Кіріспе

Грамматикалық кейс
Тіл білімінде, бөлгіш – бұл сөз, тіркес немесе жағдай, ол ішінаралықты көрсетеді. Аталмыш бөлгіштер – "балалардың кейбіреулері" сияқты синтаксистік құрылымдар, оларды квантор мен енгізілген есімнің түріне қарай жиынтық бөлгіштер немесе объект бөлгіштер деп жіктеуге болады. Бөлгіштерді сандық көрсеткіштермен (псевдопартитивтер деп те аталады) шатастырмау керек, олар пішін жағынан ұқсас болғанымен, синтаксистік тұрғыдан әр түрлі жұмыс істейді және ерекше мағынаға ие. Көптеген роман және герман тілдерінде аталмыш бөлгіштер әдетте мынадай формада болады: [DP Det. + of + [DP Det. + NP]], мұнда бірінші анықтағыш – сандық сөз, ал оны үлкен жиынтыққа немесе сол сан бөлінген толық нәрсеге байланыстыратын сөздік элемент қолданылады. Төмендегі тілдердің бөлгіш құрылымдарының бәрі дерлік бірдей аудармаға ие және өте ұқсас формада келеді:

Тіл | Ағылшын тіліндегі аталмыш бөлгіш | Каталон тілінде | Испан тілінде | Француз тілінде | Итальян тілінде | Португал тілінде | Голланд тілінде | Грек тілінде
---|---|---|---|---|---|---|---|---
| | үш досым | tres dels meus amics | tres de mis amigos | trois de mes amis | tre dei miei amici | três dos meus amigos | drie van mijn vrienden | τρεις από τους φίλους μου

Кейбір тілдерде, мысалы эстон, фин және баск тілдерінде, арнайы бөлгіш жағдай бар. Латын, неміс және орыс тілдерінде бөлгіш жағдайды гендік жағдай көрсетеді, кейде оны бөлгіш гендік деп атайды.

Бөлімшелік жағдай: фин морфологиясы

Фин тілінде есімдіктерді бөлінуіш жағдайына жіктеу арқылы бөлінуішті көрсетеді. Объект келесі үш жағдайда бөлінуіш жағдайын қабылдайды: Аспектілік жағдай – егер объект шексіз (немесе ателикалық) етістікпен басқарылса, яғни, іс-әрекеттің нәтижесін көрсетпейтін болса. NP-ге қатысты (саны) жағдай – егер объект сандық жағынан белгісіз болса, яғни, белгісіз жалпы көпше немесе массалық есімдер болса. Соңғысы, теріс жағдай, предикат жоққа шығарылған кезде қолданылады, онда барлық объектілерге дерлік бөлінуіш қосылады. Бұл үш жағдайдың күшіне қарай иерархиялық ретпен орналасқандығы қабылданған, яғни, жоққа шығару > аспект > сан. Жоққа шығару ең күштісі, себебі ол аспектісіне немесе санына қарамастан, жоққа шығарылған оқиғаларға кеңінен қолданылады.