Кіріспе

ұқсас терминдер

Ирландияның ерте әдебиетінің мифологиялық циклында Мидир (Ескі ирланд тілі), Мидхир (Қазіргі ирланд тілі) немесе Мидер – Туатха Де Дананның Дагданың ұлы болған. Туатха Де милестерден жеңілгеннен кейін, ол Бри Лейттің сидхінде (Ардаг төбесі, Лонгфорд округі) өмір сүрді. Мидир есімі көне ирланд тіліндегі «судья» деген мағына беретін midithir сөзінен шыққан болуы мүмкін.

Тохмарк Этайн

Мидир – «Этайнның сүйіктісі» («Тохмарк Этайне») атты көне ирланд сағасындағы маңызды кейіпкерлердің бірі. Саға Туатха Де Данан заманынан бастап Ирландияның Жоғарғы Патшасы Эохайд Айремнің дәуіріне дейінгі уақытты қамтиды. Мидир Фуамнахтың күйеуі болғанымен, Этайнге ғашық болып, оны өзінің жаңа әйелі ету үшін асырап алған ұлы Энгусқа (кейде Оенгс деп те аталады) көмек сұрайды. Фуамнахтың кек алу ниеті жас әйелге қарсы бағытталды, оған түрлі ауыртпалықтар тудырды. Этайн бірнеше рет түрленгеннен кейін (суға, құртқа, шыбызға айналып) басқа әйелдің ішімдігіне түсіп, қайта дүниеге келді. Кейін Этайн сол кездегі Ирландияның Жоғарғы Патшасы Эохайд Айремге үйленді. Бірақ Мидир үмітін тастамай, сүйіктісін қайтаруға тырысып, патшаға барып, оны фиджел немесе шахмат ойынына шақырады. Мидирдің шахмат тақтасы күмістен жасалған, ал шахмат фигуралары алтыннан, бұрыштары асыл тастармен әшекейленген деп сипатталады.

Оид Хлайнн Лир

Лир балаларының тағдырында Мидир "Мақтанқор Мидир" деп аталады және Лир, Энгус Ог және Илбхричпен бірге Туатха Де Дананның патшалығы үшін Дагданың үлкен ұлы Бодб Дергке басымдық беріледі.

Айгидехт Айтерни

Мидир "Ольстер циклы" бейнелейтін батырлар дәуірінде Ферхертннің ұлы, сараң ақын Атирн туралы қысқаша әңгімеде еске алынады. Бір қолжазбада "Аигидехт Аитерни" ("Атирннің қонаққа шақырылуы") деп аталатын оқиғада Атирн Бри Лейттегі Мидирдің үйіне келіп, оған қарсы аша тұрып, үйінің алдында тұрған Мидирдің үш сиқырлы тұруын алғанға дейін, оған жақындағандарға кіруге немесе қонақжайлылық көрсетуге рұқсат бермегенін айтады. Сонымен қатар, "Ирландиялықтардың кез келгені оларды [тұруларды] көрсе, сол күні теңдей шайқаса алмады".

Леканның сары кітабы

Мидирдің бір көзі Брюгте екі жас топ арасында туған дау кезінде қарақат бұтағымен зақымданды. Оқиғада қарақат бұтағын кім лақтырғаны белгісіз, бірақ Мидир жастардың арасына кіріп, Энгустың Элкмарға тым жақын бармауына көмектесті. Мидирдің көзін Диан Чехт емдеді, алайда басқа бір жерде Этайн оның көзін Лох-Да-Лиг көлінің құдығынан емдегені айтылады.

Басқа сілтемелер

Мидир Фрейх Треблайннаны ұнатуға тырысқанда да араласты.

Танымал мәдениетте

Dark Souls III видеоойынында Darkeater Midir есімді айдаһар боссы бар. Fire Emblem: Genealogy of the Holy War видеоойынының бірінші буынында Мидир есімді шағын ойналатын кейіпкер бар. Final Fantasy 7 видеоойынындағы Мидеел ауылы осы құдайға сілтеме жасайды.

Негізгі дереккөздер

Тохмарк Этайн ("Этайнның құдалануы"), ауд. Дж. Ганц. Ертедегі ирланд мифтері мен сагалары. Лондон: "Пингвин Букс" баспасы, 1981. "Айгидехт Айтэрни" ("Айтэрнидің қонақты болуы"), ред. және ауд. Рудольф Турнейсен, "Ирланд мәтіндері. I. Айтэрнидің қонақжайсыздығынан айырылуы." ZCP 12 (1918): 389–9; ред. және ауд. Куно Майер, "Айтэрнидің қонақты болуы." Ériu 7 (1914): 1–9; ред. Р. Турнейсен, "Айтэрнидің қонақты болуының үшінші көшірмесі." Ériu 7 (1914): 196–9 (дипломатиялық басылым); ауд. Джон Кэри, "Атайрннің ашкөздігі." "Келттік батырлар дәуірі" еңбегінде, ред. Дж.Т. Кох және Дж. Кэри. 3-басылым. Аберистуит, 2000. MSS: (1) LL 117a, (2) MS Harleian 5280, fo. 77 (немесе 66) және (3) Корольдік ирланд академиясы, 23 N 10, 15–16 б. Тохмарк Треблайнн, ред. Куно Майер, "Тохмарк Треблайнн." ZCP 13 (1921): 166–75; ауд. Р. Дженнингс, "Тохмарк Треблайнннің аудармасы." Emania 16 (1997): 73–8.