Кіріспе

Қытай генералы (1904–1981)

Ду Юминг (28 қараша 1904 – 7 мамыр 1981), Гоминьданның далалық қолбасшысы болған. Ол Вампоа академиясының бірінші түлегі, Чиангтың Солтүстік жорығына қатысып, Қытайдың оңтүстігінде және Қытай-жапон соғысының Бірма майданында активті қызмет еткен. 1945 жылы жапондар капитуляциялағаннан кейін, ол Қытай азамат соғысындағы маңызды қолбасшылардың бірі болды. 1945 жылдан 1947 жылға дейін Ду Солтүстік-Шығыс Қытайдағы ұлтшыл күштерге басшылық етті және ондағы коммунистік күштерге қарсы бірнеше маңызды шайқаста жеңіске жетті, оның ішінде Сипинг шайқасында коммунистік генерал Линь Бяоны екі рет жеңді. Оның табыстарына қарамастан, Чианг 1947 жылы оны қолбасшылық лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды, содан кейін коммунистік күштер аймақты жылдам басып алды. Ду азамат соғысында тұтқынға түсіп, он жылға жуық тұтқындық өмірге мәжбүр болды. 1959 жылы босатылып, коммунистік үкіметте қызмет етті. 1957 жылы физика саласында Нобель сыйлығын алған Ян Чен Нин оның күйеу баласы болды.

Ерте әскери мансап

Чианг Кайшектің сенімді шәкірті Ду Вампоа әскери академиясының бірінші курсын бітірген. Екінші Қытай-Жапон соғысы кезінде ол Қытайдың алғашқы механикаландырылған дивизиясы – 200-ші дивизияны құрып, оның бірінші қолбасшысы болды. Кейін ол бірінші Чанша жорығында және Оңтүстік Гуанси шайқасында КМТ 5-ші армиясына басшылық етті. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол 1942 жылдың наурыз айының ортасынан маусым айының басына дейін Бурмадағы науқанда генерал-лейтенант Джозеф Стилвеллдің басшылығымен Бурма-Юньнань жолындағы шайқаста Қытай экспедициялық корпусының Ұлттық орталық армиясының сол 5-ші армиясына басшылық етті. Жапондықтардың қысымымен британдық армия құлап, Бурманы тастап кеткенде, Ду 50 000 қытай сарбазының қаза болуына әкелген асығыс жоспарланған шегінуге бұйрық берді. Генерал Сун Ли Дженнің Қытайға қайту жолы қауіпті болғандықтан, британдықтармен бірге Үндістанға шегінуі керек деген кеңесіне қарамастан, Ду Қытайға қайтып келді. Дудың ізінен ерген көптеген сарбаздар тропикалық аурулар мен аштықтан немесе Остік күштерінен Мьянма ормандарында қаза тапты, ал Сунның әскері Үндістанға ұйымдасқан түрде шегінді. Ол Қытайға қайтқанда Чианг Кайшектің бұйрығымен әрекет еткендіктен, науқанның нәтижесі үшін жазаланбады.

Қытай Азамат соғысы

Соғыстан кейін Ду 1945 жылғы қазан айында Юньнаньның жергілікті соғыс әміршісі Лонг Юнды жою арқылы оңтүстік-батыстағы ұлтшылдардың беделін нығайтуға көмектесті. Содан кейін Ду Гоминьдан бақылауын нығайту үшін Солтүстік-Шығыс майданына ауыстырылды. 1945 жылы азамат соғысы қайта басталғаннан кейін Ду бірқатар жеңістерге қол жеткізді. 1945 жылғы қарашада ол коммунистік күштерден Шанхайгуань маңындағы стратегиялық позицияны қайтарып алды. Кейін, 22 қарашада стратегиялық маңызы бар Цзиньчжоу қаласын қайта басып алды, бұл коммунистік күштерді аймақтағы маңызды қалаларды басып алу әрекеттерінен уақытша бас тартуға және уақытша атысты тоқтатуға мәжбүр етті. 1946 жылғы сәуірде шайқастар қайта басталды, ал мамыр айында Ду Сипинг шайқасында Линь Бяоны жеңді. Коммунистердің шегінуінен кейін ол оларды қуды, 21 мамырда Гонгжулингті және 23 мамырда Чанчуньді басып алды. Оның ілгерілеуі Соңхуа өзенінің оңтүстік жағалауында тоқтатылды, себебі күштері тым созылып кеткенінен қаушады. Дудың Сипингтегі жеңісі Джордж Маршаллтың делдалдығымен Қытай бойынша жалпы атысты тоқтатуға әкелді, осы кезеңде Ду байланыс және жабдықтау желілерін нығайтты. 1947 жылдың қаңтарына дейін Солтүстік-Шығыс Қытайда атыс тоқтады, содан кейін Ду өз күштерінің көп бөлігін Корея шекарасындағы коммунистік күштерге шабуылға жіберді. Ду әскерлерін оңтүстікке басқарып кеткенде, Линь Бяо 20 000 сарбазына Соңцзян өзенінен өтіп, партизандық шабуылдар жасады, көмекші күштерді тосқауылға алды, оқшауланған гарнизондарға шабуыл жасады және Ду жіберген күшті, жақсы дайындалған әскерлермен шешуші қақтығыстардан аулақ болды. Коммунистер бұл іс-әрекеттің барысында көп мөлшерде жабдықтарды тонап, КМТ-ның инфрақұрылымын жойды, олар өткен аумақтардағы көпірлер, теміржолдар, бекіністер, электр желілері және қайықтарды қиратты. Ду солтүстікке күш жібергенде, оңтүстіктегі коммунистік күштер алға жылжып, Тонгхуада Дудың күштерін қоршап алды. Ду өз күштерін оңтүстікке, Линцзяндағы коммунистердің штабына шабуыл жасауға жібергенде, олар тұзаққа түсіп, жойылды. Ду Чан Кайшеннен көмек сұрағанда, оның өтініші қабылданбады. 1947 жылғы жазда күштерінің жеңілісінен кейін Ду күштерін алты дивизияға қайта ұйымдастырып, Чанчунь, Цзилинь қаласы, Сипинг (бұрыннан қоршауда болған) және Батыс Ляониннің қорғанысына назар аударды, бұл Бейпин мен Нанкинмен байланыс сақтау үшін қажет болды. Қорғанысқа баса назар аудару арқылы ол реакциялық ұстанымды қабылдап, науқанның бастамасын жоғалтты. 11 маусымда Линьнің әскерлері Сипингке оралып, оны қоршауға ала бастады. Сипингтің қоршауындағы Дудың қолбасшысы Чэнь Мингрен болды, ол 29 000 сарбазға басшылық етті. Линьнің әскерлері келгенге дейін Чэнь күштерін мықты позицияларда бекіте алды, ал коммунистердің алғашқы толқындары ауыр шығынға ұшырады. Сипингтегі қорғаушылар тиімді әуе көмегінен де пайдаланды. Коммунистер қалаға екі рет еніп, бірақ екі рет те ауыр шығынға ұшырап кері шегінді. Маусымның ортасына қарай шабуылшылар шаршап, әлсіреп бастады, ал 24 маусымда Хэбэйден және Дудың басқа аймақтардағы гарнизондарынан ұлтшыл күштері келе бастады. 1 шілдеде қоршау бұзылды және шабуылшыларға Соңцзян өзенінің солтүстігіне шегінуге бұйрық берілді. Коммунистер 13 000 мен 40 000 арасында шығынға ұшырады (көздерге байланысты), ал Сипингтегі ұлтшыл гарнизоны 3 000-нан сәл астам адамға дейін азайды. Ұлтшыл көздері 94 000 жау әскерін тұтқынға алғанын және Линь армиясының 143 000 адамы дезертирлік жасағанын хабарлады. Коммунистік көздер дезертирлік деңгейінің сәл төмен екенін растады, кейбір бөлімдерде дезертирлік деңгейі 20% -дан асып кеткенін хабарлады. Чан Кайшен бұл шайқасты шешуші жеңіс деп бағалады, бірақ Дуды Солтүстік-Шығыстан шақырып алып, оның орнына Чанның сүйікті генералдарының бірі Чен Ченді тағайындады. Дудың Сипингтегі жеңісінен кейін Чан Ченді Солтүстік-Шығысқа Линьге қарсы «соңғы соққыны» беруі үшін жіберген болуы мүмкін. Ду шақырылғаннан кейін көп ұзамай Линь Бяо Ченді жеңіп, 1948 жылы Маньчжурияны басып алды. Сючжоудағы әскери жағдай нашарлағанда, ол Солтүстік-Шығыс Қытайдан алынып, Хуан Байтаоның армия тобын құтқару үшін Сючжоу бандиттерді жою штабының орынбасары ретінде Сючжоуға ұшып келді. Ол бұлай істей алмады және Янцзыға шығуға тырысқанда қоршауға алынды. 66 күндік қатаң шайқастан кейін…

Тұтқындау және босату

1948-1949 жылдардағы Хуайхай шайқасынан кейін Ду тұтқынға алынып, содан кейін Пекиннің Гонгделин қайта тәрбиелеу түрмесінде 1959 жылға дейін соғыс қылмыскері ретінде ұсталды. 1959 жылы төраға Мао оны Ван Яову, Сонг Силиан және басқа да бірнеше бұрынғы Қытай Республикасы армиясының генералдарымен бірге кешіріп, босатты. Бостандыққа шыққаннан кейін ол Қытай Халық Саяси Кеңес Конференциясына тағайындалды. 1981 жылдың мамыр айында Пекинде қайтыс болды.