Кіріспе

Мартиниканың музыкасы оның бауырлас аралы Гваделупамен тығыз байланысқан мұраға ие. Шағын ғана аумаққа ие болса да, аралдар кең таралған халықтық музыка индустриясын құрды, ол 20 ғасырдың соңында зук музыкасының сәттілігінен кейін халықаралық деңгейде танымал болды. Зук музыкасының танымалдылығы әсіресе Францияда жоғары болды, онда бұл жанр Мартиника мен Гваделупаның маңызды символына айналды. Зук музыкасының түбі Мартиника мен Гваделупаның халық музыкасында, әсіресе мартиникалық шоуваль буа және гваделупалық гво ка музыкасында жатыр. Сонымен қатар, пан-карибтік калипсо дәстүрі мен гаитилік компа музыкасының да айқын ықпалы бар.

Халықтық музыка

Карнавал – Мартиникада Ваваль деп аталатын өте маңызды мереке. Музыка аса маңызды рөл атқарады, Мартиниканың үлкен биг-бендтері аралды шарлап өтеді. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Ваваль ысырапқа ұшырады, бірақ 1980-ші жылдары жаңа топтардың форматтары мен жаңа дәстүрлермен қайта жанданды. Гваделупа сияқты, Мартиникада да Ваваль тойлау кезінде жауап беру стиліндегі, қатысушылармен бірге орындалатын әндер бар. 20-ғасырдың басында Мартиникада креолдық топтар жүк көліктерімен немесе шағын арбалармен Ваваль кезінде саяхаттап, «бигуин виде» (немесе жай ғана «виде») деп аталатын музыка ойнаған. Вавальдың екінші дүниежүзілік соғыста құлдырауынан кейін, дәстүр 1980-ші жылдары қайта жаңғырды, сол кезде елу немесе одан да көп адамнан тұратын үлкен марш-топтар кең таралды, олардың құрамында мүйізшілер, перкуссияшылар және бишілер болды. Бұл үлкен топтар «груп а пед» деп аталады және олардың әрқайсысы белгілі бір ауданмен байланысты.

Үлкен бейне

Бигуин виде – бигуин ырғағының басқа карнавалдық элементтерді қосатын, жылдам темптегі нұсқасы. Бұл қатысуға шақыратын музыка, онда әнші бір шумақ айтады, ал көрермендер жауап береді. Қазіргі заманғы аспаптарға түрлі ыдыстардан, пластикалық құбырлардан, қоңыраулардан, танбу дебондадан, беле чачадан, тибвадан және беле барабандарынан жасалған импровизациялық барабандар жатады. Бигуин виде тобынан басқа, Вавалда ән және костюмдер сайыстары, маскарадтар мен зоук кештері де өткізіледі.

Беле

Бел-Эйр (немесе беле) – құл музыкасы дәстүрінің мұрасы. Беле – бұл үлкен домбыра, оны көбінесе атқа мінгендей тартып ойнайды. Оның ырғағы "тибва" (екі ағаш таяқ) арқылы ерекшеленеді, ол бамбуктан жасалған, тіреуге орнатылған аспаптың үстіне тартылады, көбінесе оған шача (маракас) қосылады. Тибва ырғағы негізгі үлгіні ойнайды, ал барабан мәнді бөлімдерді белгілеп, перкуссиялық импровизация енгізеді. Бұл белгілі бір ретпен ұйымдастырылады: әншінің (лава) және хордың (лава Дее немесе "жауап") алғашқы өнері. Содан кейін "Bwatè" (тибва ойнаушысы) қарқынды береді, одан кейін беле барабаны тартылады. Соңында бишілер сахнаға шығады. Бишілер мен "танбуйе" (барабаншы) арасында диалог құрылады. "Жауап" әншіге қарсы ойнайды, көрермендер де қатыса алады. Әншілер, бишілер, музыканттар және көрермендер бір отбасы сияқты, оның құмарлық ырғақтарына тартылады. Беле ән-билеріне bélé dous, bélé pitjè, biguine bélé, bélé belya және gran bélé жатады. Беле – бірнеше маңызды Мартиника халықтық стильлерінің, соның ішінде шуваль буа және бигуиннің бастауы, сондай-ақ зоукқа да әсер еткен. Эдмонд Мондесир – Мартиникадан шыққан танымал беле музыканты.

Шоувал буа

Шоувал-буа – Мартиниканың дәстүрлі музыкасының бір түрі, оған соқпалы аспаптар, бамбук флейтасы, аккордеон және тарақ пен қағаздан жасалған қазу (kazoo) тән. Бұл музыка Мартиниканың ауылдық тұрғындары арасында мерекелік музыка түрі ретінде пайда болды, ол "манеж" деп аталатын биді сүйемелдеу үшін ойналатын (манеж – "шаттық айналымы" деген мағынаны білдіреді; шоувал-буа – "ағаш жылқы" деген мағына беретін "шеваль буа" сөзінің креолдық түрі, ол шаттық айналымында көрінетін ағаш жылқыларды білдіреді). Шоувал-буа соқпалы аспаптарын домбыра (tanbour) және ти-буа (ti bwa) аспаптарымен орындайды, ти-буа – көлденең жатқан бамбуктан жасалған және таяқшалармен соғылатын соқпалы аспап; ең дәстүрлі ансамбльдерде аккордеон, чача (шайқау аспап) және бел-эр (bel air) – домбыраның бас аспабы да қолданылады. 1970-ші жылдары Гаитиден француз Антиль аралдарында мини-джаз формуласы көшірілді.

Каденс-липсо

Каденс-липсоны насихаттаудағы ең ықпалды тұлға – доминикалық Exile One тобы (Гваделупа аралында құрылған), ол негізінен Гаитидің каденс-рампасын және ағылшын тілді Кариб аймағының калипсо музыкасын ұсынды. 1970 жылдары Доминикадан келген топтар оны дамытып, халықаралық деңгейде танылған доминикалық музыканың алғашқы стиліне айналдырды. Доминиканың каденс музыкасы доминикалық және Кариб/Латын ырғақтарының, сондай-ақ АҚШ-тың рок-н-рол, соул және фанк музыкасының ықпалымен дамыды. 1970 жылдардың соңында Гордон Хендерсон каденс-липсоны «Кариб теңізі мен Африка музыкалық үлгілерінің дәстүрлі мен заманауиды үйлестіретін синтезі» деп анықтады. Exile One-нан басқа, Grammacks, Black Roots, Black Machine, Naked Feet, Belles Combo, Mantra, Black Affairs, Liquid Ice, Wafrikai, Midnighte Groovers және Milestone топтары да болды, ал ең танымал әншілер қатарында Билл Томас, Чабби Марк, Гордон Хендерсон, Линфорд Джон, Джанет Азуз, Синки Рабесс, Тони Валмонд, Джефф Джозеф, Майк Моро, Энтони Гасси және Офелия Мари есімдері бар.

Зоук-оқырман

Zouk Love – бұл француз Антиль аралдарының баяу, жұмсақ және сезімтал ырғағымен сипатталатын cadence немесе компас. Әндердің мәтіні көбінесе махаббат және сезімталдық мәселелер туралы айтады. Кабо-Верде музыкасы cabo love да осы француз Антиль компас стилінен туындаған, ол негізінен бірдей дыбыстайды, бірақ бұл жанрды жақсы білгеннен кейін көзге көрінетін айырмашылықтар бар. Бұл жанрдың негізгі өкілі – Офелия Мари. Zouk Love-тің басқа да әртістері француздық Батыс Үндістан, Нидерланды және Африкадан шыққан. Көрікті әртістерге француздық Вест-Индия әртістері Эдит Лефел және Николс, сондай-ақ Нидерландыда тұратын Сюзанна Лубрано және африкалық әртіс Кайша, Гил Семедо жатады.

Буйон (көтеріліп секіру)

Буйон (Boo Yon) – Доминиканың танымал музыкасының бір түрі. Буйон 1980-ші жылдары WCK сияқты топтардың күш-жігерімен дамыды, оның құрамында кадан (немесе каденс липсо), лапо кабут барабандары, халықтық стильдегі джинг-пинг және қарқынды электрондық барабан ырғақтары үйлесім тапқан. Соңғы кезде раггамфин стиліндегі вокалмен өнер танытқан диджейлер жаңа буын үшін дыбысты жаңартып, көшбасшылыққа ұмтылды. Гваделупа мен Мартиникада "Jump up" термині көбінесе буйон музыкасын білдіреді.

Француз Антиль аралдары хип-хопы

Француз Антиль аралдарының хип-хопы – Кариб теңізіндегі Гваделупа және Мартиника француз департаменттерінен пайда болған хип-хоп музыкасының стилі. Көбінесе француз және Антиль креол тілінде орындалатын француз Антиль аралдарының хип-хопы, ең көп танымалдылығын француз Антиль аралдарында және Францияда қамтиды.

Музыкалық фестивальдар

Екі ірі халықаралық музыкалық фестиваль Мартиниканың музыкалық өмірін одан әрі дамытты. Jazz à la Martinique және Carrefour Mondial de Guitare жылдар бойынша кезекпен өтеді. Jazz à la Martinique фестивалінде елдің ең үздік джаз музыканттары өнер көрсетеді, сонымен қатар Бранфорд Марсалис сияқты әлемдік жұлдыздар да қатысады. Carrefour Mondial de Guitare гитараны құрметтеп, фламенко, блюз, джаз, рок және поп сияқты гитараның алуан түрлі жанрларын ұсынады. Екі фестиваль де шамамен бір аптаға созылады, концерттер Мартиниканың әртүрлі жерлерінде өтеді. Жақында Франк Николас "Bélé Jazz" стилін ұсынды, ол bélé ырғақтарына негізделген джаздың бір түрі.