Кіріспе
Тая Крамбергер (11 қыркүйек 1970 жылы туған) – словениялық ақын, аудармашы, эссеші және тарихи антрополог. Қазір Францияда тұрады.
Ерте өмір және білім
Крамбергер Любляна қаласында дүниеге келген. Крамбергер балалық шағын (төрт пен он бір жас аралығында) Триестке жақын, екі тілді ескі Венеция қалашығы Копер Каподистрияда өткізді. Ол он жылдық білім берудің төрт жылын (Пинко Томажич мектебінде) аяқтады, содан кейін отбасымен Люблянаға көшіп барды. Ол он жылдық білім берудің бастауыш және орта буындарын Бежиград гимназиясында бітірді. Крамбергер Любляна университетінде тарих мамандығы бойынша бакалавриатты аяқтады, сонымен қатар археологияны оқыды, бірақ әдебиет саласына қатысқан кезде осы мамандықтан бас тартты (1995). 1997 жылы тарих бойынша аспирантураға түсіп, 2010 жылға дейін (Приморск университетіндегі сыншыл зиялыларға қарсы тазалау шаралары жүргізілген кезде) Словениядағы университеттердегі ғылыми-зерттеу, редакциялық және оқыту салаларында тұрақты және белсенді мүше болып жұмыс істеді. 2009 жылы Приморск университетінде "Жады және естелік. Қасиетті деп есептелгендерді қабылдаудың тарихи антропологиясы" тақырыбындағы диссертациясын қорғап, тарих/тарихи антропология саласы бойынша доктор ғылымын алды.
Академиялық мансап
Крамбергер Люблянадағы Institutum Studiorum Humanitatis (ISH) институтында аспирантурада жас зерттеуші болып жұмыс істеді. Ол жерде ол 2004 жылы ISH-де басқалар қолға тигізген Monitor ISH антропологиялық журналын құрды, бірақ журнал және оның негіздеуші редакторы журналды институттан тыс Monitor ZSA деген атпен шығаруды жалғастырды. Өтпелі кезеңде ISH-де пайдалы және қоғамға қажетті ғылым басымдыққа қойылғанда, ол онға жуық басқалармен бірге институтты тастап (2004), Ротармен бірге Копер Каподистрияға көшті, онда жаңа Приморск университеті ашылды. Онда Крамбергер Ротармен бірге Антропология кафедрасында бакалавриаттан аспирантураға дейінгі тарихи антропология бағдарламасын құрды. Бағдарлама мемлекеттік аккредитациядан өтті және екі оқытушының студенттерге ұнауы және сыныптарының әрқашан толуы себепті өте жақсы жұмыс істеді, 2010 жылғы университет тазалауына дейін. Әдебиет пен тарихи антропологиядан өзге, Крамбергер Словенияда ғылымдағы жемқорлыққа және клиенттілікке қарсы азаматтық әрекеттерге қатысып жүреді. 2000 жылдың мамырында Сабина Михельмен бірге Люблянада ғылым және технология министрлігінің жемқор саясатына қарсы мәдени бағдарламамен үлкен қоғамдық шара ұйымдастырды. 2004 жылы ол ISH институтының заңсыз иелігіне қарсы күресті және барлық маңызды құжаттарды, иелік ету туралы куәліктерді, сондай-ақ ISH-ден ашуланған бұрынғы әріптестерінің оқиғаларға қатысты ойларын жариялауды талап етті. 2010 жылы ол университеттегі неолиберализмнің, жемқорлықтың және гуманитарлық ғылымдар факультетіндегі негізгі ғылыми пәндердің ыдырауына қарсы белсенді күреске қатысты. Словенияда әдебиет саласында да осындай әлеуметтік өзгерістер болды. 2004 жылы жазушы және аудармашы Исток Осожник Виленица халықаралық әдеби фестивалінің директоры лауазымынан Словения жазушылар қауымдастығы (SWA) тарапынан шеттетілді. Ол оны қолдаған аз ғана топтың бірі болды, мемлекеттік қолдаумен және режимге адал жазушыларға қарсы. Көптеген жазушылар үнсіз қалды, ұлтшылдықтың күшеюі және SWA аясында әйел жазушылар мен аудармашыларды кемсіту сияқты екі мәселе талқыланды. Осыдан кейін Крамбергер SWA желісінен алшақтады. Ол әдебиетті өз мамандығы мен этикалық қағидалары бойынша жазады және аударады. Францияда (2012 жылдан бері) тұрғандықтан, ол 2014 жылдың желтоқсанында SWA-дан ашық хат арқылы шықты (барлық словендік бұқаралық ақпарат құралдары тарапынан жоққа шығарылды және SWA президенті бас тартты), ол тек өзінің париждік мемлекетсіз креслосын ғана білдірді. Ол өлеңдерінің бірінде былай деп жазған: Ештеңе қалмады./ Бірақ өмір әлі де осында,/ және ол партизандық әліпбимен сөйлейді. Мен үйсізмін,/ Мен қуылғандардың көрінбейтін қауымына/ тиесілімін./ Менің атымнан этникалық анықтаманы алып тастаңыз. Ол Monitor ISH гуманитарлық және әлеуметтік ғылымдар журналын (2001–2003) құрастырушы және 10 жыл бойы бас редакторы болды, 2004 жылы Monitor ZSA тарихи, әлеуметтік және басқа антропологиялар журналы (2004–2010) болып қайта аталды. 2004–2007 жылдары ол ТРОПОС тарихи, әлеуметтік және басқа антропологиялар және мәдени қызмет қауымдастығының президенті болды (Любляна, Словения). Ол 18-шы ғасырдан 20-шы ғасырдың ортасына дейінгі кезеңдегі әлеуметтік ғылымдар эпистемологиясы мен тарихнамасы, тарих және әртүрлі пәндердің тарихи антропологиясы саласындағы монографияларды жариялайды. Ол халықаралық деңгейде танымал жазушы. Крамбергер әдебиет кітаптарын, әдебиет зерттеулерін және очерктерін жазады. Ол осы салалардағы мәтіндерді ағылшын, француз, итальян және испан тілдерінен словен тіліне аударады. Крамбергер шетелде әлеуметтік және гуманитарлық ғылымдар бойынша стипендиялар алды, соның ішінде Париждегі École des hautes études en sciences sociales және fr, Будапешттегі hu, Аустрияның Оттенсхайм қаласындағы Buchwerkstatt Thanhäuser, Канададағы fr. Ол ғылыми және әдеби мақалалар, очерктер мен аудармаларды жариялайды. Халықаралық ғылыми және әдеби конференцияларға, ғылыми-зерттеу жобаларына қатысады және кәсіби бірлестіктер мен ұйымдардың мүшесі. Крамбергер халықаралық конференцияларды ұйымдастыруға көмектесті, мысалы, Аумақтық және ойшау шекаралар мен жеке тұлғалар (Көне заманнан бүгінгі күнге дейін, Балқанға назар аудару) (2002, Любляна) және Франкофонияның (AUF) халықаралық ғылыми конференциясы «Тарихы. ұмытылу/History of Oblivion» (2008, Копер). Оның зерттеу салалары: тарихнама мен әлеуметтік ғылымдар эпистемологиясы, тарихи антропология, Просвещенение дәуірінен 20-шы ғасырдың ортасына дейінгі заманауи тарих, естелік/ұмытылу саясаты және таралуы, еуропалық зияткерлік тарих және мәдени алмасу, зияткерлікке қарсылық, словениялық және Триесттегі Дрейфус ісінің өлшемдері мен бейнелері, әлеуметтік шеттеу, жою, геноцид және Холокост зерттеулері, жыныс және гендер антропологиясы, 19-шы және 20-шы ғасырлардағы Еуропадағы (ұлттық және трансұлттық) әдеби салалардың құрылуы, провинция және провинциализмнің әлеуметтік-тарихи құбылыс ретінде зерттелуі. 2012 жылдың қазанынан бастап ол күйеуі, социология, тарихи антропология профессоры, аудармашы және Югославия мен Словениядағы танымал қоғамдық зиялы Drago Braco Rotarмен бірге Францияда тұрып жатыр (ол 1980-ші жылдардың басында Словенияда көптеген маңызды институттарды құрды және оларды жылдар бойы басқарды, соның ішінде классикалық «жасыл» аударма басылымы Studia humanitatis, алғашқы жеке аспирантура мектебі ISH Institutum Studiorum Humanitatis, Гуманитарлық ғылымдар бойынша аспирантура факультеті, онда ол тарихи антропология бағдарламасын жобалады және іске қосты).
Ұжымдық естелік пен оның естелік пен тарихтан айырмашылығын тұжырымдау
Крамбергер ұжымдық есте сақтау зерттеуін, осы теориялық негізге сүйене отырып, Словения университеттеріне енгізді. 2000-2001 жылдары Люблянадағы Institutum Studiorum Humanitatis институтында «Ұжымдық есте сақтауды түсіндіру» атты курсты оқыды. Курс Морис Халбвакс, Франсис Амелия Йейтс, Пьер Нора және Алеида Ассманның ұғымдық айырмашылықтарын қамтыды. 2000-2001 жылдары ол Морис Халбвакс еңбегінің словен тіліне аудармасына кеңейтілген кіріспе жазды. Бұл кіріспеде ол естелік пен қайта еске алу арасындағы ұғымдық ерекшелікті атап көрсетті. Словен тіліндегі Халбвакс аудармасының редакциялық алқасы, аудармашы (Ротар) мен кіріспе авторы (Крамбергер) наразылығына қарамастан, бір жақты шешіммен «mémoire» және «souvenir» сөздерін «естерде сақтау» деген мағынаны білдіретін сөзбен аударды. Бұл қарамастан, Мария Юрич Пахор және Самуэль Фришкич сияқты кейбір зерттеушілер бұл айырмашылықты ұқты, ол естелік пен тарихқа да қатысты. Крамбергердің еңбектері оның жан-жақты білімін және тиімді аргументациясын көрсетеді, оған қарсы пікір білдіруді қиындатады.
Словения тарихнамасының сындық рефлексивтілігі
Крамбергер Словенияда тарих саласындағы кең ауқымды сын-талдаумен де бастады, бұл тарихшылар арасында көптеген қарсы пікірлерге себеп болды, бірақ көбінесе ол тарихшыларды – өткен шаңырағынан туған өз көлеңкелерімен күресе алмайтын күйде қалдырды. Словенияда тарих саласындағы пәннің бұрынғы адасуларын, есте жоқтығын және дерлік толық теориялық ұмытылуын ашып көрсетуге арналған пікір таласы осы аймақтағы ғылыми байланыстың қалыпты құралы болмаса да, Крамбергер (Драго Брако Ротар, Растко Мочник, Мая Брезник, Лев Центрих, Примож Крашовец және шағын, теориялық тұрғыдан аз маңызды бөлігінде Марта Вергинелла мен Ото Лутар сияқты басқа зерттеушілермен бірге) болашақ талқылаулардың маңызды сегментін ашқаны анық. Бұл талқылаулар Словения тарихының (ерекше этноцентризм және ерекше жолмен сипатталатын) ұмытылған және түсініксіз тараптарын анықтауға қажет.
Дрейфус ісі словен тілінде сөйлеу әлемінде таныстырылды және оның аспектілері
Крамбергер сондай-ақ Дрейфус ісі кезінде және одан кейін словен әлеуметтік кеңістігіндегі түрлі өлшемдер мен эхолар туралы жазған алғашқы словен тарихшысы болды. Ол словен тарихында назарсыздан қалған және толыққанды түсіндірілмеген антисемитизмнің күрделі тақырыбын ашты. Ол осы ерекше құбылысты санаттармен, қиялмен және нақты дискурсивті тәжірибелермен байланыстырды. Бакалавриат деңгейіндегі зерттеу семинарын ұсына отырып, ол антисемиттік дискурсивті құрылымдардың еврей халқы аз елдерде адамдарды және қоғамдық пікірді қалай жұмылдыра алатынын көрсетті. Ол тіпті еврей халқы аз әлеуметтік кеңістіктерде де әлеуметтік шеттетудің күшті механизмдері қалай оңай жұмыс істейтінін – көбінесе ірі елдерге қарағанда тіпті агрессивтірек және сезімталдықпен жұмыс істейтінін көрсетті. Осы тақырып аясында ол 2007–2008 және 2008–2009 жылдары студенттерімен бірге Дрейфус ісі (1894–1906) туралы ауқымды көрме ұйымдастырды, оның Еуропаның өзара байланысы мен ерекшеліктерін, маңызды азаматтық кеңейтелулерін және Словения мен Триесттің Орталық Еуропа аймағындағы ерекше қабылдауын көрсетті. Соңғы екеуі көбінесе спонтандық, қалыпқа келтірілген және мансаптық перспективалармен байланысты антисемитизмге негізделген, бірақ мүлдем зиянсыз емес еді. Көрмелер Коперде (2008), Триестте (2009), Мариборда (2010) және Мурска Соботада (2011) көрсетілді. Крамбергер көптеген жаңа интеллектуалдық идеяларды, педагогикалық және теориялық инновацияларды енгізді (словен әлеуметтік-саяси және "интеллектуалды" санасы үшін қиын болған). Одан бөлек, ол словен тарихы мен мәдени өмірінің, сондай-ақ кеңінен Еуропа тарихы мен мәдениетінің әртүрлі аспектілері туралы көптеген сын мақалалар жазды, мысалы, Испания азамат соғысы, Еуропадағы Ағартушылықтың әртүрлі үлгілері және Антон Томаж Линхарт еңбектеріндегі Ағартушылықтың қайталама белгілері, Ағартушылық пен тарихилық парадигмалардың эпистемиялық айырмашылықтары, аударма антропологиясы, университет тарихы және университеттердің қалыптасуы, Пьер Бурдьедің (Théorie des champs) әлеуметтік және мәдени салалары, 1930 жылдардағы Словениядағы (сонда Дравска Бановинасының әкімшілік бірлігімен жартылай қамтылған) жағдайы және осы салаларды құруда әйелдердің рөлі және т.б. Ол көп жылдар бойы әйелдер тарихының әлеуметтік және антропологиялық аспектілері мен гендерлік құрылымдар бойынша курс оқыды және Мишель Перроның "Әйелдер немесе тарихтың үнсіздігі" атты классикалық еңбегін словен тіліне аударды.
Словениядағы Бурдиевтік зерттеулер
Оның интеллектуалдық траекториясы әлеуметтік ғылымдардағы Бордьеудің көзқарасымен және құралдарымен ішінара байланысты. Ол Пьер Бурдье және Лоик Вакант туралы жазды, олардың кейбір мәтіндерін аударды (2003 жылы Družboslovne razprave журналының қонақ редакторы ретінде, №43), ал 2006 жылы «Рефлексивті әлеуметтік ғылымның қағидалары және символдық үстемдікті сыни зерттеу» (Načela za refleksivno družbeno znanost in kritično preučevanje simbolnih dominacij) атты монографияны (Драго Брако Ротармен бірге, словения тілінде) редакциялады. Ол Копердегі Приморска университетінде Бордьеудің тәсілі, құралдары және әдістемесі тақырыбында лекциялар оқыды.
Поэзия
Сегіз өлең кітабы жарық көрді. Оның өлеңдері жиырма бестен астам тілге аударылып, әртүрлі әдеби журналдарда, Словенияда және шетелдегі антологияларда жарияланды. Оның поэзиясының кітаптар жинағы венгр тілінде (Ezernyi csend : válogatott versek, Pannónia könyvek, Pécs, Pro Pannonia Kiadói Alapítvány, 2008,) және хорват тілінде (Mobilizacije, Naklada Lara, Zagreb, 2008, аудармашысы Ксения Премур, ) шықты. Ол Еуропадағы (Бельгия, Англия, Литва, Португалия, Хорватия, Латвия, Франция, Венгрия, Италия, Австрия, Германия, Солтүстік Македония, Финляндия, Ирландия және т.б.) және Канададағы (Квебек пен Онтарио) 100-ге жуық халықаралық әдеби кездесулер мен фестивальдарға шақырылған қонақ болды. 2006 жылғы ең үздік поэзия жинағы үшін «Вероника» сыйлығының (2007) комитеті жазғандай, Крамбергер – қазіргі словен поэзиясындағы ең күшті және ең жетілген поэтикалық дауыстардың бірі; ол поэтикалық процесте де, таңдалған тақырыптардың батылдығында да, сондай-ақ, ақылды және терең әсер ететіндей айту батылдығында да көптеген жаңалықтарды енгізеді, бұл поэзияның басым үлгілеріне ұстанбай, күнделікті жағдайларда олардан өзгеше нәрсе табуға мүмкіндік береді. Қарапайым сөздер, өте күрделі интеллектуалдық түсініктермен үйлесіп, Крамбергердің поэтикалық тілінің тағы бір артықшылығын құрайды, оның өлеңдерінде «көп қабатты композицияларға» және нәзік хабарламаларға айналады. Бұл өлеңдер «әлемге жете алады, және олар ақынның жеке өмірі үшін емес, оқырманның сезімталдық қажеттері үшін де жазылмаған». Дегенмен, бұл поэзия терең әсер етеді, бір мезгілде эмоционалды және түсінікті, Крамбергердің өлеңдеріндегі «қылмыстың демі» бар болса да, жарқын түсті. Осожниктің кейінірек жарық көрген өлеңдер жинағында (Opus quinque dierum, 2009) поэзия Дрейфус ісі туралы өлеңдер циклі арқылы баяндалғанын атап өткендей. Осы ерекшеліктермен қатар, ақынның «көрнекі әдеби канон мен сынды поэзияның ең жоғары деңгейіне шабыттандыратын» құнды «поэтикалық-талдамалық ойлау қабілеті» – жаңалықтар, дейді «Вероника» сыйлығының комитеті, және бұл «оның поэзиясына әлемдік маңыздылық пен өзектіліктің белгісін қояды». Француз ақыны, философия және әдебиет профессоры Жад Хатем, Крамбергер поэзиясындағы ерекшелік – поэзиялық оймен бірге жазылған теориялық ойлаудың қабілеті екенін атап өтті (La Poésie slovène contemporaine : l’écriture de la pierre, 2010). Ал словениялық ақын Изток Осожник бұл сирек кездесетін қабілетті – ақынның идеологиялық тұрғыдан бұрмаланған және тар көзқарасты шындық бейнелерін поэтикалық жолмен көбірек қабылданатын бейнелерге айналдыруын, оқиғалардың мәніне жақындату құралы ретінде, саяси поэзияның ең жақсы және асыл түрі деп бағалайды (Apokalipsa, No. 134/135).
Аударма, мәдени іс-шараларды ұйымдастыру
Көптеген аударылған өлеңдер мен басқа авторлардың журналда жарияланған прозалық мәтіндерімен қатар, ол итальян ақыны Микеле Обиттің поэзия кітабын (Leta na oknu, ZTT EST, Trieste, 2001), аргентиналық ақын Роберто Хуарростың поэзия таңдамасын Vertikalna poezija (Vertical Poetry – өзінің кіріспесімен, ŠZ, Ljubljana, 2006), Гао Синцзяньнің кітабын (Ribiška palica za starega očeta / Әкем үшін балық аулау таяғын сатып алу, 1986–1990, француз тілінен Драгомен Брако Ротармен бірге) (Didakta, Radovljica, 2001), литвалық ақын Неринга Абрутитенің (Izpoved, CSK, Aleph, Ljubljana, 2004) поэзия кітабын және Люси Коатстың балаларға арналған әңгімелер кітабын (100 grških mitov za otroke / Atticus the Storyteller, 2004; MK, Ljubljana, 2004, 2009 жылы қайта басылды) аударды. Люблянадағы ISH – Гуманитарлық ғылымдар аспирантурасында Крамбергер көркем өнерге арналған көрме алаңын ұйымдастырды және 2000 мен 2003 жылдар аралығында словениялық және шетелдік суретшілердің (суретшілер, фотографтар, дизайнерлер, инсталляция суретшілер) бес көрмесін өткізді. 2002 жылы Крамбергер Словенияның Копер қаласына жақын Анкаран қалашығында Linguaggi di versi / Different Languages / Različni jeziki / Langages di vers атты халықаралық ақындар мен аудармашылар (10 елден 22 адам) жобасын басқарды және үйлестірді. Жоба аясында 1999–2004 жылдары Орталық Еуропа елдерінде (Болгария, Венгрия, Словения, Италия және Австрия) аударма шеберханалары ұйымдастырылды. 2004 жылы жобаның нәтижесінде Različni jeziki / Linguaggi di versi / Different Languages / Langages di vers 10 тілде жарық көрді. Оны Edition Libris Koper баспасы шығарды, ал редакторы – Крамбергер мен Гашпер Малей. Француз жазушысы және аудармашысы Анн Талваз бен болгар аудармашысы Стефка Хрусанова семинардың ауқымын кеңейтіп, 2008 және 2010 жылдары Испанияда (Барселона) және Италияда (Милан) презентациялар ұйымдастырды. Крамбергердің 2006 жылы өткізген тағы бір ірі халықаралық жобасы – Sealines / Morske linije / Linee di mare халықаралық жобасының словениялық сегменті. Бұл жоба алты еуропалық екі тілді портында (Кардифф, Галвей, Хельсинки, Копер, Рига және Валлетта) бір айлық әдеби резиденциялар арқылы алты еуропалық елдің жазушыларын байланыстырды. Жобаны Еуропалық Одақтың Culture 2000 бағдарламасы қолдады және оны Ұлыбританиядағы LAF – Literature Across Frontiers кеңсесі (Манчестер) басқарды. Словенияда оны Tropos қауымдастығы және оның сол кездегі президенті Крамбергер жүзеге асырды. 2007 жылдан 2009 жылға дейін Крамбергер Collegium artium (CA) – Приморск университетінің Копердегі гуманитарлық ғылымдар факультетінің оқытушылары мен студенттерінің қауымдастығының президенті болды. Бұл қауымдастық факультетте әртүрлі мәдени және әлеуметтік шараларды (әдеби кештері, музыкалық концерттер, театр және кино көрсетілімдері, дөңгелек үстелдер, конференциялар, естелік шаралар, көркем өнер көрмелері, басқа да мамандандырылған көрмелер және т.б.) ұйымдастыруға бағытталған. CA институтының аясында екі жылдан кем уақыт ішінде 150-ден астам мәдени шара өтті.
Очерктер, зерттеулер және сын
Оның басқа ақындарға (Роберто Хуарроз, Мишеле Обит, Гашпер Малей) арналған очерктері мен кіріспе зерттеулері басқа словен әдеби сыншыларынан мүлдем өзгеше көзқарас білдіреді. Олар поэтикалық тілдің және оның артындағы қиялдардың шоқжұлдызының мұқият талдауы. "Similis simili gaudet. Ali o kerkopski literarni kritiki v slovenskem literarnem polju" (Ұқсас нәрсе ұқсасқа қуанады. Словения әдебиетіндегі Керкопиялық әдеби сын) атты эссесінде, сирек кездесетін нәзік ирония мен өткір талдау стилінің үйлесімімен, словениялық әдебиеттегі сыни ойдың жеткіліксіздігін көрсетіп, сыншының өнер жұмысына ашық және дайын болуының, сонымен қатар оқылған және бағаланған туындыға қатысты талдаулық қашықтықты сақтаудың, ал содан кейін осы екі тәжірибені біріктіріп, жеке көзқарас пен дүниетанымын қалыптастырудың маңыздылығын атап өтеді. Осы (минималды) танымдық қатысусыз Крамбергер үшін көркемдік сын болуы мүмкін емес, ол тек санасыз және ритуалдық әрекет болады – ол оны Керкопиялық әдеби сын деп атайды, ол әдебиет және авторлар туралы ортақ түсінік пен стереотиптердің (күлкілі) көшірмесі. Сұхбаттарында ол әдебиеттің танымдық өлшемдері мен қоғамдағы трансформациялық әлеуеті туралы сөйлейді. Өзгерістерге және араласуға ашық трансформациялық дискурстар мен дискурсивті практикалар, жабық семантикалық құрылымы мен ақыл-ойдың қозғалмауының айқын белгілері бар трансформациялық дискурстарға қарама-қарсы, оның тұжырымдамасы мен аппаратының бастапқы талдамалық категорияларын құрайды. Ғылыми мәтіндерде (мысалы, оның "Doxa et fama" мақаласы, 2003 жыл, диссертациясы немесе 2006 жылы "Literatura" журналына берген сұхбаты) Крамбергер трансфирмациялық дискурстарды ұзақ мерзімді провинциялық ойлау жүйесінің жүйелік ерекшелігі ретінде анықтайды, ол өзгеріске бағынуға және сыртқы әлемге ашылуға қабілетсіз. Крамбергер – шығармашылық жұмыстың жеткілікті себебі ретінде (таза) шабытты мойындамайтын, зерттеуге ден қоятын аздаған словен жазушыларының бірі (Исток Осойник, Миклавж Комель, белгілі бір дәрежеде Барбара Корун). Олардың шығармашылығында әлеуметтік сезімталдықтың күшті компоненті және әлеуметтік әділдік тепе-теңдігіне жету үшін тұрақты этикалық сілтеме бар.
Әдебиеттану, очерктер мен сын
"Aberaciji v slovenski poeziji: ženska in vednost : ali Nekaj tez o reakcionarni kulturni revoluciji, ki smo ji priča" ("Словения поэзиясындағы ауытқулар: әйел және білім. Біз куә болып отырған реакциялық революция туралы кейбір тезистер"), Literatura, 2003 жылғы шілде/тамыз, том 15, № 145/146, 1–9. "Pesmi, ki (si) jih deliš z dežjem" ("Жаңбырмен бөлісетін өлеңдер"), Гашпер Малейдің поэзия кітабына кіріспе зерттеу, Гашпер Малей, Оток, slutnje, poljub, (Збирка Ламбда, 39). Любляна, Škuc, 2004, 110–133. "Kjer ni spoznavne realnosti, ne more biti zgodovine (žensk) in ne samozavedajoče se družbe" ("Танымдық шындық болмаса, [әйелдердің] тарихы да, өзін-өзі білетін қоғам да болмайды"), Apokalipsa, 2005, № 90/91/92, 103–119. "Kjer pisava okuži pokrajino: spremna študija", ("Жазу пейзажды жұқтырған жерде") - аргентиналық ақын Роберто Хуарростың таңдамалы өлеңдерінің словен тіліндегі аудармасына кіріспе зерттеу, Robeto Juarroz, Vertikalna poezija, (Knjižna zbirka Beletrina). Любляна, Študentska založba, 2006, 181–222. "Strangoliert! ", Apokalipsa, 2007 жылғы қыркүйек–қараша, № 113/115, 1–23. "Similis simili gaudet. Ali o kerkopski literarni kritiki v slovenskem literarnem polju" ("Similis simili gaudet. Словения әдеби алаңындағы Керкопиялық әдеби сын туралы"), Poetikon, № 19/20, 2008, 150–193.
Әдебиет редакциясы
2004: Гашпер Малеймен бірге «Različni jeziki / Linguaggi di versi» жинағының қоредакторы, 2002 жылы Словенияның Анкаран қаласында өткен «Различни језици / Linguaggi di versi» ақындар мен аудармашылар шеберханасының басылымы. «Linguaggi di versi» жобасы 1998 жылдан 2009 жылға дейін тоқтап-тоқтап жалғасты, Knjigarna Libris, Копер, 221 бет.
2004: 2004 жылғы жаздағы әдеби пікірсайыстарға байланысты қоғамдық құжаттама мен мәтіндердің редакторы, оның ішінде әдеби қайраткерлердің 2004 жылғы 6 шілдеде Мәдениет министрі Андрея Рихтерге жазған ашық хаты: Dosjeji I, Apokalipsa, 2004, № 84/85, 139–182 беттер. 2006: Аргентиналық ақын Роберто Хуарростың таңдамалы өлеңдерінің редакторы және аудармашысы, «Vertikalna poezija» (Knjižna zbirka Beletrina). Любляна, Študentska založba, 2006. 224 бет. 2008: Ақын Жоэль Пурбай, әңгімеші Хироми Гото және романист Дионн Брэнд туралы портреттер мен таныстырулардың әдеби редакторы, Monitor ZSA, 2008, 10-том, № 3/4, 141–151, 153–159, 160–166 беттер.
2004: Editor of public documentation and texts in connection to the literary polemics in summer 2004, concerning many issues, including an Open letter to the Minister of Culture Mrs. Andreja Rihter written by the literary creators on 6 July 2004: Dosjeji I, Apokalipsa, 2004, no. 84/85, 139–182. 2006: Editor and translator of selected poems by the Argentinian poet Roberto Juarroz, Vertikalna poezija, (Knjižna zbirka Beletrina). Ljubljana, Študentska založba, 2006. 224 p. 2008: Literary editor of the portraits and presentations of poet Joël Pourbaix, short story writer Hiromi Goto and novelist Dionne Brand, Monitor ZSA, 2008, vol. 10, no. 3/4, 141–151, 153–159, 160–166.
Негізгі басылымдар
Тая Крамбергер және Драго Брако Ротар (ред. және аудар.), Начela za refleksivno družbeno znanost in kritično preučevanje simbolnih dominacij [Рефлексивтік әлеуметтік ғылым және символдық үстемдіктерді сын тұрғысынан зерттеу қағидалары], (Пьер Бурдье және Лоик Ваканның таңдалған мәтіндерінің аудармалары), Library Annales Majora, Копер, Приморска университеті, Annales баспасы, 2006, 262 б., Тая Крамбергер, Historiografska divergenca : razsvetljenska in historistična paradigma : o odprti in zaprti epistemični strukturi in njunih elaboracijah (Тарихнамалық айырмашылық: Ағарту және тарихшылдық парадигмасы: Ашық және жабық эпистемиялық құрылым және олардың жаңғыртулары), Library Annales Majora, Копер, Приморска университеті, Annales баспасы, 2007, 384 б.,
Тая Крамбергер, Zgodovinskoantropološko oblikovanje univerzitetnih habitusov (Университеттік хабитус қалыптасуының тарихи-антропологиялық тұжырымы/La formation historico anthropologique des habiti universitaires), Педагогикалық институт, Любляна, 2009, 131 б.
Тая Крамбергер және Драго Брако Ротар, Univerza: kolegij ali dresura. O univerzitetni avtonomiji in njenih nasprotjih (Университет: колледж немесе оқыту? Университет автономиясы және оның қарама-қарсылықтары туралы), Univerza v Ljubljani, Любляна, 2010. Баспаға дайындалып жатыр. Тая Крамбергер және Драго Брако Ротар, Misliti družbo, ki (se) sama ne misli (Өзін-өзі ойламайтын қоғамды ойлаңыз), Založba Sophia, Любляна, 2010. Баспаға дайындалып жатыр.
Taja Kramberger, Zgodovinskoantropološko oblikovanje univerzitetnih habitusov (Historico anthropological Formation of the University Habiti/La formation historico anthropologique des habiti universitaires), Pedagoški institut, Ljubljana, 2009, 131 p.
Taja Kramberger and Drago Braco Rotar, Univerza: kolegij ali dresura. O univerzitetni avtonomiji in njenih nasprotjih (University: Collegium or Training? On the University Autonomy and its Contraries), Univerza v Ljubljani, Ljubljana, 2010. In preparation for print. Taja Kramberger and Drago Braco Rotar, Misliti družbo, ki (se) sama ne misli (Think the Society, which does not think (by) itself), Založba Sophia, Ljubljana, 2010. In preparation for print.
Мақалаларды таңдау
Тая Крамбергер мен Драго Ротар, "Құқық пен төзімділік. Менталитеттердің сәйкессіздігі: 1789 жылғы 26 тамыздағы Адам және азамат құқықтарының Декларациясының словен тіліне аудармасы бойынша тарихи-антропологиялық маргиналиялар", *Шолское поле / Мектеп өрісі*, XXI том, 3–4 саны, 2010, 36 бет.
Тая Крамбергер мен Драго Ротар, "Еуропа Шанхайға барады. Академиялық әлемде неолиберализм мен шіркеулердің енуі", *Sodobna pedagogika*, XVI том, 4 саны, 2010, 31 бет.
Тая Крамбергер мен Драго Ротар, "Өлшеудің ақымақтығы немесе ғылыми құралдарды бұрмалап пайдалану туралы", *Šolsko polje/Мектеп өрісі*, XXI том, 1–2 саны, 2010, 42 бет.
Тая Крамбергер, "Испан азамат соғысының қиын жолдары: Испанияға словен республикалықтарының жолындағы естелік орындары және испан жауынгерлерін халықаралық жалдау ісінде Париждегі рөл", *Zbornik referatov s simpozija 12. februarja 2010*, Копер: *Zveza borcev Koper Capodistria*, 2010, 100–140 бет.
Тая Крамбергер, "Ұмытылу орындары: Дрейфус ісі бойынша зерттеу үшін словен тарихнамасындағы сілтемелер", *VAUDAY, Patrick (ред.), MOČNIK, Rastko (ред.), ZUPANC EĆIMOVIĆ, Paula (ред.), ROTAR, Drago B. (ред.). Постсоциалистік және постколониалды контексттердегі ұмытылу тарихы* (*Knjižnica Annales Majora*). Копер: Приморск университеті, ғылыми зерттеу орталығы, *Založba Annales: Zgodovinsko društvo za južno Primorsko*, 2009, 189–213 бет. [COBISS. SI ID 1752275]
Тая Крамбергер, "Интеллектуалдар тарихынан: Дрейфус ісі және француз тарихшылары", *Monitor ZSA*, 2008, 10 том, 1/2 саны, 25–81 бет, суреттер. [COBISS. SI ID 1592275]
Тая Крамбергер, "Дрейфус ісі және баспа ақпарат құралдары", *Media Watch*, 2008.
Тая Крамбергер мен Драго Ротар, "Өтулер, аудармалар, трансферлер: Пьер Бурдье мен Лоик Ваканның аудармаларына қатысты мәтіндер мен контексттер арқылы кейбір рефракциялар", *KRAMBERGER, Taja & ROTAR, Drago B. (ред.), BOURDIEU, Pierre, WACQUANT, Loïc, Рефлексивті әлеуметтік ғылым және символдық үстемдікті сынау қағидалары* (*Knjižnica Annales Majora*). Копер: Приморск университеті, ғылыми зерттеу орталығы, *Založba Annales: Zgodovinsko društvo za južno Primorsko*, 2006, 9–34 бет. [COBISS. SI ID 1213651]
Тая Крамбергер, Сабина Михельж және Драго Ротар, "1991 жылға дейін және кейін словен мерзімді баспасөзіндегі Ұлт және Басқа бейнелері: қатысу және салдары", *SPASSOV, Orlin (ред.), Оңтүстік-Шығыс Еуропадағы сапалы баспасөз* (*The media in Southeast Europe*), 1-ші басылым. София: Оңтүстік Еуропалық медиа орталығы, 2004, 276–305 бет. [COBISS. SI ID 216577280]
Тая Крамбергер, "Сындық интеллектуалдың мүмкіндігі және қажеттілігі: Бурдье мен Ваканның аудармаларына қатысты", *Družboslovne razprave*, 2003 жылғы тамыз, 19 том, 43 саны, 49–55 бет. [COBISS. SI ID 595667]
Тая Крамбергер, "Клубқа қосылудан неолиберализмге словендік бейімделудің гротесктігі", *Družboslovne razprave*, 19 том, 43 саны, 2003 жылғы тамыз, 77–95 бет. [COBISS. SI ID 595923]
Тая Крамбергер, "Объективтендірудегі инверсия: ұлттық мәдениет рөлінде провинциялық мәдениеттің регрессивті қозғалысы", *Monitor ISH*, IV том, 1–4 саны, 2002, 53–70 бет. [COBISS. SI ID 21359202]
Тая Крамбергер, "Doxa et fama. "Халық пікірін" жасау және ұмыту стратегиялары туралы", *Družboslovne razprave*, XVIII том, 41 саны, 2002 жылғы желтоқсан, 63–100 бет. [COBISS. SI ID 20786018]
Тая Крамбергер, "Мауриц Халбвакс және ұжымдық естелік әлеуметтік шеңберлері; Мауриц Халбвакс ұжымдық естелігінің словен аудармасына кіріспе", *HALBWACHS, Maurice. Kolektivni spomin* [Драго Брац Ротардың аудармасы дұрыс көрсетілгендей Kolektivna memorija, кейінгі рұқсатсыз редакциялық өзгертулер үшін аудармашы және алғы сөз авторы жауапты емес]. Любляна: *Studia humanitatis*, 2001, 211–258 бет. [COBISS. SI ID 694925]
Taja Kramberger and Drago Rotar, "Evropa gre v Šanghaj. Vdor neoliberalizma in cerkva v akademski svet" (Europe Goes to Shanghai. Invasion of neoliberalism and churches in the academic world), Sodobna pedagogika, vol. XVI, no. 4, 2010, 31 p.
Taja Kramberger and Drago Rotar, "Merilska blaznost ali o sprevrženi rabi znanstvenega orodja" (Insanity of Measurement. On the Deteriorated Use of Scientific Tools), Šolsko polje/School Field, vol. XXI, no. 1–2, 2010, 42 p.
Taja Kramberger, "Naporni itinerarij španske državljanske vojne: kraji memorije na poti slovenskih republikancev v Španijo in vloga Pariza pri mednarodni rekrutaciji španskih borcev" (I faticosi itinerari della guerra civile spagnola: i luoghi della memoria lungo i tragitti dei repubblicani sloveni verso la Spagna e il ruolo di Parigi nel reclutamento di volontari per la Spagna / El estenuante itinerario de la Guerra Civil Española. Lugares de la memoria en el camino a España de los republicanes sloveno y el papel de Paris en el reclutamento internacional de Combatientes Españoles). Zbornik referatov s simpozija 12. februarja 2010, Koper: Zveza borcev Koper Capodistria, 2010, 100–140. Taja Kramberger, "Les lieux d'oubli : repères pour la recherche sur l'affaire Dreyfus dans l'historiographie slovène", in: VAUDAY, Patrick (ur. ), MOČNIK, Rastko (ur. ), ZUPANC EĆIMOVIĆ, Paula (ur. ), ROTAR, Drago B. (ur.). Histoire de l'oubli en contextes postsocialiste et postcolonial, (Knjižnica Annales Majora). Koper: Université de Primorska, Centre de recherches scientifiques, Maison d'édition Annales: Société d'historie de Primorska Sud, 2009, 189–213. [COBISS. SI ID 1752275]
Taja Kramberger, "Iz zgodovine intelektualcev : afera Dreyfus in francoski zgodovinarji" (From the History of Intellectuals : the Dreyfus Affair and French Historians), Monitor ZSA, 2008, vol. 10, no. 1/2, pp. 25–81, ilustr. [COBISS. SI ID 1592275]
Taja Kramberger, "Afera Dreyfus in tiskani mediji" (The Dreyfus Affair and Printed Media), Media Watch, 2008. Taja Kramberger and Drago Rotar, "Prehodi, prevodi, transferji : nekaj refrakcij skozi tekste in kontekste ob prevodih Pierra Bourdieuja in Loïca Wacquanta" (Passages, traductions, transferts : quelques réfractions à travers les textes et contextes à propos des traductions de Pierre Bourdieu et Loïc Wacquant). In: KRAMBERGER, Taja & ROTAR, Drago B. (dir. ), BOURDIEU, Pierre, WACQUANT, Loïc, Načela za refleksivno družbeno znanost in kritično preučevanje simbolnih dominacij, (Knjižnica Annales Majora). Koper: Univerza na Primorskem, Znanstveno raziskovalno središče, Založba Annales: Zgodovinsko društvo za južno Primorsko, 2006, 9–34. [COBISS. SI ID 1213651]
Taja Kramberger, Sabina Mihelj and Drago Rotar, "Representations of the Nation and of the Other in the Slovenian Periodical Press before and after 1991: Engagements and Implications", In: SPASSOV, Orlin (ur. ), Quality press in Southeast Europe, (The media in Southeast Europe), 1st ed. Sofia: Südosteuropäisches Medienzentrum, 2004, 276–305. [COBISS. SI ID 216577280]
Taja Kramberger, "Možnost in nujnost kritičnega intelektualca : k prevodoma Bourdieuja in Wacquanta" (Possibilité et nécessité de l’intellectuel critique : à propos des traductions de Bourdieu et Wacquant), Družboslovne razprave, August 2003, vol. 19, no. 43, 49–55. [COBISS. SI ID 595667]
Taja Kramberger, "Od Joining the Club h grotesknosti slovenske adaptacije na neoliberalizem"/"From Joining the Club to the Grotesque Slovenian Adaptation to Neoliberalisme"/"De L'adhésion au club à la grotesque adaptation slovène au néolibéralisme", Družboslovne razprave, vol. 19, no. 43, August 2003, 77–95. [COBISS. SI ID 595923]
Taja Kramberger, "L'inversion dans l'objectivation. : le mouvement régressif d'une culture provinciale faisant office de la culture nationale"/Inverzija v objektivizaciji : regresivno gibanje provincialne kulture, ki nastopa v vlogi nacionalne kulture – povzetek, Monitor ISH, vol. IV, no. 1–4, 2002, 53–70. [COBISS. SI ID 21359202]
Taja Kramberger, "Doxa et fama. O produkciji "javnega mnenja" in strategijah pozabe – elementi za mikroštudijo"/"Doxa et fama. On production of "Public opinion" and Strategies of Oblivion"/"Doxa et fama. Sur la production de 'l'opinion publique' et sur les stratégies de l'oubli", Družboslovne razprave, vol. XVIII, no. 41, December 2002, 63–100. [COBISS. SI ID 20786018]
Taja Kramberger, "Maurice Halbwachs in družbeni okviri kolektivne memorije" (Maurice Halbwachs and the social frames of collective memory/Maurice Halbwachs et les cadres sociaux de la mémoire collective); introduction à la traduction slovène de La mémoire collective de Maurice Halbwachs. In: HALBWACHS, Maurice. Kolektivni spomin [v rokopisu prevoda Draga Braca Rotarja pravilno oddano kot Kolektivna memorija, za poznejši neavtorizirani uredniški poseg prevajalec in avtorica spremne besede ne odgovarjata]. Ljubljana: Studia humanitatis, 2001, 211–258. [COBISS. SI ID 694925]
Әдебиеттік сілтемелер
Жан Боазе Бейер, Александра Бюхлер, Фиона Сэмпсон, A Line: Шығыс және Орталық Еуропадан жаңа поэзия (Ваклав Гавелдің алғы сөзін жазған антология), Arc Publications, Ұлыбритания, 2004, URL: https://web.archive.org/web/20110727062630/http://www.arcpublications.co.uk/biography.htm?writer_id=228
Вид Сагадин, "Iskanje nezasičenih prostorov", Literatura, 17-том, № 169–170, шілде/тамыз 2005, 224–229. Питер Семолич, "Сензибильділік және өткір акыл", Poetry International Web кіріспе мақаласы, 2005. URL: http://slovenia.poetryinternationalweb.org/piw_cms/cms/cms_module/index.php?obj_id=5026
Ирена Новак Попов, Antologija slovenskih pesnic 3, 1981 – 2000 [Словения әйел ақындары антологиясы 3, 1981 – 2000], Založba Tuma, Любляна, 2007, 318–329. Жад Хатем, "La pierre de l'invisibilité", La Poésie slovène contemporaine: l'écriture de la pierre (Әдеби портреттер), Éditions du Cygne, Париж, 2010, 11–24. Ицток Осожник, "Pet dni na ladji norcev" [Ақымақтардың кемесінде бес күн], Apokalipsa, № 134/135, 2009, 285–295. Коллин Маккарти, "Storm in Words: Қазіргі словен поэзиясы аудармада", Talisman. Қазіргі поэзия және поэтика журналы, № 38/39/40, 2010 жылғы жаз-күз, 350–355.
Vid Sagadin, "Iskanje nezasičenih prostorov", Literatura, vol. 17, no. 169–170, July/August 2005, 224–229. Peter Semolič, "Sensibility and sharp intellect", Introductory essay of the Poetry International Web, 2005. URL: http://slovenia. poetryinternationalweb. org/piw cms/cms/cms module/index. php?obj id=5026
Irena Novak Popov, Antologija slovenskih pesnic 3, 1981 – 2000 [Anthology of Slovenian Women Poets 3, 1981 – 2000], Založba Tuma, Ljubljana, 2007, 318–329. Jad Hatem, " La pierre de l'invisibilité ", La Poésie slovène contemporaine : l'écriture de la pierre (Portraites littéraires), Éditions du Cygne, Paris, 2010, 11–24. Iztok Osojnik, "Pet dni na ladji norcev" [Five days at the Ship of Fools], Apokalipsa, no. 134/135, 2009, 285–295. Colleen Mc Carthy, "Storm in Words: Contemporary Slovenian Poetry in Translation", Talisman. A Journal of Contemporary Poetry and Poetics, no. 38/39/40, Summer Autumn 2010, 350–355.