Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
18 ғасырдағы британдық мемлекет қайраткері, саяхаттарды демеушісі және гастрономиялық өнертапқыш
18th Century British statesman, patron of exploration, and gastronomic inventor
Джон Монтегю, 4-ші Сандвич графы, ПК, ФРС (13 қараша 1718 – 30 сәуір 1792) – британдық мемлекет қайраткері. Ол 1729 жылы он жасында әкесінің әкесі Эдвард Монтегю, 3-ші Сандвич графының орнына Сандвич графы атағын алды. Ол түрлі әскери және саяси лауазымдарда болды, оның ішінде Бас почта меңгерушісі, Әскери-теңіз министрі және Солтүстік бөлімінің мемлекеттік хатшысы. Ол сонымен қатар сэндвичтің авторы ретінде танымал.
John Montagu, 4th Earl of Sandwich, PC, FRS (13 November 1718 – 30 April 1792) was a British statesman who succeeded his grandfather Edward Montagu, 3rd Earl of Sandwich as the Earl of Sandwich in 1729, at the age of ten. He held various military and political offices, including Postmaster General, First Lord of the Admiralty, and Secretary of State for the Northern Department. He is also known for the claim that he was the inventor of the sandwich.
Алғашқы жылдар
Джон Монтегю 1718 жылы Эдвард Монтегюдің, Хинчингбрук виконтының ұлы болып дүниеге келді. Әкесі Джон төрт жасында қайтыс болды, оны мұрагер етіп қалдырды. Анасы көп ұзамай қайтадан тұрмысқа шығып, одан кейін оның анасымен байланысы азайды. 1729 жылы он жасында ол әкесінің орнына Сандвич графы атағын алды. Ол Итон және Кембридждегі Тринити колледжінде білім алды, содан кейін саяхаттап, бастапқыда Еуропаны аралап, содан кейін Грекия, Түркия және Мысыр сияқты ерекше орындарға барды, бұл аймақтар сол кезде Осман империясының құрамында болған. Бұл оның кейіннен бірнеше шығыстану қоғамдарын құруына әкелді. 1739 жылы Англияға оралғаннан кейін Монтегю Бедфорд герцогының ізбасары ретінде Лордтар палатасына өтті, ол сол дәуірдегі ең бай және ықпалды саясаткерлердің бірі болды. Ол патриот-виг саясаткері болып, Уолпол үкіметінің өткір сыншыларының біріне айналды, Австрия мұрагерлік соғысындағы үкімет саясатын сынады. Көптеген патриот-вигтер сияқты, лорд Сэндвич Ұлыбританияның Ганноверді қолдауына қарсы болды және оны қорғау үшін британдық әскерлерді Еуропа құрлығына жіберуге қарсы болды, оның орнына Ұлыбритания теңіз күшін көбірек пайдалануы керек деп есептеді. Ол парламенттегі сөздерімен көзге түсті. Оның шешендігі оған ойын анық жеткізу қабілетімен танымал есім берді, тіпті ол табиғи шешен болмаса да.
John Montagu was born in 1718, the son of Edward Montagu, Viscount Hinchingbrooke. His father died when John was four, leaving him as his heir. His mother soon remarried and he had little further contact with her. He succeeded his grandfather as Earl of Sandwich in 1729, at the age of ten. He was educated at Eton and at Trinity College, Cambridge, and spent some time travelling, initially going on the Grand Tour around Continental Europe before visiting the more unusual destinations of Greece, Turkey, and Egypt which were then part of the Ottoman Empire. This led him later to found a number of Orientalist societies. On his return to England in 1739, Montagu took his seat in the House of Lords as a follower of the Duke of Bedford, one of the wealthiest and most powerful politicians of the era. He became a Patriot Whig and one of the sharpest critics of the Walpole government, attacking the government's strategy in the War of the Austrian Succession. Like many Patriot Whigs, Lord Sandwich was opposed to Britain's support of Hanover and strongly opposed the deployment of British troops on the European Continent to protect it, instead arguing that Britain should make greater use of its naval power. He gained attention for his speeches in parliament. His oratory earned him a reputation for clearly setting out his argument even if he lacked natural eloquence.
Саяси мансап
1744 жылы Бедфорд герцогы Генри Пелхэм басқаратын үкіметке шақырылып, Адмиралтействоның бірінші лорды лауазымын иеленді. Сэндвич оған Адмиралтейство комиссарларының бірі ретінде қосылды, тиісінше Бедфордтың орынбасары ретінде қызмет етті. Тәжірибелі адмирал лорд Ансон да Адмиралтейство кеңесіне қосылып, ықпалды тұлғаға айналды. Бедфорд уақытының көп бөлігін елдік жерде өткізді, ал Адмиралтействоның күнделікті басқару жұмысы Сандвич пен Ансонға жүктелді. Ансон теңіз күштерінің дайындығы мен тәртібін қадағаласа, Сэндвич әкімшілік мәселелерге назар аударды. Адмирал Эдвард Вернонның ұсынысымен Батыс эскадрильясының идеясы алғаш рет іске асырылды, бұл өте табысты болды. Бұл британдық теңіз стратегиясындағы радикалды өзгерісті білдірді және Финистерр шайқасында британдықтардың жеңісіне әкелді. Келесі жылы Сэндвич жакобиттердің көтерілісіне және француз басқыншылығының қаупіне жауап ретінде британдық армияда полковник атағын алды. Шағын британдық армияны күшейту мақсатында көрнекті тұлғалар бірнеше бөлімдер құрды, ал Сэндвич Бедфорд құрған полкте қызмет етті. Мидлендс аймағында қызмет етіп жүргенде, ол қатты қызуға шалдығып, жартылай өлімге жетті. Сауыққаннан кейін ол Адмиралтействодағы қызметіне оралды. Өмірінің соңына дейін әскери офицер болып қалды, жартылай жалақы тізімінде тұрды және ақырында генерал шеніне көтерілді, бірақ армияда белсенді қызмет атқармады.
In 1744, the Duke of Bedford was invited to join the government, now headed by Henry Pelham, taking the post of First Lord of the Admiralty. Sandwich joined him as one of the commissioners of the Admiralty, in effect serving as deputy under Bedford. The experienced Admiral Lord Anson also joined the Admiralty board and was an influential figure. Bedford spent much of his time at his country estate, and much of the day to day running of the Admiralty fell to Sandwich and Anson. Anson had control of the training and discipline of the navy, while Sandwich focused on the administration. Following a proposal by Admiral Edward Vernon, the concept of a Western Squadron was pioneered, which proved very successful. This marked a radical shift in British naval strategy, and led to British success at the Battles of Cape Finisterre. The following year, Sandwich took a commission as a colonel in the British Army as part of the response to the Jacobite rising and the prospect of a French invasion. In order to boost the relatively small British army, a number of units were raised by prominent figures, and Sandwich served in the regiment formed by Bedford. While serving in The Midlands, he fell seriously ill with fever and nearly died. After his recovery, he returned to his duties at the admiralty. He remained an army officer for the rest of his life, remaining on the half pay list and eventually rising to the rank of general, even though he took no further active part in the army.
Бредий конгрессі
1746 жылы ол Бреда конгресіне толық өкіл ретінде жіберілді және 1748 жылы Экс-ла-Шапель шарты жасалғанға дейін бейбіт келіссөздерге қатысуын жалғастырды. Келіссөздер барысында Сандвич Нидерланд Республикасына елші болып тағайындалды. Британ құпия қызметінің мүмкіндіктерін пайдаланып, Сандвич француз әріптесінің құпия хат алмасуын ұстап алып, оны озып кетті. Бредадағы қызметі оны ықпалды Томас Пелхэм Холлс, Ньюкаслдың 1-ші герцогының назарына түсірді, ол Сандвич үйге оралғанда жоғары лауазымға тағайындалуы үшін күш салды. Бұған қатысты, 1747 жылғы Нидерланд революциясында, Вильгельм IV, Оранж князінің өкілеттіктерін кеңейткенде, ол рөл атқарған болуы мүмкін, бұл Британия қолдаған, себебі князьдің Төмен елдердегі соғыста Нидерланд Республикасының әскери өнімділігін жақсартуға үміттенген. Алайда, мұны растайтын нақты дәлел жоқ.
In 1746 he was sent as a plenipotentiary to the Congress of Breda, and he continued to take part in the negotiations for peace until the Treaty of Aix la Chapelle was concluded in 1748. Sandwich was also made ambassador to the Dutch Republic during the talks. Using the resources of the British secret service, Sandwich was able to outmanoeuvre his French counterpart by intercepting the latter's secret correspondence. His service at Breda drew him to the attention of the influential Thomas Pelham Holles, 1st Duke of Newcastle, who lobbied for him to be given high office when he returned home. It is possible that during his time at Breda, he played a role in the 1747 Dutch Revolution which brought William IV, Prince of Orange wider powers, something supported by Britain as they hoped the Prince would improve the Dutch Republic's military performance in the ongoing war in the Low Countries. However, there is no firm evidence of this.
Адмиралтействоның бірінші лоры (бірінші және екінші сиқырлар)
1748 жылдың ақпанында ол Адмиралтействоның бірінші лорды болды және осы лауазымды 1751 жылдың маусымына дейін сақтап қалды. 1751 жылға қарай Ньюкасл, бұрын Сэндвичтің ашық және қатал көзқарастарына риза болған, оған және Бедфорд герцогымен арақатынасына күмәнмен қарасты, Ньюкасл оны өзінің қарсыласы деп есептеді. Ньюкасл Сэндвичті қызметтен босату арқылы екеуін де қызметтен босатуды жоспарлады. Бедфорд наразылық білдіріп отставкаға кетті, Ньюкасл есептегендей, оған өзіне адал деп санайтын адамдармен оларды алмастыруға мүмкіндік берді. Келесі бірнеше жыл бойы Сэндвич саясаттан көбінесе қашып, өзінің елдік үйінде уақыт өткізді, бірақ Бедфордпен, Ансонмен және Ұлыбританияның Жеті жылдық соғысқа қатысуымен тығыз байланыста болды. Ансон мен Сэндвич бастаған теңіз реформаларының нәтижесінде Корольдік теңіз флоты бірқатар жетістіктерге қол жеткізіп, француз флотының көп бөлігін портта блокадалады. 1763 жылы ол Джон Стюарт, 3-ші Бьют графының үкіметінде Адмиралтействоға қайта оралды және Корольдік флотты қайта құрудың ірі бағдарламасын қолға алды. Бьют – соғысты аяқтауды қалаған тори, ол Париж шартын жасады. Осы кезеңде Сэндвич Марта Реймен танысты, ол оның ұзақ жылдарға созылған сүйіктісіне айналды. Бірақ ол көп ұзамай қызметтен босатылды, бірақ Мадридтегі елші лауазымына ие болды.
In February 1748 he became First Lord of the Admiralty, retaining this post until June 1751. By 1751 Newcastle, who had previously admired Sandwich for his forthright and hardline views, had increasingly begun to distrust him and his relationship with the Duke of Bedford whom Newcastle regarded as a rival. Newcastle engineered the dismissal of both of them, by sacking Sandwich. Bedford resigned in protest, as Newcastle had calculated, allowing him to replace them with men he considered more loyal personally to him. For the next few years Sandwich spent time at his country estate, largely avoiding politics, though he kept in close contact with both Bedford and Anson and with Britain's participation in the Seven Years' War. Partly thanks to naval reforms pioneered by Anson and Sandwich, the Royal Navy enjoyed a series of successes and was able to blockade much of the French fleet in port. In 1763 he returned to the Admiralty in the government of John Stuart, 3rd Earl of Bute, and encouraged a major rebuilding programme for the Royal Navy. Bute was a Tory who wished to bring the war to an end, which he did with the Treaty of Paris. It was during this time that Sandwich first met Martha Ray who became his long standing mistress. He was soon dismissed from the office, but was offered the influential position of Ambassador to Madrid.
Солтүстік хатшы
1763 жылдың тамызында Сэндвич Бутты алмастырған Джордж Гренвилл үкіметінде Солтүстік департаментінің мемлекеттік хатшысы болды. Осы лауазымда жүріп, ол радикалды депутат Джон Уилкстің ұятты жала жабуы ісін сәтті қудалауға белсенді қатысты. Ол Уилкспен "Тозақ от клубында" (Медменхам монахтары деп те аталады) байланыста болған деген қауесет болғанымен, соңғы зерттеулер олардың сол кездегі кең таралған достықтан гөрі, алыс бірақ әдепті қарым-қатынаста болғанын көрсетті. Джон Гейдің "Кедей операсы" көп ұзамай Ковент-Гарденде қойылды, ал Сэндвичтің мінез-құлқының осы пьесадағы Макиатты сатқан Джемми Твичерге ұқсастығы оған осы есімді берік бекітті. Уилкс ақырында Парламенттен қуылды. Ол 1765 жылдың шілдесіне дейін Солтүстік хатшы лауазымын атқарды. Оның бұл лауазымнан кетуі Джордж Гренвиллдің премьер-министрлік мерзімінің аяқталуымен бірге болды. Біріккен оппозиция құрыла алса, ол қызметке тез оралуға үміттенді. Сэндвич 1768 жылдан 1771 жылға дейін пошта басқармасының басшысы, ал 1770 жылдың желтоқсанынан 1771 жылдың қаңтарына дейін қысқа мерзімге мемлекеттік хатшы болды.
In August 1763 Sandwich became Secretary of State for the Northern Department, in the government of George Grenville who had replaced Bute. While filling this office he took a leading part in the successful prosecution of the radical MP John Wilkes for obscene libel. Although he had been allegedly associated with Wilkes in the notorious Hellfire Club (also known as the Monks of Medmenham), recent scholarship has suggested that the two had a more distant but cordial relationship than the friendship which was popularly portrayed at the time. John Gay's The Beggar's Opera was played in Covent Garden shortly thereafter, and the similarity of Sandwich's conduct to that of Jemmy Twitcher, betrayer of Macheath in that play, permanently attached to him that appellation. Wilkes was eventually expelled from the House of Commons. He held the post of Northern Secretary until July 1765. His departure from the post coincided with the end of George Grenville's term as prime minister. He hoped to return to office swiftly, provided a united opposition could be formed. Sandwich was postmaster general from 1768 to 1771 and briefly secretary of state again from December 1770 to January 1771.
Адмиралтействоның бірінші лоры (үшінші рет)
Сэндвич 1771 жылдан 1782 жылға дейін лорд Норттың әкімшілігінде Адмиралтействоның бірінші лорды қызметін атқарды. Ол көрнекті адмирал сэр Эдвард Хоуктің орнын басты. Оның осы лауазымға тағайындалуы Фолкленд аралдары үшін Испаниямен соғысқа жақындаған Фолкленд дағдарысынан кейін болды, себебі испандық күштер Порт-Эгмонтты басып алғаннан кейін Оңтүстік Атлант мұхитындағы Фолкленд аралдарына қатысты. Соғыс Франция патшасы Людовик XVI дауды шешуде испандықтарды қолдамағанда ғана болды. Франция мен Испания жеті жылдық соғыстан кейін британдық гегемония деп есептеген нәрсеге наразылық білдірді және күш тепе-теңдігін өзгертуге ұмтылды; жақын арада елдер арасында соғыс басталуы күтілді. 1774 жылы, үшінші мерзімінің басында, Сэндвич король Джордж III-ке сыйлық ретінде бірнеше кемелердің модельдерін және Чатем кемежайының модельін тапсырды, осылайша оның королін теңіз мәселелеріне қызықтыруға тырысты. Алайда, Сандвичтің Америка Тәуелсіздік соғысына дейін және оның кезінде теңіз күштерін басқаруы дәстүрлі түрде тиімсіз деп сипатталды, 1778 жылы Франциямен соғыс басталғанда жеткілікті кемелер дайын болған жоқ. 1775 жылы Сэндвич Бенджамин Франклин мен Чатэм графы ұсынған Британдық Америкаға қатысты жоспарға қарсы сөз сөйледі. Англия мен Франция соғысқа шыққанда, Сэндвич өзінің әріптесі лорд Жерменге қарсы шығып, Солтүстік Америкаға көбірек кемелер жіберуді ұсынды. Кабинет көбінесе Сэндвичтің саясатын ұстанды, теңіз базалары ретінде пайдалануға болатын америкалық жағалаудағы бекіністерді сақтап, флоттың көп бөлігін елде қалдырды. Сэндвичтің мәселелері 1779 жылы Испания Франция тарапынан соғысқа қосылғанда күшейді, бұл Бурбон флотына Корольдік флотқа қарағанда сандық артықшылық берді. 1778 жылға дейін Кеппел Сэндвичті техникалық қиындықтарды елемеуге және "бірнеше кемені ғана мыспен қаптауға" көндіре алмады; ол кейіннен 1781 жылғы наурызда «Лондон журналында» осы мәселені саяси пайдаға айналдырды. Ол мыспен қаптаудың «теңіз күштеріне қосымша күш бергенін» айтты және лорд Сэндвичті оның өтініші бойынша «бірнеше кемелерді ғана мыспен қаптаудан бас тартқаны үшін» айыптады, кейін ол бүкіл флотты қаптауға бұйрық берді. Флотты мыспен жабудың жетіспеуі Ұлыбританияның Он үш колонияны жоғалтуының басты себептерінің бірі болды. 1778 жылы жаңа Теңіз кеңесінің бақылаушысы Чарльз Миддлтон, сол кезде Америка төңкерісі үшін 100-ден астам кемелерді жабдықтау мәселесіне тап болды (1775–1783), сол жылы француздық мүмкіндіктердің Америка көтерілісшілерін қолдау үшін Ұлыбританияға соғыс жариялауымен күрделенді, бұл жергілікті азаматтық соғысты жаһандық қақтығысқа айналдырды. 1779 жылы Испания, 1780 жылы Нидерланды да соғысқа қосылды. Миддлтон Ұлыбританияның «әр жерде басымдыққа ие екенін» және флоттың «қазіргі қауіптен шығуға» тиіс екенін айтты. Ол мыспен қаптаудың флотқа су астындағы корпусты тазалау және жөндеу қажеттілігінсіз теңізде ұзақ уақыт қалуға мүмкіндік беретінін түсінді, бұл қымбат болғанымен өте тартымды болды. 1779 жылдың 21 қаңтарында ол Адмиралтействоға хат жазып, тікелей король Георгке өтініш жасады. Король сынақтан өтпеген технология үшін бұл қымбат процеске келісті, ал 1779 жылдың мамырында ол Портсмут доктарында бір жыл ішінде барлығы 51 кемеге мыс жабуға тапсырыс берді. 1779 жылы біріккен франко-испан флоты Англияға шабуыл жасау үшін Корнуолл жағалауына қауіп төндіру мақсатымен Англия арнасына жүзіп өте алды. Сэндвичтің бұған кедергі келтіре алмаған кішкентай британдық Канал флотының сәтсіздігі үшін сынға ұшырады, бірақ шабуыл ешқашан іске аспады. 1778 жылдан кейін соғыстың басты мақсаты қантқа бай Батыс Үнді аралдарына бақылауды сақтау болды. Кариб теңізіндегі қант саудасы сол кезде британдық мүдделер үшін 13 колониядан да маңыздырақ деп есептелді. Қант саудасы Америка Төңкеріс соғысының (1775–1783) және Англо-француз соғысының (1778–1783) шығындарын төледі. Родни 1782 жылдың ақпанында Доминика маңындағы Сент-Сайнс шайқасында француздарды жеңу үшін Корольдік флоттың жаңадан мыс салынған, әлі сынақтан өтпеген кемелерін сәтті пайдаланды. Сэндвичтің әкімшілігі аяқталған кезде, ол 1782 жылдың қаңтарында өзінің қызметін қорғай отырып, флотты мыспен жабуды өзінің үлкен жетістіктерінің бірі деп толық мақтан тұтты.
Sandwich served again as First Lord of the Admiralty in Lord North's administration from 1771 to 1782. He replaced the distinguished Admiral Sir Edward Hawke in the post. His appointment to the post followed the Falklands Crisis which had nearly seen Britain go to war with Spain over the Falkland Islands in the South Atlantic Ocean after the Capture of Port Egmont by Spanish forces. War had only been averted when Louis XVI of France refused to back the Spanish over the dispute. Both France and Spain resented what they considered British hegemony following the Seven Years' War, and desired to overturn the imbalance of power; war was widely expected to break out between the nations in the near future. In 1774, only three years into his third term, Sandwich commissioned a series of ship models and a model of Chatham Dockyard as a gift to George III in an attempt to interest his king in naval matters. However, Sandwich's overall administration of the navy in the lead up to and during the American War of Independence was traditionally portrayed as being incompetent, with insufficient ships being ready for the outbreak of war with France in 1778. In 1775, Sandwich spoke vociferously in opposition to a plan for British America put forth by Benjamin Franklin and the Earl of Chatham. When Britain and France went to war, Sandwich advocated a strategy of concentrating the British fleet in European waters to deter invasion in opposition to his colleague, Lord Germain, who pushed for more ships to be sent to North America. The cabinet largely followed Sandwich's policy, retaining footholds on the American coast which could be used as naval bases, while retaining the bulk of the fleet at home. Sandwich's problems increased when Spain entered the war on France's side in 1779 giving the Bourbon fleets a numerical advantage over the Royal Navy. Prior to 1778 Keppel failed to persuade Sandwich to ignore technical difficulties and "copper sheath only a few ships"; he was later possibly unfairly to make political capital out of this in The London Magazine, March 1781. He had remarked that coppering "gave additional strength to the navy" and he reproached Lord Sandwich with having "refused to sheath only a few ships with copper" at his request, when he had since ordered the whole navy to be sheathed. The lack of coppering the navy was one of the key reasons leading to Britain losing the Thirteen Colonies. In 1778 the new Navy Board Controller Charles Middleton, who had the major problem at the time with supplying over 100 ships for the American Revolutionary War (1775–1783), compounded that year by French opportunism in declaring war on Britain to support the American rebels, effectively turned what was a local civil war into a global conflict. Others followed: Spain in 1779 and the Netherlands in 1780. Middleton took the view that Britain was "outnumbered at every station", and the navy was required to "extricate us from present danger". He understood that coppering allowed the navy to stay at sea for much longer without the need for cleaning and repairs to the underwater hull, making it a very attractive, if expensive, proposition. On 21 January 1779 he wrote to the Admiralty, and petitioned King George directly. The King backed him for what was an expensive process for an untested technology, and in May 1779 he placed orders at the Portsmouth Docks for coppering a total 51 ships within a year. During 1779 a combined Franco Spanish fleet was able to sail into the English Channel to threaten the coast of Cornwall in the initial stage of a Franco Spanish invasion of Britain. Sandwich was criticised for the failure of the smaller British Channel Fleet to prevent this, although the invasion never materialised. After 1778, the primary objective in the war was maintaining control over the sugar rich West Indian archipelago. The lucrative sugar trade in the Caribbean was reckoned at the time as being of more importance to British interests than the 13 colonies. The sugar trade was paying for the costs of the American Revolutionary War (1775–1783) and the Anglo French War (1778–1783). The Royal Navy's newly coppered ships as yet untested were used successfully by Rodney in defeating the French at the Battle of the Saintes off Dominica in February 1782. By the time Sandwich's administration ended, he would take full credit for coppering the fleet as one of his great achievements when defending his record in office in January 1782.
Жеке өмір
Бірнеше жыл бойы Сэндвичтің сүйіктісі Фанни Мюррей болды, ол Джон Уилкстің "Әйел туралы эссесінің" (1763) тақырыбы болды, бірақ ол ақырында 1-ші виконт Фэйннің қызы Дороти Фэйнге үйленді. Одан оның ұлы Джон, Хинчингбрук виконты (1743–1814) дүниеге келді, ол кейіннен 5-ші граф атанды. Сэндвичтің алғашқы жеке трагедиясы – әйелінің денсаулығының нашарлауы және ақырында ақылдан адасуы болды. Әйелінің ауруына байланысты Сэндвич Марта Рей есімді әншімен дауақерлікке түсті. Олардың қарым-қатынасы барысында Рей оған кем дегенде бес, ал мүмкін тоғыз бала тауып берді, соның ішінде жазушы, заңгер және қайырымдылық ісіне белсенді қатысушы Базиль Монтегю (1770–1851). Бірнеше деректерге сәйкес, Сэндвич сүйіктісі мен балаларын лайықты түрде және тұрақты қамтамасыз ете алмады; сондықтан ол сол кездегі капитан Джеймс Хакманның (1779 жылғы наурызда армияны дін қызметкерлеріне ауыстырған) қамқорлығын қолдады. 1779 жылғы сәуірде Рей Корольдік опера үйінің (Ковент-Гарден) вестибюлінде Виветоннің пасторы Хакманның қолынан басқа оқтан қаза тапты. Сэндвич осы қайғыдан ешқашан арыла алмады. Рейдің өліміне байланысты оқиғалар Герберт Крофттың "Махаббат пен Жындылық" (1780) атты танымал романында бейнеленген. Актер Сэмюэл Футпен болған әйгілі әңгімесінде Сэндвич: «Фут, сізді ненің апатқа ұшыратарын жиі ойладым, бірақ сіз немесе шешекке шалдығасыз, немесе дарға асыласыз деп есептеймін», – деді. «Мырза», – Фут дереу жауап берді, – «Бұл екі нәрсенің біріне байланысты болады: сіздің иелік сүйіктіңізге құдайым, немесе сіздің иелік қағидаларыңызға». Бұл жауап көбінесе Джон Уилкске дұрыс емес жатқызылады. Сэндвич 1782 жылы мемлекеттік қызметтен зейнетке шықты және содан кейін он жыл зейнеткерлікте, сол кезде отбасылық орын болған Хинчингбрук үйінде (Хантингдоншир) өмір сүрді, 1792 жылғы 30 сәуірде қайтыс болды. Оның Сандвич графы атағы ең үлкен ұлы Джон Монтегюге, сол кезде 48 жаста болған Сандвичтің 5-ші графына көшті. Сэндвич Барнвеллдегі (Нортгемптоншир) Барлық Әулиелер шіркеуіне жерленді, оның тек ғибадатханасы ғана сақталды, Монтегю қабірлерін сақтау үшін.
For several years Sandwich had as a mistress Fanny Murray, the subject of John Wilkes' An Essay on Woman (1763), but he eventually married Dorothy Fane, daughter of the 1st Viscount Fane, by whom he had a son, John, Viscount Hinchingbrooke (1743–1814), who later succeeded as 5th Earl. Sandwich's first personal tragedy was his wife's deteriorating health and eventual insanity. During his wife's decline, Sandwich started an affair with a singer named Martha Ray. During their relationship, Ray bore him at least five, and perhaps as many as nine, children, including Basil Montagu (1770–1851), writer, jurist and philanthropist. According to several sources, Sandwich was unable to provide adequately and permanently for his mistress and their children; she therefore encouraged the suit of then captain James Hackman (who in March 1779 exchanged the army for the clergy). In April 1779, Ray was killed by a shot to the head in the foyer of the Royal Opera House (Covent Garden) at the hands of Hackman, Rector of Wiveton. Sandwich never recovered from his grief. The events surrounding Ray's murder were depicted in the popular novel Love and Madness (1780) by Herbert Croft. In a famous exchange with the actor Samuel Foote, Sandwich declared, "Foote, I have often wondered what catastrophe would bring you to your end; but I think, that you must either die of the pox, or the halter." "My lord", replied Foote instantaneously, "that will depend upon one of two contingencies; – whether I embrace your lordship's mistress, or your lordship's principles." This retort is often misattributed to John Wilkes. Sandwich retired from public duty in 1782, and lived another ten years in retirement at what was then the family seat, Hinchingbrooke House, Huntingdonshire, dying on 30 April 1792. His title of Earl of Sandwich passed to his eldest son, John Montagu, 5th Earl of Sandwich, who was 48 years old at the time. Sandwich was buried in All Saints' Church in Barnwell, Northamptonshire, of which only the chancel survives, kept to preserve the Montagu tombs.
Мұра
Сэндвич 1782 жылы зейнеткерлікке шықты. Мансабында бірқатар маңызды лауазымдарды атқарғанына қарамастан, Сэндвичтің қабілетсіздігі мен жемқорлығы туралы аңыз тарады, соның салдарынан: "Мұндай көп лауазымды атқарып, одан да аз нәтижеге жеткен адам сирек кездеседі" деген мақал пайда болды. Кейбір тарихшылар лорд Сэндвичтің осылайша құзырсыз болмағанын, ал бұрынғы тарихшылар оның саяси қарсыластарынан алынған деректерге тым көп назар аударғанын болжайды.
Sandwich retired in 1782. Despite holding a number of important posts during his career, Sandwich's incompetence and corruption were legendary, inspiring the saying: "Seldom has any man held so many offices and accomplished so little." Some historians have suggested that Lord Sandwich was not perhaps as incompetent as suggested, but that previous historians have placed too much emphasis on sources from his political enemies.
Сэндвич
Қазіргі сэндвич Лорд Сэндвичтің есімімен аталады, бірақ оның қалай ойлап табылып, бастапқыда қалай қолданылғаны туралы пікірлер әртүрлі. Пьер Жан Грослидің "Лондонға саяхат" атты замандас саяхат кітабындағы әңгіме, Лорд Сэндвичтің ойын үстелінде нан мен етпен күш алғанын айтады, бірақ Сэндвичтің көптеген жаман әдеттері болған, оның ішінде Hellfire клубы да бар еді, сондықтан бұл әңгіме кейіннен құрастырылған болуы мүмкін. Деректерге сүйенсек, Лорд Сэндвич шебер ойыншы болған және ұзақ сағаттар бойы карта ойнағанда тамақ ішуге уақыт таппаған. Сондықтан ол қызметшілеріне екі нан арасына ет салып әкелуді бұйырған, бұл әдеті ойыншы достары арасында кең таралған. Осылайша, басқалар да "Сандуич сияқты" деп тапсырыс бере бастады, осылайша "сэндвич" пайда болды. Алайда, Сэндвичтің өмірбаяушысы Н. А. М. Роджер бұл оқиғаға қарама-қарсы пікір келтіреді. Оның пікірінше, Сэндвичтің теңіз күштеріне, саясатқа және өнерге берілгендігі ескерілгенде, алғашқы сэндвичтің оның жұмыс үстелінде желінген болуы ықтимал.
The modern sandwich is named after Lord Sandwich, but the circumstances of its invention and original use are the subject of debate. A rumour in a contemporaneous travel book by Pierre Jean Grosley, Tour to London, formed the popular myth that bread and meat sustained Lord Sandwich at the gambling table, but Sandwich had many bad habits, including the Hellfire Club, and any story may be a creation after the fact. Lord Sandwich was a very conversant gambler, the story goes, and he did not take the time to have a meal during his long hours playing at the card table. Consequently, he would ask his servants to bring him slices of meat between two slices of bread, a habit known among his gambling friends. Other people, according to this account, began to order "the same as Sandwich! ", and thus the "sandwich" was born. The sober alternative to this account is provided by Sandwich's biographer N. A. M. Rodger, who suggests that Sandwich's commitments to the navy, to politics, and to the arts mean that the first sandwich was more likely to have been consumed at his work desk.
Капитан Джеймс Куктың Сэндвич атын алған аралдар
Лорд Сэндвич капитан Джеймс Куктің жақтаушысы болды. Адмиралтействоның бірінші лорды ретінде Сэндвич, Куктің Тынық мұхитындағы екінші және үшінші саяхаттық экспедициялары үшін «Резолюция», «Әуесқойлық» және «Дискавери» кемелерін сатып алуға және жабдықтауға Адмиралтейство қаражатын бекітті. Ол сондай-ақ төменгі шендегі офицер үшін ерекше құрмет саналған патшамен кездесуді ұйымдастырды. Кук Сэндвичтің құрметіне Гавай аралдарын (Гавайи), Австралияның оңтүстік-шығыс жағалауындағы Монтегю аралын, Оңтүстік Атлант мұхитындағы Оңтүстік Сэндвич аралдарын және Аляска шығанағындағы Монтегю аралын оның атымен атады. Хинчинбрук аралы Монтегю отбасының иелігіндегі үйдің құрметіне аталған. Лорд Сэндвич Куктан алған түрлі заттарды Кембридж университетінің Тринити колледжіне сыйлады. Ол сондай-ақ Кук Еуропаға әкелген жас Раиатеалық Омаймен кездесіп, оны бір аптаға шақырып алып, толық қару-жарақ жиынтығын сыйлады.
Lord Sandwich was a great supporter of Captain James Cook. As First Lord of the Admiralty, Sandwich approved Admiralty funds for the purchase and fit out of the Resolution, Adventure and Discovery for Cook's second and third expeditions of exploration in the Pacific Ocean. He also arranged an audience with the King, which was an unusual privilege for a lower ranking officer. In honour of Sandwich, Cook named the Sandwich Islands (Hawaii) after him, as well as Montague Island off the south east coast of Australia, the South Sandwich Islands in the Southern Atlantic Ocean and Montague Island in the Gulf of Alaska. Hinchinbrook Island was named for the House owned by the Montagu family. Lord Sandwich donated the various items given him by Cook to Trinity College at the University of Cambridge. He also met the young Ra'iatean Omai, whom Cook had brought to Europe, and took him to his country estate for a week, presenting him with a suit of armour.
Музыка
Теңіздегі карьерасын аяқтаған соң Сэндвич өзінің күш-жігерін музыкаға бұрды. Ол "көне музыканың" (өзінің анықтамасы бойынша, екі онжылдықтан асып кеткен музыка) жақтаушысы болды. Ол итальяндық скрипкашы Феличе Джандиниге демеушілік етті және кәсіби әншілердің "көне" және заманауи аулаулар, глейстер мен мадригалдар орындаған "Catch Club" клубын құрды. Ол сондай-ақ өз иелігінде Джордж Фридерик Гендельдің ораториялары, маскалары мен одаларын қойды. Сэндвич "Ежелгі музыка концертін" ұйымдастыруға зор үлес қосты, ол ескі туындылардың канондық репертуарын көрсеткен алғашқы қоғамдық концерт болды. Актер Билл Найи 2000 жылы "Longitude" телесериалында Лорд Сэндвич рөлінде ойнады.
After his naval career, Sandwich turned his energy toward music. He became a great proponent of "ancient music" (defined by him as music more than two decades old). He was the patron of the Italian violinist Felice Giardini, and created a "Catch Club", where professional singers would sing "ancient" and modern catches, glees, and madrigals. He also put on performances of George Frideric Handel's oratorios, masques, and odes at his estate. Sandwich was instrumental in putting together the Concert of Ancient Music, the first public concert to showcase a canonic repertory of old works. Actor Bill Nighy was cast as Lord Sandwich in the TV series, Longitude in 2000.