді. Ол халыққа қамқорлық жасады және ешқашан өзінің пайдасы туралы ойламады. Ол қиындықтардан ешқашан қорықпады, ауыр жүк көтеруден де сескенбеді. Өзінің революциялық жұмысында ол еңбекқор, адал және жауапкершілік сезімі жоғары болды». Дэннің сөзінде Маоның 1959 жылғы шешімі, онда Пэнгті «антипартиялық топтың» басшысы деп айыптаған, «толығымен қате» болды және ол «партиялық демократияны жойлады» делінген. 1979 жылдың қаңтарынан бастап партия тарихшыларды және Пэнгті білген адамдарды оның өмірі туралы көптеген естеліктер, тарихи оқиғалар мен мақалалар жазуға ынталандырды. 1980 жылы Уханьдағы орталық сот 1966 жылы Пэнгті тұтқындаған Қызыл гвардияшы Ван Дабинге «Пэн Дэхуайды қудалау және азаптау» қылмысы үшін тоғыз жылға сотталды. Естелік шаралары аяқталғаннан кейін Пэнгтің күлі Бабаошань революциялық зираттарына жерленді. 1999 жылдың желтоқсанында Пэнгтің жүрегі Пэнг Мэйкуэй мен оның қарындасы Бабаошаньнан шығарылып, Хунань провинциясының Уши қаласындағы туған жеріне жерленді. 1986 жылы «Маршалдың естеліктері» атты «автобиографиясы» Пэнгтің өмірі туралы жазған әртүрлі құжаттардан құрастырылды. «Естеліктердің» көп бөлігі Мәдени революция кезінде Пэнгтің жазған «мойындауларынан» алынған, ал кітап Пэнгтің ерте өміріне, Қытай-жапон соғысына дейінгі кезеңге баса назар аударды. 1988 жылы Қытай...