Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Швейцария экономисі және тарихшысы (1773–1842)
Swiss economist and historian (1773–1842)
Жан Шарль Леонард де Сисмонди, сондай-ақ Жан Шарль Леонард Симонде де Сисмонди, (ʒɑ̃ ʃaʁl leɔnaʁ də sismɔ̃di; 9 мамыр 1773 – 25 маусым 1842), нағыз фамилиясы Симонде болған, швейцариялық тарихшы және саяси экономист, француз және итальян тарихындағы еңбектерімен және экономикалық идеяларымен әйгілі. Оның «Саяси экономиканың жаңа қағидалары, яки халыққа қатысты байлық» (1819) атты еңбегі – «laissez faire» экономикасына жасалған алғашқы либералдық сын. Ол жұмыссыздыққа сақтандыру, ауру ақысы, прогрессивті салық, жұмыс уақытын реттеу және зейнетақы жүйесін қолдаған алғашқы жақтаушылардың бірі болды. Сондай-ақ капитализмде пайда болған жұмысшы табын «пролетариат» терминімен бірінші болып атады, ал «mieux» құны туралы талқылауы артық құн тұжырымдамасын көре білді. Гарет Стетман Джонстың сөзіне сүйенсек, «Сисмонди жазған көптеген нәрселер қазіргі заманғы индустрияны социалистердің сын тұрғысынан қарауының негізгі бөлігіне айналды», осылайша ол «Коммунистік манифестте» сынға ұшырады.
Jean Charles Léonard de Sismondi, also known as Jean Charles Leonard Simonde de Sismondi, (ʒɑ̃ ʃaʁl leɔnaʁ də sismɔ̃di; 9 May 1773 – 25 June 1842), whose real surname was Simonde, was a Swiss historian and political economist, who is best known for his works on French and Italian history, and his economic ideas. His Nouveaux principes d'économie politique, ou de la richesse dans ses rapports avec la population (1819) represents the first liberal critique of laissez faire economics. He was one of the pioneering advocates of unemployment insurance, sickness benefits, a progressive tax, regulation of working hours, and a pension scheme. He was also the first to coin the term proletariat to refer to the working class created under capitalism, and his discussion of mieux value anticipates the concept of surplus value. According to Gareth Stedman Jones, "much of what Sismondi wrote became part of the standard repertoire of socialist criticism of modern industry," earning him critical commentary in the Communist Manifesto.
Ерте өмір
Оның әкесінің отбасы, кем дегенде, Нант жарлығы күштен шығарылғаннан кейін Даффинеден Женеваға көшіп келген кезден бастап Симонде деген атпен танылған. Тек Сесмонди автор болғаннан кейін ғана, ол өзінің отбасы елтаңбасының бір кезде гүлденген Пизан әулетінің Сесмондилерімен сәйкес екенін байқап, сондай-ақ олардың бір бөлігі Францияға көшіп кеткенін анықтағаннан кейін, қосымша дәлелдерсіз бұл байланысты қабылдап, өзін Сесмонди деп атады. Дегенмен, Симондтер Женеваның жоғарғы топқа жататын азаматтары болды, сонымен қатар олардың ата-аналары да мәртебелі және мүлікті иеленген. Әкесі сонымен қатар ауыл пасторы болған. Болашақ тарихшы жақсы білім алған, бірақ оның отбасы оны әдебиетке емес, саудаға бағыттауды қалағандықтан, ол Лиондағы банкирдің кеңсесінде жұмыс істеді. Содан кейін революция басталды, және ол Женеваға әсер еткендіктен, Симондтер отбасы Англияға қашқан, онда он сегіз ай (1793–1794) тұрды. Климат ұнамағандықтан (деседі), олар Женеваға қайтты, бірақ жағдай әлі де жағымсыз болды; тіпті отбасы басшысы қалада сүт сатуға мәжбүр болған деген аңыз бар. Отбасының көп бөлігі сатылып, түскен қаражатқа Италияға көшіп, Лукка мен Пистояның жанындағы Песчада шағын шаруашылық сатып алып, оны өздері өңдеуге кірісті.
His paternal family seem to have borne the name Simonde, at least from the time when they migrated from Dauphiné to Geneva at the revocation of the edict of Nantes. It was not till after Sismondi had become an author that, observing the identity of his family arms with those of the once flourishing Pisan house of the Sismondi and finding that some members of that house had migrated to France, he assumed the connection without further proof and called himself Sismondi. The Simondes, however, were themselves citizens of Geneva of the upper class, and possessed both rank and property, though the father was also a village pastor. The future historian was well educated, but his family wished him to devote himself to commerce rather than literature, and he became a banker's clerk in Lyon. Then the Revolution broke out, and as it affected Geneva, the Simonde family took refuge in England where they stayed for eighteen months (1793–1794). Disliking—it is said—the climate, they returned to Geneva, but found the state of affairs still unfavourable; there is even a legend that the head of the family was reduced to selling milk himself in the town. The greater part of the family property was sold, and with the proceeds they emigrated to Italy, bought a small farm in Pescia near Lucca and Pistoia, and set to work to cultivate it themselves.
Экономикалық ортодоксалдылықты сынға алу
Экономист ретінде Сисмонди өз заманының басым догмаларына қарсы гуманитарлық наразылық білдірді. 1803 жылы жазған кітабында ол Адам Смиттің ізімен жүрді, бірақ өзінің негізгі кейінгі экономикалық еңбегінде – «Nouveaux principes d'économie politique» (1819) – экономикалық ғылым байлықты арттырудың жолдарын тым көп, ал байлықты бақытты өндіру үшін пайдалануды тым аз зерттегенін айтты. Сисмонди сондай-ақ классикалық экономика экономикалық өсімнің теріс әлеуметтік және экологиялық салдарларын ескере алмағанын, сондай-ақ табыс теңсіздігі мен әлеуметтік әділдік мәселелерін шеше алмағанын атап өтті. Оның ойлары «Коммунистік манифест» кітабында «шағын буржуазиялық социализм» деп сипатталғанымен, Сисмонди социалист болған жоқ. Дегенмен, еркін нарыққа қарсы наразылық білдіріп, мемлекетті «байлықтың дамуын реттеуге» шақырды.
As an economist, Sismondi represented a humanitarian protest against the dominant orthodoxy of his time. In his 1803 book, he followed Adam Smith; but in his principal subsequent economic work, Nouveaux principes d'économie politique (1819), he insisted on the fact that economic science studied the means of increasing wealth too much, and the use of wealth for producing happiness, too little. Sismondi also argued that classical economics failed to consider the negative social and environmental impacts of economic growth, and that it failed to address issues of income inequality and social justice. Although his thinking is characterized as "petty bourgeois Socialism" in the Communist Manifesto, Sismondi was not a socialist. Nonetheless, in protesting against laissez faire and invoking the state "to regulate the progress of wealth,"
Оның экономист ретіндегі рөлінің маңыздылығымен қатар, Сисмонди тарихшы ретінде де танымал болды. Ол экономикалық ойды және тарихи жағдайларды қолданып, өткен экономикалық оқиғалардың иррационалдығын түсіндірді. Сисмонди сонымен қатар жиынтық сұраныс туралы ойларымен экономикаға үлкен үлес қосты. Англиядағы капиталистік өнеркәсіптік жүйені бақылап, Сисмонди шексіз бәсекелестіктің өндірушілердің әрқайсысының жеке өндірісін арттыруға (басқа өндірушілердің өндірісі туралы білімнің болмауына байланысты) алып келгенін көрді, бұл жұмыс берушілерді бағаны төмендетуге мәжбүрледі, олар жұмысшылардың жалақысын төмендету арқылы оны іске асырды. Бұл артық өндіріс пен сұраныстың төмендеуіне әкелді; Англияның жұмыс күшінің көп бөлігі жалақының төмендеуінен зардап шекті, жұмысшылар өздері өндірген тауарларды сатып ала алмады, нәтижесінде тауарларға сұраныс азайды. Сисмонди жұмысшылардың жалақысын арттыру арқылы олардың сатып алу қабілеті артатынын, ұлттық өнімді сатып ала алатынын және сұранысты арттыратынын сендірді. Томас Соуэлл өзінің «Классикалық экономика туралы» кітабында Сисмондиге арналған жеке тарауды жазып, оның назардан тыс қалған пионер болғанын айтты.
As important was his role as an economist; Sismondi was renowned as a historian. He commonly applied economic thought and historical settings to explain the irrationality of past economic events. Sismondi also contributed a great deal to economics with his thoughts on aggregate demand. Observing the capitalist industrial system in England, Sismondi saw that unchecked competition both resulted in producers all increasing individual production (because of lack of knowledge of other producers' production) this was then seen as forcing employers to cut prices, which they did by sacrificing workers' wages. This yielded overproduction and underconsumption; with most of England's workforce suffering from depressed wages, workers were then unable to afford the goods they had produced, and underconsumption of goods then followed. Sismondi believed that by increasing the wages of laborers they would have more buying power, be able to buy the national output and thus increase demand. In his book On Classical Economics, Thomas Sowell devotes a chapter to Sismondi, arguing that he was a neglected pioneer.