Кіріспе

Англиялық саясаткер және теңеу (1684–1764)

Уильям Пултеней, 1-ші Бат графы (22 наурыз 1684 – 7 шілде 1764) – ағылшын Виг саясаткері және теңеу, 1707 жылдан 1742 жылға дейін Ұлыбританияның Джордж II-і оны Бат графы титулына көтергенге дейін Британдық Парламенттің палатасында отырды. Кейде ол 1746 жылығы қысқа мерзімдік үкіметтің құрамында Қазынашылықтың бірінші лорды және Ұлыбританияның премьер-министрі қызметін атқарған деп есептеледі, бірақ қазіргі заманғы көптеген дереккөздер оны бұл лауазымды атқармаған деп санайды.

Бастапқы өмірі

Уильям Пултенидің бірінші әйелі Мэри Флойдтан туған ұлы, ол 1684 жылғы наурыз айында Лестерширдегі ескі отбасында дүниеге келді. Вестминстер мектебінде және Оксфордтағы Крайст-Черчте білім алып, 1700 жылғы 31 қазанда тіркелді. Ол кең көлемде классикалық білім жинады, ал Оксфордты бітірген соң континенттегі дәстүрлі саяхатқа шықты. 1705 жылы Генри Гай (бұрынғы Қаржы министрінің хатшысы) оны Йоркширдегі Хедон округінен парламентке әкелді. Ол бұл мандатты 1734 жылға дейін үздіксіз сақтап тұрды. Король Аннаның билігінің бар кезеңінде Уильям Пултени вигтердің күресінде белсенді рөл атқарды және Генри Сачевереллді соттауға қатысты. 1712 жылы жеңімпаз торилер досы Роберт Уолполды Лондон мұнарасына қамағанда, Пултени оның ісін Парламентте қорғады және жетекші вигтермен бірге түрмеде оны көріп шықты.

Министрлік кеңселері

Пултеней 1714 жылдан 1717 жылға дейін Георг I-нің бірінші министрлігінде соғыс хатшысы болды және 1715 жылғы сәуірде құрылған Утрехт шартының құпия комитетіне қатысты. Екі жыл өткен соң, 6 шілдеде 1716 жылы ол патшалық кеңесінің мүшесі аталды. Тауншенд 1717 жылғы сәуірде Ирландияның лорд-лейтенанты қызметінен босатылып, Уолпол отставкаға кеткен соң, Пултеней де олардан кейін зейнетке шықты. Оңтүстік теңіз компаниясының құлдырауы Уолполді бұрынғы биік орнына қайтарды, бірақ ол Пултенейге тек пэрлік ұсынды. Пултеней бұл ұсыныстан бас тартты, алайда 1723 жылғы мамырда патшалық үйдің табысты, бірақ маңызды емес казнашысы лауазымын қабылдауға келісті. Бірақ, өзін ескермейтінін сезінген соң, ол Уолполдың мемлекеттік қаражаттың қарызын өтеу жөніндегі ұсынысына қарсы шықты және 1725 жылғы сәуірде осы лауазымынан босатылды. Ол Гендель, Бонончини және тағы басқалардың көптеген шығармаларын тапсырған, Лондон опералық труппасын құрған Корольдік музыка академиясының алғашқы демеушілерінің бірі болды.

Патриоттық вигтер

Ол жұмыстан босатылған күнінен бастап, соңғы жеңісіне дейін оппозицияда қалды, Уолполдың сыбайлас және тирандық екенін сезінген, Патриот вигтері деген вигтер тобын құрды. 1730 жылы Уолполдың Тауншендтің орнын ұсыну арқылы және жұртшылыққа келісуге жасаған әрекеті қабылданбады. Пултенидің наразылығы парламенттегі сөздерімен ғана шектелмеді. 1726 жылдың желтоқсанында Генри Сент-Джон, 1-виконт Болингброкпен бірге «Оңайлы шебер» атты мерзімді басылымды шығара бастады, онда министр көп жыл бойы аяусыз сыналып тұрды. Лорд Херви «Оңайлы шеберге» шабуыл жасады, ал Пултени, ашық түрде немесе оның редакторы Амхерсттің артынан жасырынып, шабуылға жауап берді. Мәселе азаматтық тізім, акциз, Уэльс принцінің кірісі немесе ішкі саясат болсын, Пултени әрқашан памфлетпен дайын тұрды, ал министр немесе оның жақтастары жауап қайыратын. Оның «Жақында жарық көрген жалақорлыққа дұрыс жауап» (1731 жылғы «Оңайлы шебер») атты «Бүлік пен жалақорлық көрсетілген» деген жауапқа Лорд Херви оны дуэльге шақырды; ал тағы бір «Оңайлы шебердің екі құрметті демеушісін көрсету туралы жалақорлықтың бір бөлігіне жауап» үшін 1731 жылдың шілдесінде оны жеке кеңесшілер тізімінен шығарып, бірнеше округтегі бейбітшілік комиссиясынан босатыды. Баспа бетінде Пултени Уолполдың қарсыластарының ішінде Болингброктан кем болды, бірақ Болингброк парламенттен шеттетілгендіктен, ол парламентте ерекше көзге түсті. 1733 жылы резервтік қор жұмсалғанда, ол айыптауды жетекшілік етті; сол жылы акциз жоспары халықтың наразылығын тудырғанда, көпшіліктің ықыласы оның сөздерінде көрінді. Уолпол министрлігінің құлауын болдырмауға тырысты. Болингброк, айтуынша, Пултенидің ұсынысымен Францияға кетіп, оппозиция басшыларының келіспеушілігінен әлсіреді. 1734 жылғы жалпы сайлаудан оның жұртқа сайлануына дейін Пултени Миддлсекс округінен өкілдік етті. Сол кездегі памфлеттердің бірінде оны «барлық басқарулардың ең дана және адал басшысы» деп сатиралық мақтады, «министр бірде-бір асығыс іс жасаған емес; және одан да таңғаларлық жайт, қазынада табылғандай ақшаны қалдырған».

Өлім және мұра

Кейде бір-ақ кітапша және сирек сөйлеу – Бэттің талантының жалғыз нәтижесі болды. Зейнетке шыққаннан кейін оны екі епископ, Закари Пирс және Томас Ньютон мақтады. 1762 жылы, өліміне екі жыл қалғанда, ол Шрусберидегі Салоп ауруханасының қазынашысы қызметін атқарды. 1764 жылдың 17 шілдесінде Вестминстер аббаттығындағы Ислип капелласындағы жеке склепіне жерленді. Ескерткішті мүсінші Джозеф Уилтон жасаған. Ол 1714 жылдың 27 желтоқсанында Джон Гамлидің қызы және мұрагері Анна Марияға үйленді, ол армияның бас commissary болған және замандастарының сатирасына жиі тап болған (Notes and Queries, 3rd S. iI. 40 2 403, ~ 490). Анна Мария – Виндзор каноны, дін қызметкері доктор Джон Локманның тәтесі болды. Ол 1758 жылдың 14 қыркүйегінде қайтыс болды, ал олардың жалғыз ұлы Уильям Пултеньи 1763 жылдың 12 ақпанында Мадридте үйленбеген күйеусіз қайтыс болды. Пултеньидің зор байлығы 1767 жылы оның туысы Дэниел Пултеньидің қызы және мұрагері, Уильям Джонстонның әйелі Франсиске өтті, ол Пултеньи парламентте Уолполға қарсы күрескен және Пултеньи есімін қабылдаған. Ол ешқашан іскерлікке құштар болған жоқ, ал 1734 жылы оның сенімді досы Джон Мерриллдің қазасы, ол оның жетіспейтін қасиеттерін толықтырған, туралы Джонатан Свифтқа жазған хатында өкініш білдірді. Вермонт штатындағы Пултни қаласы мен Пултни өзені оның құрметіне аталған.