Кіріспе

Өз аумағынан тыс орналасқан басқарушы орган. Шет елдегі үкімет (қысқаша – GiE) – өзін тәуелсіз мемлекет немесе жартылай тәуелсіз мемлекеттің заңды үкіметі деп жариялайтын, бірақ заңды билік құқығына ие болмай, шет елде орналасқан саяси топ. Шет елдегі үкіметтер көбінесе туған елдеріне оралып, ресми билікті қайтаруды жоспарлайды. Шет елдегі үкімет, өзінің бұрынғы аумағының кем дегенде бір бөлігін бақылайтын қалдық мемлекеттен өзгеше. Мысалы, Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия Бельгияның көбін басып алды, бірақ Бельгия және оның одақтастары елдің батысындағы шағын бөлігін сақтап қалды. Ал шет елдегі үкімет өзінің барлық аумағынан айырылған. Дегенмен, тәжірибеде айырмашылық шамалы болуы мүмкін. Жоғарыдағы мысалда, Бельгия үкіметі Сент-Адресте француз аумағында орналасқан және көп жағдайда шет елдегі үкімет ретінде әрекет еткен. Мұндай үкіметтер көбінесе соғыс кезіндегі оккупациядан немесе азаматтық соғыс, төңкеріс немесе әскери төңкерістен кейін құрылады. Мысалы, Екінші дүниежүзілік соғыста Германияның кеңеюі мен шабуылы кезінде бірқатар еуропалық үкіметтер нацистік Германияның қолынан жойылмау үшін Ұлыбританияда пана сұрады. Басқа жағынан, Нетаджи Субхас Чандра Боз жариялаған Бос Үндістанның Уақытша үкіметі, британдық басқыншылар деп санайтын елден билікті алу үшін басып келген жапондықтардың қолдауын пайдалануға тырысты. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы жылында, нацистік Германия Франциядан қуылғаннан кейін, ол нацистік көзқарастарды ұстанатын Виши үкіметінің қалдықтарын Зигмаринген анклавында француз үкіметі ретінде сақтап қалды. Шет елдегі үкімет биліктегі үкіметтің заңды еместігіне кең таралған сенімнен де құрылуы мүмкін. Мысалы, 2011 жылы Сирияда азаматтық соғыс басталғаннан кейін, Сирияның революциялық және оппозициялық күштерінің ұлттық коалициясы биліктегі Баас партиясының билігін тоқтатуға ұмтылған топтардың күшімен құрылды. Шет елдегі үкіметтер басқа мемлекеттер тарапынан аз немесе мүлдем мойындалмауы мүмкін. Шет елдегі үкіметтің тиімділігі көбінесе шетел үкіметтерінен немесе өз халқынан алатын қолдауының мөлшеріне байланысты. Кейбір шет елдегі үкіметтер елдің биліктегі режиміне күдік келтіретін күшті күшке айналады, ал басқалары көбінесе символдық мәні бар. Шет елдегі үкімет құбылысы бұл термин ресми түрде қолданылғанға дейін пайда болған. Монархиялық үкімет кезеңдерінде, жер аударылған монархтар немесе династиялар кейде жер аударылған сарайларды құрды, мысалы, Стюарт әулеті Оливер Кромвельдің тағынан түсірген кезде және Даңқты революцияда (қараңыз). Бурбон әулеті де осыған ұқсас мысал бола алады, өйткені ол француз революциясы кезінде халық құлатып тастағаннан кейін Францияның заңды үкіметі ретінде басқа елдер тарапынан мойындауын жалғастырды. Бұл Наполеон Бонапарттың билігі мен 1803-1815 жылдардағы Наполеон соғыстары кезінде де жалғасты. Конституциялық монархияның таралуымен, елден қуылған монархиялық үкіметтер премьер-министрді қоса бастады, мысалы, екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Питер Сёрдс Гербранди басқарған Голландия үкіметі. Шет елдегі үкіметтің астанасы – үкімет жариялаған аумағынан тыс жерде орналасқан шет елдегі астана деп аталады. Бұл үкімет бақылауындағы аумақта орналасқан уақытша астанадан өзгеше.

Төменгі ұлттық аумақтардың құлатылған үкіметтері

Бұл қуғын-сүргіндегі үкіметтер басқа мемлекеттің автономиялық аумақтарының заңдылығын талап етеді және оларды тәуелсіздікті жеке мемлекет ретінде талап етпейтін, құлатылған үкіметтер немесе билеушілер құрды. Атауы Екшілдік Қолданылатын аумақ Ескертулер Сілтемелер 🏴󠁵󠁳󠁴󠁸󠁿 ҚХР Фуцзянь провинциялық үкіметі және Киньмен Мацу бірлескен қызмет орталығы 1949 жылғы провинция Қытай Халық Республикасы (Фуцзянь) провинциясы Қытай провинциялық үкіметі 1949 жылы Қытай азамат соғысының соңғы жылдары Фуцзяньдағы Фучжоу қаласынан (Фучжоу) Киньмен округінің Цзиньчэн қалашығына көшірілді. 1956 жылы әскерилендірудің күшеюіне байланысты үкімет Тайбэй округінің Хсинтьян қалашығына көшірілді. 1996 жылы қайтадан Цзиньчэнге орналасты. 2019 жылы провинциялық үкімет фактілік түрде таратылса да, бұл провинция әкімшілік функциясыз де-юре қалыптасты. Синьцзян провинциялық үкіметі 1949 жылғы провинция Қытай Халық Республикасы (Синьцзян) Автономиялық аймақ Синьцзян коммунистердің бақылауына өткеннен кейін 1949 жылы Тайбэйге, Тайваньға көшірілді. 1992 жылы Тайвань үкіметі «Бір Қытай» келісімін қабылдағаннан кейін провинциялық үкімет де-факто таратылса да, бұл провинция әкімшілік функциясыз де-юре қалыптасты. Абхазия Автономиялық Республикасының Үкіметі 1993 жылғы Абхазия Автономиялық Республикасы Грузияның Руслан Абашидзе басқаратын провинциялық үкіметі, оның аумағы абхаз сепаратистерінің бақылауында; Тбилисиде орналасқан. Оңтүстік Осетияның уақытша әкімшілігі 2008 жылғы Оңтүстік Осетия Республикасының уақытша әкімшілігі Грузияның Дмитрий Санакоев басқаратын провинциялық әкімшілігі, оның аумағы Оңтүстік Осетия сепаратистерінің бақылауында; Тбилисиде орналасқан. Қырым Автономиялық Республикасы 2014 жылғы Автономиялық республика Қырым Республикасы Украинаның автономиялық республикасы, оның аумағы 2014 жылдың наурыз айында Ресейдің даулы референдумнан кейін басып алынып, аннексияланды; 2022 жылғы Украинаға Ресейдің басып кіруіне дейін Херсон қаласында орналасқан, қазір Украинада қашықтан жұмыс істейді. Севастополь Арнайы қала Федералдық қала 2014 жылдың наурыз айында Ресейдің даулы референдумнан кейін басып алынып, аннексияланған арнайы қала; 2022 жылғы Украинаға Ресейдің басып кіруіне дейін Херсон қаласында орналасқан, қазір Украинада қашықтан жұмыс істейді. Луганск облысы 2022 жылғы Облыс Луганск Халық Республикасы Украина облысы, оның аумағының шамамен 30% Луганск Халық Республикасы (ЛХР) тарапынан 2014 жылы басып алынып, 2022 жылғы Украинаға Ресейдің басып кіруі кезінде толығымен басып алынды. Ресей 2022 жылдың 30 қыркүйегінде ЛХР-ді аннексиялады. Бұрын ЛХР Ресейдің қолдауымен құрылған сепаратистер құрған оқшауланған мемлекет (де-факто Ресейдің марионеттік мемлекеті) болды. Қазір Украинада қашықтан жұмыс істейді, Украина 2022 жылғы Украинаның шығыс контрнаступкасы кезінде Харьков облысымен шектесетін Луганск облысының шағын бөлігін қайта бақылауға алғанға қарамастан.

Қазіргі мемлекеттердің баламалы үкіметтері

Бұл үкіметтер саяси ұйымдар мен оппозициялық партиялар тарапынан эмиграцияда құрылды, олар нақты басқарушы билікке айналуға ұмтылады немесе бұрынғы құлатылған үкіметтердің заңды мұрагерлері болып табылады және қолданыстағы үкіметтерге балама ретінде құрылды. АтауыЖарнамаланған эмиграцияЭмиграция туралы жариялауҮкімет қазіргі уақытта талап етілген аумақты бақылайдыСолтүстік Кореяның бес провинциясы үшін Комитет 1949 Оңтүстік Корея үкіметінің Сеулде орналасқан, 1945 жылға дейінгі бес провинция үшін уақытша әкімшілігі, ол Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында Солтүстік Кореяға айналды және Кореяның бөлінуіне әкелді. Бес провинция – Солтүстік Хамгёң, Оңтүстік Хамгёң, Хванхэ, Солтүстік Пхёнган, Оңтүстік Пхёнган. Иран Ұлттық Кеңесі 1979–2013 Иранның қырық оппозициялық саяси ұйымының саяси шатырлық коалициясы, төрағасы – принц Реза Пахлави; штаб-квартирасы Мэриленд штатының Потомак қаласында орналасқан. Иранның Ұлттық Қарсылық Кеңесі 1981 Иранның бес оппозициялық саяси ұйымының саяси шатырлық коалициясы, ең ірі ұйымы – Марям мен Масуд Раджави басқаратын Иран Халықтық Можахедтері. Вьетнамның Үшінші Республикасы 1990–1991 Вьетнамның Үшінші Республикасы, бұрын Вьетнамның Уақытша Ұлттық Үкіметі деп аталған, Калифорния штатының Оранж округінде Оңтүстік Вьетнамнан келген бұрынғы әскери қызметшілер мен босқындар құрды. Вьетнамда террористік ұйым деп жарияланды. Экваториальдық Гвинеяның Прогресс Партиясы 2003 Экваториальдық Гвинеяның президенті Северо Мото деп жарияланды; Мадридте орналасқан. Сирия Ұлттық Кеңесі 2011 Сирия Араб Республикасының үкіметіне қарсы, Сирия революциялық және оппозициялық күштердің Ұлттық коалициясының мүшесі; Стамбулда орналасқан. Сирияның Уақытша Үкіметі 2012 Сирия Араб Республикасының үкіметіне қарсы, кейбір Сирияның еркін армиясы топтарымен байланысы бар; Азазда орналасқан. Украинаны құтқару комитеті 2014–2015 Қадір-қасиет революциясынан кейін премьер-министр Микола Азаров, сондай-ақ екінші Азаров үкіметінің Ресейге жақын және Януковичті қолдайтын мүшелері Ресейге қашып, эмиграцияда үкімет құрды. Азаров үкіметін қайта орнатуды мақсат етеді. Көпшілік оны Ресейдің марионеткалық үкіметі деп санайды. Координациялық КеңесБірлескен Көшбасшылық Кабинеті 2020 Александр Лукашенконың билігіне қарсы, кандидат Свиятлана Тихановская (Литвада эмиграцияда) басшылығымен, оның Лукашенкоға қарсы даулы сайлаудағы жеңісі бүкіл елде наразылық тудырды. 2020 жылы Тихановскаяны Беларусь Демократиялық Республикасының Радасы заңды президент деп мойындады. Беларусьте "экстремистік ұйым" деп жарияланды. Халық депутаттарының Съезі 2022 Халық депутаттарының Съезі – Ресей Федерациясының өтпелі парламенті немесе оның ықтимал мұрагері деп мәлімделген Ресейден әр түрлі деңгейдегі және шақырылған бұрынғы депутаттардың жиналысы. Бұрынғы Мемлекеттік Дума депутаты Илья Пономарев съездің бастамашысы болды. 1-ші съездің сессиясы 5–7 қарашада Польшаның Яблоньна қаласында өтті. 2024 жылғы Ресей президенттік сайлауының нәтижелерін мойындамайды. Ресейде "тікелей емес ұйым" деп жарияланды.

Қазіргі субұлттық аумақтардың баламалы сепаратистік үкіметтері

Бұл үкіметтер саяси ұйымдар, оппозициялық партиялар және сепаратистік қозғалыстар тарапынан эмиграцияда құрылған, өз аумақтарының тәуелсіз мемлекеттер ретінде басқарушы билік органдарына айналуға немесе бұрынғы құлатылған үкіметтердің жалғасы болуға ниеттеніп, қазіргі үкіметтерге балама ретінде пайда болды. АтауыЭмиграциядағы ел.Эмиграциядағы ел.Эмиграциядағы ел. Қазіргі уақытта дауыталап отырған аумақты басқаратын үкімет.ЕскермелерДанцигтің еркін қаласының эмиграциядағы үкіметі 1939 1947 Берлинде орналасқан. Батыс Папуа үшін Біріккен Азаттық Қозғалысы 1963 1969 Батыс Папуаның тәуелсіз Республикасы үшін күреседі; Вануатуда орналасқан. Оңтүстік Малуку Республикасы 1966 Оңтүстік Малуку Республикасы 1950-1963 жылдар аралығында танылмаған тәуелсіз мемлекет болды. 1963-1966 жылдар аралығында үкімет басшысы Крис Сумокил Явада түрмеде отырды. 1966 жылы президент Сухартоның бұйрығымен атылғаннан кейін Йохан Манусама Нидерландыда эмиграциядағы үкімет құрды. Джон Ваттилете – оның президенті. Бьяфраның эмиграциядағы үкіметі 1970 2007 Биафраның егеменді мемлекетін қайта құру үшін күресіп жатқан Биафраның егемендігін қалпына келтіру қозғалысының бір бөлігі; Вашингтон, округ. Кабинда Республикасы 1975 Базасы Парижде. Татарстанның эмиграциядағы үкіметі 1994 Лондон қаласында орналасқан. "Азаттық Идель-Урал" мүшесі. 2000 Жылдың кейбір мүшелері Ресей Қарулы Күштеріне қарсы көтерілісшілер ретінде соғысуда; Лондонда орналасқан. Оның орнын Кавказ Әмірлігі иеленді деген талас бар. 2022 жылдың қазанында Ресейдің Украинаға басып кіру кезінде ДНР және ЛПР бұрынғы халық республикаларын тәуелсіз елдер ретінде мойындауына жауап ретінде Украина Ичкерияның эмиграциядағы үкіметін тәуелсіз ел ретінде мойындады. Шығыс Түркістанның эмиграциядағы үкіметі 1949 2004 Тәуелсіз Шығыс Түркістанды қалпына келтіру үшін күреседі; Вашингтон, округ. Орталық Тибет Әкімшілігі 1959 2011 Далай-лама Үндістанның премьер-министрі Джавахарлал Нерудің қолдауымен Үндістанның Дхарамсала қаласында құрылды. Амбазония Республикасы 1999 Бұрынғы британдық мандат және Оңтүстік Камерунның сенімгерлік аумағы; 1999 жылдың 31 желтоқсанында тәуелсіздігін жариялады. Батыс Күрдістанның эмиграциядағы үкіметі 2004 Сирияда Күрд мемлекетін құруға бағытталған; Лондонда орналасқан. Тамил Иламның трансұлттық үкіметі 2009 2010 Тәуелсіз Тамил Илам мемлекетін құруға бағытталған. Кабилияның Уақытша үкіметі 2010 Кабилияның тәуелсіз мемлекетін құруға бағытталған; Парижде орналасқан. Батыс Арменияның эмиграциядағы үкіметі [hy] [pt] [ru], [simple] 2011 ТүркияТәуелсіз Батыс Армения Республикасын құруға бағытталған; Ереванда орналасқан. Республика Кеңесі 2017 Каталонияның тәуелсіз мемлекетін құруға бағытталған; Брюсселде орналасқан. Патанидің эмиграциядағы үкіметі 2014

Өзін-өзі басқаруға ие емес немесе басып алынған аумақтардың жер аударылған үкіметтері

Бұл жер аударылған үкіметтер – өзін-өзі басқару құқығы жоқ немесе басып алынған аумақтардың үкіметтері. Олар бұрын басқарған аумақтарындағы заңды билікті талап етеді немесе отаршылдықтан кейінгі биліктің заңдылығын дәлелдейді. Мұндай талап, жер аударылған топтың заңды үкімет ретінде сайлануынан туындауы мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымы осы аумақтар халқының өзін-өзі анықтау құқығын, соның ішінде тәуелсіз, егемен мемлекеттер құру мүмкіндігін мойындайды. 1988 жылы Палестина Азат ету Ұйымының Алжирдегі жер аударылуы кезінде жарияланған Палестинаның Тәуелсіздік Декларациясынан бастап, ол Палестина мемлекетінің жер аударылған үкіметі ретінде тиімді жұмыс істеді. Алайда, 1994 жылы Палестина Азат ету Ұйымы, Израиль, АҚШ және Ресей қол қойған Осло келісімі нәтижесінде Палестина Ұлттық Автономиясын уақытша аумақтық басқару ретінде құрды. 1994 жылдан 2013 жылға дейін ПҰА автономия ретінде жұмыс істеді, демек үкімет Батыс Жағалауда орналасқанымен, егемендікке ие болған жоқ. 2013 жылы Палестина БҰҰ-да мүше емес мемлекет мәртебесіне ие болды. Жоғарыда айтылғандардың бәрі екі ерекше құрылымның қалыптасуына әкеп соқты: Палестина Автономиясы, аумақта өте шектеулі бақылауды жүзеге асырады және Палестина мемлекеті, Біріккен Ұлттар Ұйымы мен көптеген елдер тарапынан егеменді және тәуелсіз мемлекет ретінде танылған, бірақ осындай егемендікті аумақта жүзеге асыра алмайды. Екеуі де – 2022 жылғы мәлімет бойынша – президент Махмуд Аббас басқарады, бірақ заң тұрғысынан бөлек.

Бұрынғы елден қуылған үкіметтер

Атауы Күшсіз немесе құрылған (*) уақыттан беріЖалған, қайта құрылған (*) немесе біріктірілген (°) уақыттан беріТерриториясын басқаратын мемлекетЕскертпелерСынықтамалар Сиенаның республикалық үкіметі 1555 1559 Тоскананың Ұлы Герцогтығы Италияның Сиена қаласы Марциано шайқасында жеңілгеннен кейін және Тоскананың Ұлы Герцогтығына қосылғаннан кейін 700 сиендік отбасы жеңілгенін мойындамай, Монтальчинода қоныстанды және өзін Сиенаның заңды республикалық үкіметі деп жариялады. Бұл 1559 жылға дейін жалғасты, сонда Тоскана әскерлері Монтальчиноны да басып алды. Сайлаушы Пфальцтың жер аударылу үкіметі 1622–1623* 1648° Баварияның сайлаушы аймағы Отыз жылдық соғыстың алғашқы кезеңдерінде Баварияның сайлаушы Максимилиан I Сайлаушы Пфальцты басып алды және оны Фердинанд II, Киелі Рим императоры иеленді. 1622 жылдың аяғы мен 1623 жылдың басында қашқан Фредерик V, Палатиндік курфюрст Гаагада жер аударылған Палатиндік үкімет ұйымдастырды. Бұл Палатиндік кеңесті 1627 жылы Иоганн Иоахим Русдорф алмастырған Людвиг Камерарий басқарды. Фридрих 1632 жылы елден қуылғанда қайтыс болды, бірақ оның ұлы және мұрагері Карл Людовик 1648 жылы Вестфалия бейбітшілігінен кейін Төменгі Пфальцты қайтара алды. Англияның құпия кеңесі 1649 1660° Корольдік аралықтың көп бөлігін Испан Нидерландтарында өткізді және оны Карл II басқарды; Карлдің Англия, Шотландия және Ирландия тақталарына деген талабын белсенді түрде қолдады. Шығыс Теннесси 1861 1862 Теннесси штаты Миссуридің Конфедеративтік үкіметі 1861 1865 Миссури штаты Миссуриде одақ пен Конфедеративтік үкіметтер болды, бірақ Конфедеративтік үкімет жер аударылды, ақырында Маршаллдан, Техастан басқарылды. Кентукки Конфедеративтік үкіметі 1861 1865 Кентукки штаты Кентуккиде одақ пен Конфедеративтік үкіметтер болды. Конфедерация үкіметі көп ұзамай штаттың сыртына шығарылды және Конфедерация армиясы Теннессимен бірге саяхаттап жүрген қуғын-сүргін үкіметі болды, бірақ Конфедерация армиясы қысқа уақыт Франкфортты басып алғаннан кейін қысқа уақытқа оралған кезде. Вирджинияның қалпына келтірілген үкіметі 1861 1865 Вирджиния штаты Ганновер жер аударылу соты / Гвельф легионы 1866 1878 1866 жылдың 20 қыркүйегінде Пруссия Ганноверді аннексиялады. Австрияда, Гитцинг пен Гмунденде сүргінде өмір сүрген Ганновер королі V Георг хан хандыққа деген талабын ешқашан тастаған жоқ және 1866 жылдан 1870 жылға дейін өзінің есебінен сүргіндегі Ганновер қарулы күштерін, Гелф легионын ұстады. Георг 1869 жылы Пруссияның төменгі палатасы оның қаражатын алып тастау туралы заң қабылдағаннан кейін бұл легионнан бас тартуға мәжбүр болды. Георг V 1878 жылы қайтыс болды. Оның ұлы және мұрагері ханзада Эрнест Август 1918 жылға дейін (барлық неміс патшалық отбасылары тақтан түскенге дейін) Ганновердің заңды королі болу туралы ресми талапты сақтағанмен, ол жер аударылудағы үкіметті ұстаған жоқ. Гавайи Республикасы 1893 1895 1893 жылғы Гавай революциясынан кейін патша үкіметі жер аударылды, 1895 жылғы Гавайи қарсы революциясына жауап ретінде Лилиуокалани патшайымның орнынан түсуінен кейін таратылды. Бельгия үкіметі Сент-Адресседе 1914 1918 Неміс империясы 1915 жылы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде неміс басқыншылығынан кейін Бельгия үкіметі құрды. Ол Бельгияның егемендігін Германиямен қолжетімділікке беру арқылы қалпына келтіргеннен кейін таратылды. 1919* 1948° Корея Шанхайда, кейін Чунцинде орналасқан; Екінші дүниежүзілік соғыста Жапония жеңілгеннен кейін президент Сингман Ри Корея Республикасының бірінші президенті болды. Грузия Демократиялық Республикасының елден қуылған үкіметі 1921 1954 Совет Одағы 1921 жылғы Грузияға Кеңес Одағының басып кіруінен кейін құрылған; Леввилль-сюр-Оржда орналасқан. Украина Халық Республикасының елден қуылған үкіметі 1921 1992 1921 жылғы Украинаға Кеңес Одағының басып кіруінен кейін құрылған; Кеңес Одағының ыдырауынан кейін таратылған. Персияның биік мемлекеті 1923 1943 Иранның императорлық мемлекеті Каджар әулеті 1923 жылы жер аударылды және 1943 жылы Мұхаммед Хасан Мирзаның өліміне дейін Иран тағына ие болды. Испанияның республикалық үкіметі елден қуылған 1939 1977° Франсиско Франконың төңкерісінен кейін құрылған; 1939 жылдан бастап 1940 жылға дейін Парижде орналасқан, Франция нацистердің қолына түскен. Содан кейін қуғын-сүргіндегі үкімет Мексика қаласына көшіріліп, 1940 жылдан 1946 жылға дейін сол жерде қалды, содан кейін ол Парижге көшірілді, онда Франконың өліміне дейін және Испанияда демократия қайта қалпына келтірілді. Generalitat de Catalunya 1939 1977° 1939 жылы Испанияда азаматтық соғыс аяқталғаннан кейін, Франконың диктатурасы Каталонияның автономиялық үкіметін, Generalitat de Catalunya-ны жойды және оның президенті Луис Компанис азапталып, өлімге кесілді. Алайда, Generalitat 1939 жылдан 1977 жылға дейін, президенттер Жозеп Ирла (1940–1954) және Жозеп Тарраделлас (1954–1980) басшылығымен ресми түрде өмірде болды. 1977 жылы Тарраделлас Каталонияға оралды және Франкодан кейінгі испан үкіметімен мойындалды, бұл Generalitat-тың жер аударылуын аяқтады. Польшаның елден қуылған үкіметі 1939* 1990° Париж, Ангерс және Лондон қалаларында орналасқан, Германия басып алған Польшаға және Советтік сателлит мемлекетіне, Польша Халық Республикасына қарсы тұрды; Польшада коммунизм құлағаннан кейін таратылды. Эстонияның елден қуылған үкіметі (Тиф) 1940* 1953 Совет Одағы 1953 жылдың қаңтарында Отто Тифті Август Рей алмастырғаннан кейін және мұрагерлік даудан кейін 2 фракцияға бөлінді. Эстонияның елден қуылған үкіметі (Рей) 1940/1953* 1991 Отто Тифтің үкіметінің Август Рейге адал мүшелері Швецияда құрды; ол халықаралық мойындауға қол жеткізбеді. Шындығында, ол Батыс елдері қосылған мемлекеттің заңды өкілдері деп санайтын эстондық дипломатиялық өкілдіктерінен де мойындалмады. Алайда, елден қуылған үкімет 1992 жылы қызметін тоқтатып, Эстония Республикасына өкілеттіктерін тапсырғанда, қалпына келтірілген Эстония үкіметімен мойындалды. Сол жылы Детмолдта, Солтүстік Рейн-Вестфалияда, Батыс Германияда Альфред Мауэрге адал эстондық эмигранттардың тағы бір сайлау комитеті құрылды, бірақ ол қысқа ғұмырлы болды. Солтүстік Корея бірігуді талап етпейтінін мәлімдегеннен кейін 2024 жылы таратылды. Анголаның революциялық үкіметі елден қуылған 1962* 1992° Халық Республикасы Ангола Киншасада орналасқан; оның әскери тармағы, Анголаның Ұлттық Азаттық фронты, 1992 жылы саяси партия ретінде танылды және Ангола парламентінде екі орынға ие. Намибияның елден қуылған үкіметі 1966* 1989° Біріккен Ұлттар Ұйымы заңсыз деп таныған Оңтүстік Африканың басқаруына қарсылық көрсеткеннен кейін құрылды; 1990 жылы Ангола шекаралық соғысынан кейін Намибия тәуелсіздікке ие болды. Халық Республикасы Бангладештің уақытша үкіметі 1971* 1972° Шығыс Пәкістан Калькуттаға негізделген; 1971 жылғы Бангладеш Азаттық соғысы кезінде Бангладештің бірінші премьер-министрі Таджуддин Ахмад басқарды. Эфиопияның тәж кеңесі 1974 2004°Дергке және Эфиопия Халық Демократиялық Республикасына қарсы болды, Эфиопия монархиясын қалпына келтіруді көздеді; Вашингтон, округ Колумбия аймағында орналасқан. 2004 жылдың 28 шілдесінде Тәж кеңесі өзінің рөлін қайта анықтады, саяси саладан Эфиопиядағы мәдени сақтау, даму және гуманитарлық күш-жігерге миссиясын бағыттап, өзгертіп құрды. Азат Ачех қозғалысы 1976* 2005 Индонезия Республикасы Түркияда штаб-пәтері орналасқан; 2005 жылғы Индонезия үкіметімен бейбіт келісімге қол жеткізгеннен кейін сепаратистік ниеттерін бас тартып, қарулы қанатын таратып берді. Демократиялық Кампучия коалициялық үкіметі 1982* 1993° Халық Республикасы Кампучия Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вьетнамның қолдауымен құрылған үкіметке қарсы Біріккен Ұлттар Ұйымының мойындауымен құрылды. 1993 жылғы сайлаулар қуғын-сүргіндегі үкіметті жаңадан құрылған Камбоджа Корольдығына қайтаруға әкелді. Біріккен Бирма Ұлттық коалициялық үкіметі 1990 2012 Сейн Вин басшылығымен және 1990 жылы сайланған, бірақ рұхсат етілмеген парламент мүшелерінен құралған...

Екінші дүниежүзілік соғыс

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде егемендігінен айырылған көптеген елдер эмиграцияда үкімет құрды.

Азиядағы жер аударылған үкіметтер

Филиппин одақтастығы (9 желтоқсан 1941 жылы басып алынды) эмиграциядағы үкімет құрды, ол бастапқыда Австралияда, кейіннен АҚШ-та орналасқан. Одан бұрын, 1897 жылы Гонконг хунтасы Филиппин революциялық Биак-на-Бато республикасы тарапынан эмиграциядағы үкімет ретінде құрылған болатын. Екінші дүниежүзілік соғыстан көп бұрын құрылған Корея Республикасының Уақытша үкіметі соғыс аяқталғанға дейін Қытайда эмиграцияда қызметін жалғастырды. Ява түскеннен кейін және 8 наурыз 1942 жылы одақтас күштер атынан голландтардың капитуляциялаған кезде, Голландтік Индияның көптеген шенеуніктері (оның ішінде доктор ван Мук және доктор Чарльз ван дер Плас) 1942 жылдың наурызында Австралияға қашуға үлкерді. 1943 жылдың 23 желтоқсанында Корольдік үкімет (голландиялық) доктор ван Мук генерал-губернатор міндетін атқарушы ретінде, Голланд билігі Голландтік Индияға қайта орнатылғанша Австралия топырағында Голландтік Шығыс Индияның ресми үкіметін жариялады.

Көшпелі елдердің үкіметтері

Екінші дүниежүзілік соғыстың соңғы кезеңдерінде неміс армиясы артқа шегініп, әртүрлі елдерден қуылған кезде, кейбір елдердің Остік державалармен жақын байланыстағы топтары өз елдерінде халықаралық жағынан мойындалған үкіметтер болған жағдайда да, қалған Остік аумақтарда Остік державалардың қолдауымен «көшіп кеткен үкіметтер» құрды. Олардың басты мақсаты – өз азаматтарынан құралған әскери бөлімдерді жұмылдыру және ұйымдастыру еді.

Атауы: Шет елге айдалды немесе құрылды (*) кейіннен жойылды, қайта құрылды (*) немесе біріктірілді (°), кейіннен өз территориясын басқарған мемлекет.

| Атауы | Құрылған | Жойылған | Басқарған мемлекет | Ескертулер | Сілтемелер |
|---|---|---|---|---|---|
| Азад Хинд | 21 қазан 1943* | 18 тамыз 1945 | Британдық Радж | Азат Үндістанның Уақытша үкіметі немесе Азад Хинд, Британдық Раджға қарсы тұру үшін құрылған мемлекет. Рангун қаласында, кейін Порт-Блэр қаласында орналасқан. Нетажи Субхас Чандра Бос үкімет басшысы және мемлекет басшысы болды. Алғашында Сингапурда құрылған, кейіннен Үндістанның алыс шығысындағы және Андаман мен Никобар аралдарындағы жапондықтар бақылауындағы аумақтарды басқаруға ие болды. Үкімет өз валюталық ноталарын шығарды және Ұлыбританияға қарсы елдермен екіжақты қарым-қатынас орнатуға кірісті. Азад Хинд Фауж немесе Үнді ұлттық армиясы (INA) – Нетажи Субхас Чандра Бос басқарған Үндістан үкіметінің ресми әскери күші. | |
| Черногория мемлекеттік кеңесі | 1944 жылғы жаз | 8 мамыр 1945 | Югославия Корольдігі | Немістер Черногориядан шыққаннан кейін, фашистік көшбасшы Секула Дрьевич Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің (NDH) астанасы Загребте орналасқан көшіп кеткен үкімет құрды. Дрьевич Черногория Ұлттық армиясын құрды, ол өзі және хорват фашистік көшбасшысы Анте Павелич құрған әскери күш. Алайда, оның үкіметі НДХ құлағаннан кейін таратылды. | |
| Румыния Легионерлік Румыниясы | 1944 жылдың тамызы | 8 мамыр 1945 | Румыния Корольдігі | Германия 1941 жылғы Легионерлер көтерілісінен кейін Хория Сима мен Темір гвардияның басқа да мүшелерін тұтқындады. 1944 жылы Михаил патшаның төңкерісі Румынияда одақтас үкіметке келді. Германия жауап ретінде Симаны Венада Остік үкімет құру үшін босатты. Ол 12 000 адамнан тұратын Румыния Ұлттық Армиясын СС құрамына қосты, олар соғыс аяқталғанға дейін Германиямен бірге соғысты. | |
| Франция Сигмаринген үкіметтік комиссиясы | 7 қыркүйек 1944* | 23 сәуір 1945° | Францияның Уақытша үкіметі | Вишидегі француздық әріптестік кабинетінің мүшелерін немістер Германиядағы Сигмаринген анклавына көшірді, онда олар 1945 жылдың сәуіріне дейін елден тыс үкімет болды. Оларға Сигмаринген қаласы бойынша ресми үкіметтік билік берілді, ал үш Остік үкіметі – Германия, Италия және Жапония – ресми түрде Франциядағы елшіліктерін құрды. Петен қатысудан бас тартқандықтан, оны Фернан де Бринон басқарды. | |
| Болгария Корольдігі | 16 қыркүйек 1944* | 10 мамыр 1945 | Болгария Корольдігі (Отан майданы) | Болгарияда 1944 жылғы болгар төңкерісі социалистерді билікке әкелгеннен кейін құрылған, үкімет Венада орналасқан және оны Александр Цанков басқарды. Бұл SS-тің 1-Болгария полкін құрды. | |
| Грекия мемлекеті | 1944 жылдың қыркүйегі | 1945 жылдың сәуірі | Грекия Корольдігі | Грекия азат етілгеннен кейін 1944 жылдың қыркүйегінде Венада бұрынғы министрлер құрамында жаңа әріптестік үкімет құрылды. Бұрынғы министр Эктор Цироникос басқарды. 1945 жылы сәуірде Цироникос Венаға шабуыл кезінде министрлерімен бірге тұтқындалды. | |
| Венгрияның Ұлттық Бірлік Үкіметі | 28/29 наурыз 1945 | 7 мамыр 1945 | | Саласи үкіметі Венгрия арқылы совет әскерлерінің алға жылжуына қарсы қашып кетті. Алдымен Венада, кейін Мюнхенде орналасқан. Оның басшыларының көпшілігі Еуропадағы одақтастардың соңғы жеңісінен кейін бірнеше ай ішінде тұтқындалды. | |
| Словакия Республикасы | 4 сәуір 1945 | 8 мамыр 1945 | Чехословакия Республикасы | Жозеф Тисо басқарған Словакия Республикасының үкіметі 1945 жылдың 4 сәуірінде Қызыл Армия Братислава қаласын басып алып, Словакияны жаулап алған кезде Австрияның Кремсмюнстер қаласына көшті. Көшіп кеткен үкімет 1945 жылдың 8 мамырында Кремсмюнстерде американдық генерал Уолтон Уокерге капитуляциялады. 1945 жылдың жазында тұтқынға алынған үкімет мүшелері Чехословакия билігіне тапсырылды. | |
| Филиппин Одақтастығы | 11 маусым 1945 | 17 тамыз 1945 | Филиппин Одақтастығы | Одақтас әскерлері Филиппинді жапондық басқыншылардан азат еткеннен және Филиппин Одақтастығын архипелагта бірнеше жылдық көшіп кеткеннен кейін қайта құрғаннан кейін, Екінші Филиппин Республикасы 1945 жылдың 11 маусымынан бастап Нара / Токиода орналасқан номиналды көшіп кеткен үкімет болды. Үкімет кейіннен 1945 жылдың 17 тамызында таратылды. | |
| Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің үкіметі | 10 сәуір 1951 | 28 желтоқсан 1959 | | Хорватия Тәуелсіз Мемлекетінің үкіметінің көптеген бұрынғы мүшелері Аргентинаға қашып кетті. Олар Аргентинадан көшіп кеткен үкімет құрды. | |

Парсы шығанағындағы соғыс

Баасшы Ирактың Кувейтке басып кіруі мен оны оккупациялауынан кейін, 1990 жылғы 2 тамызда Персия шығанағы соғысы кезінде шейх Джабер әл-Ахмад әл-Жабер әл-Сабах және оның үкіметінің жоғары лауазымды өкілдері Сауд Арабиясына қашып, Тайф қаласында эмиграциядағы үкімет құрды. Кувейттің эмиграциядағы үкіметі, батыс банктеріндегі Кувейт активтерін толық пайдалану мүмкіндігіне ие болғандықтан, басқа осындай үкіметтерге қарағанда әлдеқайда зор қаржылық мүмкіндіктерге ие болды. Олар осы қаражатты Баасшы Ирактың оккупациясын айыптау және Баасшы Иракпен соғыс жақтастарының санын арттыру мақсатында батыс елдерінде кең ауқымды үгіт-насихат науқанын жүргізу үшін пайдаланды. 1991 жылғы наурыз айында Персия шығанағы соғысында коалициялық күштер Баасшы Иракты жеңгеннен кейін шейх пен оның үкіметі Кувейтке қайта оралды.

Қасымдағы муниципалдық кеңестер

1974 жылы Түрік Кипрге басып кіргеннен кейін және көптеген грек-кипрліктердің Солтүстік Кипрден қоныс аударуынан кейін, бірнеше қаланың қоныс аударған тұрғындары жер аударылған әкімдер басқаратын, іс жүзіндегі муниципалдық кеңестер құрды. Бұл идея, жерде бақылау болмаса да, заңды биліктің жалғасуын мәлімдеу және оны қалпына келтіруге жұмыс істеу тұрғысынан, жер аударылған ұлттық үкіметпен ұқсас. Лапитос қаласының жер аударылған муниципалдық кеңесінің отырыстары мүшелерінің үйлерінде өтті, содан кейін жер аударылған муниципалитетке Никосиядағы 37 Ammochostou көшесінде уақытша кеңселер ұсынылды. Қазіргі қала әкімі – Атос Елефтериу. Осы ғимараттар Китрея қаласының жер аударылған муниципалдық кеңесімен ортақ пайдаланылады. Сондай-ақ Кипрдің Фамагуста округінде Кипр Республикасы бақылауында қалған бөлігінің әкімшілігі өзін "жер аударылған округтік әкімшілік" деп есептейді, себебі округтің астанасы Фамагуста 1974 жылдан бері түрік бақылауында.

Сирек елге жер аударылған қиялданған үкіметтер

Кейде баламалы тарих туындылары мен болашақтың ғылыми-фантастикалық бейнелерінде қуғындағы ойдан шығарылған үкіметтер кездеседі. Лен Дейтонның "SS GB" романында Ұлыбритания Екінші дүниежүзілік соғыста жеңіліп, Германияның оккупациясына түседі. Оқиғада Вашингтон қаласында орналасқан британ үкіметінің қуғындағы жағдайы көрсетіледі. Роберт Литтлл, Ричард Чеснофф және Эдвард Клейннің "Егер Израиль соғысты жоғалтса" кітабында Израиль 1967 жылғы Алты күндік соғыста жеңіліске ұшырап, оның аумағы араб әскерлерімен оккупацияланады. Осыдан кейін Давид Бен-Гурион мен Голда Меир Солтүстік Америкада израильдік үкіметті құрады. Алгис Будристің "Күлейтін шам" романы болашақтағы оқиғалармен айналысады, онда Жер ғарыздық гуманоидтармен жаулап алынып, оккупацияланады. Көп жылдар өткен соң, Альфа Центавраның орбитасындағы адамдар колониясы планетасында орналасқан жер аударылған Жер үкіметі үмітсіздік пен бекерлік атмосферасында кезекті мәжілісін өткізеді, ал оларға бейжайлықпен қарайтын және нақты көмек көрсетуге құштар емес үй иелері қатысады. Бұл жерде қуғындағы премьер-министр Жерді азат ету үмітіне қарағанда, сәнді қонақүйдің шефі ретіндегі табысты мансабымен көбірек айналысады. Бұл бейнелеу автордың 1950 жылдардағы АҚШ-тағы литвалық эмигранттар қауымдастығының мүшесі ретіндегі өмірлік тәжірибесіне негізделген болуы мүмкін, сол кезде олар өз отанынан кеңестік үстемдікті ығыстыруға аз үміт артқан. "Hearts of Iron IV" ойынының Kaiserreich модында (Германия Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіске жеткен баламалы тарихты бейнелейтін), Франция, Ұлыбритания және Италияның бұрынғы үкіметтері синдикалистік революционерлер билікті басып алғаннан кейін тиісінше Алжирге, Канадаға және Сардинияға жер аударылады.