Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ұлыбританиядағы өзен
River in the United Kingdom
Несс өзені (Abhainn Nis) – Ұлыбританияның Шотландиядағы Хайленд аймағында орналасқан өзен. Ол Лох Дохфоурдан басталып, Лох-Нестің солтүстік жағынан солтүстік-шығысқа қарай Инвернесс қаласындағы Бифиртиң аузына дейін шамамен 6 миль (10 км) қашықтыққа ағып, биіктігі шамамен 6 метрге төмендейді. Өзен – Инвернесс атауының шығу тегі, ол Inbhir Nis сөзінен келген, яғни "Несс аузы" деген мағынаны білдіреді.
The River Ness (Abhainn Nis) is a river in Highland, Scotland, UK. It flows from Loch Dochfour, at the northern end of Loch Ness, north east to the mouth of the Beauly Firth at Inverness, a distance of about 6 mile (10 km), with a fall in height of about The river is the origin of the name of Inverness, which is from Inbhir Nis, meaning "Mouth of the Ness".
Этимология
Гидронимі Несс пиктілік тектес. Атауы *Несса, өзен құдайының есімінен туындаған болуы мүмкін. Батыс жағалаудағы Карнарк мүйісінде өзен Боли-Ферттің шығыс бөлігіне құяды, ол Морей-Ферттің жалғасы болып табылады. Каледония каналының солтүстік бөлігі Несс өзені арқылы да, оның жанынан да өтеді. Несс өзені мұздықтан пайда болған. Ұзындығы шамалы болғанымен, Несс өзенінің орташа су шығыны Ұлыбританиядағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне жатады.
The hydronym Ness is of Pictish origin. The name may be derived from *Nessa, the name of a river goddess. At Carnarc Point on the west bank the river discharges into the eastern end of the Beauly Firth, which is a continuation of the Moray Firth, at Kessock. The northern section of the Caledonian Canal passes partly through the River Ness and partly alongside it. The river Ness is of glacial origin. Although of short length, the River Ness has one of the highest average discharge rates in the UK of .
Белгілі ғимараттар
Инвернесс қаласы өзен үстіндегі төбеде орналасқан. Қалашықтың жанында Инвернесс мұражайы мен өнер галереясы бар. Эден Корт Театры, Шотландиядағы ең ірі театрлардың бірі, өзенге қарайды. Инвернесс соборы да, сондай-ақ Сент-Михаил тауы деп аталатын төбедегі Ескі Жоғары Сент-Стефан шіркеуі де Несс өзенінің жағасында тұр. Инвернесске көптеген туристер келеді және өзен бойында қонақүйлер толып жатыр.
On a hill above the river in Inverness stands Inverness Castle. Next to the castle is the Inverness Museum and Art Gallery. The river is overlooked by the Eden Court Theatre, one of the largest theatres in Scotland. Inverness Cathedral also lies on the banks of the River Ness as does Old High St Stephen's, which stands on a hill known as St Michael's Mount. Inverness draws many tourists and there are hotels along the river.
Көпірлер
Инвернесте Несс өзенін кесіп өтетін бірнеше көпір бар: Несс аралдары көпірлері; Роуз-стрит құю зауытында 1879 жылы салынған Инфирмари көпірі; 1961 жылы салынған Несс көпірі, ол 1685 жылы салынған, 1849 жылы су тасқыны кезінде құлаған ескі көпірдің орнына салынған. 1685 жылғы көпірдің суретін 1831 жылы Дж. М. В. Тернер салған, ал сурет Тейт галереясына тиесілі; Грейг көшесі көпірі; Friar's Bridge; Waterloo Bridge; және 1989 жылы су тасқынынан қираған ескі тас көпірдің орнына 1989 жылы жасалған болаттан жасалған Теміржол көпірі. Грейг көшесі көпірі – 1881 жылы Инвернесте салынған көркем аспалы көпір. Инвернестің оңтүстік айналма жолы 2017 жылы аяқталды, оның құрамында өзен арқылы Холм Миллс көпірі салынды.
There are several bridges in Inverness which cross the River Ness: the Ness Islands bridges; the Infirmary Bridge, built at Rose Street Foundry, Inverness 1879; Ness Bridge, constructed in 1961 replacing an earlier bridge which itself replaced a bridge of 1685 which collapsed during flooding in 1849. The 1685 bridge was sketched by J. M. W. Turner in 1831 and the sketch belongs to the Tate; Greig Street Bridge; Friar's Bridge; Waterloo Bridge; and the Railway Bridge, which is a steel bridge fabricated in 1989 to replace the earlier stone bridge which was swept away in floods in 1989. The Greig Street Bridge is a picturesque suspension bridge built in Inverness in 1881. The Inverness southern bypass was completed in 2017 with Holm Mills Bridge across the river.
Табиғат және саябақтар
Инвернес қаласының орталығынан жоғары қарай Ness аралдары жатыр, олар табиғатта серуендеуге танымал және көптеген әдемі ағаш түрлеріне ие. Өзен Инвернес қаласының төрінен өтеді, ал балықшыларды суға дейін жететін киімдермен лосось аулап тұрғанда көруге болады. Ness ауданындағы лосось және теңіз форелінің қорғалуы мен көбейтілуіне жауапты мемлекеттік орган – Ness District Salmon Fishery Board. Көбінесе қара және сұр түлкілер, сұр қасқыр, пипистрель және Добентонның құлақтары, үй шақшығы, сұр құйрық, үлкен қара қанатты шаян, шағала шаян, сойғыштар, үйрек, суқұс, гусандер және басқа да суға батып жүзетін құстарды кездестіруге болады. Жылдың белгілі бір мезгілдерінде арктикалық шағалаларды өзен жағалауларындағы қоршаулардың бойында, ал кейде Ness аралдарынан өзенде балық аулайтын балықшыл бүркітті де көруге болады. Еуропалық сусарлар да кездеседі. Өзен жағалаулары липа ағаштарымен жабысқан. Батыс жағалаудағы Ness аралдарының жанында спорт пен демалысқа арналған жабдықтары бар Bught паркі орналасқан. Мұнда Инвернес спорт орталығы мен Аквадоме, мұз сарайы және бұрын Гүл сарайы және бақтар деп аталған Инвернес ботаникалық бақтары, онда тропикалық және шөлдік жылыжайлар мен су каскады бар. Bught паркінен жоғарырақ Whin паркі орналасқан, онда қайықпен жүзуге арналған көл бар. Cavell бағында, аурухана көпірінің жанында Инвернес соғыс ескерткіші орналасқан, ол екі дүниежүзілік соғыста қаза болғандарды еске алады. Ескерткіш қызыл құмтастан жасалған және кельт кресінің пішіндес.
Upstream of Inverness city centre lie the Ness Islands which are popular for nature walks and have many fine tree specimens. The river flows through the heart of the City of Inverness, and fishermen in waders can often be seen casting for salmon. The Ness District Salmon Fishery Board is the statutory body responsible for the protection and enhancement of salmon and sea trout fisheries in the Ness District. Common seals and grey seals are often seen, as are grey heron, pipistrelle and Daubenton's bats, house martin, grey wagtail, great black backed gull, herring gull, oystercatcher, mallard, dipper, goosander and other diving birds. At certain times of the year Arctic terns can be seen lining the railings along the river banks and the occasional osprey has been spotted fishing in the river from the Ness Islands. European otter are sometimes spotted. The banks of the river are lined with lime trees. Near the Ness Islands on the west bank is Bught Park which has facilities for sports and leisure. Here can be found Inverness Sports Centre and Aquadome, the ice rink and Inverness Botanic Gardens formerly known as the Floral Hall and Gardens containing tropical and desert glasshouses and a water cascade. Further upstream from Bught Park is Whin Park which has a boating pond. In Cavell Gardens near the Infirmary Bridge is Inverness war memorial which commemorates the fallen of the two world wars. The memorial is made of red sandstone and is designed in the form of a Celtic cross.
Су тасқынын азайту
Қазіргі уақытта өзеннің қала орталығындағы жағында су тасқынынан қорғауға арналған ірі жоба жүріп жатыр. Осы кезеңге арналған 8,5 миллион фунт стерлингтік келісімшартты Morgan Sindall компаниясы жүзеге асырып жатыр.
A major flood alleviation scheme is currently under construction in the city centre side of the river. The £8.5 million contract for this phase is being undertaken by Morgan Sindall.
Инвернес порты
Инвернес порты Несс өзенінің сағасында орналасқан, және жеке яхталар мен басқа да кемелерді тоқтатуға арналған жақында салынған марина да бар.
The Port of Inverness is situated at the mouth of the River Ness where there is also a recently constructed marina offering mooring for private yachts and other vessels.
Түрлі
Лох-Несс жындысын алғаш рет 565 жылы Несс өзенінде көрген, онда Әулие Колумба өзеннен жүзіп өтіп бара жатқан шәкірттерінің біріне шабуыл жасағаннан кейін "су жындысын" өзенге қайта қуды. Адомнанның айтуынша, Колумба Пикландия королі Брайдей І-ге Несс өзеніндегі үйіне барған кезде, ол Бройхан есімді сиқыршымен кездесті, оның ирланд қызы бар еді, ол Колумбаның өтінішіне қарамастан, оны босатудан бас тартты. Колумба Брайдейдің үйінен шығып, өзеннен ақ тас алып келді. Ол тас Пикландияда көптеген науқастарды емдеуге пайдаланылатынын айтты, және Бройхан сол сәтте өз күнәлары үшін жаза тартып жатқанын айтты. Ол сөзін бітірген соң, екі елші келіп, Бройхандың ұстамасы бар екенін және олар Колумбадан көмек сұрап отырғанын хабарлады. Колумба оларға тасты беріп, оны суға малып, Бройханға беруді бұйырды, егер ол құлды босатуға келіссе. Ол келісті, тасты суға салды, ол судың үстінде қалқыды. Сиқыршы судан ішіп, жазылып кетті. Бұл тасты Брайдей патша өмірінің соңына дейін патша қазынасында сақтап, емделуге келгендерге тасты сумен бірге беру арқылы емдеді.
The first claimed sighting of the Loch Ness Monster was in the River Ness in AD 565, when Saint Columba is said to have banished a "water monster" back into the river after it tried to attack one of his disciples who was swimming across the river. According to Adomnán, when Columba visited King Bridei I of Pictland at his house on the River Ness, he met a wizard named Broichan who had an Irish slave girl that he refused to release even though Columba pleaded with him. Columba went out of Bridei's house and picked up a white pebble from the river. He said that the pebble would be used to heal many sick people in Pictland, and that Broichan was suffering for his sins at that very moment. After he had finished speaking, two messengers came to tell them that Broichan had a seizure and they wanted Columba to help them. Columba gave them the stone and said to dip it in water to give to Broichan, if he agreed to release the slave girl. He agreed to do so, and the stone was put in water and it floated on it; the wizard drank from the water and was healed. This stone was kept by King Bridei in the royal treasury for the rest of his life, and anyone who came there for healing would be given water with the stone floating in it, and they would be healed.