Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Шоги негізінде немесе оған ұқсас ойындар
Games based on, or similar to, shogi
Шоги нұсқасы – шогиге (жапондық шахматқа) байланысты немесе одан туындаған ойын. Ғасырлар бойында шогидің көптеген нұсқалары жасалған, олар шахматтың ең ірі түрлерінен бастап ең кішкентай түрлеріне дейін қамтиды. Осы нұсқалардың кейбіреулері әлі де жүйелі түрде ойналады, бірақ ешқайсысы шогидей танымал емес. Шогидің ең ерекше белгісі саналатын фигураны қайтару ережесі шоги нұсқаларының көпшілігінде жоқ, сондықтан олар шахматтың басқа түрлеріне көбірек ұқсайды, ал фигуралар алысқанда тақтадағы фигуралар саны азаяды. Бұл әсіресе шогиден үлкен нұсқаларға қатысты – шындығында, фигураны қайтару ережесі бар ең ірі белгілі нұсқа – 11×11 ойындық ва шоги.
A shogi variant is a game related to or derived from shogi (Japanese chess). Many shogi variants have been developed over the centuries, ranging from some of the largest chess type games ever played to some of the smallest. A few of these variants are still regularly played, though none are as popular as shogi itself. The drop rule, often considered the most notable feature of shogi, is absent from most shogi variants, which therefore play more like other forms of chess, with the board becoming less crowded as pieces are exchanged. This is especially true for variants larger than shogi itself − in fact, the largest well known variant that features the drop rule is the 11×11 game wa shogi.
Қазіргі шогидің алдыңғылары
Шахматтың қандай да бір түрі 9-ғасырда, тіпті одан ертерек кезде Жапонияға жеткен болуы мүмкін, бірақ шахмат ережелерінің ең ерте жапондық сипаттамасы Хэйан кезеңінің басында, 12-ғасырда жазылған. Өкінішке орай, бұл сипаттама ойын ойнау үшін жеткілікті ақпаратты қамтамайды, бірақ бұл адамдарды әдетте Хэйан шоги (平安将棋) деп аталатын шогидің осы ерте түрін қайта құруға тырысудан тоқтатпады. Фигуралардың жүрісі қазіргі шогидегідей болған, бірақ мұнара мен піл болмаған. Тақта 9×8 немесе 8×8 болған болуы мүмкін. Фигуралардың орналасуы белгісіз, бірақ қазіргі шогидегідей болған деп болжауға болады (мұнара мен пілді алып тастап, 8×8 тақтада алтын генералсыз), бірақ пешкалар үшінші емес, екінші қатардан басталуы мүмкін. Ойын құлдыраусыз ойналған болуы мүмкін, өйткені әлсіз фигуралар тек алтын сияқты қозғалмай, алтынға дейін жаңартылған. 16-ғасырға қарай ойын қазіргі түріне жақындады: ол 9×9 тақтада ойналды, орналасуы қазіргі шогидегідей болды, тек патшаның алдында қосымша фигура (слон) тұрды. Ойынның бұл түрі sho shogi (小将棋) деп аталады, яғни "кішкентай шоги" дегенді білдіреді. (9×9 тақта кішкентай болмаса да, атымен қарамастан, сол кездегі басқа шоги түрлерінен кішірек болды.) Слонды император Го Нара (1526-1557 жылдары билеген) жойды, және сол кезде құлдырату ережесі енгізілген деп есептеледі, бұл бүгінгі таңда білетін шогиге әкелді.
Some form of chess had almost certainly reached Japan by the 9th century, if not earlier, but the earliest surviving Japanese description of the rules of chess dates from the early 12th century, during the Heian period. Unfortunately, this description does not give enough information to play the game, but this has not stopped people from trying to reconstruct this early form of shogi, which is usually referred to as Heian shogi (平安将棋). Piece movements were as in modern shogi, but there was no rook or bishop. The board appears to have been either 9×8 or 8×8. The setup is unknown, but can reasonably be assumed to have been the same as in modern shogi (minus the rook and bishop, and minus a gold general in the 8×8 case), but possibly the pawns started on the second rank rather than the third. It can safely be assumed that the game was played without drops, since the weak pieces promote strictly to gold, instead of just moving like gold. By the 16th century the game had taken a form closer to the modern game: it was played on a 9×9 board with the same setup as in modern shogi except that an extra piece (an elephant) stood in front of the king. This form of the game is known as sho shogi (小将棋), which means "small shogi". (While 9×9 may not seem small, despite the name, it was smaller than the other shogi variants prevalent at the time.) The elephant was eliminated by the Emperor Go Nara (reign 1526–1557), and it is assumed that the drop rule was introduced at about the same time, giving rise to shogi as we know it today.
Қазіргі нұсқалары
Бұл - шогидің жаңа және ескі түрлерінің бірнешесі, соңғы кезде ойлап табылды. Уақыт көрсетсін, көптеген жаңа түрлердің ішінде қайсысы пайдалану мен басқа ойындардан бәсекелестік сынағына төтеп беріп, қолданыста қалады.
These are some of the new and old shogi variants which have been invented. Time will show which if any of the many recently invented variants stand the test of usage and competition from other games, and stay in use.
Кіші нұсқалар
Атауы Тақтаның өлшемі Әр бөлшегі Қашан ойлап табылды Жасалған жазбалар 9 торлы shogi 3×3 Әртүрлі 2016 Теруичи Аоно 40 түрлі бөлшектер комбинацияларын және бастапқы позицияларды қолданады. Бірінші және соңғы қатарлар – жоғарылату аймақтары. Қалған ережелері дәстүрлі шоги сияқты. Шогиге үйрету үшін жасалған. Жапонша атауы – ９マス将棋 (kyu masu shogi). Добуцу шоги 3×4 4 Мадока Китао Балалар ойыны. Сондай-ақ «Арыстанды ұстайық!» деп сатылады. Микрошоги 4×5 5 Заманауи, бірақ 1982 жылға дейін Ояма Ясухару? Әрбір қолға түсіру қозғалысынан кейін бөлшектер жоғарылату және төмендету күйін ауыстырады. Мини шоги 5×5 6 ~1970 Шигенобу Кусумото Оны ойлап табудың орнына қайтадан ашқан болуы мүмкін. Салыстырмалы түрде танымал. Киото шоги 5×5 5 ~1976 Тамия Кацуя Бөлшектер жылжыған сайын жоғарылатылған және төмендетілген күйдің арасында ауысады. Горо горо шоги 5×6 8 Әр ойыншының жоғарылату аймағы – ойыншыдан ең алыс екі қатар. Сондай-ақ, мұнаралар мен пілдер сияқты ұзақ аралыққа жылжуға арналған бөлшектер жоқ, бірақ әр ойыншыда салт ат және найза бар нұсқасы бар. Judkins shogi 6×6 7 1998 жылдың сәуірінен бұрын Пол Джадкинс (Норвич, Англия) Кит шоги 6×6 12 1981 Р. Уэйн Шмитбергер (АҚШ) Барлық бөлшектер киттердің есімдерімен аталған. Тори шоги 7×7 16 18 ғасырдың соңы Тойота Генрю Барлық бөлшектер құстардың есімдерімен аталған. Құлату ережесі қолданылады. Шогидің ең танымал түрлерінің бірі. Яри шоги 7×9 14 1981 Кристиан Фрилинг (Нидерланды) Генерал (патша) мен пиешадан басқа, барлық бөлшектердің тік қозғалысына, шоги найзасы сияқты, ерекше мән беріледі. EuroShogi 8×8 16 2000 жылдан кейін Владимир Прибилинский Бөлшектер – шахмат белгілері бар екі түсті кубтар. Адамның айналуы бірлікті жоғарылатады немесе оның түсін өзгертеді. Оги 8×8 18 2000 жылдан кейін Сирил Велтин Бұл нұсқада ханшайым бөлшегі енгізілген.
Name Board size Pieces each When invented Invented by Notes 9 grid shogi 3×3 Various 2016 Teruichi Aono Uses 40 different piece combinations and start positions. The first and last rank are the promotion zones. All other rules are the same as the traditional shogi. Designed to teach shogi. Its name in Japanese is ９マス将棋 kyu masu shogi. Dobutsu shogi 3×4 4 Madoka Kitao Children's game. Also sold as "Let's Catch the Lion!" Micro shogi 4×5 5 Modern, but before 1982 Ōyama Yasuharu? Pieces alternate between promoted and demoted state after each capturing move. Mini shogi 5×5 6 ~1970 Shigenobu Kusumoto He may have rediscovered it instead of inventing it. Comparatively popular. Kyoto shogi 5×5 5 ~1976 Tamiya Katsuya Pieces alternate between promoted and demoted state after each time they are moved. Goro goro shogi 5×6 8 Each player's promotion zone consists of the two farthest ranks from the player. There are also no long range pieces such as rooks and bishops, although there is a variant where each player has a knight and a lance. Judkins shogi 6×6 7 Before April 1998 Paul Judkins of Norwich, England Whale shogi 6×6 12 1981 R. Wayne Schmittberger of USA All pieces named after cetaceans. Tori shogi 7×7 16 Late 18th century Toyota Genryu All pieces named after birds. Uses the drop rule. One of the more popular shogi variants. Yari shogi 7×9 14 1981 Christian Freeling, Netherlands Except for the general (king) and the pawn, all pieces have a strong emphasis on their vertical movement, like that of the shogi lance. EuroShogi 8×8 16 After 2000 Vladimír Pribylinec Pieces are two colored cubes with chess symbols. A rotation of the man promotes the unit or changes its colour. Ogi 8×8 18 After 2000 Cyril Veltin This version introduces the princess piece.
Стандартты өлшемдегі нұсқалар
Атауы Тақта өлшемі Әрқайсысы неше бөлік Қашан ойлап табылды Кім ойлап тапты Ескермелер Сегіз бағытты рыцарь шоги 9×9 20 ХХ ғасырдың басында Белгісіз Рыцары бар шоги, ол сегіз бағытта секіре алады (八方桂). Жоғарылағанда, алтын генералдың қосымша күшіне ие болады. Қаңтар шоги 9×9 20 1998 жылдың ақпаны Питер Майклсен Шоги, сянцзи және чанги типтес зеңбіректермен. Хасами шоги 9×9 9 немесе 18 Людус латрункулорум сияқты. Шогиге көп ұқсамайды. Қол шоги 9×9 19 бөлік 1997 жылдың басында Джон Уильям Браун, Льюисвилл, Аризона Әр тараптан 10 бөлікпен басталады. Аннан шоги 9×9 20 Кореялық стандартты шогидің нұсқасы, онда бөліктер өздерінен кейін тұрған бөліктердің күштерін алады. Жапонияда танымал. Унашоги 9×9 20 1994 Эдвард Джекман Барлық бөліктер қолда басталады. Масондық шоги 9×9 20 1987 Джордж Р. Декл, аға Қатарлары кірпіштей орналасқан, қимылдары өзгертілген, әйтпесе шоги сияқты. Гексшоги 85 ұяшық 20 1986 Джордж Р. Декл, аға Алтыбұрышты ұяшықтар, өзгертілген қимылдар; әйтпесе шоги сияқты. Тришоги 9×10 20 1987 Джордж Р. Декл, аға Үшбұрышты ұяшықтар, өзгертілген қимылдар; әйтпесе шогимен бірдей.
Name Board Size Pieces each When invented Invented by Notes Eight directional knight shogi 9×9 20 Early 20th century Unknown Shogi with knight that can jump in all eight directions (八方桂). When it promotes, it gains additional power of gold general. Cannon shogi 9×9 20 February 1998 Peter Michaelsen Shogi plus xiangqi type and Janggi type cannons. Hasami shogi 9×9 9 or 18 Like ludus latrunculorum. Not much like shogi. Hand shogi 9×9 19 pieces Early 1997 John William Brown, Lewisville, Arizona Starts with 10 pieces each side in hand. Annan shogi 9×9 20 A Korean variation of standard shogi where pieces gain the powers of the pieces behind them. Popular in Japan. Unashogi 9×9 20 1994 Edward Jackman Starts with all pieces in hand. Masonic shogi 9×9 20 1987 George R. Dekle, Sr. Ranks indented like brickwork, adapted moves; otherwise like shogi. Hexshogi 85 cells 20 1986 George R. Dekle, Sr. Hexagonal cells, adapted moves; otherwise like shogi. Trishogi 9×10 20 1987 George R. Dekle, Sr. Triangular cells, adapted moves; otherwise same as shogi.
Үлкен нұсқалар
Атауы Тақтаның көлемі Әрбір кесім Түрлері Әртүрлі қимылдар Қашан ойлап табылды Ойлап тапқан Окисаки шоги 10×10 22 9 11 ~1996 Масаюки Накаячи Үлкен кит шоги 11×11 28 17 28 1981 R. Уэйн Шмитбергер Ко шоги 19×19 90 34 53 17-ші ғасырдың соңы; Эдо дәуірі Огю Сорай (деп есептеледі) Ішінара шианкжи және лақтырылатын қаруларға негізделген. Ең соңғы дәстүрлі үлкен тақта нұсқасы – ко шоги (廣将棋 немесе 廣象棋 "кең шоги", 19×19), ол го тақтасында ойналады және қытай шахматы элементтерін қамтиды. Ко шоги өзінің кесімдерінің өзара байланыстылығымен және күрделі жаңарту ережелерімен ерекшеленеді, бірақ оны ешқашан ойнамағандығын көрсететін ешқандай дәлел жоқ.
Name Board size Pieces each Piece types Different moves When invented Invented by Okisaki shogi 10×10 22 9 11 ~1996 Masayuki Nakayachi Great whale shogi 11×11 28 17 28 1981R. Wayne Schmittberger Ko shogi 19×19 90 34 53 Late 17th century; Edo period Ogyū Sorai (attributed) Based partly on xiangqi and projectile weapons. The most recent traditional large board variant is ko shogi (廣将棋 or 廣象棋 "wide shogi", 19×19), which is played on a go board and incorporates elements of Chinese chess. Ko shogi is unusual for the interdependence of its pieces and the complex rules of promotion, but likewise there is no evidence that it was ever played.
Үш өлшемді нұсқалар
Атау Тақтаның мөлшері Әрбір фигура Қашан ойлап табылды Автор туралы ескертулер Space shogi 9×9×9 20 1987 George R. Dekle, Sr. 3D ойын кеңістігіндегі дәстүрлі шоги.
Name Board size Pieces each When invented Invented by Notes Space shogi 9×9×9 20 1987 George R. Dekle, Sr. Orthodox shogi in a 3D gamespace