Архитектуралық үлгілер: Бағдарламалық жасақтаудағы қайта пайдаланылатын дизайн идеялары. Кристофер Александрдың жұмысынан бастау алатын, құрылымдық тіл құрамы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
бағдарламалық құралдарды жобалауда бірдей терминнің қолданылуы. Архитектурадағы үлгі – архитектуралық дизайн идеяларын архетиптік және қайта пайдалануға болатын сипаттамалар түрінде ұстау идеясы. Бұл контекстегі "үлгі" термині көбінесе австриялық тегі американдық сәулетші Кристофер Александрға жатқызылады. Үлгілер қалалар мен ғимараттарды жобалауға көмектеседі. "Үлгілердің" жинақтарын немесе осындай типтік мысалдарды жинау тұжырымы одан да ертерек пайда болған. Мұндай жинақтарды "үлгілік тіл" деп қарастыруға болады, ал осы тілдің элементтері белгілі бір ережелер бойынша үйлестірілуі мүмкін. Бұл сәулеттік жобалар жинақтарынан, оларды жаңа жұмыстарға көшіруге болатын "үлгілік кітаптардан" өзгеше болуы мүмкін.
the use of the same term in software design
Pattern in architecture is the idea of capturing architectural design ideas as archetypal and reusable descriptions. The term pattern in this context is usually attributed to Christopher Alexander, an Austrian born American architect. The patterns serve as an aid to design cities and buildings. The concept of having collections of "patterns", or typical samples as such, is much older. One can think of these collections as forming a pattern language, whereas the elements of this language may be combined, governed by certain rules. This may be distinct from common use of pattern books, which are collections of architectural plans which may be copied in new works.
Александрдың үлгілер туралы түсінігі
Александрдың үлгілері жеке адамдар мен қауымдастықтардың тұру және жұмыс ортасын құруда қолдана алатын, сынақтан өткен идеялардың көзі болуға тырысады. Осы себепті олардың мақсаты эстетикалық та, саяси да: қалай әдемі, ыңғайлы және икемді құрылыс ортасын салуға болатынын көрсету, сондай-ақ осы ортада өмір сүретін адамдарға оларға таңылған шешімдерге қарсы шығуға мүмкіндік беру. Үлгі – көптеген құрылысшылардың көп жылдар бойы, түрлі жерлерде белгілі бір мәселені шешу үшін қабылдаған жобалау шешімдерін жатқа білдіреді. Александр мәселені оның ішіндегі күштердің әрекеті тұрғысынан сипаттайды, ал шешім осы күштерді теңестіруге бағытталған. Егер күштер толық шешілмесе, қалған күштерді баланстау үшін қосымша үлгілер қажет болуы мүмкін.
Alexander's patterns seek to provide a source of proven ideas for individuals and communities to use in constructing their living and working environment. As such their aim is both aesthetic and political: to show how beautiful, comfortable and flexible built environments can be constructed, and to enable those people who will inhabit those environments to challenge any solution forced upon them. A pattern records the design decisions taken by many builders in many places over many years in order to resolve a particular problem. Alexander describes a problem in terms of the so called forces that act in it, and the solution is said to resolve those forces. If there are still unresolved forces, then additional patterns may be needed to balance these remaining forces.
Үлгілік тіл
Үлгілерді белгілі бір салаға қатысты үлгілік тілге біріктіруге болады. Александр және оның әріптестері үлгілердің үлкен жиынтығын "Үлгілер тілі" деген атпен жариялады. Осы кітаптағы үлгілердің мақсаты – қауымдастықтарға өз үйлерін, жұмыс орындарын, қалаларын және елді мекендерін салуға және өзгертуге көмектесу болды. Александрдың өзінің жобаларынан басқа, көптеген құрылыс жобалары Александрдың үлгілерін қолдануға тырысты. Алайда, басқа сәулетшілер, құрылысшылар, сәулет сыншылары және пайдаланушылар тарапынан оларға әртүрлі пікірлер айтылды. Александр енді үлгілердің өзі жеткіліксіз екеніне және салынған ортаның қалыптасуын "морфогенетикалық" тұрғысынан түсіну қажеттігіне сенеді. Ол өз ойларын "Реттің табиғаты" атты төрт томдық еңбегінде жариялады. Үлгілік тіл идеясы құрылыс саласына шектеулі әсер еткенімен, ақпараттық технология саласындағы көптеген мамандарға зор ықпал етті.
Patterns may be collected together into a pattern language that addresses a particular domain. A large body of patterns was published by Alexander and his collaborators as A Pattern Language. The patterns in that book were intended to enable communities to construct and modify their own homes, workplaces, towns and cities. Other than Alexander's own projects, few building projects have tried to use Alexander's patterns. Those that have done so have met a mixed response from other architects, builders, architectural critics, and users. Alexander has come to believe that patterns themselves are not enough, and that one needs a "morphogenetic" understanding of the formation of the built environment. He has published his ideas in the four volume work The Nature of Order. While the pattern language idea has so far had limited impact on the building industry, it has had a profound influence on many workers in the information technology industry.