Кіріспе

Салют 4 (DOS 4) – 1974 жылғы 26 желтоқсанда 355 км апогейі, 343 км перигейі және 51,6 градус орбиталық еңіс орбитасына ұшырылған ғарыш станциясы. Бұл DOS 3 (немесе Kosmos 557) станциясының көшірмесі болды және оның бақытсыз бауыр станциясынан айырмашылығы, толық сәттілікке жетті. Үш экипаж Салют 4-ке ұшуға тырысты (Союз 17 және Союз 18 докталды; Союз 18a ұшыру тоқтатылды). Екінші ұшу 63 күнге созылды, ал «Союз 20» деп аталған пилотсыз капсула үш ай бойы станциямен біріктіріліп тұрды, бұл жүйенің ұзақ мерзімді сенімділігін, «Союз 18» миссиясы кезіндегі қоршаған ортаның нашарлауына қарамастан, дәлелдеді. Салют 4 1977 жылғы 2 ақпанда орбитадан шығарылды және 3 ақпанда Жер атмосферасына қайта кірді.

Сипаттама

Салют-4 – DOS азаматтық ғарыш станциясының екінші кезеңі. Салют-1-дің негізгі конструкциясы сақталғанмен, бұл станцияда алдыңғы модульге орнатылған үш үлкен күн панелі қолданылды, ал бұрынғы станциядағы алдыңғы модуль мен қозғалтқыш бөліміндегі төрт кішкентай панельге қарағанда, бұл көбірек қуат өндіру үшін жасалған болжамдалады. Ішкі кеңістігі 34,8 шаршы метрді құрады. Станцияның бойлық бұрылысы 2х59Н, көлденең бұрылысы 2х59Н, ал жақша бұрылысы 2х20Н болды. Электр жүйесі орташа есеппен 2,00 кВт қуат өндірді. Оның құрамында 2000 кг ғылыми жабдық, сондай-ақ үш күн панелінен тұратын екі жиынтық және Жерден көмексіз орбиталық элементтерді есептей алатын жаңа автономды навигациялық жүйе – Delta Navigation System болды. Станция KTDU 66 қозғалтқыштарымен жабдықталған.

Аспаптар

Салют-4-ке Қырым астрофизикалық обсерваториясында жасалған 2,5 м фокустық ұзындығы бар 25 см-лік OST 1 (орбиталық күн телескопы) және алыс ультракүлгін сәулелерін анықтау үшін спектрограф қысқа толқын дифракциялық спектрометрі, сондай-ақ екі рентген телескопы орнатылған. Рентген телескоптарының бірі, көбінесе Филин телескопы деп аталады, төрт газ ағыны пропорционалды санаушылардан тұрады, олардың үшеуі 2–10 кэВ энергия диапазонында 450 см² жалпы сезіктік бетіне ие, ал біреуі 0,2–2 кэВ (32–320 аДж) диапазонында 37 см² тиімді бетіне ие. Көру бұрышы жартылай ені 3 дюйм × 10 дюйм болатын саңылаулы коллимтормен шектелген. Жабдыққа станцияның сыртына рентген детекторларымен бірге орнатылған оптикалық сенсорлар, ал станцияның ішінде қуат беру және өлшеу блогы да кірді. Детекторларды жерде калибрлеу, сондай-ақ үш режимдегі ұшу кезіндегі жұмыс қарастырылды: инерциялық бағдарлау, орбиталық бағдарлау және зерттеу. Деректер 4 энергия арнасынан жинауға болады: 2–3,1 кэВ (320–497 аДж), 3,1–5,9 кэВ (497–945 аДж), 5,9–9,6 кэВ (945–1538 аДж) және үлкен детекторларда 2–9,6 кэВ (320–1538 аДж). Кіші детекторда дискриминатор деңгейлері 0,2 кэВ (32 аДж), 0,55 кэВ (88 аДж) және 0,95 кэВ (152 аДж) деңгейіне орнатылған. Басқа құралдарға вестибулярлық функцияны тексеруге арналған айналмалы кресло, жүрек-қан тамырларын зерттеуге арналған төменгі денеге кері қысым құрылғысы, велосипедтік эргометрмен біріктірілген дене шынықтыру тренажеры (электрмен жұмыс істейтін 1 м × 0,3 м жүгіру жолы, 50 кг жүктеме беретін серіппелі арқандар), пингвин костюмі және балама спорттық костюм, атмосфераның жоғарғы қабатының температурасы мен сипаттамаларын өлшеуге арналған сенсорлар, ITS K инфрақызыл телескоп-спектрометрі және Жердің инфрақызыл сәулесін зерттеуге арналған ультракүлгін спектрометрі, көп спектрлі Жер ресурстарын зерттеу камерасы, ғарыш сәулелерін анықтаушы, эмбриологиялық зерттеулер, станцияны жұлдыздық нысандар мен қараңғыда бағдарлау үшін сынақтан өткен жаңа инженерлік құралдар және телетайп машинасы кірді.

Ғылым

Filin деректері бойынша Sco X 1, Cir X 1, Cyg X 1 және A0620 00 жұлдыздарына жасалған байқаулар жарияланды. Sco X 1 жұлдызында 0,6-ден 0,9 кВ-қа дейінгі (96-дан 144 аДж-ға дейін) жоғары өзгермелі, төмен энергиялы сәуле ағыны анықталды. 1975 жылдың 5 шілдесінде жасалған байқау кезінде Cir X 1 жұлдызы мүлдем анықталмады, бұл 0,2-ден 2,0 кВ (32-ден 320 аДж) аралығындағы сәуле шығарудың 3,5e 11 эрг·см−2·с−1 (35 фВт/м2) деңгейіндегі жоғарғы шегін көрсетті. Cyg X 1 жұлдызы бірнеше рет байқалды. Уақыт және энергия бойынша өте өзгермелі ағын байқалды.

Салют 4 экспедициясы

Экспедиция Экипаж Ұшыру күні Ұшу уақыты Қону уақыты Ұзақтығы (күн) Ескертулер Союз 17 Георгий Гречко, Алексей Губарев 11 қаңтар 1975 жыл 21:43:37 UTC Союз 17 10 ақпан 1975 жыл 11:03:22 UTC Союз 17 29.56 Байқоңырдан ұшыру; Целиноградтан солтүстік-шығысқа қарай 110 км жерге қону; 3 күн бұрын ұшырылған Салют 4 ғарыш станциясына қосылу; ғарыш станциясына көшу және 29 күн болу; астрономиялық тәжірибелер. Союз 18 Пётр Климук, Виталий Севастьянов 24 мамыр 1975 жыл 14:58:10 UTC Союз 18 26 шілде 1975 жыл 14:18:18 UTC Союз 18 62.97 Байқоңырдан ұшыру; Аркалықтан 56 км шығысқа қону; Салют 4 ғарыш станциясының екінші экипажы; 62 күн болу уақыты; қарқынды дене шынықтыру жаттығулары; "ғарыш көкөністерін" өсіру; Күнді байқау; Жер бетінің суреттерін түсіру.