Кіріспе

Акционерлік инвесторлар үшін активтерді сату – бұл компанияның активтерін акционерлік инвесторларға, көбінесе қаржы инвесторы немесе «корпоративтік қаскөйге» тиесілі қайтару үшін сатуды білдіреді. Корпоративтік қаскөй басқа компанияны сатып алып, содан кейін сатып алынған компанияның активтерін аукционға шығарады. Бұл термин көбінесе теріс мағынада қолданылады, себебі мұндай әрекет компанияға көмектеспейді деп есептеледі. Активтерді сатудан түскен қаражат компанияның таза қарызын төмендету үшін пайдаланылуы мүмкін. Балама ретінде, олар акционерлерге дивиденд төлеу үшін қолданылуы мүмкін, бұл компанияның таза құнын төмендетіп, қарыздың сол деңгейін сақтайды, бірақ оны қолдау үшін азырақ активтер (және нашар табыс) болады. Активтердің төмендеуімен, кейбір сарапшылар бизнес азырақ қаржылық тұрақты немесе тиімді болады деп санайды. Мысалы, ғимаратты сату және қайта жалға алу компания үшін жалға алу төлемдерін арттырады. Активтерді жою – қаржы әлемінде өте даулы мәселе. Активтерді жоюдың пайдасы көбінесе корпоративтік қаскөйлерге тиеді, олар өздерінің қарыздарын азайтып, таза байлықтарын арттыра алады. Алайда, активтерді жою көбінесе мыңдаған жұмыскерлердің жұмысынан айырылуына әкеледі, бұл зардап шеккен қоғамға тигізетін салдарды ескермейді, сондықтан бұл концепция халық арасында жиі жағымсыз қабылданады. Активтерді жоюдың бір мысалы – Fontainebleau Las Vegas LLC ісі, онда компанияны сатып алғаннан кейін 433 адам жұмысынан айырылды. Активтерді жою Ұлыбритания және АҚШ сияқты жоғары қаржыландырылған экономикаларда проблема болып саналады. Мұндай жағдайларда, қаржы капиталы акционерлердің кірісіне баса назар аударады, кейде сатып алынған компаниялардың өмір сүру қабілетінен бас тартады.

Тарих

Активтерді алып тастаудың алғашқы жаңашылдары Карл Айкан, Виктор Познер және Нельсон Пелц болды; олардың барлығы 1970-80 жылдары инвесторлар еді. Карл Айкан 1985 жылы Trans World Airlines әуе компаниясын сатып алған кезде ең танымал және жауыздықпен жасалған сатып алулардың бірін іске асырды. Айкан TWA-ның активтерін жойып, оларды жеке-жеке сату арқылы сатып алу кезінде жиналған қарызды өтеді. Осы корпоративтік шабуыл компанияның активтерін қарызды өтеу және соңында шабуылшының таза байлығын арттыру үшін сату идеясын қалыптастырды. Т. Бун Пикенс Gulf Oil компаниясын сатып алуға тырысқан кездегі ең ірі корпоративтік шабуылдардың бірі сәтсіз аяқталды. 1984 жылы Пикенс Gulf Oil компаниясын сатып алып, активтерін жеке-жеке сату арқылы таза байлығын арттыруды көздеді. Алайда, бұл сатып алу Gulf Oil-дің тұтынушысы Chevron үшін өте зиянды болар еді. Сондықтан Chevron араласып, Gulf Oil компаниясымен 13,2 миллиард долларға бірікті, бұл сол кезде екі компания арасындағы ең ірі бірігу болды. 2011 жылы BC Partners компаниясы Phones 4u компаниясын шамамен 700 миллион фунт стерлингке сатып алды. Осы кезде Phones 4u әкімшілікке кіріп, ауыр қаржылық қиындықтарға тап болған еді. Бірақ бұл BC Partners компаниясына өзінің қарызының бір бөлігін өтеу үшін 223 миллион фунт стерлинг көлемінде дивиденд алуға кедергі болмады. BC Partners компаниясының меншігінде болған кезде Phones 4u компаниясының EE келісімшарын кеңейту және қайтару үшін жеткілікті қаржылық мүмкіндігі болмады. 2014 жылдың қыркүйегінде O2, Vodafone және Three компаниялары Phones 4u компаниясына өнімдерін сату құқығын жою туралы шешім қабылдады. Phones 4u компаниясының нашар қаржылық жағдайына байланысты, компанияның жеке активтерін сатудан және жабылудан басқа амалы қалмады. Phones 4u компаниясының активтерінің таза құны 1,4 миллиард фунт стерлингтен асып түсетіні бағаланды, бұл BC Partners компаниясына қарыздарын өтеуге және таза байлығын айтарлықтай арттыруға мүмкіндік берді.

Ұлыбританияда

Активтерді жою процесі заңсыз емес. Егер корпоративтік рейдер мақсатты компанияның активтерін бөлек-бөлек сатып, оның қарыздарын төлесе, қаржылық реттеушілердің араласуға негізі болмайды. Дегенмен, кейбір фирмалар осы процесті заңсыз түрде жүзеге асырады және кінәлі деп танылған жағдайда, оларға ірі сомада айыппұл салынуы немесе тіпті түрме жазасы берілуі мүмкін. Еуропадағы жеке капитал фирмаларының активтерді жоюы қазір "Альтернативті инвестициялық қорлардың басқарушылары туралы" директиваға сәйкес реттеледі.

Феникстеу

Бұл корпоративтік рейдерлердің активтерді заңсыз жолмен жоюдың екі тәсілінің бірі. Бұл тәсілдің жұмыс істеуі үшін корпоративтік рейдер мен нысаналы фирманың директоры бір адам болуы керек. Нысаналы фирманың активтері корпоративтік рейдерге аударылады, осылайша олар қарыз өндірушілерден қорғалған болады. Бұл процеске корпоративтік рейдер нысаналы компанияға қарыздарды қалдырып, өзінің таза кірісін арттыруға мүмкіндік береді.

Тарату

Бұл әдіс толығымен алаяздыққа негізделген, және нәтижесінде Қаржылық Жүргізу Агенттігі (FCA) тарапынан ауыр жаза тағайындалады. Мұнда корпоративтік шабуылдаушылар компанияны жауласқан тәсілмен иеленеді, активтерді өздеріне көшіреді, содан кейін тозығы жеткен фирманы банкротқа жібереді. Бұл корпоративтік шабуылдаушының жеке кірісін арттырады және жақында банкротқа жіберілген фирмаға қатысты жауапкершіліктен босатады.