Кіріспе

Неміс авиациясының ізашары Хьюго Юнкерс (3 ақпан 1859 – 3 ақпан 1935) – неміс ұшақ инженері және ұшақ конструкторы, толығымен металдан жасалған ұшақтар мен ұшу қанаттарын жобалауда алғашқы болып табылды. Оның компаниясы Junkers Flugzeug und Motorenwerke AG (Junkers Aircraft and Motor Works) Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстар арасындағы жылдары неміс авиация өнеркәсібінің маңызды тірегі болды. Оның көп қозғалтқышты, толығымен металдан жасалған жолаушылар және жүк таситын ұшақтары Германияда және әлем бойынша әуе тасымалдарының дамуына ықпал етті. Ұшақтардан өзге, Юнкерс дизельді және бензинді қозғалтқыштарды да жасады және термодинамика мен металлургия саласындағы түрлі патенттерге ие болды. Ол сонымен қатар Баухаус қозғалысының белсенді демеушісі болды және 1925 жылы Баухаустың Веймар қаласынан Десауға (оның зауыты орналасқан жерге) көшірілуіне көмектесті. Оның мансабындағы маңызды жетістіктерге 1915 жылғы Junkers J 1 – әлемдегі алғашқы практикалық толығымен металдан жасалған ұшағы (сыртқы тіреулердің жоқтығымен консольді қанатты конструкциясы бар), 1919 жылғы Junkers F 13 (әлемдегі алғашқы металлдан жасалған жолаушылар ұшағы), Junkers W 33 (Атлант мұхитының алғашқы сәтті және ауыр ауадан батысқа қарайғы өткелі), Junkers G.38 "ұшатын қанат" және 1930 жылдардың ең танымал ұшақтарының бірі – Junkers Ju 52 жатады. 1933 жылы нацистер билікке келгеннен кейін, олар Юнкерстен және оның бизнесінен Германияны қайта қаруландыруға көмектесуді сұрады. Юнкерс осы ұсыныстан бас тартқандықтан, 1934 жылы нацистер оны үй қамауына алып, кейіннен оның патенттері мен компаниясын бақылауға алды. Ол бір жылдан кейін қайтыс болды. Нацистердің бақылауында оның компаниясы Екінші дүниежүзілік соғыстағы ең табысты неміс соғыс ұшақтарын жасады.

Өмірбаян

Юнкерс Пруссияның Рейн провинциясындағы Рейдт қаласында бай өнеркәсіпшінің ұлы болып дүниеге келді. 1878 жылы Абитур емтиханын тапсырғаннан кейін, ол Шарлоттенбургтегі Корольдік политехникалық университетіне және Ахендегі Корольдік техникалық университетіне оқуға түсті, онда 1883 жылы инженерлік білімін аяқтады. Алғашқыда ол әкесінің компаниясында жұмыс істеу үшін Рейдтқа оралды, бірақ көп ұзамай Шарлоттенбургте Адольф Слабидің электромагнетизм және термодинамика бойынша берген лекцияларына қатысты. Слаби оны Дессаудағы Continental Gasgesellschaft компаниясына орналастырды, онда ол алғашқы қарама-қарсы поршеньді қозғалтқышты әзірлеуде жұмыс істеді. Жылу сыйымдылығын өлшеу үшін Юнкерс калориметрді патенттеді және 1892 жылы өндіріс компаниясын құрды. Юнкерс 1893 жылы Чикагода өткен Колумбия әлемдік көрмесінде жеке өзі калориметрді таныстырды, онда ол алтын медальмен марапатталды. Келесі жылы ол газбен жұмыс істейтін ванна қазандығына патент алды, оны жинақсыз жылытқыш ретінде жетілдірді. 1895 жылы ол өзінің өнертабыстарын пайдалану үшін Junkers & Co. компаниясын құрды. 1897 жылдан бастап оған Ахенде механика ғылымының профессоры қызметі ұсынылды, ол 1912 жылға дейін дәріс берді. Сол уақытта инженер болып жұмыс істеп, Junkers & Co. компаниясының айтарлықтай табысын пайдалана отырып, Юнкерс калориметрлерді, тұрмыстық техниканы (газ пештері), қысымды реттегіштерді, газ бензинді қозғалтқыштарды, желдеткіштік жылытқыштарды және басқа да өнертабыстарды жасады, патенттеді және пайдаланды.

Аэронавигациялық жұмыстар

Юнкерстің авиациялық жұмысы 50 жасында Аахенде инженер Ханс Райснермен бірге жұмыс істеген кезде басталды. Райснер металдан жасалған ұшақ әзірледі, оның жұмысы 1909 жылы Брэнд Хитте басталды, ол Дессаудағы Junkers & Co. компаниясымен құрастырылған, толқынды темір қанаттарымен жабдықталды. Бір жылдан кейін темір қанаттарға патент алынды. Юнкерс жел тоннелін салып, гидравликалық тежегішті ойлап тапты. Ол металл ұшақтар және қанатты ұшақтар туралы алысқа бағытталған идеяларды ұсынды, бірақ соғыс қажеттіліктері оны тежеді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде үкімет оны ұшақ өндірісіне шолулануға мәжбүр етті. 1915 жылы ол әлемдегі алғашқы практикалық металл ұшақ конструкциясын жасады – Junkers J 1 "Blechesel" ("Тін шыбық есек"), ол Мюнхендегі Неміс мұражайында Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін сақталды. Оның фирмасының 1916–17 жылдардағы алғашқы әскери өндіріс үлгісі – қарулы фюзеляж, екі орындық, IdFlieg белгісімен танылған металл жартылай ұшақ, Junkers J. I, соғыстың ең жақсы неміс шабуыл ұшағы деп есептелді. Осы кезеңде Германия үкіметінің IdFlieg әскери авиация инспекциясы оны 1917 жылғы 20 қазанда Энтони Фокермен фирмасын біріктіруге мәжбүр етті. J. I-дің алдыңғы бөлігінде орналасқан қозғалтқышты, ұшқышты және бақылаушыны металл "ваннада" қорғайтын брондалған фюзеляжы Сергей Илюшиннің кейінірек жасаған Il-2 Штурмовигіне (Junkers-тің 1920 жылдары Мәскеу маңындағы Филиде өндіріс орны болғандықтан) ұқсас брондалған фюзеляж дизайнына шабыттандырды. Бұл конструкциялық философия жақсы идея екенін дәлелдегендіктен, ол 1970 жылдардағы американдық Fairchild Republic A-10 Thunderbolt II "Warthog" екі турбовентиляторлық шабуыл ұшағы үшін кеңінен қолданылды, оның ұшқышы да брондалған титан "ваннаға" енгізілген. 1918 жылға қарай Junkers фирмасы, бұрынғы моноплан конструкцияларын ұнатқандығын көрсетіп, әлемдегі алғашқы сериялық төмен қанатты, бір орындық моноплан металл ұшақтарды, Junkers D. I-ді жасады, ол Альфред Вильмнің 1906 жылғы тураллюмин өнертабын өндірістік ұшақ құрамында қолданудың алғашқы үлгісі болды. D. I 1918 жылға дейін өндіріске енгізілген жоқ. Ол сондай-ақ екі орындық моноплан ұшағын, Junkers CL. I-ді де өндірді. Соғыстан кейінгі кеңес авиациясының негізін қалаушы Андрей Туполев және американдық авиаконструктор Уильям Бушнелл Стоут олардың алғашқы ұшақтарының дизайнында Юнкерске көп қарыз болды, олар Юнкерстің толқынды, жеңіл металл конструкциялық техникасынан пайдаланды. 1919 жылғы Junkers F.13 Junkers Flugzeugwerke компаниясы шығарған бірнеше табысты азаматтық ұшақтардың алғашқысы болды: кейінгі үлгілерге 1932 жылдан бастап Junkers Ju 52/3m кірді. Әртүрлі бизнес жобалары арқылы Юнкерс әлем бойынша әуе компанияларын құруға және дамытуға белсенді қатысты, бастапқыда оларға ұшақтарды сатуды жоспарлады. Юнкерс дамуының алғашқы кезеңдерінде маңызды рөл атқарған әуе компанияларына Deutsche Luft Hansa және Lloyd Aéreo Boliviano жатты. Бірнеше бизнес-жобалар кең экономикалық немесе саяси проблемалар салдарынан сәтсіздікке ұшырады, бұл инженерлік жоспарларды жүзеге асыруға кедергі келтірді. Юнкерс әрқашан жаңа идеялармен келді: "Der Grosse Dessauer" деген лақап атымен белгілі, төрт қозғалтқышты G.38 ұшағы Luft Hansa-ға жеткізілді, бірақ бірнеше ай бойы коммерциялық рейстерді жасамады, өйткені ол оны бірнеше рет жетілдіру үшін зауытқа қайтарды. 1933 жылы нацистер Германия үкіметін басып алған кезде Юнкерс олардың қайта қарулану мақсатына қарсы шықты. Олар оның қалған компанияларының барлық патенттері мен нарықтық үлесін иеленуді талап етті және жоғары сатқындық айыбымен түрмеге жабумен қорқытты. 1934 жылы ол үй қамауына алынды және 1935 жылғы 3 ақпанда қайтыс болды.

Мұра

Юго Юнкерс ең алдымен өзінің атын алған ұшақтармен байланысты белгілі. Оларға Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия империясы үшін салған, кейіннен Антони Фокермен шағын байланыста болған, сондай-ақ "соғыс аралық" кезеңде Junkers Flugzeugwerke (Junkers Aircraft Works) өндірген азаматтық ұшақтардың жобалары кіреді. Юнкерс 1935 жылы 76 жасқа толған күні дүниеден озды. Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі Андрей Туполевтің 1924 жылғы екі орындық Tupolev ANT 2 шағын ұшағы және Уильям Бушнелл Стоуттың алғашқы толық металл конструкциясы, 1922 жылғы Stout ST екі қозғалтқышты торпедалық бомбалаушысы – екеуі де Юнкерстің пионерлік жұмысына тікелей негізделген. Әр инженер (бір совет, бір американдық) жеке-жеке Туполевтің 63 метр қанат кеңдігіне ие, сегіз қозғалтқышты Максим Горки сияқты ұшақтарды жасады. Бұл 1930 жылдардың басында әлемдегі ең ірі ұшақ болды, сондай-ақ Стоуттың танымал Ford Trimotor жолаушы ұшағы да осылай дамыды. 1976 жылы Юнкерс Халықаралық Ұшқыш және Ғарыш Даңқы залына енгізілді. 2013 жылы жапон режиссері Хаяо Миядзакидің "Жел көтеріледі" атты жартылай көркем фильмінде Юнкерс суреттелген.