Кіріспе

Неміс сөзі "үстінде" дегенді білдіреді. Неміс сөзі Über (кейде ағылшын тіліндегі жарияланымдарда uber '/uː//b//ər/' деп жазылады) – неміс тілінде "үстінде", "жоғарыда" немесе "ар жағында" деген мағынаны білдіретін сөз. Ол неміс тіліндегі ober сөзімен этимологиялық жақын туыс, сондай-ақ ағылшын, голланд, швед және исланд тілдері сияқты басқа герман тілдерімен (протогерман тілі арқылы) туыс. Бұл сөз санскрит тіліндегі ūpari және хинди тіліндегі ūpar сөздерімен (екеуі де "жоғарыда", "үстінде" немесе "жоғары") алыс туыс, бұл индоевропа тілі арқылы болған болуы мүмкін. Бұл сөз ағылшын тілін білетін адамдар арасында белгілі бір деңгейде танымал, себебі ол кейде ресми емес ағылшын тіліндегі сөздерге қосылатын префикс ретінде, әдетте, назар аудару үшін қолданылады. Неміс сөзі дұрыс жазылған, ал ағылшын тіліне аударылғанда жазылуы әртүрлі болуы мүмкін.

Шығу тегі

"Über" термині неміс тілінен ағылшын тіліне неміс философы Фридрих Ницше еңбектері арқылы енген. 1883 жылы Ницше адамдардың ұмтылуы мүмкін жоғары жағдайды сипаттау үшін "өте адам" (Übermensch) терминін қолданды. Бұл термин 1903 жылғы "Адам және Супермен" пьесасының атауында Джордж Бернард Шоу арқылы ағылшын тіліне аударылды. Билікке келген кезде Адольф Гитлер Ницше терминін қабылдап, оны арийлік үстем нәсілдің сипаттамаларында пайдаланды. Осы оқиғаға байланысты американдық еврей комикстер авторы Джери Сигел бұл терминмен танысып, 1933 жылы "Суперменнің билігі" атты әңгімесін жазды, онда аса дамыған интеллектісі бар супермен (кейіннен туған супергерой кейіпкерімен шатастырылмауы керек) жамандықпен күреседі. Біраз уақыттан кейін Сигел мен суретші Джозеф Шустер Суперменді сол кездегі әйгілі американдық батырға айналдырды. Осы супергероймен байланысы арқасында "über" термині ағылшын тілінде қарсы тұруға келмейтін немесе жеңіске жеткізе алатын күшке ие болу мағынасын білдіреді.

Есімнің жазылуы

Диакритикалық белгілері жоқ жазу жүйелерінде (мысалы, әуежайлардағы келу тақталары, ескі компьютерлік жүйелер сияқты) "ü" әрпі ("у" әрпінің үстіндегі екі нүктесі бар) әдетте "u" емес, "ue" деп транслитерацияланады.

Мағынасы

Әртүрлі қолданылуының нәтижесінде, ағылшын тіліндегі сөздің "über" сөзінен айырмашылығы бар. Барлық ағылшын тіліндегі "uber" сөздерін "über" деп аудару мүмкін емес: мысалы, "uber left" сөзін "Überlinks" деп аударуға болмайды, неміс тілінде "linksaußen" (сөзбе-сөз "сыртқы сол", яғни спортта немесе саясатта сол қанаттың шебері) дейді.