Ярм: Тарихы мен географиясы

Кіріспе

Солтүстік Йоркширдегі қала және азаматтық приход, Англия.

Ярма, сондай-ақ Ярма-он-Тиз деп те аталады, Англияның Солтүстік Йоркширдегі Стоктон-он-Тиз қалалық округіндегі базар қаласы және азаматтық приход. Ол Тисдейлде, Тис өзенінің кішкентай иілімінде орналасқан. Оңтүстік-шығысқа қарай Левен өзеніне дейін, оңтүстікке қарай Кирклейвингтонға дейін созылады. Ярма көпірі өзеннің теңізге дейінгі соңғы тасқын ағысын көрсететін белгі болды, 1995 жылы тасқынды реттеу үшін бөгет салынғанға дейін. Бұрын ол теңізге дейінгі соңғы көпір еді, содан бері бірнеше рет жаңартылды. Алғаш рет 1771 жылы ақы төлемелі көпірмен алмастырылды, ол Стоктон-он-Тизге өтеді. Қаланың тарихи графтығы – Йоркшир, Солтүстік Ридинг бөлімшесі. Үш бөлімше 1889 жылы жеке графтық мәртебесіне ие болды, бірақ 1974 жылы олар таратылды. Қала Стоктон-он-Тиз қалалық округінің құрамында; біріншіден, округ Кливленд графтығының бір бөлігі болған кезде (1974–1996), екіншіден (1996 жылдан бері) қазіргі біртұтас әкімшілік құрылымында. Округ Тис аңғарының біріктірілген әкімшілігінің құрамына кіреді.

Тарих

Ярм атауының көне ағылшын тіліндегі gearum сөзінен, яғни 'балық аулауға арналған тоған' (қазіргі диалекттегі yair сөзінің мағынасы да осылай) деген мағынадағы gear сөзінің көпше дəріктелген түрінен шыққан деп саналады, сондықтан 'балық тоғандары орналасқан жер' дегенді білдіреді. Ярм алғаш рет 1086 жылғы «Домсдей кітабында» айтылған, бастапқыда Йоркширдің Солтүстік теңіз жағалауындағы Киркливингтон приходының шапкелі болған, кейіннен жеке приходқа айналды. Ярм шлемі – шамамен 10 ғасырға жатқан викинг дәуірінің шлемі, ол Ярмда табылған. Бұл Ұлыбританияда табылған ең толық ағылшын-скандинавиялық шлем және Солтүстік-Батыс Еуропада табылған екінші викинг шлемі. Ол жақын жердегі Престон Парк мұражайында, Престон-он-Тисте сақталып тұр. Доминикан монахтары 1286 жылы Ярмға қоныстанды және 1583 жылға дейін қалада монахтар үйін және аурухананы ұстады. Олардың есімі Фриардж және Спитал Банк атауларында сақталған. Фриардж 1770 жылы Мейнелл отбасы үшін Доминикан монахтарының жертөлелерінің үстіне салынған. Қазір ол Ярм мектебінің орталығында орналасқан. Дарем епископы Скирлоу 1400 жылы Тис өзені арқылы әлі күнге дейін сақталған тас көпір салды. 1805 жылы оның орнына темір көпір салынды, бірақ ол 1806 жылы құлап кетті. Көп жылдар бойы Ярм Тис өзенінің таяу шегінде және кеме қатынасының бастапқы нүктесінде орналасқан. 1643 жылдың 1 ақпанында Англияның бірінші азаматтық соғысы кезінде шағын парламенттік әскер Тайнемутқа түскен және Йоркширдегі және одан әрі роялистердің соғыс күшін нығайтуға бағытталған қару-жарақтан тұратын үлкен керуеннің ілгерілеуін тоқтатуға тырысты. Роялистердің фордтар арқылы жасаған шабуылдарынан қоршалған және сандар жағынан кем болған парламентшілер тез жеңіліске ұшырады, ал роялистер көпірді басып алып, Йоркширге өтті. 1821 жылдың 12 ақпанында Джордж және Дракон тавернасында Стоктон мен Дарлингтон теміржолын салуға рұқсат беру туралы заң жобасын үшінші рет және сәтті қабылдау үшін өткізілген жиын өтті, бұл теміржол әлемдегі алғашқы қоғамдық теміржол болды. 1890 жылы Балмер & Co компаниясы Ярмдағы он екі тавернаны тізімдеді: Black Bull, Cross Keys, Crown Inn, Fleece, George and Dragon, Green Tree, Ketton Ox, Lord Nelson, Red Lion, Three Tuns, Tom Brown және Union. Сондай-ақ, Левен көпірінің жанындағы Cross Keys тавернасы да тізімде болды. 13 ғасырда Ярм қалашық мәртебесіне ие болды, бірақ бұл мәртебе ұзақ сақталмады. Ол 1894 жылғы жергілікті басқару туралы заңға сәйкес Стоксли ауылдық округінің құрамына кірді және 1974 жылдың 1 сәуіріне дейін осылай болды. Содан кейін 1972 жылғы жергілікті басқару туралы заңға сәйкес ол Кливленд графтығындағы Стоктон-он-Тис округінің бөлігіне айналды. Кливленд 1996 жылы Банхам шолуы нәтижесінде таратылды, ал Стоктон-он-Тис бірыңғай билік аймағы болды.

The name Yarm is thought to be derived from the Old English gearum, dative plural of gear, 'pool for catching fish' (source of the modern dialect word yair with the same meaning), hence 'at the place of the fish pools'. Yarm was first mentioned in the Domesday Book of 1086, and was originally a chapelry in the Kirklevington parish in the North Riding of Yorkshire; it later became a parish in its own right. The Yarm helmet is a c. 10th century Viking Age helmet that was found in Yarm. It is the first relatively complete Anglo Scandinavian helmet found in Britain and only the second Viking helmet discovered in north west Europe. It is displayed nearby in Preston Park Museum, Preston on Tees. Dominican Friars settled in Yarm about 1286, and maintained a friary and a hospital in the town, until 1583. Their memory is preserved in the names of Friarage and Spital Bank. The Friarage was built on top of the cellars of a Dominican friary in 1770, for the Meynell family. It is now at the centre of Yarm School. Bishop Skirlaw of Durham built a stone bridge, which still stands, across the Tees in 1400. An iron replacement was built in 1805, but it fell down in 1806. For many years, Yarm was at the tidal limit and head of navigation on the River Tees. On 1 February 1643, during the First English Civil War, a small Roundhead force attempted to halt the progress of a large waggon train of arms, landed at Tynemouth and destined to bolster the Royalist war effort in Yorkshire and beyond. Heavily outnumbered and outflanked by Royalist ford crossings, the Parliamentarians were quickly routed and the Royalists gained the bridge, crossing into Yorkshire. On 12 February 1821, at the George & Dragon Inn, the meeting was held that pressed for the third and successful attempt for a Bill to give permission to build the Stockton & Darlington Railway, the world's first public railway. In 1890, Bulmer & Co listed twelve inns in Yarm: Black Bull, Cross Keys, Crown Inn, Fleece, George and Dragon, Green Tree, Ketton Ox, Lord Nelson, Red Lion, Three Tuns, Tom Brown, and Union. Also listed was Cross Keys beside the Leven Bridge. In the 13th century, Yarm was classed as a borough, but this status did not persist. It formed part of the Stokesley Rural District under the Local Government Act 1894, and remained so until 1 April 1974 when, under the Local Government Act 1972, it became part of the district of Stockton on Tees in the new non metropolitan county of Cleveland. Cleveland was abolished in 1996 under the Banham Review, with Stockton on Tees becoming a unitary authority.

География

Ярм екі өзенмен шектеседі: солтүстікте Тиз өзені, ал шығыста Левен өзені. Левен – Тистің саласы. Бұрын Ярм Тиз өзеніндегі ең жоғары орналасқан порты болған. Өзен арқылы екі көпір салынған: Ярм көпірі – Хай-стриттен Иглсклиффке дейін, ол II* санаттағы мұражайлық ескертеуіш, ал Левен көпірі – Ярм мен Лоу-Левен арасындағы Левенді кесіп өтеді, ол II санаттағы мұражайлық ескертеуіш. 2010 жылдың 26 ақпанында Левен көпірінде жарықтар пайда болғаннан кейін жабылды. Жөндеу жұмысы күтілгеннен тез аяқталды және көпір 2010 жылдың 18 маусымында қайта ашылды. Yarm Town Hall Хай-стритте орналасқан, ол 1710 жылы Томас Беласизе, 3-ші Виконт Фауконберг салған, ол осы аймақтың иесі болған. 2007 жылдың 19 қаңтарында BBC Breakfast бағдарламасы үшін жасалған сауалнамада Ярмның Хай-стриті «Ең жақсы Хай-стрит» деп танылды: көше және оның тас төселген тұрақтары көптеген грузин стиліндегі ескі ғимараттармен және қызыл черепица шатырларымен безендірілген. Хай-стрит арқылы өтетін А67 жолы бұрын А19 жолы ретінде белгіленген, бірақ 1970 жылдары екі қатарлы жол салынғаннан кейін, қаладан оңтүстікке қарай шамамен 5 км қашықтықтағы Крэторн ауылының жанында орналасқан. А19 жолы Хай-стрит арқылы өткен кезде, жол тығырылып, қозғалыс баяу болған. Жолды ауыр жүк көліктері Тессид халықаралық әуежайына бару үшін қысқа жол ретінде пайдаланған. Жолдың «А» жолы ретінде жіктелуі ауыр жүк көліктеріне тыйым салуды қиындатты, бірақ қалалық кеңес көптеген жүк тасымалдау компанияларымен ерікті келісімдерге қол жеткізуге тырысты.

The Rookery – бұл Goose Pasture төменгі жағында, Тиз өзенінің жанында орналасқан қоғамдық аймақ. Күл, жапырақталған және қарағайлы орман 200 жылдай бұрын пайда болған және Ярм қалалық кеңесіне тиесілі. 2002 жылы Елизавета II патшаның алтын мерейтойын тойлау үшін орманның айналасында жаяу жол салынды. Орманның ішінде, өзенге жақын жерде, BMX жүргізушілері жаз айларында жиі қолданылатын көптеген топырақ пандустарды жасады. Ярм аймағына оңтүстік-шығыстағы Левендейл және оңтүстіктегі Левен Парк тұрғын үй аудандары кіреді.

Төменгі палата

Ярма – Стоктон Оңтүстік сайлау округінің бір бөлігі. Бұл округті 2019 жылдың 14 желтоқсанынан бері Ұлыбритания Парламентінің Палатасында консерватор партиясынан депутат Мэтт Викерс ұсынып келеді. 2017 жылдың 8 мамырынан бастап оны 2019 жылғы жалпы сайлауда орынсыз қалған "жергілікті дәрігер" доктор Пол Уильямс (Еңбек партиясы) ұсынған болатын. 2010 жылдан 2017 жылға дейін бұл округті Джеймс Уортон (консерватор) өкілдік етті; ол 2010 жылдың 6 мамырында Стоктон Оңтүстік округінен сайланды. Джеймс Уортон 2015 жылдың 7 мамырында көп дауыспен қайта сайланды. 2016 жылдың тамызында ол Халықаралық даму министрлігінің Парламенттік мемлекеттік хатшысы болып тағайындалды. 1997 жылдан 2010 жылға дейін бұл округті Дари Тейлор (Еңбек партиясы) өкілдік етті.

Лордтар палатасы

2020 жылдың 2 қыркүйегінде таңертең бұрынғы депутат Джеймс Уортон, Премьер-министр Борис Джонсонның 2020 жылғы тарату құрметінің тізімінде ұсынылғаннан кейін, Джеймс Уортон, Ярм бароны атанды. Ол 10 қыркүйекте таныстырылып, 36 жасында Лордтар палатасының ең жас мүшесі болды, сондай-ақ осы аймақтан титулын алған Лордтар палатасының алғашқы мүшесі атанды.

Аудандық кеңес

Стоктонның Ярма ауданы, оның ішінде Киркливингтон, Стоктон-он-Тиз қалалық кеңесінде үш жергілікті кеңесші өкілдік етеді. 2011 жылдың 5 мамырынан бастап консерваторлар Марк Чатберн, Бен Хоучен және Эндрю Шеррис Стоктон-он-Тиз қалалық кеңесінің Ярма ауданына сайланған кеңесшілер болды. Марк Чатберн 2013 жылдың 22 наурызында UKIP партиясына өтті.

Ауа

Тизсайд халықаралық әуежайы (MME) Ярм мен Дарлингтон қалалары арасында, Миддлтон Сент-Джордж жанында ішкі және халықаралық рейстерді орындайды.

Дін

Ярм шіркеуі – Англикан шіркеуі, Әйгер Мария Магдалинаға арналған. Ол Батыс көшесінде орналасқан, және бұл жерде кем дегенде 9 ғасырдан бері шіркеу болған. Соңғы рет 1730 жылы екінші, Норман шіркеуінің қиратылған қалдықтарынан қайта салынды. Бұл ІІ* санаттағы ескерткіш. 1860 жылы салынған Рим-католик (RC) шіркеуі, Әйгер Мария мен Ромуальдқа арналған, Хай-стриттің оңтүстік жағында орналасқан. Бұл ІІ дәрежелі ескерткіш. Ярм методистік шіркеуі – 1763 жылы салынған сегізбұрышты шіркеу, Шатыр алаңында, қаланың шығыс жағында, өзен жанында орналасқан және методизмде қолданылып келе жатқан ең көне сегізбұрышты шіркеу. Бұл ІІ дәрежелі ескерткіш.

Медиа

Жергілікті жаңалықтар мен теледидар бағдарламаларын BBC North East and Cumbria және ITV Tyne Tees ұсынады, сондай-ақ жергілікті телеарна TalkTeesside аймаққа хабар таратады. Телевизиялық сигналдар Bilsdale теледидар таратушысынан алынады. Жергілікті радиостанциялар: BBC Radio Tees, Heart North East, Capital North East, Smooth North East, Greatest Hits Radio Teesside, TFM және CVFM Radio – жақын орналасқан Миддлсбро қаласынан хабар тарататын қоғамдық радиостанция. Қалаға TeessideLive және The Northern Echo газеттері қызмет көрсетеді.

Спорт

Ярма регби клубы Уасс-Вейде, Иглсклиффте орналасқан. Клуб 1998 жылдың ақпан айында құрылғаннан бері үлкен дамуды басынан өткерді. Олар жастардан бастап ересектерге дейінгі көптеген жас топтары үшін командалар мен жаттығулар ұйымдастырады. Қазіргі уақытта Дарем/Нортумберленд 3 лигасында ойнап жатыр. Yarm Wolves – Солтүстік-Шығыс регби лигасының командасы. Ярма крикет клубы Левен жолында орналасқан және 1814 жылдан бері жұмыс істеп келеді. Ол Солтүстік Йоркшир және Оңтүстік Дурхам крикет лигасында үш аға команданы, ал 11, 13, 15 және 17 жасқа дейінгі төрт жасөспірім командасын басқарады. Барлық жасөспірімдер маусым бойы бәсекелестік крикет ойындарына қатысады. Соңғы жылдары, жексенбі күндері ойнайтын Ярманың үшінші командасы клубтың ең табысты командасы атанды, бірнеше рет NYSD Sunday Division 1 жеңімпазы болды және 2008 жылы Лига мен Кубокты бірдей жеңіп алды. Ярма және Иглсклифф ФК Солтүстік футбол лигасында ойнайды, ол 2017 жылы құрылды. Ярмадағы басқа спорттық нысандардың ішінде Коньерс мектебінде орналасқан 4G футбол алаңы бар. Бұл нысанды Go Sport тобы басқарады және ол Yarm FC және Yarm Town Juniors сияқты жергілікті ересектер мен жастар футбол клубтарының үй алаңы болып табылады. 2016 жылы Go Sport тобы ФА аккредиттеуімен 11 адамдық апта ортасындағы футбол лигасына ұйымдастырды, оған Торнаби мен Инглеби Барвиктен TIBS F. C. сияқты түрлі жергілікті клубтар қатысты. Бұл жаңадан құрылған турнирдің жеңімпаздары L&H F. C. болды, олар финалда 3:1 есебімен жеңіске жетті.

Қоғам мен мәдениет

1207 жылы король Джон апталық базар өткізуге рұқсат берген жарлық берді. Қазір ол әр айдың екінші жексенбісінде өткізіледі. Базар жарлығы Ярм қаласына тарихи мәртебе берді.

Әділ

Қазан айының үшінші аптасында Хай-стритте жәрмеңке өтеді. Ол сейсенбі күні кешке басталып, бейсенбі күні ресми түрде ашылады. Жәрмеңке сенбі күні кешке дейін жалғасады. Бұрын бұл ірімшік және мал саудасымен айналысқан сауда жәрмеңкесі болған, бірақ қазір көбінесе ойын-сауық жәрмеңкесі ретінде танылады.

Орындар

Принцесса Александра аудиториясы – 2012 жылы Ярм мектебінің жаңаруының аясында ашылған 750 орындық зал. Осы жерде 140 орындық, кішкентай Friarage театры да орналасқан.