Кіріспе
Бұл римдік легиондардың тізімі, әр легион туралы маңызды фактілерді қамтиды, негізінен Принципат (алғашқы империя, б.з.д. 27 – 476 ж.) легиондарына назар аударады, олар туралы мол әдеби, эпиграфикалық және археологиялық деректер сақталған. Август б.з.д. 31 жылы жалғыз билеуші болған кезде, сол кездегі 50-ден астам легионның жартысын таратып жіберді. Қалған 28 легион Принципаттың алғашқы Императорлық армиясының (б.з.д. 27 – 476 ж.) ядросын құрады, олардың көпшілігі үш ғасырдан астам уақыт бойы сақталды. Август және оның тікелей ізбасарлары легиондарды тұрақты құрамаларға айналдырып, оларды 25 жылдық стандартты мерзімге толыққанды карьералық әскерилермен жабдықтады. Доминат кезеңінде (Империяның соңы, 476–565 ж.) легиондар да кәсіби болды, бірақ Принципатпен салыстырғанда дәлелдердің аздығына байланысты олар туралы аз мәлім. Анық болғаны, кейінгі легиондар көлемі, құрылымы және тактикалық рөлі жағынан алдыңғыларынан түбегейлі өзгеше болды, бірақ олардың кейбіреуі ерте кезеңдегі аттарын сақтап қалды. Бұл императорлар Диоклетиан мен Константин I-нің әскери реформаларының және 4 ғасырдағы одан әрі дамудың нәтижесі болды. Легиондар римдік сандармен белгіленетін, бірақ кейде олардың жазылуы қазіргі стандарттан өзгеше болды. Мысалы, "IV", "IX", "XIV", "XVIII" және "XIX" жазуларымен қатар, "IIII", "VIIII", "XIIII", "XIIX" және "XVIIII" жазулары да жиі қолданылды. Легиондарда сонымен қатар когномен немесе лақап аты болды. Легионның нөмірі де, лақап аты да оны анықтау үшін жеткілікті ерекше болмаса да, белгілі бір легионды анықтау үшін екеуінің үйлесімі қажет. Мысалы, Legio III Cyrenaica және Legio III Gallica – Республиканың соңғы және Империя кезеңдерінің екі түрлі, ұзақ жылдар бойы жұмыс істеген легиондары. Легиондарды визуальды түрде тану үшін олар белгілі бір эмблеманы, легионның символды бейнесін, көбінесе жануарды немесе мифологиялық тұлғаны, вексиллумда – легионның туын және легионның эмблемасы мен атын алып жүретін кішкентай төртбұрышты туында бейнелейтін.
This is a list of Roman legions, including key facts about each legion, primarily focusing on the Principate (early Empire, 27 BC – 284 AD) legions, for which there exists substantial literary, epigraphic and archaeological evidence. When Augustus became sole ruler in 31 BC, he disbanded about half of the over 50 legions then in existence. The remaining 28 legions became the core of the early Imperial army of the Principate (27 BC – AD 284), most lasting over three centuries. Augustus and his immediate successors transformed legions into permanent units, staffed by entirely career soldiers on standard 25 year terms. During the Dominate period (near the end of the Empire, 284–476), legions were also professional, but are little understood due to scarcity of evidence compared to the Principate. What is clear is that late legions were radically different in size, structure, and tactical role from their predecessors, despite several retaining early period names. This was the result of the military reforms of Emperors Diocletian and Constantine I, and of further developments during the 4th century. The legions were identified by Roman numerals, though the spelling sometimes differed from the modern standard. For example, in addition to the spellings "IV", "IX", "XIV", "XVIII" and "XIX", the respective spellings "IIII", "VIIII", "XIIII", "XIIX" and "XVIIII" were commonly used. Legions also bore a cognomen or nickname. While neither a legion's number or cognomen were likely unique enough to identify it, the combination of the two is usually needed to identify a specific legion. For example, both Legio III Cyrenaica and Legio III Gallica were distinct, long standing legions of the late Republic and Imperial periods. To visually identify legions, they also bore a specific emblem, a symbolic representation of the legion, frequently an animal or mythological figure, which appeared on the vexillum, a small rectangular flag that served as the legion's standard and carried both the emblem and name of the legion.
Негізгі легионерлік база
Бұл легионның Принципат кезеңінде ең ұзақ уақыт өткізген кастрасын (базасын) көрсетеді. Легиондар көбінесе басқа легиондармен бір базаны бөлісіп отыратын. Оперативтік қажеттіліктер туғанда легионның бөлімдері ұзақ мерзімге басқа базалар мен провинцияларға жіберілуі мүмкін.
Эмблемасы
Легиондар көбінесе бір уақытта бірнеше белгіні тасыды және кейде оларды өзгертіп отырды. Цезарь құрған легиондар көбінесе бұқа белгісін алғашқыда тасыды, ал Август легиондары көбінесе Көзікше белгісін тасыды.
Кастра легионария
Легион тарихындағы негізгі орналасқан жерлері (кастралар) және/немесе провинциялары, мерзімдері көрсетілген.
Негізгі дереккөздер
Notitia Dignitatum 5-ші ғасырдың басындағы әскери бірліктер мен олардың орналасқан жерлерін көрсетеді.