Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Жаңа Зеландиядағы өзен Хатт өзені (, Те Вай о Оруту немесе Херетаунга; ресми түрде Те Ава Каиранги / Хатт өзені) Жаңа Зеландияның Солтүстік аралының оңтүстігінен ағады. Ол оңтүстік Тараруа жотасынан оңтүстік-батысқа қарай ағып, Каитоке, Орталық Жоғарғы Хатт және Төменгі Хатт сияқты бірнеше құнарлы су тасқыны алаптарын қалыптастырады. Веллингтон аймақтық кеңесі басқаратын аймақтық саябақ – Хатт өзені жолы өзеннің шығыс жағымен созылады. Еуропалықтар келгенге дейін маори оны Херетаунга деп атаған. Бұл атауды 1839 жылы Порт-Николсонды картаға түсірген капитан Эдвард Мейн Чейфферс және полковник Уильям Уэйкфилд берген.
River in New Zealand
The Hutt River (, Te Wai o Orutu or Heretaunga; officially Te Awa Kairangi / Hutt River) flows through the southern North Island of New Zealand. It flows south west from the southern Tararua Range for , forming a number of fertile floodplains, including Kaitoke, central Upper Hutt and Lower Hutt. The Hutt River Trail, a regional park administered by Wellington Regional Council, runs alongside the eastern side of the river. By the time European settlers arrived, Māori called it Heretaunga, This name was given by Captain Edward Main Chaffers and Colonel William Wakefield while charting Port Nicholson in 1839.
География
Ұзындығының көп бөлігінде Хатт өзені кең тасты төсеніште терең емес, кейде салалы өзен болып ағады. Бірақ, Кайтоке шатқалында өзен тікелей тау жыныстарының үстінен ағып өтеді, ал Петоне аузына жақындағанда өзен тар болып, жағалаулары тіктей түседі. Үстіңгі Хатт және Төменгі Хатт қалаларының ірі елді мекендері Жаңа Зеландиядағыдай, тосқауылдар мен келген шырша ағаштары арқасында су тасқынынан қорғалған. Біршама төменде, Берчвиллде Акатарава өзені батыстан Хатт өзенімен қосылады. Бұл жерде ол айналасындағы төбелер арасындағы терең арнада ағып, Веллингтон жарығы арқылы Маорибанкке бұрылады. Жарық қозғалысын Харкорт паркіндегі өзен террасаларының ығысуынан байқауға болады. Ол Төменгі Хатт және Веллингтон қаласы үшін таза судың шамамен 40% -ын қамтамасыз етеді. Су Таита шатқалының оңтүстігіндегі Хатт өзенінің бес шақырымдық бөлігінен су жинағышқа секундына 1000 литр жылдамдықпен ағып түседі. Таита шатқалынан Ватерлооға судың жететініне бірнеше жыл, ал Петоне жағалауына – шамамен 10 жыл уақыт керек. 1880 жылы жазылғанда, Джеймс Куттс Кроуфорд өзенді 1840 жылы көргеніндей былай сипаттады: "Хатт өзенінің жағалауындағы аллювиалды жер сол кезде тығыз орманмен жабылған, ағаштардың көптегені алып өлшемде болған. Кемерлер өзенмен қазіргі көпір орнына дейін жүзе алатын, ал осы жердегі жағалаудағы жапырақтардың көрінісі, биік бұтақтардан әдемі иілген ақ клематиспен бірге, керемет болды. Өзен қазіргіден әлдеқайда тар болғандықтан, ал аңғар орманмен жабылғандықтан, су тасқыны сөзсіз тоқтатылар еді, және содан бері оны кеңейтуге себеп болған қиыршық тас пен құмның шашырауы да сол дәрежеде болмады. Өзен 1855 жылы болған үлкен жер сілкінісінен де өзгерді, ол өзен төсегін көтерді. Төменгі Хатттың үнемі су басуы өте құнарлы жерлерге әкелді, ал 1937 жылы бірінші Лейбористік үкімет мемлекеттік тұрғын үйлерді салуды бастағанға дейін Төменгі Хатта көптеген базаршалар болды."
For most of its length, the Hutt is a shallow and sometimes braided river in a wide rocky bed, but in the Kaitoke gorge the river flows directly over bedrock, and approaching the mouth at Petone the river is narrower and the banks steeper. The larger populated areas in Upper Hutt and Lower Hutt are protected from flooding by stopbanks and introduced willow trees, as is common in New Zealand. Further down, at Birchville, the Akatarawa River joins the Hutt from the west. Here it flows in a deep channel between the surrounding hills and is turned to flow across the Wellington Fault to Maoribank. The movement of the fault can be seen from the displacement of the river terraces in Harcourt Park. which provides about 40% of the public fresh water supply for Lower Hutt and Wellington city. Water flows down into the aquifer from a five kilometre stretch of the Hutt River south of Taita Gorge, at the rate of 1000 litres per second. It takes several years for water in the underground aquifer to reach Waterloo from the Taita Gorge, and about 10 years to reach the Petone foreshore. Writing in 1880, James Coutts Crawford described the river as he had seen it in 1840:The alluvial land on the banks of the Hutt was at this time covered by a dense forest, many of the trees being of gigantic size. Boats could ascend the river to the locality of the present bridge [near the current Ewen Bridge], and the sight of the foliage on the banks at this point, with the white clematis hanging in graceful folds from the lofty branches, was superb. The river being much narrower that it is now, while the valley was under forest, the flood waters would necessarily be held back, and the scour and rush of gravel and sand that has since contributed to widen it did not then prevail to nearly the same extent. The river was also changed by a major earthquake in 1855 that raised the riverbed. The regular flooding of Lower Hutt resulted in highly fertile land and prior to the building of state housing by the first Labour Government starting in 1937, there were many market gardens in Lower Hutt.