Кіріспе

3-дәрежелі полиномиялық функция. Математикада кубтық функция — 3-дәрежелі полиномиялық функция. Көптеген мәтіндерде a, b, c және d коэффициенттері нақты сандар деп есептеледі, ал функция нақты сандарды нақты сандарға немесе кешенді сандарды кешенді сандарға бейнелейтін кешенді функция ретінде қарастырылады. Басқа жағдайларда коэффициенттер кешенді сандар болуы мүмкін, және функцияның кодомены кешенді сандар жиыны болып табылады, тіпті домен нақты сандармен шектелген жағдайда да. Егер функцияны теңдеуге келтірсек, мынадай кубтық теңдеу пайда болады:

оның шешімдері функцияның түбірлері деп аталады. Кубтық функцияның туындысы — квадраттық функция. Нақты коэффициенттері бар кубтық функцияда бір немесе үш нақты түбір болады (олар бір-бірінен өзгеше болуы мүмкін); нақты коэффициенттері бар барлық тақ дәрежелі полиномдардың кем дегенде бір нақты түбірі болады. Кубтық функцияның графигінде әрқашан бір иілу нүктесі болады. Онда екі сыни нүкте болуы мүмкін: жергілікті минимум және жергілікті максимум. Әйтпесе, кубтық функция монотонды болады. Кубтық функцияның графигі иілу нүктесіне қатысты симметриялы; яғни, ол осы нүктеге жарты айналым жасағанда өзгермейді. Аффиндік түрлендіруге дейін кубтық функциялар үшін тек үш мүмкін график бар. Кубтық функциялар кубтық интерполяция үшін маңызды болып табылады.

Симметрия

Кубикалық функциясы үшін бұрылыс нүктесі бастапқы нүкте болады. Мұндай функция тақ функция болғандықтан, оның графигі бұрылыс нүктесіне қатысты симметриялық және бұрылыс нүктесінің айналасында 180 градусқа бұру кезінде өзгермейді. Бұл қасиеттер ұқсастық бойынша сақталады, сондықтан бұл барлық кубикалық функциялар үшін де дұрыс. Кубикалық функцияның графигі оның бұрылыс нүктесіне қатысты симметриялық және бұрылыс нүктесінің айналасында 180 градусқа бұру кезінде өзгермейді.

Кубтық интерполяция

Функцияның мәні мен оның туындысы екі нүктеде берілген болса, дәл сол төрт мәнді қайталайтын бір ғана текшелік функция болады, ол текшелік Гермит шплині деп аталады. Бұл фактіні пайдаланудың екі стандартты тәсілі бар. Біріншіден, егер функцияның мәні мен оның туындысы, мысалы, физикалық өлшеулер арқылы белгілі бір үлгілеу нүктелерінде белгілі болса, онда функцияны үздіксіз дифференциалданатын функциямен интерполяциялауға болады, ол бөліктік текшелік функция болып табылады. Егер функцияның мәні бірнеше нүктеде белгілі болса, текшелік интерполяция функцияны үздіксіз дифференциалданатын, яғни бөліктік текшелік функциямен жуықтаудан тұрады. Бірегей анықталған интерполяция үшін екі қосымша шектеу қосылуы керек, мысалы, туындының соңғы нүктелердегі мәндері немесе соңғы нүктелердегі нөлдік қисықтық.