Кіріспе

Күші мен қабілеттері қалыпты адамдардан асып түсетін адамдар.

"Супер адам" термині адамдарға, адам сияқты жандарға немесе адамдарда табиғи түрде кездеспейтін қасиеттері мен қабілеттері бар жандарға қатысты. Бұл қасиеттер табиғи қабілет, өзін-өзі дамыту немесе технологиялық көмек арқылы пайда болуы мүмкін. "Супер нәсіл" деген ұғым осыған байланысты, қазіргі адамдардан евгеника, эвтеника, гендік инженерия, нанотехнология және/немесе ми-компьютер интерфейсі сияқты әртүрлі құралдарды қолдану арқылы жасалған, бірдей немесе әртүрлі супер қасиеттері бар жандардың толық санатын білдіреді. Бұл адам эволюциясының процесін үдетуге бағытталған. Тарих бойында супер қасиеттер туралы пікір-таластар мен физикалық, рухани немесе зияли тұрғысынан идеал адам туралы идея саясатқа, саясатқа, философияға, ғылымға және түрлі әлеуметтік қозғалыстарға әсер етіп, мәдениетте маңызды орын алды. Философиялық, саяси немесе моральдық себептермен супер қасиеттерді іздеуді қолдайтын топтар кейде "супер адамдықтар" деп аталады. Қазіргі заманда бұл бейнелер супергеройлар, технологиялық көмекке ие адамдар немесе киборгтар арқылы көрсетіледі.

Ницше

Үберменш немесе "Супермен" Фридрих Ницшенің кейінгі жазбаларында қазіргі заманның, моральдың немесе нигилизмнің жолынан асып түсу арқылы мүмкін болатын ең жоғарғы, ультра аристократиялық жетістік түрі ретінде ұсынылған. Ницше кемел адамды, немесе кемінде оның анықтамасын жасау қажет деп сенді, ал осы кемелділікке жеке және мәдени денсаулықты, шығармашылықты және күшті арттыру арқылы қол жеткізуге болады. Сондай-ақ, табысты адам болу үшін, адам арғы дүниеге немесе өмірден кейінгі өмірге емес, біздің әлемнің шындығына назар аудару керек. Ницше "Заратустра сөйледі" еңбегінде адамнан жоғары тұратын адам туралы идеяны зерттейді, онда адамдардың қазіргі күйінде болуы және адамзатты дамыту үшін тәуекелдерге бару арқылы одан да артық болу мүмкіндігі талқыланады. Бұл сенім өзін-өзі жетілдіруге емес, бір адамнан гөрі өмірге мән беретін және адамзаттың жалпы мақсатымен басқалардың өміріне оң әсер ететін құндылықтарды орнатуға бағытталған. Осы мақсаттар адамға өмірдің мәнсіздігін сезінуден құтылуға көмектеседі.

Трансгуманизм

Трансгуманизм және футурологияда адамнан асып түсетін қабілеттер – генетикалық өзгерту немесе кибернетикалық имплантациялар арқылы адамды жетілдірудің немесе болашақ адамнан асып түсетін жасанды интеллекттің технологиялық мақсаты болып табылады. Адамды жетілдіру – табиғи немесе жасанды жолдармен қазіргі адам денесінің шектеулерін уақытша немесе тұрақты түрде жеңуге жасалған әрекет. Адамды жетілдіру технологиялық құралдарды қолдану арқылы адамның ерекшеліктері мен қабілеттерін іріктеу немесе өзгерту арқылы жүзеге асырылуы мүмкін, бұл өзгерістердің нәтижесінде қазіргі адамның мүмкіндіктерінен асып түсетін ерекшеліктер мен қабілеттер пайда бола ма, жоқ па, маңызды емес. Кейбір биоэтиктер бұл терминді нақты технологияларды – нейро, кибер, ген және нанотехнологияларды – емдеу мақсатында емес, басқа мақсаттарда қолданумен шектейді. Трансгуманистік ойшылдардың пікірінше, постгуман – бұл «оның негізгі қабілеттері қазіргі адамдардан түбегейлі асып түсетін, қазіргі стандарттар бойынша адам деп толық сеніммен айта алмайтын» болашақтағы гипотетикалық жаратылыс. Трансгуманизм туралы көркем әңгімелерге X-Men франшизасының кейіпкерлері және «Шалқадағы рух» франшизасында кездесетін киборгтар жатады.

Рэй Курцвейл

2005 жылы өнертапқыш және футуролог Рэй Курцвейл 2005 пен 2045 жылдар аралығындағы 40 жыл ішінде адамдардың көпшілігі супер денелері мен супер милары бар трансгумандар деп аталатын өлмейтін киборгтардың супер нәсіліне айналады деп болжады (гуманоидты андроидтардың супер милары өздері ғана емес, сонымен қатар болашақтың кеңейтілген интернетіндегі «бұлтта» миының бір бөлігін сақтау арқылы тиімді жұмыс істеуге қабілетті болады). Бұл биологиялық жасушаларды нанотехнологиямен жасалған, тиімді жасушалық энергияны өңдеу жүйесіне ие жаңа жасушалармен біртіндеп алмастыру арқылы жүзеге асырылады. Осы нанороботтар негізіндегі жасушалар бастапқыда квази-андроид денелеріне ие болған адамдарға («Адам денесі 2.0») тұрақты түрде стероидтар қолданғандай физикалық төзімділікке ие болуға мүмкіндік береді, көптеген Олимпиадалық рекордтар үздіксіз жаңаруы мүмкін. Бес сезім алдымен генетикалық жақсарту арқылы, содан кейін ми-компьютер интерфейсі арқылы күшейтіледі. 2040 жылға қарай адамдардың көпшілігі толыққанды андроидтарға айналады («Адам денесі 3.0»). Курцвейлдің болжамы бойынша, 2045 жылға қарай Мур заңының нәтижесінде интернет арқылы байланысқан суперкомпьютерлер жеткілікті жад сыйымдылығына ие болады, сондықтан қазіргі адамзаттың көпшілігі (қажеттілігі жоқтардан басқа) 2045 жылғы жаһандық интернет суперкомпьютеріне жүктеліп, виртуалды шындықта мәңгі өмір сүре алады – бұл оқиғаны ол Сингулярлық деп атайды. Курцвейл «Сингулярлықтан» кейін жаһандық суперкомпьютер нақты әлемде басқа гуманоидты андроидтар мен роботтарды орналастыратынын болжайды. Бұл андроидтар мен роботтардың ғарыш флоты Жерден (қазірдің өзінде алып жаһандық суперкомпьютер, тек табиғи күйінде қалуды және табиғи экожүйелерін сақтауды қалаған адамдар үшін үлкен табиғи қорықтардан басқа) ғарыш кемелерінің үлкен флотымен күн жүйесіне қарай ұшып, кездесетін барлық материяны компьютерлік қуатын үнемі кеңейту үшін компьютерлік жүйелерге (мысалы, Юпитер миы) айналдырады, соның арқасында шындыққа жақын виртуалды шындықты жасап, күрделі компьютерлік мәселелерді шешеді. Күн жүйесінің материясы негізінен компьютерлік субстратқа айналғаннан кейін, 22 ғасырдың басында Курцвейлдің сөзіне сүйенсек, Матриошка миы құрылып, өмір барлық бағытта жұлдызаралық кеңістікке қарай кеңейеді, шағын жұлдыз кемелерін (құнды антиматериялық отынды үнемдеу үшін) бүкіл Саман жолы галактикасын отарлау үшін, нанороботтардың тобымен жабдықталған Вон Нейман зерттеушілерін жібереді. Бұл нанороботтар планеталық жүйеге келгенде, кездесетін материяны роботтар мен андроидтарға айналдыру үшін бағдарламаланады. Осы процесте олар қосымша андроидтар мен роботтарды жасау үшін пайдаланбаған барлық материяны мегакомпьютерлерге айналдырады. Нанороботтар жасаған андроидтар мен роботтар планетааралық ғарыш кемелерін құрап, планеталар жүйесіне таралып, осы жұмысты орындауға көмектеседі. Кейбір андроидтар мен роботтар осылай құрылған Матриошка миының бетінде өлмейтін отаршылар ретінде нақты әлемде қоныстануы мүмкін (олардың миларының мазмұнының тұрақты түрде сақтық көшірмелерін жасап, апат жағдайында қайта құруға болады), ал басқалары өздерін осы Матриошка миына негізделген виртуалды шындыққа жүктеп, денелерін крионикалық сақтауға қояды. Соңында бүкіл галактика, содан кейін Жергілікті топ, содан кейін Қыз Жұлдыздар шоғыры, содан кейін Балықтар-Киттер супершоғыры кешені және ақырында бүкіл Ғайни әлем алып мегакомпьютерге айналады. Bridge, Chess, Reversi, Scrabble, Go және Jeopardy!

Анархистік философия

Қоғамның құлдырауы мен адамзаттың кемелденуі арасында байланыс бар деген ұсыныс бар. Қоғамның тұрақтылығына үлес қосатын көптеген экономикалық, әлеуметтік және экологиялық факторлар мәселені шешу қажеттілігіне негізделген. Супергуманизм бұл мәселелерді физикалық, рухани немесе эмоционалдық тазалық пен өзін-өзі дамыту арқылы жеңу қабілетін қажет етеді. Осы мәселелерді жою арқылы көптеген экономикалар мен әлеуметтік құрылымдар құлдырауы мүмкін. Сонымен қатар, трансгуманизм сияқты салалардағы прогресс адамдардың білім мен дайындық деңгейіне жететініне сенім білдіріледі, бұл бір-бірімен соғысқа немесе тирандыққа алып келуі мүмкін, себебі жоғары деңгейдегі жетістіктерге қол жеткізілуі билікке деген қажеттілікті күшейтеді, соңында толық анархияға ұшыратады.

Діни мағыналары

Супергуманизм философиясының маңызды анықтамалық факторы ретінде адамдарда жоғары моральдық қағидалар, қадір-қасиет және ішкі құндылықтар деп есептелетін қасиеттер болуы керек. Супергуманизмді қолдайтындардың көптегені әлемді жақсырақ және ізгілендірілген орынға айналдыру үшін жеке жауапкершіліктің маңыздылығын бағалайды. Бұл көбінесе адамға моральдық құрылымның принциптері мен негіздерін ұстануға мүмкіндік беретін, руханилықтың белгілі бір түрін қабылдауды немесе құруды білдіреді, соның арқасында өзінің және ізгілік пен өркендеу жолына белгілі бір деңгейде айқындық пен тазалыққа қол жеткізуге болады. Супергуманизмді дін мен философияның үйлесімі деп жиі айтады, бұл адамның іс-қимылдары мен жердің үлгілері арасында байланыс болу керектігін көрсетеді, онда Құдаймен, табиғатпен және адаммен орнатылған бұл бірлік, адамнан асып түсетін жетістіктерге жол ашады.

Нацистік Германия

Ницше ұсынған жеке тұлғаның өзін жетілдіру идеясы нацизм философиясында бүкіл топтар мен ұлттарға қатысты қолданыла бастады. Нацистік нәсілшіл ойшылдар арий нәсілін бақыланатын шаруашылық және мәжбүрлі евгеника (оның ішінде жарамсыз деп танылғандарды өлтіруді қоса) арқылы жетілдіруді, нәсілдік қорын жақсарту және қоғамды тазарту жолы ретінде қарастырды. Олар герренфольк (шеберлер нәсілі) құруды мақсат етті, онда германдық «Übermenschen» славяндар және Батыс Азия халықтары сияқты «untermenschen» деп есептелгендерге үстемдік ететін еді.

Homo Galactica (Голос галактикасы)

Неонацист Дэвид Майат 1990 жылдардың басында Батыс Империясы құрылғаннан кейін, арий нәсілі қоныстанған барлық аймақтарды басқаратын, болашақтағы автократиялық мемлекет орнатылып, арийлердің туу көрсеткіші қазіргі 1.6 деңгейінен 2.1-ге дейін көтерілгеннен кейін, ең таңдаулы арийлердің генетикалық инженериясы арқылы "Homo Galactica" деп аталатын жаңа супер нәсіл құрылуы керек екенін жақтады. Олардың өзі де сол кезде генетикалық жақсартулар арқылы жетілдірілген болар еді. Бұл жаңа супер нәсілге супер ми, супер сезімталдық және жұлдыздық кемелерде саяхаттауға мүмкіндік беретін нәзік қолдар генетикалық түрде енгізілген болар еді, содан кейін олар арийлердің ұрпақтарымен бүкіл Құс жолы галактикасын отарлау үшін жіберілер еді.

Жеңіл атлетика

Көптеген элиталық спортшылардың іс-әрекеттері адам күшінен асып түскендей көрінеді. Элиталық спортшылардың көрсеткіштері қалыпты стандарттар бойынша қол жеткізуге мүмкін емес деңгейде болады. Бұл нәтижелер – допингтік препараттар, генетика, физикалық жаттығулар және психологиялық дайындықтардың үйлесімінен туындайды. Мысалы, ең жоғары VO2 max сынақ нәтижесі норвегиялық шаңғышы Бьорн Дейлиге тиесілі, ол 96 мл/кг/мин көрсеткішін берді. 2006 жылы Диан Карназз АҚШ-тың 50 штатында 50 күннің ішінде 50 марафонды аяқтады. 2015 жылдың 4 ақпанында актер және күшті атлет Хафтор Бьорнссон 650 килограммдық (1433 фунт) бөреліні арқасына мінгізіп, 5 қадам басып, 1000 жылдық рекордты жаңартты. Спорттан бөлек, көптеген адамдар да адам күшінен асып түсетін істер жасаған. "Көк періштелер" әуежайлық акробатикалық командасы әдетте 4-6 есе жеңілдік күшіне (g) төтеп береді, ал кейбір айналымдар 8g-ға жетеді. Грег По – 12g күшіне шыдай алатын ұшқыш. Сонымен қатар, адамдардың қатты стресс жағдайында өте ауыр заттарды көтеру туралы көптеген оқиғалар бар, бұл гистериялық күш деп аталады. Мұндай жағдайлар мидың жетістікке ұмтылысының күшеюіне байланысты, қалыпты емес тапсырмалар орындалғанда пайда болады.

Ғылым

Қазіргі заманғы орташадан жоғары қабілеттерге қол жеткізудің бір жолы – өнімділікті арттыратын препараттарды пайдалану; оларға ауырсық басушы дәрілер, қан көбейтушілер, стимуляторлар және анаболикалық стероидтер кіреді, сонымен қатар кофеин, протеин қоспалары және витаминдер сияқты толыққанды күштілендіргіштер ретінде мойындалмаған заттар да жатады. Препараттардың арқасында үстімізден шығу мүмкін емес қабілеттерге ие болу идеясы көркем әдебиетте, мысалы, "Limitless" фильмінде және Marvel Comics кейіпкері Nuke-та кеңінен танымал болғанымен, нақты өмірде қазіргі қолжетімді заттар мұндай фантастикалық мүмкіндіктерді қамтамасыз етпейді. Бұл препараттардың кейбіреулерінің әсері минималды және көбінесе уақытша болады. Дегенмен, олар зиянды жанама әсерлерге, соның ішінде көптеген теріс психологиялық салдарларға әкелуі мүмкін. SARMS және DMAA физикалық өнімділікті арттырудың қауіпсіз формалары болып табылады. Басқа да жетілдіру әдістері бар, мысалы, титан көбігімен біріктіру арқылы сүйектің материалдық қасиеттерін арттыру. Осы жаңа технологиялардың ұзақ мерзімді әсерін бағалау үшін қосымша зерттеулер қажет. Технология адамның сезім және байланыс қабілеттерін жақсарту үшін де қолданылуы мүмкін, бұл жүйке жүйесіне имплантация жасау арқылы тәжірибелерде көрсетілді. Осылайша адамдар ультрадыбыс сияқты сезімдерді пайдаланып қашықтықты дәл анықтай алады және милар арасында тікелей байланыс орната алады.

Көркем әдебиет

Адам табиғаты туралы болжамдар және адамның күшін арттыру мен болашақтағы адам эволюциясының мүмкіндіктері супер-адамдарды ғылыми фантастиканың танымал тақырыбына айналдырды. Супер-адамдық қабілеттер супергеройлер туралы әдебиетте де жиі кездеседі.

Өнер

1979 жылы британдық суретші Николас Тредвелл «Супергуманизм» атты кітап жазды, ал 1982 жылы «Супергуманизм 2» жарық көрді. Тредвелл өзінің бұл қозғалысын «алғашқы халық өнерінің қозғалысы» деп анықтады – ең алдымен өнерден емес, өмірден шабыттанған қозғалыс. Бұл халықтың өнері, халық үшін және халық туралы өнер. Ол төзімділік пен адамгершілік түсінігі туралы. Алғашқыда, супергуманистік туынды сізді сезімге бөлейді – күлуге, жылауға, дірілдеуге, құмарлыққа толуға шақырады. Олар бейненің айқындығын бұрмалау үшін ешқандай эстетикалық тәсіл қолданбайды. Супергуманистік туынды қарапайым тақырыпты алып, оны дамыту үшін жаңа техникалық құралдарды пайдаланады, осылайша гуманистік тақырыбының күшті әсерін қамтамасыз етеді. Тредвелл осы өнер қозғалысын адамдардың күнделікті өмірі мен сол қарапайымдылықтағы жоғары қасиеттер арасындағы байланысты көрсету үшін пайдаланды.

Құжаттамалық фильмдер

Стен Лидің "Супер адамдар" телешоуы әлем бойынша қалыпты адамдық мүмкіндіктерден асып түсетін қабілеттері бар адамдарды табуға арналған. Әлемдегі ең икемді адам – Дениэл Браунинг Смит, адамдардың шегін кеңейтетін физикалық және зиялық жетістіктерді іздеу үшін әлемді аралап жүрген супер адамның мысалы. "Адам денесі: Шекараны кеңейту" – Discovery арнасының шоуы, ол адамдардың күшіне, көру қабілетіне, ми қабілетіне және сезімталдығына күшті стресс жағдайында не болатынын түсіндіреді. Мұндай жағдайлар адамдарға күрделі немесе мүмкін емес тапсырмаларды орындауға мүмкіндік беретін уақытша супер қабілеттерге әкелуі мүмкін. "Супер адам болу қалай?" – Red Bull компаниясының адам төзімділігінің шегіне жақындаған адамдар туралы подкасттар сериясы. Алып барушы Роб Поуп, АҚШ-ты бес рет жүгіріп өтіп, "нағыз Форрест Гамп" деп аталған, 78 күнде әлемді велосипедпен айналған Марк Бомонт және 64 жасында акула торсыз Кубадан Флоридаға 110 мильдей жүзіп өткен Диана Найд сияқты "супер" жетістіктерге жеткен адамдармен сұхбаттасады.