Кіріспе

Жергілікті биліктің екінші деңгейі

Аумақтық билік органдары – Жаңа Зеландиядағы жергілікті биліктің екінші деңгейі, аймақтық кеңестерден төмен тұрады. 67 аумақтық билік органы бар: 13 қалалық кеңес, 53 аудандық кеңес және Чатем аралдары кеңесі. Аудандық кеңестер ауылдық және қалалық қауымдастықтарға қызмет көрсетеді, ал қалалық кеңестер ірі қалалық аймақтарды басқарады. Бес аумақтық билік (Окленд, Нельсон, Гисборн, Тасман және Марлборо) аймақтық кеңестің функцияларын да орындайды, сонымен қатар бірыңғай билік болып табылады. Чатем аралдары кеңесі – бірыңғай билікке ұқсас, ерекше (sui generis) аумақтық билік органы. Аумақтық билік округтері облыстардың құрамдас бөліктері емес, олардың кейбіреулері бірнеше облысқа кіруі мүмкін. Аймақтық кеңестердің аумақтары су жиналатын алаптарға негізделген, ал аумақтық биліктер – қауымдастықтың мүдделеріне және жол желісіне негізделген. Аймақтық кеңестер көптеген экологиялық және қоғамдық көлік мәселелерін басқаруға жауапты, ал аумақтық билік органдары жергілікті жолдар мен қорықтарды, сумен жабдықтау және санитарияны, құрылысқа рұқсаттарды, жерді пайдалану және ресурстарды басқарудың бөлігін, сондай-ақ басқа да жергілікті мәселелерді басқарады. Кейбір функциялар кеңес бақылауындағы ұйымдарға жүктеледі. Өкілеттіктердің шегі 2002 жылғы Жергілікті басқару туралы заңда белгіленген.

Аумақтық билік органдарының тізімі

Қазіргі уақытта 67 аумақтық билік бар. 2010 жылдың қарашасында Окленд кеңесінің «үлкен бірігуіне» дейін 73 аумақтық билік болған. 2006 жылы Банкс түбегі аудандық кеңесі Крайстчерч қалалық кеңесімен біріктірілмес бұрын 74 аумақтық билік болған. Аты-жөні (әкім қоса) Орын Аумағы (км²) Халық тығыздығы (/км²) Аймақ(тар) Арал Солтүстік аудандық кеңесі 10 Kaikohe 6684 Солтүстікленд Солтүстік Уаңгарей аудандық кеңесі 14 Уаңгарей 2712 Солтүстікленд Солтүстік Каипара аудандық кеңесі 9 Dargaville 3109 Солтүстікленд Солтүстік Окленд кеңесі 21 Окленд 4941 бірлік әкімшілігі Солтүстік Темз-Коромандер аудандық кеңесі 9 Темз 2207 Уаикато Солтүстік Хаураки аудандық кеңесі 13 Paeroa 1270 Уаикато Солтүстік Уаикато аудандық кеңесі 14 Ngāruawāhia 4404 Уаикато Солтүстік Матамата-Пиако аудандық кеңесі 12 Te Aroha 1755 Уаикато Солтүстік Хамилтон қалалық кеңесі 13 Хамилтон 110 Уаикато Солтүстік Уаипа аудандық кеңесі 13 Te Awamutu 1470 Уаикато Солтүстік Ōtorohanga аудандық кеңесі 8 Ōtorohanga 1999 Уаикато Солтүстік Оңтүстік Уаикато аудандық кеңесі 11 Tokoroa 1819 Уаикато Солтүстік Уаитомо аудандық кеңесі 7 Te Kūiti 3535 Уаикато (94.87%)Манавату-Уангануи (5.13%) Солтүстік Таупо аудандық кеңесі 11 Таупо 6333 Уаикато (73.74%)Бей-оф-Пленти (14.31%)Хокс-Бей (11.26%)Манавату-Уангануи (0.69%) Солтүстік Батыс Бей-оф-Пленти аудандық кеңесі 12 Greerton 1951 Бей-оф-Пленти Солтүстік Тауранга қалалық кеңесі 11 Тауранга 135 Бей-оф-Пленти Солтүстік Роторуа аудандық кеңесі 11 Роторуа 2409 Бей-оф-Пленти (61.52%)Уаикато (38.48%) Солтүстік Уакатане аудандық кеңесі 11 Уакатане 4450 Бей-оф-Пленти Солтүстік Каверау аудандық кеңесі 9 Каверау 24 Бей-оф-Пленти Солтүстік Ōpōtiki аудандық кеңесі 7 Ōpōtiki 3090 Бей-оф-Пленти Солтүстік Гисборн аудандық кеңесі 14 Гисборн 8385 бірлік әкімшілігі Солтүстік Уаироа аудандық кеңесі 7 Уаироа 4077 Хокс-Бей Солтүстік Хастингс аудандық кеңесі 15 Хастингс 5227 Хокс-Бей Солтүстік Напиер қалалық кеңесі 13 Напиер 105 Хокс-Бей Солтүстік Орталық Хокс-Бей аудандық кеңесі 9 Waipawa 3333 Хокс-Бей Солтүстік Жаңа Плимут аудандық кеңесі 15 Жаңа Плимут 2205 Таранаки Солтүстік Стратфорд аудандық кеңесі 11 Стратфорд 2163 Таранаки (68.13%)Манавату-Уангануи (31.87%) Солтүстік Оңтүстік Таранаки аудандық кеңесі 13 Hāwera 3575 Таранаки Солтүстік Руапеху аудандық кеңесі 12 Taumarunui 6734 Манавату-Уангануи Солтүстік Уангануи аудандық кеңесі 13 Уангануи 2373 Манавату-Уангануи Солтүстік Рангитикеи аудандық кеңесі 12 Marton 4484 Манавату-Уангануи (86.37%)Хокс-Бей (13.63%) Солтүстік Манавату аудандық кеңесі 11 Feilding 2657 Манавату-Уангануи Солтүстік Палмерстон Норт қалалық кеңесі 16 Палмерстон Норт 395 Манавату-Уангануи Солтүстік Тараруа аудандық кеңесі 9 Dannevirke 4365 Манавату-Уангануи (98.42%)Уэллингтон (1.58%) Солтүстік Хороухенау аудандық кеңесі 12 Левин 1064 Манавату-Уангануи Солтүстік Капити Кост аудандық кеңесі 11 Paraparaumu 732 Уэллингтон Солтүстік Порируа қалалық кеңесі 11 Порируа 175 Уэллингтон Солтүстік Аппер Хатт қалалық кеңесі 11 Аппер Хатт 540 Уэллингтон Солтүстік Хатт қалалық кеңесі 13 Лоуэр Хатт 376 Уэллингтон Солтүстік Уэллингтон қалалық кеңесі 15 Уэллингтон 290 Уэллингтон Солтүстік Мастертон аудандық кеңесі 11 Мастертон 2300 Уэллингтон Солтүстік Картертон аудандық кеңесі 9 Картертон 1180 Уэллингтон Солтүстік Оңтүстік Уаирарапа аудандық кеңесі 10 Martinborough 2387 Уэллингтон Солтүстік Тасман аудандық кеңесі 14 Richmond 9616 бірлік әкімшілігі Оңтүстік Нельсон қалалық кеңесі 13 Нельсон 422 бірлік әкімшілігі Оңтүстік Марлборо аудандық кеңесі 14 Blenheim 10458 бірлік әкімшілігі Оңтүстік Буллер аудандық кеңесі 11 Westport 7943 Батыс жағалау Оңтүстік Грей аудандық кеңесі 9 Greymouth 3474 Батыс жағалау Оңтүстік Уэстленд аудандық кеңесі 9 Hokitika 11828 Батыс жағалау Оңтүстік Каикоура аудандық кеңесі 8 Kaikōura 2047 Кентербери Оңтүстік Хурунуи аудандық кеңесі 10 Amberley 8641 Кентербери Оңтүстік Уаимакарири аудандық кеңесі 11 Rangiora 2217 Кентербери Оңтүстік Крайстчерч қалалық кеңесі 17 Крайстчерч 1416 Кентербери Оңтүстік Селвин аудандық кеңесі 12 Rolleston 6381 Кентербери Оңтүстік Эшбертон аудандық кеңесі 13 Ashburton 6182 Кентербери Оңтүстік Тимару аудандық кеңесі 10 Тимару 2732 Кентербери Оңтүстік Маккензи аудандық кеңесі 7 Fairlie 7139 Кентербери Оңтүстік Уаимате аудандық кеңесі 9 Waimate 3554 Кентербери Оңтүстік Чатем аралдары кеңесі 9 Waitangi 794 бірлік әкімшілігі Оңтүстік Уаитаки аудандық кеңесі 11 Oamaru 7108 Кентербери (59.61%)Отаго (40.39%) Оңтүстік Орталық Отаго аудандық кеңесі 11 Alexandra 9933 Отаго Оңтүстік Куинстаун-Лейкс аудандық кеңесі 11 Queenstown 8720 Отаго Оңтүстік Данидин қалалық кеңесі 15 Данидин 3286 Отаго Оңтүстік Клута аудандық кеңесі 15 Balclutha 6335 Отаго Оңтүстік Саутленд аудандық кеңесі 13 Invercargill 29552 Саутленд Оңтүстік Гор аудандық кеңесі 12 Gore 1254 Саутленд Оңтүстік Инверкаргилл қалалық кеңесі 13 Инверкаргилл 390 Саутленд Оңтүстік

Қала әкімдері

Аумақтық биліктерде әкім-кеңес үкіметі бар. Жаңа Зеландияда әкімдер жергілікті сайлауда, аумақтық билік органдарының барлық сайлау құқығы бар азаматтарымен тікелей сайланады, мерзімі үш жылды құрайды. 2002 жылғы "Жергілікті өзін-өкіметтендіру туралы" заңы әкімнің рөлін аумақтық биліктің басқа сайланған мүшелеріне басшылық ету, қоғамда көшбасшы болу және азаматтық міндеттерді орындау деп белгілейді. Жаңа аудандық және қалалық кеңестер көбінесе әлдеқайда ірі болып келді және олардың көпшілігі қалалық және ауылдық жерлердің кең аумақтарын қамтыды. Бұрын қалалық кеңесі болған көптеген жерлер енді аудандық кеңестермен басқарылатын болды. Осының салдарынан "қала" термині екі мағынаға ие болды. "Қала" сөзі, сондай-ақ, жергілікті билік шектеріне тәуелсіз ірі қалалық аймақтарды сипаттау үшін бейресми түрде де қолданылатын болды. Бұл бейресми қолдануға ерекше мән беріледі. Мысалы, Гисборн өзін жаңа мыңжылдықты бірінші болып қарсы алған қала деп мойындады. Гисборн аудандық кеңеспен басқарылады, бірақ оның қала мәртебесі көбінесе күмәндалмайды. Қазіргі заңға сәйкес, кез келген аймақ ресми түрде қала деп жариялану үшін кемінде 50 000 тұрғыны болуы керек.

1989 жылдан бері өзгерісі

1989 жылғы қайта ұйымдастырудан бері жергілікті басқаруда ірі қайта ұйымдастырулар немесе мәртебе өзгерістері азая түсті. Толық емес тізім: 1991: Инверкаргилл қала мәртебесі қайта бекітілді. 1992: Нельсон-Марлборо аймақтық кеңесі жергілікті басқару туралы заңға түзету енгізу арқылы таратылды. Оның аумақтық биліктерінің ішінде Кайкоура ауданы Кентербери аймағына қосылды, ал Нельсон қаласы, Тасман және Марлборо аудандары біртұтас билік органдарына айналды. 1995: Чатем аралдары округі таратылып, Парламент актісімен "Чатем аралдары аумағы" ретінде қайта құрылды, оған аумақтық билік органдарына ұқсас өкілеттіктер, ал кейбір функциялары аймақтық кеңеске ұқсас болды. 2004: Тауранга 1 наурызда қайтадан қала атанды. 2006: Банкс түбегі ауданы 2005 жылғы референдум нәтижесінде Крайстчерч қаласына біріктірілді. 2010: Окленд кеңесі, біртұтас билік органы, жеті жергілікті кеңес пен аймақтық кеңесті алмастырды. 1999 жылдан бері аяқталған қайта құру ұсыныстары туралы есептер Жергілікті басқару комиссиясының сайтында (төмендегі сілтеме) қолжетімді.

Окленд кеңесі құрылды

2010 жылғы 1 қарашада Окленд кеңесі құрылды – аймақ және аумақтық билік болып саналатын бірыңғай билік органы. Ол Корольдік комиссиясының ұсыныстарын қабылдады және заңмен құрылды. Окленд кеңесі жергілікті өкіметтің ең төменгі деңгейін құрайтын "жергілікті кеңестерге" бөлінген, бұл ерекшелікпен көзге түседі.

Ұсынылған өзгерістердің қабылданбауы

2015: Веллингтон мен Нортлендтегі жергілікті кеңестерді біріктіру туралы ұсыныстар жергілікті үкімет комиссиясы қарастыру үшін қабылдады, бірақ кеңесулерден кейін олар түпкілікті ұсыныс ретінде қалыптастырылмады. Қазіргі жағдай сақталып тұр. 2015: Жергілікті үкімет комиссиясы Хоукс шығанағындағы төрт жергілікті кеңес пен өңірлік кеңесті біріктіруді ұсынды. 2015 жылдың қыркүйек айында аудандық референдум өтті, нәтижесінде сайлаушылардың 66% ұсынысқа қарсы дауыс берді. 2015: Жергілікті үкімет комиссиясы Батыс жағалаудағы жергілікті басқару құрылымын қарау туралы ұсыныс алды. 2016 жылдың тамызында Комиссия өтінішті қарауға қабылдады. Содан кейін Комиссия бастапқы өтінішке балама өтінімдерді ұсынуға шақырды. Комиссияның Батыс жағалаудағы жергілікті басқаруды қайта ұйымдастыруға бағытталған балама өтінімдері немесе өзгерту ұсыныстарын қабылдау мерзімі 2017 жылғы 15 наурызда аяқталды. Комиссия 23 жауап алды, олардың 19-ы нақты өзгерістерді ұсынды. 2017 жылдың желтоқсанында жергілікті үкімет комиссиясы Батыс жағалаудағы жергілікті басқаруды қайта ұйымдастырудың ең қолайлы нұсқасы ретінде аудандық жоспарларды дайындау функциясын Булер, Грей және Вестленд аудандық кеңестерінен Батыс жағалауы өңірлік кеңесіне беруді белгіледі.

Жастар кеңестері

2002 жылғы Жергілікті Өзін-Өкіметтендіру Заңына сәйкес, аудандық кеңестер болашақ ұйымдарының мүдделерін қорғауға және олардың шешімдеріне қатысты адамдардың пікірлерін ескеруге міндетті. Бұл талапты орындау және жастарға шешім қабылдау процесіне қатысу мүмкіндігін беру үшін көптеген кеңестерде жастар кеңесі құрылған. 2023 жылдың желтоқсан айының соңында Эшбёртон аудандық кеңесі жастар кеңесін таратып жіберді, оның орнына жастармен онлайн режимінде тиімдірек байланыса алатынын мәлімдеді және ағымдағы жастар кеңесін "пицца жеп отыратын жастар клубы" деп сипаттады. 2024 жылдың қаңтар айының басында Гор аудандық кеңесі жастар кеңесін қайта құруға және оны тарату туралы шешім қабылдамады. 2024 жылдың сәуір айында Уангануи аудандық кеңесі бюджеттік үнемдеу шараларының аясында 2024 жылдың маусым айына дейін жастар кеңесін таратуды ұсынды.