Француз ақыны Андре Мари Шенье: Өмір және шығармашылығы
André Chénier
Андре Мари Шенье: француз ақыны, Француз революциясының қайғылы тағдыры. Романтизмнің алғабасшысы, өлеңдері сезімталдықпен ерекшеленеді. Өнер туындыларында бейнеленген.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз ақыны 1762–1794
French poet 1762–1794
Андре Мари Шение (André Marie Chénier; 30 қазан 1762 – 25 шілде 1794) – грек және франко-леванттық тегі бар француз ақыны, француз революциясының оқиғаларымен байланысты болды және сол кезде өлім жазасына кесілді. Оның құштарлық пен сезімге толы поэзиясы оны романтизм қозғалысының алға басушыларының бірі ретінде көрсетеді. Оның мансабы "мемлекетке қарсы қылмыс" жасады деген айыппен гильотинаға алыну арқылы күрт аяқталды. Шениенің өмірі Умберто Джорданоның "Андреа Шение" операсы және басқа да өнер туындыларының сюжетіне айналды.
André Marie Chénier (ɑ̃dʁe maʁi ʃenje; 30 October 176225 July 1794) was a French poet of Greek and Franco Levantine origin, associated with the events of the French Revolution, during which he was sentenced to death. His sensual, emotive poetry marks him as one of the precursors of the Romantic movement. His career was brought to an abrupt end when he was guillotined for supposed "crimes against the state". Chénier's life has been the subject of Umberto Giordano's opera Andrea Chénier and other works of art.
Өмір
Шенье Константинопольдің Галата ауданында дүниеге келген. Оттан қираған оның отбасылық үйі қазіргі Санкт-Пьер-Хан орналасқан жерде, бүгінгі Стамбулдың Каракой ауданында болған. Оның әкесі Луи Шенье, Лангедок тумасы, Левантта жиырма жыл мата саудагері болғаннан кейін Константинопольдегі француз консулына тең лауазымға тағайындалды. Анасы Элизабет Санти Ломака, оның әпкесі Адольф Тьердің әжесі болған, грек тегінен шыққан. Андре үш жасқа толғанда, әкесі Францияға оралды және 1768 жылдан 1775 жылға дейін Мароккода Францияның бас консулы қызметін атқарды. Отбасы, оның ішінде Андре үшінші ұл, ал Мари Жозеф (кейінірек қараңыз) төртінші ұл болды, Францияда қалды. Андре бірнеше жыл бойы Каркассон қаласындағы әпкесімен бірге тұрып, жастық шағында еркіндікпен өмір сүрді. Каркассондағы бір алаң оның құрметіне аталған. Ол Париждегі Наварра колледжінде классикалық шығармаларды өлеңге аударуда өзгелерден оқтап шықты. 1783 жылы Шенье Страсбургтегі француз полкіне қатысты, бірақ бұл жаңалық көп ұзамай қызығуын жоғалтты. Ол жыл соңына дейін Парижге оралды, отбасы оны жылы қабылдады және анасының салонына жиі келетін Лебрун Пиндар, Антуан Лавуазье, Жан Франсуа Лесуэр, Клод Жозеф Дорат және кейінірек суретші Жак Луи Давид сияқты білімді адамдардың арасында жүрді. Ол радикалды суретші Жак Луи Давидке арналған хат жазды. Шенье қайтыс болғаннан он күн бұрын суретші Жозеф Бенуа Суве оның жоғарыдағы суретте көрсетілген танымал портретін аяқтады. Аме де Койнь Террордан аман қалды, оның бостандығын Казимир, Монтронд графы, оны Шениер гильотинаға аттандыратын күні сатып алды. Шенье әкесінің жақсы ниетпен, бірақ ықылассыз араласуы болмаса, оны ешкім байқамаған болар еді. Мари Жозеф ағасының өлімін тоқтатуға тырысты, бірақ сәтті болмады. Жюль Леффевр Дюмье де бірнеше үзінділер берді, бірақ 1819 жылға дейін Анри де Латуш өлеңдерді маңызды жинақтауға тырыспады. Пол Морилот 1820-ші жылдардағы романтизмнің қалыпты өлшемдері бойынша (солтүстіктің ерекше әдебиеттеріне, ортағасырлық дәуірге, жаңалықтар мен тәжірибелерге деген құштарлық) Шеньені романтиктер қатарынан шығарып тастауға болатынын айтты. Ақын Хосе Мария де Эредиа Шеньеге үлкен құрметпен қарады, "Мен француз тілінде Буколикидің үш жүз тармағынан артық әсем үзінді білмеймін" деді және Сент-Бёвтің Шенье өз заманынан бұрынғы ақын болғаны туралы пікірімен келісті. Шенье Ресейде өте танымал болды, онда Александр Пушкин Латуш пен Иван Козловтың аударған "Тұтқын жас", "Тарентин жас" және басқа да танымал шығармалары негізінде оның соңғы сағаттары туралы өлең жазды.
Chénier was born in the Galata district of Constantinople. His family home, destroyed in a fire, was located on the site of the present Saint Pierre Han, in today's Karaköy neighborhood of Istanbul. His father, Louis Chénier, a native of Languedoc, after twenty years in the Levant as a cloth merchant, was appointed to a position equivalent to that of French consul at Constantinople. His mother, Élisabeth Santi Lomaca, whose sister was grandmother of Adolphe Thiers, was of Greek origin. When André was three years old, his father returned to France, and from 1768 to 1775 served as consul general of France in Morocco. The family, of which André was the third son, and Marie Joseph (see below) the fourth, remained in France and for a few years André was given his youthful freedom while living with an aunt in Carcassonne. A square in Carcassonne is named to commemorate him. He distinguished himself as a verse translator from the classics at the Collège de Navarre in Paris. In 1783 Chénier enlisted in a French regiment at Strasbourg, but the novelty soon wore off. He returned to Paris before the end of the year, was well received by his family, and mixed in the cultivated circle which frequented his mother's salon, including Lebrun Pindare, Antoine Lavoisier, Jean François Lesueur, Claude Joseph Dorat, and, a little later, the painter Jacques Louis David. addressed to the radical painter Jacques Louis David. Ten days before Chénier's death, the painter Joseph Benoît Suvée completed the well known portrait of him, shown in the box above. Aimée de Coigny survived the Terror, her freedom being bought by Casimir, Comte de Montrond on the same day that she was to follow Chénier to the guillotine. Chénier might have been overlooked but for the well meant, indignant officiousness of his father. Marie Joseph tried, but failed, to prevent his brother's execution. and Jules Lefèvre Deumier also gave a few fragments; but it was not until 1819 that an attempt was made by Henri de Latouche to collect the poems in a substantive volume, Paul Morillot has argued that judged by the usual test of 1820s Romanticism (love for strange literature of the North, medievalism, novelties and experiments), Chénier would have been excluded from Romantic circles. The poet José María de Heredia held Chénier in great esteem, saying "I do not know in the French language a more exquisite fragment than the three hundred verses of the Bucoliques" and agreeing with Sainte Beuve's judgment that Chénier was a poet ahead of his time. Chénier has been very popular in Russia, where Alexandr Pushkin wrote a poem about his last hours based on Latouche and Ivan Kozlov translated La Jeune Captive, La Jeune Tarentine and other famous pieces.