Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Адамдағы жұқпалы аурулар
Infectious disease in humans
Пситтакоз – бұл адамдарда кездесетін зооноздық жұқпалы ауру, оны Chlamydia psittaci бактериясы қоздырады. Жұқпалы мақав, кокатиел, буджигар сияқты попугайлардан, сондай-ақ көгершіндерден, дарқадарлардан, үйректерден, тауықтардан, шағалалардан және көптеген басқа да құс түрлерінен жұғады. Канарилар мен финктерде инфекцияның таралу деңгейі попугайларға қарағанда төмен деп саналады. Белгілі бір жағдайларда, бұл термин Psittacidae тұқымдасына жататын кез келген құс арқылы таралған ауруды білдірсе, орнитоз – басқа құстар арқылы таралғанда қолданылады.
Psittacosis—also known as parrot fever, and ornithosis—is a zoonotic infectious disease in humans caused by a bacterium called Chlamydia psittaci and contracted from infected parrots, such as macaws, cockatiels, and budgerigars, and from pigeons, sparrows, ducks, hens, gulls and many other species of birds. The incidence of infection in canaries and finches is believed to be lower than in psittacine birds. In certain contexts, the word is used when the disease is carried by any species of birds belonging to the family Psittacidae, whereas ornithosis is used when other birds carry the disease.
Белгілері мен симптомдары
Адамдарда 5–19 күндей инкубациялық кезеңнен кейін, аурудың барысы симптомсыздықтан бастап, ауыр пневмониямен жүйелік ауруға дейін жетеді. Көбінесе ол атипикалық пневмония түрінде көрінеді. Пситтакоздың алғашқы аптасында симптомдар ішек тифын еске түсіреді, жоғары температура, буын ауруы, диарея, конъюнктивит, мұрыннан қан кету және ақ қан клеткаларының төмендеуіне себеп болады. Осы кезеңде кейде "Хордер дақтары" деп аталатын қызыл дақтар пайда болады. Бұл – қызғылт, ағарып кететін макулопапулалы бөртпелер, олар ішек тифындағы қызыл дақтарға ұқсайды. Бірінші аптаның соңына қарай көкбауырдың үлкеюі жиі кездеседі, содан кейін пситтакоз ауыр өкпе инфекциясына айналуы мүмкін. Респираторлық инфекцияның көкбауырдың үлкеюімен және/немесе мұрыннан қан кетумен бірдей пайда болуы диагноз қоюға негіз болады. Бас ауруы соншалықты күшті болуы мүмкін, менингиттің белгілерін көрсетіп, кейде мойын қатаюы байқалады. Бірінші аптаның соңында есінен шығуы немесе тіпті кома ауыр жағдайларда болуы мүмкін. Екінші аптада жағдай жіті бактериялық пневмококк пневмониясына ұқсас болады, жоғары температура, бас ауруы, жөтел және демқынқыспен жүреді. Рентгендік суретте бұл кезеңде өкпеде дақтар немесе өкпе алабының толық ақ болуы көрінеді. Асқынулар эндокардит, бауыр қабынуы, жүрек бұлшық етінің қабынуы, буындардың қабынуы, кератоконъюнктивит (кейде жас безінің/көз ұясының экстранодальды шеттік аймақ лимфомасы) және неврологиялық асқынулар (ми қабынуы) түрінде пайда болуы мүмкін. Сонымен қатар, қарқынды күтімді қажет ететін ауыр пневмония да дамуы мүмкін. Өлімге алып келетін жағдайлар да тіркелген (жағдайлардың 1% - дан кемі).
In humans, after an incubation period of 5–19 days, the disease course ranges from asymptomatic to systemic illness with severe pneumonia. It presents chiefly as an atypical pneumonia. In the first week of psittacosis, the symptoms mimic typhoid fever, causing high fevers, joint pain, diarrhea, conjunctivitis, nose bleeds, and low level of white blood cells. Rose spots called Horder's spots sometimes appear during this stage. These are pink, blanching maculopapular eruptions resembling the rose spots of typhoid fever. Spleen enlargement is common towards the end of the first week, after which psittacosis may develop into a serious lung infection. Diagnosis is indicated where respiratory infection occurs simultaneously with splenomegaly and/or epistaxis. Headache can be so severe that it suggests meningitis and some nuchal rigidity is not unusual. Towards the end of the first week, stupor or even coma can result in severe cases. The second week is more akin to acute bacteremic pneumococcal pneumonia with continuous high fevers, headaches, cough, and dyspnea. X rays at that stage show patchy infiltrates or a diffuse whiteout of lung fields. Complications in the form of endocarditis, liver inflammation, inflammation of the heart's muscle, joint inflammation, keratoconjunctivitis (occasionally extranodal marginal zone lymphoma of the lacrimal gland/orbit), and neurologic complications (brain inflammation) may occasionally occur. Severe pneumonia requiring intensive care support may also occur. Fatal cases have been reported (less than 1% of cases).
Жүгіру жолы
Пситтакозға себепші Chlamydia psittaci бактериясы ауыздан жұмбаққа (бекі) тікелей жанасу арқылы, немесе ауа арқылы таралатын қауырсын шаңы, құрғақ нәжіс немесе жұқтырған құстардың тыныс жолдарының шырышын жұқтыруы мүмкін. Адамнан адамға жұғу ықтималды, бірақ сирек. Бронхоальвеолярлық жуу (БАЛ) сұйықтығында макрофагтардың ішінде көрінуі мүмкін. C. psittaci-ді өсіру қауіпті, сондықтан оны тек биологиялық қауіпсіздік зертханаларында ғана жүргізу керек.
The Chlamydia psittaci bacterium that causes psittacosis can be transmitted by mouth to beak contact, or through the airborne inhalation of feather dust, dried faeces, or the respiratory secretions of infected birds. Person to person transmission is possible, but rare. can be seen within macrophages in BAL (bronchoalveolar lavage) fluid. Culture of C. psittaci is hazardous and should only be carried out in biosafety laboratories.
Емдеу
Инфекция антибиотиктермен емделеді; тетрациклиндер мен хлорамфеникол пациенттерді емдеу үшін таңдалып алынады. Көптеген адамдар доксициклин, тетрациклин гидрохлориді немесе хлорамфеникол пальмитатымен емдеуге жақсы жауап береді. Ауыр науқастарға бастапқы ем ретінде доксициклин гиклаты тамырға жіберілуі мүмкін. Симптомдардың басылуы әдетте 48–72 сағат ішінде көрінеді. Дегенмен, қайталануы мүмкін, сондықтан температура түскеннен кейін емдеуді кемінде 10–14 күн жалғастыру қажет.
The infection is treated with antibiotics; tetracyclines and chloramphenicol are the choice for treating patients. Most people respond to oral therapy doxycycline, tetracycline hydrochloride, or chloramphenicol palmitate. For initial treatment of severely ill patients, doxycycline hyclate may be administered intravenously. Remission of symptoms is usually evident within 48–72 hours. However, relapse can occur, and treatment must continue for at least 10–14 days after fever subsides.
Эпидемиология
Пситтакоз алғаш рет 1879 жылы Еуропада хабарланған. Бұл індеттің салдары мен оны басқару тәсілі Ұлттық денсаулық сақтау институттарының құрылуына себеп болды. 2002 жылдан 2009 жылға дейін 66 адамда пситтакоз анықталды және бұл жағдайлардың көпшілігі жұқтырған үй құстарымен, әсіресе кокатиелдермен, толғау құстарымен және аралармен байланысты болды. Дұрыс диагноз қойылмаған немесе хабарланбаған көптеген жағдайлар болуы мүмкін. Құс ұстаушылар, жануарлар дүкендерінің қызметкерлері, зообақтардағы қызметкерлер және ветеринарлар инфекцияға шалдығу қаупінде. Сонымен қатар, құс өңдеу өсімдіктерінде пситтакоздың бірнеше ошақтары тіркелген.
Psittacosis was first reported in Europe in 1879. The aftermath of the outbreak and how it was handled led to the establishment of the National Institutes of Health. From 2002 through 2009, 66 human cases of psittacosis were reported to the Centers for Disease Control and Prevention, and most resulted from exposure to infected pet birds, usually cockatiels, parakeets, and macaws. Many more cases may occur that are not correctly diagnosed or reported. Bird owners, pet shop employees, zookeepers, and veterinarians are at risk of the infection. Some outbreaks of psittacosis in poultry processing plants have been reported.
Құстарда
Құстарда Chlamydia psittaci инфекциясы құс хламидиозы деп аталады. Жұқтырған құстар бактерияларды нәжіс және мұрын шырышы арқылы шығарып жібереді, олар бірнеше ай бойы жұқпалы күйінде қалуы мүмкін. Көптеген штаммдар құстарда стресс жағдайында белсендірілгенше, тыныш күйде болады. Құстар – хламидия инфекциясын таратуға өте қабілетті, жылдам қозғалатын векторлар, себебі олар түрлі жұқтырған жануарлардың қалдықтарымен қоректенеді және оларға қол жеткізеді.
In birds, Chlamydia psittaci infection is referred to as avian chlamydiosis. Infected birds shed the bacteria through feces and nasal discharges, which can remain infectious for several months. Many strains remain quiescent in birds until activated under stress. Birds are excellent, highly mobile vectors for the distribution of chlamydial infection because they feed on, and have access to, the detritus of infected animals of all sorts.
Белгілер
Құстардағы C. psittaci көбінесе жүйелік инфекция тудырады және инфекциялар көзге көрінбейтін, ауыр, жедел немесе созылмалы сипатта болуы мүмкін, арасында вирус шығару кездері кездеседі. Құстардағы белгілері: "көздердің қабынуы, тыныс алудың қиындауы, сулы иссік және жасыл ураттар".
C. psittaci in birds is often systemic and infections can be inapparent, severe, acute, or chronic with intermittent shedding. Signs in birds include "inflamed eyes, difficulty in breathing, watery droppings, and green urates."
Диагностика
Алғашқы диагноз симптомдар арқылы қойылуы мүмкін, бірақ көбінесе антиген және антиденелер тестімен расталады. Полимераза тізбекті реакцияға (ПТР) негізделген тест те қолжетімді. Бұл тесттердің кез келгені пситтакозды растаса да, жалған теріс нәтижелер болуы мүмкін, сондықтан құсқа толыққанды денсаулық туралы қорытынды беру алдында клиникалық және зертханалық тесттердің жиынтығы ұсынылады. Жұқтыру жолы көбінесе тыныс арқылы немесе тамақпен бірге ішке түседі.
Initial diagnosis may be by symptoms, but is usually confirmed by an antigen and antibody test. A polymerase chain reaction based test is also available. Although any of these tests can confirm psittacosis, false negatives are possible, so a combination of clinical and laboratory tests is recommended before giving the bird a clean bill of health. and is typically either inhaled or ingested.