"Лилия Марлен" әнінің тарихы

Кіріспе

"Lili Marleen" (сонымен қатар "Lili Marlen", "Lilli Marlene", "Lily Marlene", "Lili Marlène" және т.б.) – Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Еуропа және Жерорта теңізі аймағында Одақтас және Орталық державалар әскерлерінің арасында кең танымал болған неміс махаббат әні. 1915 жылы өлең түрінде жазылған бұл ән 1937 жылы жарияланды және алғаш рет 1939 жылы Лалле Андерсен "Das Mädchen unter der Laterne" ("Фонарь астындағы қыз") деген атпен орындады. Ән Марлен Дитрихтің орындауында да белгілі. 2005 жылы Bear Family Records "Lili Marleen an allen Fronten" ("Лили Марлин барлық майданда") атты 7 CD жинағын шығарды, онда "Lili Marleen" әнінің 200-ге жуық нұсқасы және 180 беттік кітапша бар.

Жасау

Бұл сөздерді 1915 жылы Гамбургтен шыққан, Императорлық неміс армиясына әскерге шақырылған мектеп мұғалімі Ханс Лейп (1893–1983) үш шумақты өлең ретінде жазған. Лейп досының сүйіктісі Лили есімді қыздың лақап атын тағы бір досы, медбике Марлин есімді қыздың есімімен біріктірген. Өлең кейін 1937 жылы «Das Lied eines jungen Soldaten auf der Wacht» («Қызметтегі жас сарбаздың әні») деген атпен жарияланды, оған тағы екі шумақ қосылды. 1938 жылы Норберт Шульце оған әуен жазды, ал 1939 жылы Лалле Андерсен алғаш рет оны орындады. 1942 жылдың басында ол әнді ағылшын тілінде жазды, ал сөзін неміс үгіті үшін жұмыс істеген бұрынғы британдық офицер Норман Бейли Стюарт аударды. Әнші Томми Коннор 1944 жылы «Lily of the Lamplight» («Лампаның гүлі») деген атпен ағылшын тіліндегі ән сөзін жазды. Теодор Стефанидс Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде осы өлеңді ағылшын тіліне аударған және 1946 жылы «Криттегі кульминация» атты естеліктерінде жариялаған.

Экспозиция және қабылдау

1941 жылы Белградты басып алғаннан кейін, Белград радиосы Soldatensender Belgrad (Солдат радиосы Белград) атауымен неміс күштерінің радиостанциясына айналды, оның хабарлары Еуропа мен Жерорта теңізінде естілді. Венада демалыста болғанда, радиостанцияда жұмыс істейтін лейтенантқа Рейх радиостанциясынан ескі пластинкаларды жинау тапсырылды. Олардың ішінде Лэле Андерсен орындаған "Лили Марлен" әні де болды, ол осы уақытқа дейін шамамен 700 дана сатылған еді. Радиостанцияның бас офицері Карл Хайнц Рейнтген радиодан осы әнді ойната бастады. Басқа жазбалар жетіспегендіктен, Белград радиосы әнді жиі қойды. Ән Оңтүстік Африкада, соғыс уақытындағы парақшада, анонимді ағылшын тіліндегі аудармасымен – "Лили Марлен: Сегізінші армия мен 6-шы бронетанкті дивизияның тақырыптық әні" деп жарияланды. Лэле Андерсенге бір миллионнан астам сатылғаны үшін алтын пластинка (HMV EG 6993) табыс етілді. Ол соғыс аяқталғаннан кейін алғанын айтады. HMV-нің пластинкасы 1960-шы жылдары Оксфорд-стриттегі дүкені жөнделген кезде тасталып кеткен, бірақ ол табылып, қазір жеке коллекцияда сақтаулы. Көптеген одақтас әскерлер күнінің соңында осы әнді тыңдауға тырысты. Мысалы, Фицрой Маклин өзінің "Eastern Approaches" атты естеліктерінде 1942 жылдың басында Батыс шөл даласындағы жорық кезінде әннің әсерін былай сипаттайды: "Оның дауысы құлшынып, сезімтал, ностальгиялық, қанттай тәтті, ол тартымды әуенге, қынжырлы сөздерге толы еді. Еуропа континенті алыс сияқты көрінді. Мен оны қай кезде қайта көретінімді және сол жерге жеткенде қандай болатынын ойладым". Келесі жылы Югославиядағы партизан соғысына парашютпен түскен Маклин былай деп жазды: "Кейде түнде ұйықтамас бұрын, радио қабылдағышты қосып, Белград радиосын тыңдайтынбыз. Бірнеше айдан бері Африка корпусының гүлдері одақтас әскерлердің тұтқын лагерьлерінің тікенді сымдарының артында азап шегуде. Бірақ, дәл сағат онда, Лэле Андерсен олардың ерекше әнін орындады, шөлден жақсы білетін сол бір өзгермейтін, жүректі жарып беретін тәттілікпен. [ ] Белград әлі де алыс еді. Бірақ қазір [ ] ол біздің түпкі мақсатымыз болды, оны Лили Марлен мен оның ностальгиялық әуені қандай да бір символдай көрінді". 1944 жылдың соңында Белградты азат ету жақын арада болады деп ойладық. "Содан кейін сағат онда, қатты және анық, Белград радиосы; Лили Марлен, тәтті, құпиялы, меланхолиялық. Біз оны сөндіріп: "Көп уақыт қалмады", - дейміз". Қызыл Армия Белградқа қарай жылжығанда, ол ән туралы тағы да ойланды. "Вальеводе, басқа көптеген жерлерде [ ] біз кешке радио Белградқа сымсыз құрылғыларымызды қосып, түнде түнде, әрқашан бір уақытта, эфирде ұзақ уақыт бойы соққылай отырып, арзан, қантты және тіпті ауырсынулы ностальгиялық әуен, Лили Марленнің жыныстық, жақын, жүректі жұтатын акценттері естілді. "Біз әлі де жоқпыз" дейтінбіз. "Ол жерге жеткенде оны табамыз ба?" деп ойланатынбыз. Бір күні кешке әдеттегі уақытта тыныштық орнады. "Кетіп қалды" дедік". Италиядағы одақтас әскерлер кейіннен "D Day Dodgers" әнін жасап, әнді өздерінің сөздеріне бейімдеді. Билл Моулдиннің американдық әскер газетіндегі "Жұлдыздар мен жолақтар" мультфильмі қазбадағы екі солдатты көрсетеді, біреуі гармоникада ойнап, екіншісі: "Шырттар бүгін "Лили Марленде" сені жақсы тыңдамайды, Джо. Олардың тенорына бірдеңе болды деп ойлайсыз ба?" дейді.

After the occupation of Belgrade in 1941, Radio Belgrade became the German forces' radio station under the name of Soldatensender Belgrad (Soldiers' Radio Belgrade), with transmissions heard throughout Europe and the Mediterranean. While on leave in Vienna, a lieutenant working at the station was asked to collect a pile of second hand records from the Reich radio station. Among them was "Lili Marleen" sung by Lale Andersen, which up till then had sold around 700 copies. Karl Heinz Reintgen, the German officer in charge of the station, began playing the song on the air. For lack of other recordings, Radio Belgrade played the song frequently. The song was published in South Africa, in a wartime leaflet, with an anonymous English translation, as "Lili Marleen: The Theme Song of the Eighth Army and the 6th Armoured Division". Lale Andersen was awarded a gold disc for over one million sales (HMV EG 6993). It is thought she was awarded her copy after hostilities ended. HMV's copy was discarded during renovations to their Oxford Street store in the 1960s, but the disc was recovered and is now in a private collection. Many Allied soldiers made a point of listening to the song at the end of the day. For example, in his memoir Eastern Approaches, Fitzroy Maclean describes the song's effect in early 1942 during the Western Desert Campaign: "Husky, sensuous, nostalgic, sugar sweet, her voice seemed to reach out to you, as she lingered over the catchy tune, the sickly sentimental words. Belgrade The continent of Europe seemed a long way away. I wondered when I would see it again and what it would be like by the time we got there." The next year, parachuted into the Yugoslav guerrilla war, Maclean wrote: "Sometimes at night, before going to sleep, we would turn on our receiving set and listen to Radio Belgrade. For months now, the flower of the Afrika Korps had been languishing behind the barbed wire of Allied prison camps. But still, punctually at ten o'clock, came Lale Andersen singing their special song, with the same unvarying, heart rending sweetness that we knew so well from the desert. [ ] Belgrade was still remote. But, now [ ] it had become our ultimate goal, which Lili Marlene and her nostalgic little tune seemed somehow to symbolise." In late 1944, the liberation of Belgrade seemed not far away. "Then, at ten o'clock, loud and clear, Radio Belgrade; Lili Marlene, sweet, insidious, melancholy. 'Not much longer now,' we would say, as we switched it off." As the Red Army was advancing on Belgrade, he reflected again on the song. "At Valjevo, as at so many other places [ ] we would tune our wireless sets in the evening to Radio Belgrade, and night after night, always at the same time, would come, throbbing lingeringly over the ether, the cheap, sugary and almost painfully nostalgic melody, the sex laden, intimate, heart rending accents of Lili Marlene. 'Not gone yet,' we would say to each other. 'I wonder if we'll find her when we get there.' Then one evening at the accustomed time there was silence. 'Gone away,' we said." Allied soldiers in Italy later adapted the tune to their own lyrics, creating the "D Day Dodgers" song. A cartoon by Bill Mauldin in the American army newspaper Stars and Stripes shows two soldiers in a foxhole, one playing a harmonica, while the other comments, "The krauts ain't following ya too good on 'Lili Marlene' tonight, Joe. Think somethin' happened to their tenor?"

Марлин Дитрих нұсқасы

1944 жылы АҚШ Стратегиялық қызмет басқармасының (OSS) Моральдық операциялар бөлімі «Музак» жобасын бастады, бұл жоба жау әскерлерінің рухын түсіруге арналған музыкалық пропагандалық хабарламалар еді. Өзінің жазбалары OSS үшін қолданылатынын білген жалғыз орындаушы Марлен Дитрих жоба үшін неміс тілінде бірнеше ән жаздырды, соның ішінде «Лили Марлен» әні де бар. Дитрих осы әнді, сондай-ақ көптеген басқа әндерді де Еуропадағы одақтас әскерлері үшін орындады, көбінесе шала-сарлы, уақытша сахналарда. «Лили Марлен» әні неміс тіліндегі OSS MO радиостанциясы Soldatensender-дің тақырып әніне айналды. 1953 жылдан 1975 жылға дейін әлемдік турнелерде бір өзі кабаре шоуларын көрсеткенде, бұл ән Дитрихтің репертуарының тұрақты бөлігі болды, көбінесе «Жаңадан ғашық болу» әнінен кейін орындалатын. Ол әдетте өзінің бұл әнін 1960 жылдардағы Еуропадағы концерттерінің бірінен алынған мына сөздермен кіріспейтін:

«Міне, менің жүрегіме жақын ән. Мен оны соғыс жылдары шырқадым. Мен оны үш ұзақ жыл бойы Африка, Сицилия, Италия, Аляска, Гренландия, Исландия, Англия, Франция, Бельгия [ұзақ үзіліс] Германия және Чехословакияда орындадым. Солдаттар бұл әнді жақсы көретін, «Лили Марлен» әнін.» Дитрих «Лили Марлен» әнін 1973 жылы Ұлыбританияда BBC және АҚШ-та CBS телеарналарында көрсетілген «Марлен Дитрихпен бір кеш» атты телешоуында орындады, бұл ән оның алты түпнұсқа альбомының төртеуінде де болды. Ол оны неміс тіліндегі түпнұсқа нұсқасымен қатар, ағылшын тіліндегі нұсқасында да жаздырып, орындады. Екі нұсқасы да әлемдік жинақ альбомдардың көптеген жинақтарында пайда болды, олардың кейбіреулері осы әннің атымен аталады. 1974 жылдың 15-25 желтоқсаны аралығында Жапонияда 5 концерт өткізгеннен кейін, 1975 жылы EMI және MCA Records лейблддары әннің екі синглын шығарды. MCA Records шығарған (D 1284) синглы Oricon хит-парадында 93-орынға жетіп, үш апта тізімде болды және барлығы 8000 дана сатылды. Бұл нұсқаның B-жағы «Falling in Love Again» әні болды. EMI шығарған (EMR 10761) синглы хит-парадта 42-орынға жетіп, онда 11 апта болды және елімізде барлығы 56 000 дана сатылды. Бұл нұсқаның B-жағы «Die Antwort Weiss Ganz Allein Der Wind» (Blowin' In The Wind) әні болды. Ал Ұлыбританиядағы Brunswick Records синглы 10 дюймдік форматта шықты. Decca лейблы 1950 және 1970 жылдары 7 дюймдік сингл шығарды. Бұл нұсқа 1978 және 1980 жылдары MCA Records лейблымен қайта шығарылды.

7" Брансуик қайта шығарылымы

1970 жылдары қайта шығарылған болуы мүмкін, бұл әуен бастапқыда Нидерландта Brunswick Records лейблымен 7 дюймдік пластинка ретінде жарық көрген. Синглдің осы нұсқасы 1989 жылы Ұлыбританияда қайта шығарылды, ал 1992 жылы Германияда MCA компаниясымен қайта жарық көрді. 1989 жылғы қайта шығарылым Old Gold Records лейблымен де шығарылған.

7" EP Philips шығарылымы

1959 жылы Нидерландта Philips Records және Columbia Records бірлесіп шығарған 7 дюймдік пластинка, Дитрихтің неміс тілінде орындаған әндерінен тұратын, халықаралық деңгейде шыққан бір аттас жинақ альбомының қысқартылған, кеңейтілген нұсқасы ретінде жоспарланған.

7" Колумбия халықаралық саны

1961 жылы CBS Records компаниясы Нидерландта 7 дюймдік пластинка түрінде шығарды.

7" EMI Italiana-ның шығарылымы

1962 жылы EMI Italiana компаниясы Италияда 7 дюймдік пластинка түрінде шығарды.

Қызметкерлер

1945 жылғы түпнұсқа синглге қатысқан қызметкерлер тізімі.

7"

Кредиттер түпнұсқа шығарылымның қаптамасындағы мәліметтерден алынған.

Аманда Лир нұсқасы

Француз әншісі Аманда Лир 1978 жылы әннің Eurodisco үлгісін жазды және оны "Gold" синглінің B жағы ретінде, сондай-ақ жеке сингл ретінде шығарды. Неміс тіліндегі ағылшын тіліндегі нұсқасы кейін оның үшінші студиялық альбомы "Never Trust a Pretty Face"-те жарық көрді. Альбомның француздық басылымдарына осы әннің неміс-француздық нұсқасы енді. Лир "Lili Marleen" әнін 1978 жылғы итальяндық "Zio Adolfo in arte Führer" фильмінде орындады. Кейін әнші әнді "Cadavrexquis" (1993) және "Heart" (2001) альбомдары үшін қайта жазды, соңғы нұсқасы Норберт Шульце қаза болмас бұрын жазған жаңа мәтінмен толықтырылды.

Басқа нұсқалар

Итальяндық нұсқасы, лирика авторы Нино Растелли және 1942 жылы Лина Термини жазған, алғашқы болып шыққан болуы мүмкін; әннің алғашқы ағылшын тіліндегі жазбасы Энн Шелтонға тиесілі болса керек, бірақ одан кейін де басқа кавер-нұсқалары пайда болды. 1944 жылы Нормандияға шабуыл басталғаннан кейін Италиядағы одақтас әскерлер Гарри Пинннің сөздерімен "The D Day Dodgers" әнін орындады. Перри Комо 1944 жылдың 27 маусымында жазба жасады, ал RCA Victor оны 78 айналымдық пластинкада (каталог нөмірі 20 1592 А) "First Class Private Mary Brown" әнімен бірге шығарды. Кейін бұл жазба 20 2824 А каталогымен қайта шығарылды, ал екінші жағында "I Love You Truly" әні болды. Ән АҚШ хит-парадтарында 13-орынға жетті. Ән музыканттар ереуілі кезінде жазылғандықтан, оркестрдің сүйемелдеуінің орнына хор қолданылды. Анри Лемаршанның француз тіліндегі сөздерімен жазылған нұсқасын 1941 жылы Сюзи Солидор орындады. Лилли Ходакова соғыс аяқталуға аздай қалғанда чех тіліндегі алғашқы нұсқаны жаздырды. Әнді орындағандардың арасында Хилдегард (Decca), Бинг Кросби (1947 жылдың 30 желтоқсанында жазылған), Марта Тилтон (Coral) және Вон Монро (V Disc) болды. 1968 жылы Аль Мартино Capitol Records үшін әнді жаңартып орындады. 1960 жылдары Ханк Локлин, Конни Фрэнсис және Вера Линн одан да басқа нұсқаларын жазды. Әннің неміс тіліндегі нұсқасын Эдит "Лолита" Цузер де орындады. Инструменталды нұсқасын Билли Вон да жазды. Ханк Сноу 1963 жылы "I've Been Everywhere" альбомында осы әнді орындады. Тағы бір француз әншісі Патрисия Каас "Lili Marlene" әнін "D'Allemagne" әніне кіріспе ретінде пайдаланып, 1990 жылдардағы концерттерінде толық әнді орындады. Матия Базар (Италия) 1982 жылы "Berlino, Parigi, Londra" альбомына "Lili Marleen" атты жылдам темптегі би әнін жазды. Бұл ән 1980-ші жылдардың басындағы "сөйленген сөздермен" билік әні болып есептеледі. 1985 жылы Марта Санчес басқаратын испандық Olé Olé тобы әннің электро-поп нұсқасын шығарды. Бұл ән Испанияда 1980 жылдары ең көп сатылған синглдердің бірі болды және әншінің сәтті мансабына жол ашты. Ән соңында 1986 жылы ең көп сатылған "Bailando sin salir de casa" альбомына енгізілді. Неміс блэк-метал тобы Eisregen "Lili Marlene" әнінің нұсқасын "Hexenhaus" альбомына жазды. Неміс готик-металл / индустриалдық металл тобы Atrocity әнді екі тілде (ағылшын және неміс) "Gemini" альбомында шығарды: көк нұсқада неміс тіліндегі нұсқасы, ал қызыл нұсқада ағылшын тіліндегі нұсқасы болды. Kid Creole and the Coconuts 1980 жылы "Off the Coast of Me" альбомына диско стиліндегі "Lili Marlene" әнін, неміс тілінде Coconut Adriana Kaegi орындауында қосты. Карли Саймон 1997 жылы Arista компаниясының "Film Noir" CD-сінде үшінші трек ретінде орындады. Оны Киопе Реймонд гавай тіліне аударды, ал Реймонд пен Перл Роуз 2000 жылы Роуздың "Homecoming" альбомына жаздырды. Соңғы кезде ирландтық поп-тобы The Divine Comedy-ден Нейл Ханнон 2006 жылғы "A Lady of a Certain Age" сингліне қосымша B-side ретінде жазды. Баяу темптегі инструменталды нұсқасын австриялық цитра шебері Антон Карастың "Vienna: City of Dreams" жинағынан табуға болады. "Lili Marlene" әні арнайы әуе күштері, арнайы әуе күштері полкі және Принцесса Патрисияның канадалық жеңіл жаяу әскерінің регменттік баяу маршы ретінде қабылданды, ал оның мелодиясы Индонезия армиясындағы Кодам III / Siliwangi ресми маршының негізі болып табылады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде кеңес контрпропагандалық офицері (және болашақтағы диссидент) Лев Копелев жау әскерлерінің рухын түсіру үшін түпнұсқа әннің пародиясын жазды. Бұл пародияның түпнұсқа мәтіні (неміс тілінде) жоғалып кеткен, бірақ әйгілі орыс ақыны Иосиф Бродский осы пародияға негізделген орыс тілінде өлең жазды. Өлең түпнұсқа неміс әнінен мүлдем өзгеше, бірақ көптеген орыстар Бродский нұсқасы дәл аударма деп санайды.

The Italian version, translated by lyricist Nino Rastelli and recorded in 1942 by Lina Termini, was probably the first to be released; the earliest English language recording of the song was probably Anne Shelton's, but other cover versions followed. A version called "The D Day Dodgers" with words by Harry Pynn was sung by the allied troops in Italy once the Normandy invasion had begun in 1944. A recording was made by Perry Como on 27 June 1944 and issued by RCA Victor on 78 rpm (catalog number 20 1592 A) with the flip side "First Class Private Mary Brown". This recording was later re issued as catalog number 20 2824 A with flip side "I Love You Truly". The song reached chart position #13 on the United States charts. The song was recorded during the musicians' strike and consequently has a backing chorus instead of an orchestral backup. A version with French words by Henri Lemarchand was recorded by Suzy Solidor in 1941. Lilly Hodácová recorded the first version in Czech, shortly before the end of the war. Other artists who recorded the song included Hildegarde (on Decca), Bing Crosby (recorded 30 December 1947), Martha Tilton (on Coral), and Vaughn Monroe (on V Disc). Al Martino revived the song for Capitol Records in 1968. Another version was recorded in the 1960s by Hank Locklin, Connie Francis and Vera Lynn. A German version of the song also covered by Edith 'Lolita' Zuser. An instrumental version was also covered by Billy Vaughn. Hank Snow also recorded a version in 1963 on his album "I've Been Everywhere". Another French singer, Patricia Kaas used "Lili Marlene" as an intro for her song "D'Allemagne" and sang the entire song during concerts in the 1990s. Matia Bazar (Italy) recorded an uptempo beat song called "Lili Marleen" on her 1982 album Berlino, Parigi, Londra. The song is a "spoken words" early 1980s dance track. Spanish group Olé Olé, led by Marta Sánchez, released an electro pop version of the song in 1985. It became one of the best selling singles in Spain of the 1980s, and paved way for the singer to have a successful career. The song was eventually included in the also best selling album Bailando sin salir de casa in 1986. German blackmetal band Eisregen recorded a version of "Lili Marlene" on their album Hexenhaus. The German Gothic metal/Industrial metal band Atrocity released the song in both languages (English & German) on Gemini: on the blue edition was the German version, and on the red edition was the English version. Kid Creole and the Coconuts included an uptempo, disco influenced version of "Lili Marlene", with German lyrics sung by Coconut Adriana Kaegi, on their 1980 debut LP release Off the Coast of Me. Carly Simon recorded the song as the third track on her 1997 Arista CD Film Noir. It has also been translated into Hawaiian by Kiope Raymond, and recorded by Raymond and Pearl Rose on Rose's 2000 album Homecoming. Most recently it was recorded by Neil Hannon of the Irish pop group The Divine Comedy as a B side to the 2006 single "A Lady of a Certain Age". A slow tempo instrumental version can be found on the compilation LP, Vienna: City of Dreams, by the Austrian zither master Anton Karas. "Lili Marlene" has been adopted as the regimental slow march by the Special Air Service, Special Air Service Regiment and Princess Patricia's Canadian Light Infantry, and its melody is the basis of the official march of Kodam III/Siliwangi in the Indonesian Army. During WWII Soviet counterpropaganda officer (and future dissident) Lev Kopelev wrote a parody of the original song for demoralization of enemy soldiers. The original text (in German) of this parody is lost, but famous Russian poet Joseph Brodsky wrote a poem in Russian, based on this parody. The poem is quite different from the original German song, though many Russians think the Brodsky version is an exact translation.

Басқа түсіндірмелер

Оны Чили әскерилері испан тіліне бейімделгенде "passacaille" және баяу марш ретінде орындаған және шеру жасаған. Индонезия армиясының "Силиванги дивизиясының маршы" деп индонезия тіліне де бейімделген. Оны алғаш рет Силиванги дивизиясы 1948 жылғы ақпанда Нидерланд үкіметімен Ренвилл келісімінің нәтижесінде Батыс Жавадан Йогьякартаға қарай жорық жасағанда айтқан. Әннің бір әнінде 2 тіл бар – индонезия және сунда тілдері (Батыс Жава халқының тілі). Келесі әнді қараңыз. Хамфри Дженнингс 1944 жылы ән туралы 29 минуттық "Лили Марленнің нағыз тарихы" атты фильмді түсірді. Лиза Дэниелдің басты рөлде ойнаған "Лили Марлен" (1950) фильмінде ән ерекше орын алады. Фильмде әнге шабыттанған әйелдің (Данили ойнады) оқиғасының қияли нұсқасы баяндалады. Ән 1961 жылғы "Нюрнбергтегі сот" фильмінде Германиядағы барда орындалады. Марлен Дитрих (бұл әнді бірнеше рет жазған) және Спенсер Трейсинің қатысуымен Дитрих кейіпкері Трейсиге неміс сөздерінің ағылшын тіліндегі аудармаларынан гөрі әлдеқайда қайғылы екенін түсіндіреді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Солтүстік Африка майданында одақтас және ось елдерінің әскерлері арасындағы әннің танымалдылығы британдық теледидар бағдарламасы "Соғыстағы әлемде" (1973–1974 жылдары көрсетілген деректік сериал, Лоренс Оливьемен түсірілген, 8-ші бөлім: "Шөл: Солтүстік Африка 1940–1943") сипатталған. Рейнер Вернер Фассбиндер 1980 жылы Лейла Андерсен және оның әні туралы "Лили Марлен" фильмін түсірді. 1981 жылы Matia Bazar әннің түпнұсқа неміс тіліндегі нұсқасын "Berlino, Parigi, Londra" альбомына енгізді (А жағы, 1-трек). Ән 1983 жылы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде түсірілген югославиялық "Балкан экспресі" фильмінің бір көрінісінде маңызды орын алады. Сценада бар әншісі (танымал халық әншісі Тома Здравкович рөлінде) неміс сарбаздарына ән айтудан бас тартады, олар оны бардан шығарып жібереді. Кейінірек сахнаға оралғанда, ол әнді бетінде қанмен әндейді, бұл оның соққыға ұшырап ән айтуға мәжбүр болғанын көрсетеді. Эстониялық панк-рок тобы Vennaskond 1993 жылы "Usk. Lootus. Armastus." альбомында әннің эстон тіліндегі нұсқасын шығарды. Тағы бір эстондық топ, Swing Swindlers, 2007 жылы меланхолиялық свинг нұсқасын (неміс және эстон тілдерінде) жазды және әнді "Берлин 1945: Музыка бомбалар астында" фильмінде Март Сандер, Келли Уустани, Неле Лиис Вайксу және Пиржо Левандидің орындауында көрсетті. 2009 жылы Альваро Брехнердің режиссерлік жұмысы болған "Балық аулауға жаман күн" фильмінде тек "Лили Марлен" әуенімен ғана бағынышқа келтірілетін бақыланбайтын титан (Жоуко Ахола) көрсетілді. Британдық әнші-күйші Кэти Карр бұл әнді ағылшын тілінде "Coquette" (2009) альбомында орындады. Голландтық фолк-тобы Omnia 2011 жылы шыққан "Musick and Poëtree" альбомында әннің нұсқасын жазды. Ән 2023 жылы түсірілген "Индиана Джонс және тағдыр дискісі" фильмінің кіріспе көрінісінде орындалады, онда оны неміс сарбаздарының тобы кешкі ас ішкенде айтады.

It has been sung and marched as 'passacaille' and slow march by the Military of Chile in its adaptation to the Spanish Language. It is also adapted to Indonesian as "March of Siliwangi Division" of the Indonesian Army. It was first sung by the Siliwangi Division while marching from West Java to Yogyakarta as a result of the Renville Agreement with the Dutch Government in February 1948. The song has 2 languages in 1 song, Indonesian and Sundanese (language used by the people of West Java). See following song. Humphrey Jennings directed the 29 minute long film The True Story of Lili Marlene in 1944 about the song. The song features prominently in Lili Marlene (1950), starring Lisa Daniely. The film tells a fictionalised version of the story of the woman (played by Daniely) who purportedly inspired the song. The song is sung in a bar in Germany in the 1961 film Judgment at Nuremberg. In a scene featuring Marlene Dietrich (who recorded the song several times), and Spencer Tracy, Dietrich's character explains to Tracy's that the German words are much sadder than the English translations. The song's popularity among both Allied and Axis troops in the Western Desert front during World War Two was described in the British television program The World at War, a documentary series broadcast in 1973–74 and narrated by Laurence Olivier, in Episode 8, "The Desert: North Africa 1940–1943". Rainer Werner Fassbinder directed the 1980 film Lili Marleen, the story of Lale Andersen and her version of the song. In 1981 Matia Bazar inserted a cover of Lili Marleen, in the original German language, on their album Berlino, Parigi, Londra (Side A track 1). The song is featured prominently in a scene of a 1983 Yugoslavian film Balkan Express set during World War II. In the scene, a bar singer (portrayed by popular folk singer Toma Zdravković) refuses to sing the song to some German soldiers who then escort him out of the bar. Later in the scene, he returns to the stage and is depicted singing the song with blood on his face, implying he had been persuaded into singing by beating. Estonian punk rock band Vennaskond released an Estonian version of the song on their album Usk. Lootus. Armastus. in 1993. Another Estonian group, Swing Swindlers, recorded a melancholy swinging version in 2007 (both in German and Estonian) and featured the song in their film Berlin 1945: Musik Unter Bomben with vocals by Mart Sander, Kelli Uustani, Nele Liis Vaiksoo, and Pirjo Levandi. The 2009 film Bad Day to Go Fishing, directed by Alvaro Brechner, showed an uncontrollable titan (Jouko Ahola) who could only be appeased by the melody of "Lili Marlene". British singer songwriter Katy Carr featured this song in English on her album Coquette (2009). Dutch folk band Omnia recorded a version of the song on their 2011 album Musick and Poëtree. The song appears in the prelude scene of the 2023 film Indiana Jones and the Dial of Destiny, where it is sung by a group of German soldiers having supper.