Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай Республикасының генералы (1892–1971)
Republic of China general (1892–1971)
Лю Чжи (30 маусым 1892 – 15 қаңтар 1971) – Қытай Республикасының көрнекті Гоминьдан әскери және саяси қайраткері.
Liu Zhi (; 30 June 1892 – 15 January 1971) was a prominent Kuomintang military and political leader in the Republic of China.
Өмірбаян
Лю 1892 жылы Цзянси провинциясындағы шаруа отбасында дүниеге келді. Оның ата-анасы ерте қайтыс болғандықтан, оны әкесінің әкесі тәрбиеледі. Ол Жапонияға жоғары білім алу үшін сапар шегуге дейін жергілікті мектепте оқыды. Жапон үкіметі Маньчжурия императорлық үкіметінің тапсыруымен қытай студенттерін елден шығара бастағанда, ол Қытайға қайтып, Уханьдегі әскери академияға түсті. 1914 жылы Баодин әскери академиясына қабылданды. Көптеген аймақтық армиялерде қызметтен кейін, Лю 1924 жылы Уампоа әскери академиясының оқытушысы болып жұмысқа орналасты және Солтүстік жорығы кезінде дала командирі болды. Ол генерал-сиссимус Чан Кайшидің көптеген маңызды одақтастарымен дос болып, олардың КМТ үкіметіндегі мансабына көмектесуіне ықпал етті.
Liu was born into a peasant family in Jiangxi province in 1892. His parents died when he was young and he was raised by his grandfather. He was educated in a local school before traveling to Japan to receive advanced education. When the Japanese government started to expel Chinese students on behalf of the Manchurian imperial government, he returned to China and enrolled in military academies in Wuhan. In 1914 he entered the Baoding Military Academy and after serving in numerous regional armies, Liu joined the faculty of the Whampoa Military Academy in 1924 and became a field commander during the Northern Expedition. He became friends with many important allies of Generalissimo Chiang Kai shek and they proved to be extremely helpful to his rise in the KMT government.
ҚХД үкіметінің көтерілуі мен құлдырауы
Ол Орталық жазық соғысында Чжанның қарсыласы болған әскери сардарларды жеңуде және 1930 жылдары Хэнань провинциясындағы қытай коммунистерінің күштерін жеңу арқылы Гоминьдан әскери күшін кеңейтуде маңызды рөл атқарды. Чжан Кайшы оны Хэнань провинциясының губернаторы етіп тағайындап, оның құрметіне округке ат қойды. Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғанда Лю бірінші соғыс аймағының қолбасшысының орынбасары және 2-ші армия тобының бас қолбасшысы болып тағайындалды. Осы кезде ол әскери қабілетін біртіндеп жоғалтқандай көрінді, ал Жапон императорлық армиясы оның күштерін оңай жеңіп, қытай қорғаныс шебін, сандық артықшылығына қарамастан, бұзып өтті. Лю Солтүстік Қытайдағы Хэбэй провинциясының көп бөлігін тастап кетуге мәжбүр болды, бұл жеңіліс 1938 жылғы Сары өзеннің тасқынына себеп болды, содан кейін Чжан оны лауазымынан босатты. Ұлттық үкімет Чунқинге қайтқанда, Чжан оны қаланың әуе қорғанысының қолбасшысы етіп тағайындады. Жапон әуе күштері Чунқинды бомбалауды бастағанда, Людің басшылығы жапондық террорлық шабуылдарды тоқтатуға және азаматтардың рухын көтеруге жеткіліксіз болды. 1942 жылы ол тағы да қызметтен босатылды. 1945 жылдың ақпанында ол бесінші соғыс аймағының бас қолбасшысы болды, бұл лауазымға бұрын Ли Цзунжэнь ие болған. Жапониямен соғыс аяқталғаннан кейін ол Чжэнчжоу гарнизонының тыныштандыру директоры болып тағайындалды, бірінші және бесінші соғыс аймақтарын бақылады. 1946 жылдың жазында Солтүстік Қытай жазығындағы қалта операциясы басталғанда, ол маршал Лю Бочэн мен Дэн Сяопин басқаратын коммунистік күштерді (Халық Азаттық Армиясы) жоюға үлкермеді және тағы да қолбасшылықтан алынды. 1948 жылдың күзінде ол Сюйчжоу гарнизонының бас штабының бас қолбасшысы болды және 800 мыңға жуық ұлтшыл әскерге басшылық етті, оның қабілетті орынбасары Ду Юмин Маньчжурияға (Солтүстік-Шығысқа) қайтарылды, маршал Линь Бяо 1948 жылдың 12 қыркүйегінде Ляошэнь операциясын бастағанда, сол жердегі ұлтшыл бекіністерін сақтап қалу үшін. Ол үрейленді және коммунистік командир Су Ю Хуайхай операциясында Сюйчжоуға шабуыл жасағанда өзінің басқаратын аймағының айналасында тиімді қорғаныс шебін құра алмады. Президент Чжан Кайшы жағдайды түзету үшін генерал-лейтенант Ду Юминге көмекке жіберсе де, Людің тиімсіз басшылығы мен тартыншақтығы Орталық Қытайдағы Гоминьданның жағдайын қиындатты. Коммунистік күштер келесі жылы ұлтшыл әскерлерді жеңіп, бас қолбасшының орынбасары Ду Юмин тұтқындалғанда, Лю Чжан Кайшы тарапынан қызметтен босатылды, ол Сюйчжоудан ұшақпен қашып үлкерді.
He was instrumental in defeating Chiang's rival warlords in the Central Plains War and expanding KMT military power throughout the 1930s by defeating Chinese Communist forces in Henan Province. Chiang Kai shek rewarded him by appointing him governor of Henan Province and naming a county after him. When the Second Sino Japanese War broke out, Liu was named deputy commander of the first war zone and commander in chief of the 2nd Army Group. By this time, he seemed to have gradually lost his military prowess, and the Imperial Japanese Army easily overwhelmed his forces and broke through the Chinese defensive lines despite being greatly outnumbered. Liu was forced to abandon much of Hebei province in North China and this defeat contributed to the 1938 Yellow River flood, after which he was relieved from his posts by Chiang. When the nationalist government retreated to Chongking, Chiang named him as commander of the city's air defense. When the Japanese air force started the bombing of Chongking, Liu's leadership was ineffective to stall Japanese terror raids and raise civilian morale. He was dismissed once again in 1942. In February 1945 he became commander in chief of the fifth war zone, a post previously held by Li Zongren. When the war with Japan was over, he was named as pacification director of Zhengzhou garrison, controlling first and fifth war zones. When the Campaign of the North China Plain Pocket broke out in the summer of 1946, he failed to destroy the Communist forces (PLA) under Marshal Liu Bocheng and Deng Xiaoping and was relieved of his command yet again. In the fall of 1948, He became the commander in chief of the Suppression General Headquarter of Xuzhou Garrison and controlled some 800,000 nationalist soldiers until his capable deputy commander in chief Du Yuming was recalled to Manchuria (Northeast) to salvage the nationalist positions there when Marshal Lin Biao launched the Liaoshen Campaign on September 12, 1948. He went into a panic and did not organize an effective defensive line around his command sector when Communist commander Su Yu attacked Xuzhou in the Huaihai Campaign. Although President Chiang Kai shek again dispatched Lieutenant General Du Yuming to save the situation, Liu's ineffective leadership and timidness had already doomed the KMT position in Central China. When the Communist forces finally defeated the nationalist troops the next year and deputy commander in chief Du Yuming was captured, Liu was reliefed by Chiang Kai shek, who was fortunate to escape Xuzhou via a plane.
Жер аудару
Лю алғаш рет Британдық Гонконгқа қашып, кейін Индонезияда қытай тілінің мұғалімі болып жұмыс істеді. 1953 жылы ол Куоминтхан бақылауындағы Тайваньға Чан Кайшектің саяси кеңесшісі ретінде қайтаруға бұйрық алды. Ол Көк аспан және ақ күн орденімен марапатталды. Ол 1972 жылы Тайваньда қайтыс болды. Оның немере қызы, қытай-американдық Жассамин Лю, Вест-Пойнтті үздік бітірді. 2006 жылғы бітіру салтанатында президент Джордж Буш оған диплом табыс етті.
Liu first fled to British Hong Kong, and later on made a living in Indonesia as a Chinese language teacher. In 1953, he was ordered to return to Kuomingtang controlled Taiwan as a political adviser to Chiang Kai shek. He was decorated with the Order of Blue Sky and White Sun. He died in Taiwan in 1972 His grand daughter Jassamyn Liu, a Chinese American, graduated from West Point Valedictorian. President George W. Bush presented a diploma to her during 2006 graduation ceremonies.
Бағалау
Генерал Лю Цзидің ерте әскери мансабы жеңістер мен табыстарға толы болды, бірақ Екінші Қытай-Жапон соғысы басталғаннан кейін ол жауынгерлік шеберлігіндегі белсенділігін жоғалтты. Оған мүмкіндіктер берілуінің бір себебі, ол президент Чан Кайшиге адал болды және кейбір генералдар сияқты қарсы тарапқа өтпеді.
General Liu Zhi's early military career was full of victories and successes, but he lost his aggressiveness in combat skills after the outbreak of the Second Sino Japanese War. He was given opportunities in part because he remained to be loyal to President Chiang would not consider to defect to opposite side like some generals.