Оңтүстік Лейте провинциясы: тарих, география және экономикасы

Кіріспе

Билиран провинциясынан кейін аймақтағы ең сирек қоныстанған екінші провинция болып табылады. 2020 жылғы халық санауы бойынша провинцияның халқы 429 573 адамды құрайды. Оңтүстік Лейте провинциясының геологиялық ерекшеліктері Субангдаку өзенінің тасып кетуінен және 2006 жылғы Гинсаугондағы топырақ көшкінінен кейін провинцияда бірқатар мәселелер тудырды. Ұйымдар провинцияны көшкін мен су тасқыны сияқты табиғи құбылыстарға бейім екені туралы ескертті. Оңтүстік Лейте елдің аралдар арасындағы көлік жүйесінің маңызды бөлігі болып табылады, онда Лилоан мен Минданаодағы Суригао-дель-Норте арасында адамдар мен тауарларды тасымалдау үшін паромдар пайдаланады. Провинция өте сапалы абака өнімдерімен әйгілі және елдегі абака талшығының ең ірі өндірушісі болып табылады. 2017 жылдың қыркүйегінде депутат Роджер Меркадо 6408 нөміріндегі заң жобасын ұсынды, онда провинцияның атауын Лейте-дель-Сур деп өзгерту ұсынылды.

Ерте тарих

Лейте аралының бір бөлігі болғандықтан, провинцияның тарихи Маирете қауымының билеушісі Дату Этеден ықпал көргеніне сеніледі, Маирете «Эте жері» деген мағынаны білдіреді және оның орталығы Таклобан қаласы болған. Оңтүстік Лейте аймағының Бохольдан келген анимистік Висайя этностарымен қоныстандырылғаны айтылады. Сол кезде солтүстік-шығыс Лейтеде тұрған Самардың жергілікті анимистік Уарай тайпалары Оңтүстік Лейтеде болғандығын растайтын ешқандай дәлел жоқ.

Испанияның отаршылдық дәуірі

1898 жылы испан және американдық кезеңдерде Паломпоннан Хинунаганға дейінгі муниципалитеттерден құралған "кіші провинция" болды, оның орталығы Маасин қаласы еді. Лейте аралының оңтүстік-батыс бөлігіндегі Маасинде бірқатар мемлекеттік кеңселер құрылды, олар аймақты басқаруға арналған. Тарихи деректер бойынша, Маасин қаласы Паломпоннан Хинунаганға дейінгі аймақтан жиналған салықтарды сақтау орталығы болды. Бұл басқарушылыққа қарасты, провинциялық қазынашыға тең "Administrado de Hacienda" лауазымы арқылы жүзеге асырылды, ол "Secretario de Hacienda" бағынысында болды. Сондай-ақ, Маасинде бірінші сатыдағы сот құрылды, ол сол кезде "Promoter Fiscal" деп аталды, және Паломпоннан Хинунаганға дейінгі аймақтан түскен барлық ұсақ-күшік әкімшілік және басқа да істерді қарады. Испан отарлау кезеңінде аймақ сиреп қоныстанған. Моро құлдарының үздіксіз шабуылдары провинцияның өсуі мен дамуына бөгет болды. Дегенмен, 19 ғасырда Бохол және Себу сияқты көршілес провинциялардан келген көшпенділер бұл аймақты қоныстандырды.

Жапондықтардың басып алуы

1942 жылы Руперто Канглеон Согод қаласында конференция өткізді, ал шығыстағы Малитбог қаласындағы алғашқы кездесуге көптеген жетекшілер келмегендіктен ол сәтсіз аяқталды. Ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Филиппин Республикасының әскерлеріне көмектесетін барлық партизандық күштерді біріктіруге тырысты. 1944-1945 жылдары Одақтас Филиппин Республикасының армиясы мен филиппин партизандары Оңтүстік Лейте аймағын жапондық басқыншылардан азат ету мақсатымен шабуылдар жасады, ал американдық әскерлер 1944 жылдың 20 қазанында Лейтеге қонды.

Тәуелсіз провинция

Суверендік биліктің өзгеруіне байланысты, салық басқармасын қоспағанда, Маасиндегі барлық кеңселер таратылып, Лейте астанасы Таклобанға қайтарылды. Бұл көлік құралдарының жетіспеуі, Таклобандағы мемлекеттік істерді басқарудың қиындығы және Себуано тілінде сөйлейтін оңтүстік-батыс аймақтары мен Варай тілінде сөйлейтін солтүстік-шығыс аймақтары арасындағы тілдік кедергілер салдарынан маңызды мәселе тудырды. Бүкіл аралды орталық қаладан басқарудың қиындығы аралды екі провинцияға бөлу қажеттігін көрсетті. Алғашқыда Батыс Лейте құру үшін жалпы қозғалыс болды, жақын арада көптеген белгілі адамдар мен көшбасшылар бұл қозғалысқа қолдау көрсетті. Лейте провинциясын бөлу туралы заңды қабылдауға алты рет әрекет жасалды. Алтыншы әрекетте, сол кездегі конгрессмен Никанор Йиньигес Канглеон заңына ұқсас бөлу заңын ұсынды, бірақ Шығыс-Батыс бөлінісін құрудың мүмкін еместігін мойындап, өзінің сайлау округін провинция етуді жөн көрді. Бірінші заң жобасынан бас тартып, конгрессмен Никанор Йиньигес №1318 заң жобасын ұсынды, онда Лейте провинциясының үшінші сайлау округіне кіретін он алты муниципалитеттен тұратын Оңтүстік Лейте провинциясын құру көзделген, Маасинден Силагоға дейін материкте және Панаон аралында. Бұл заң жобасы 2227 нөмірімен Республикалық заңға айналып, «Оңтүстік Лейте провинциясын құру туралы акт» деп аталды және 1959 жылдың 22 мамырында президент Карлос П. Гарсия қол қойды. 1960 жылдың 1 шілдесінде Оңтүстік Лейте он алты муниципалитетімен және Маасин қаласымен провинция ретінде құрылды. Осылайша, Лейте провинциясының үшінші округі Оңтүстік Лейте провинциясы және Оңтүстік Лейте провинциясының жалғыз округі болды. 2006 жылдың 17 ақпанында қатты жаңбырдың салдарынан болған бірнеше топырақ сығанақтары және шағын жер сілкінісі кем дегенде бір қаланы және көптеген коммерциялық және тұрғын үй инфрақұрылымдарын қиратты, нәтижесінде жүздеген адам қаза тапты. Сент-Бернард муниципалитеті ең көп зардап шеккен аймақтардың бірі болды, онда 23 адам қаза тапты, шамамен 200 адам қаза болды деп есептелді және тағы 1500 адам жоғалып кетті. Аталған муниципалитеттегі 2500 тұрғыны бар таулы ауыл – Гуинсаугон ауылы дерлік толығымен қиратылды, нәтижесінде 1857 тұрғынының 1800-і қаза тапты. Көптеген құтқарушылар ұлттық және халықаралық деңгейде оқиға орнына келді. Алайда, нашар жол жағдайы және ауыр техниканың жетіспеуі құтқару жұмыстарын қиындатты. Аман қалғандар құтқару жұмыстарының нашар үйлестірілгендігі туралы да хабарлады. Гуинсаугон ауылынан аман қалған азаматтардың аз ғана саны төтенше жағдайлардағы баспаналарға орналастырылды, бірақ мемлекеттік органдар миллиондаған доллар көлемінде қайырымдылық жинағанына қарамастан, оларға жеткілікті тамақ пен күтім көрсетілмеді.

Due to a change of sovereign powers, all the offices in Maasin except the Fiscal's Office were abolished and reverted to Tacloban, the capital of Leyte. This created a major problem because of the dearth of transportation, the difficulty in managing the affairs of government in Tacloban and the language barrier between the Cebuano speaking South westerners and the Waray speaking North easterners. The difficulty of managing the entire island from the main city suggested a need to separate the island into two provinces. At first there was a general movement for a Western Leyte and soon after, many prominent men and leaders rallied behind the movement. Six attempts to pass a law for the division of Leyte were made. On the sixth attempt, then Congressman Nicanor Yñiguez introduced into the House a division law similar in substance to that of the Kangleon Bill, but recognizing the impossibility of creating an East West Division, he instead opted to make his own district a province. Abandoning the first bill, Congressman Nicanor Yñiguez presented House Bill No. 1318 proposing a new province of Southern Leyte comprising Third Congressional District of Leyte to include sixteen municipalities, from Maasin to Silago in the mainland, and in the Panaon Island. The bill became Republic Act 2227 otherwise known as an "Act Creating the Province of Southern Leyte" and was signed into Law by President Carlos P. Garcia on May 22, 1959. On July 1, 1960, Southern Leyte was inaugurated as a province with sixteen municipalities and Maasin as the capital town. Thus, the third District of Leyte became the Province of Southern Leyte and the Lone District of Southern Leyte. On February 17, 2006, several mudslides caused by heavy rains, amounting over , and a minor earthquake destroyed at least one town and many commercial and residential infrastructures, leaving hundreds dead. The municipality of Saint Bernard was one of the worst hit areas with 23 confirmed deaths, up to 200 estimated deaths and another 1,500 missing. Barangay Guinsaugon, a mountain village on the said municipality with 2,500 people, was almost completely destroyed, killing 1,800 of its 1,857 residents. Many rescuers from national and international responded to the incident. However, rescue efforts were greatly hampered by poor road conditions and lack of heavy equipment. Survivors also reported lack of coordination of rescue efforts. The few handful of Guinsaugon citizens which escaped the mudslide were put up in emergency shelters without adequate nutrition and care despite the National Government collecting millions of dollars worth of donations.

География

Оңтүстік Лейте Лейте аралының оңтүстік ширегін алып жатыр. Солтүстікте Лейте провинциясы, шығыста Суригао боғазы, оңтүстікте Бохол теңізі және батыста Бохол аралының қарсы жағындағы Канигао каналымен шектеседі. Оның жалпы жер ауданы – 84,5 мың гектар. Провинцияның орталық бөлігін Согод шығанағы алып жатыр, ол аралға тереңінен еніп жатқан ұзын шығанақ.

Топография

Оңтүстік Лейте жағалау бойындағы елді мекендерде салыстырмалы түрде жазық жерлермен, ал ішкі аймақтарда тік жарлы таулармен сипатталады. Облыста ішкі су көздері бар. Ұлттық деректер бойынша, облыста барлығы 93 өзен бар, оның ішінде 18 ірі өзен: Макрохондағы Ампаро өзені, Маасиндегі Кантуринг өзені, Хинунангандағы Дас ай және Пондол өзендері, Бонтоктағы Дивизория өзені, Сент-Бернардтағы Хитунгао және Лавиган өзендері, Силагодағы Мааг өзені және Согодтағы Субангдаку өзені – бәрінен ең үлкені. Облыста Сан-Хуан мен Анахаван тауларында орналасқан Данао көлі деген ішкі көл бар. Субангдаку, облыстың ең ірі өзені, аймақта мәселе тудырды. Оны бірнеше саладан тұратын, кең су тасқынымен аллювиалды жайылма құрайтын, бөлініп, қайта бірігетін тоқыма өзен деп санауға болады. Сондықтан, өзен ауа райы нашарлағанда, әсіресе тайфун кезінде қауіпті болады. Өзен тасып, сулары Лилоан және Сан-Висенте қалаларына құйылып, миллиондаған песоға бағаланған су тасқынына қарсы жобаны қиратты. Өзен ағысы барысында өз бағытын өзгертті, уақыт өте келе өз арнасын өзгертеді. Тасқын кезінде өзен ағысының барлық жағын қиратады. 2001 жылы өзен бойындағы Сан-Мигель ауылындағы жолдың және жағалаудың бір бөлігі қирады. 2002 жылдың 18 наурызында өткен отырыста үкіметтік агенттік өкілі өзендегі су тасқыны мен басқа да экологиялық проблемалардың себебі "Филиппин жарылысы" болды деп мәлімдеді, ол тас пен құмның құлауына себеп болды. Алайда, бұл себеп күмәндандырылды, өйткені жарылыс – геологиялық құбылыс, ал облыстағы экологиялық проблемалар осы уақытта ғана пайда болды. Қатысты топ төрт себепті атады: тым ауыр жаңбыр; көптеген жарықтар мен сынық тау жыныстары; тік беткейлер; және тиімді өсімдік жамылғысының болмауы. Согод шығанағында Оңтүстік Лейтедегі коралл рифтерін сақтау жобасы (SLCRCP) үш жылдық зерттеу жүргізді. Жобаның мақсаты – жергілікті тұрғындарға облыстың биоәртүрлілігін қорғау туралы білім беруге және ұзақ мерзімді тұрақтылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік беру болды.

Southern Leyte is characterized by relatively flat lands along the coastal areas where population centers lie, but rugged mountains towards the interior. The province has inland water features. Based on national data, the province has altogether 93 rivers, including 18 major ones, namely the Amparo River in Macrohon, the Canturing River in Maasin, the Das ay and Pondol Rivers in Hinunangan, the Divisoria River in Bontoc, the Hitungao and Lawigan Rivers in Saint Bernard, the Maag River in Silago, and the Subangdaku River in Sogod which is the biggest of all. The province has an inland lake called Lake Danao located in the mountains of San Juan and Anahawan, towns in the eastern region. Subangdaku, the province's largest river, created an issue over the area. It can be considered a braided river composed of several channels from near areas that divide and reunite forming an alluvial fan with a very wide floodplain. As such, the river usually became hazardous during typhoons after heavy rains. The river has overflowed, spilling its waters on the low lying towns of Liloan and San Vicente and destroyed an ongoing flood control project worth millions of pesos. The river meanders along its course, ever changing its way over time. During the time it floods, it destroys every side of its course. In 2001, portions of the road and banks in Barangay San Miguel along the river were destroyed, At a meeting on March 18, 2002, one of the representatives of a government agency alleged that the reason of the incidents of flood and other environmental problems in the river was due to the "Philippine Fault" which caused rocks to rumble down. However, the reason was contended because the fault is a geological feature and environmental problems in the province just occurred that time. The affiliated group stated that there are four contributory reasons: unusually heavy rains; numerous faults and badly broken rocks; steep slopes; and absence of effective vegetative cover. A three year project was established in Sogod Bay conducted by the Southern Leyte Coral Reef Conservation Project (SLCRCP) to surveyed coral reefs in the area. The undertaking was to provide local residents educational opportunities to have knowledge on protecting the province's biodiversity as well as to have a long term sustainability.

Әкімшілік бөлімшелер

Оңтүстік Лейте 18 муниципалитетке және 1 қалаға бөлінеді, олардың барлығы екі заңнамалық округке біріктірілген және 500 барангайға бөлінген. Провинция бастапқыда 16 муниципалитеттен және 349 барангайдан тұратын, төрт аралдан: Панаон аралы, Лимасава аралы, Сан-Педро аралы және Сан-Пабло аралынан құралған. Қалған муниципалитеттер провинцияның 2-ден 5-ге дейінгі деңгейлеріне жатады. Соғод шығанағындағы муниципалитеттер арасында сауда, коммерция және өнеркәсіп орталығы болып табылатын Соғод муниципалитеті 2-ші сыныпқа жатады. Күріш егісімен толығымен жабылған кең жазықтығы үшін "Провинцияның күріш астық қоймасы" деген атаққа ие болған Хинунаган, сондай-ақ Лилоан, Малитбог, Сент-Бернард және Макрохон 4-ші деңгейде. Қалған муниципалитеттер – Анахаван, Хинундайан, Либагон, Падре Бургос, Пинтуян, Сан-Франциско, Сан-Хуан (бұрынғы Кабалиан), Сан-Рикардо, Силаго, Томас Оппус және оңтүстікте орналасқан Лимасава аралы – 5-ші деңгейге жатады. Қалалық муниципалитетАтауы=Бұрынғы атауы=Координатасы Халық тығыздығы Барангай (барлығы) км² /км² Анахаван 8,211 14 Бонток 28,905 40 Хинунаган 29,976 40 Хинундайан 12,285 17 Либагон 15,169 14 Лилоан 23,981 24 Лимасава 6,061 6 Маасин қаласы † 85,560 70 Макрохон 26,244 30 Малитбог 22,923 37 Падре Бургос 11,091 11 Пинтуян 9,826 23 Сент-Бернард 28,395 30 Сан-Франциско 13,402 22 Сан-Хуан 14,858 18 Сан-Рикардо 10,494 15 Силаго 12,775 15 Соғод 44,986 45 Томас Оппус 16,608 29 Барлығы 429,573 421,750 1,798.61 500 Провинциялық орталық және құрамдас қала Муниципалитет.

Демография

Оңтүстік Лейте провинциясының халқы 2020 жылғы санақта 429 573 адамды құрады. 1980 жылғы ұлттық санақта Оңтүстік Лейте провинциясының халқы 296 294 адамды көрсетті, ал 1903 жылғы тарихи деректер бойынша – 72 369 адамды құрады. 1990 жылы провинция халқы 321 940 адамға дейін өсті, бұл көші-қон және туылу көрсеткішінің өлім көрсеткішінен артуымен байланысты болды. 2000 жылы халық саны 360 160 адамға жетті, бұл 1995 жылғы кезеңде тіркелген теріс өсімнен 2,73 пайыздық өсімді көрсетті (317 565 адам). 1995 жылғы деректердің күрт төмендеуі провинцияда санақтың кешіктірілуіне байланысты болды. Әдеттегі санақтар мамыр айында өткізілетін, студенттер оқу орнында болатын кезде жүргізілсе, 1995 жылы халық санағы қыркүйек айында өтті, сол кезде студенттер жақын маңдағы провинцияларда білім алып жатқан еді. Халық санының азаюы, теориялық тұрғыдан алғанда, ауылдық халықтың жақсы жұмыс және күнкөріс мүмкіндіктерін іздеу үшін қалаларға көшіп кетуіне байланысты болды. Үй шаруашылықтарының саны да 72 894-ке жетті, бұл 1995 жылғы көрсеткіштен 7 327-ге артық. Оңтүстік Лейте Шығыс Висаядағы алты провинцияның ішінде халық саны бойынша бесінші орында тұрды, аймақтың 3,6 миллион халқының 9,98 пайызын құрады. Алайда, бұл аймақтағы ең қарқынды өсіп келе жатқан провинция болды. Ұлттық деңгейде провинция Филиппиннің 76,5 миллион халқының 0,47 пайызын құрады. Олардың Минданаодан көшіп келгендер екеніне сендіріледі, олар 1980-ші жылдардың басында әскерилендіруден және ағаш өңдеу/кен өндіру корпорацияларының атамекендік жерлеріне енуінен қашу үшін аралдан көшіп, Агусанның бөліктерін мекендеген. Олардың терісі қараңғы, шаштары иілген және бойлары кішкентай. Маманвалардың негізгі экономикалық қызметтері – аң аулау, жинау, кілем тоқу және ратаннан бұйымдар жасау, сондықтан олар жаңадан ашылған Оңтүстік Лейте тауларындағы орманды жерлерде тұруды қалайды. Алайда, олар провинциядағы соңғы көшкін салдарынан қайтадан қоныс аударды.

The population of Southern Leyte in the 2020 census was 429,573 people, with a density of
The 1980 national census recorded the province of Southern Leyte with a population of 296,294 from the historic record in 1903 of 72,369. In 1990, the population of the province increased to 321,940 which was caused by in migration and increasing rate of birth over death. In 2000, population increased to 360,160 with a rate of 2.73 from the negative growth rate recorded in 1995 period with 317,565. The sudden decrease of the 1995 records was due to the late census in the province. While regular censuses were done in May where most of the students were at their respective places of residence, in 1995 the census of the population was done in September where the students were out for schooling in nearby provinces. The decrease in population was also, theoretically, attributed to out migration of the rural population to cities to seek better employment and livelihood opportunities. A corresponding increase on the number of households was also recorded at 72,894 households higher by 7,327 households over the 1995 figure. Southern Leyte ranked fifth in terms of population among the six provinces in Eastern Visayas with 9.98 percent of the 3.6 million persons of the region. On the contrary, it was the fastest growing province in the region. At the national level, the province contributed 0.47 percent to the total population of the Philippines with 76.5 million. They were believed to be migrants from Mindanao, inhabiting the portions of Agusan, after their migration from the island to evade militarization and the logging/mining corporations’ intrusion to their ancestral domains in the early 1980s. They have a dark complexion and curly hair, and they are short in stature. Hunting and gathering, mat weaving and rattan craft are among the main economic activities of the Mamanwas, so they prefer to inhabit the forested areas in the newfound Southern Leyte mountains. However, they were again displaced by the recent landslides in the province.

Нанымдар

Халықтың көп бөлігі христиан болғанымен, провинцияның шалғай ауылдарында тұратын азаматтардың өте азы испандықтар келгенге дейінгі дәстүрлерді сақтап, егін егу алдында құрбандықтар шалады. Шаруалар мол өнімді қамтамасыз ететін рухтар немесе табиғат күштері оларға жақсы егін сыйласын деп тауық пен шошқаны құрбандыққа шалады.

Діни іс-шаралар

Фиеста – испан тілінен аударғанда "мереке" деген мағынаны білдіреді және облыста дұға, тағам, ішімдік, би және музыкамен тойланады. Облыстың әрбір қалашығы мен ауылының өзіндік мереке күні бар. Мысалы, Хинунаган 29 маусымда қалалық фиестаны тойлайды, ал оған бір күн бұрын Әулие Петр мен Әулие Павелдің өзендегі қайық шеруі өтеді. Құратса – махаббатты білдіретін би-драма – әрбір оқиғаны ерекшелеп көрсетеді. Облыстың өз фестивальдері де бар. "Синулог са Малитбог" – Малитбог қаласының қамқоршысы – Киелі Бала Исаға (Санто Нино) құрмет көрсету үшін жыл сайын өткізілетін діни көше шеруі. Сол сияқты, испандардың тарихи және діни келуі Лимасавада наурыздың 31-і күні "Синугдан" деп аталатын мәдени шара және мерейтойлық бағдарламамен еске алынады, бұл сөз "бастау" дегенді білдіреді. Облыста өткізілетін басқа да фестивальдер: Маасиндегі Пагкамугна фестивалі және Пабулхон фестивалі, Беунавистадағы Каромата фестивалі, Пинтуяндағы, Танкаандағы Танка-танка фестивалі, Падре Бургостағы және Макрохондағы Манхаон фестивалі.

Кокос

Оңтүстік Лейте тұрғындарының көпшілігі кокос отырғызумен айналысады, бұл кеңінен таралған өнеркәсіп, әсіресе таулы және тіпті жазық аймақтарда. Германияның даму ынтымақтастығы GIZ 8-ші аймақтағы ең маңызды өнімдердің бірі – кокос жаңғағын, әсіресе Лейте және Оңтүстік Лейтеде құндылық тізбегін зерттеуді бастады. 2004 жылы Филиппиннің кокос өнеркәсібі, оның ішінде Висая аймағы, қоңыз-зиянкестердің қаупіне тап болды. Brontispa longissima көшеттерге, ересек кокос ағаштарына және әсемдік пальмаларына зор зиян келтіреді, жас жапырақтарды және соңында бүкіл ағаштарды құртып жібереді.

Абака

Оңтүстік Лейте тұрғындары да абака өсірумен айналысады. Аталған провинция, Катандауес, Лейте, Давао Ориентал, Солтүстік Самар, Сорсогон, Сулу, Давао-дель-Сур және Суригао-дель-Сур сияқты елдегі абака талшығының ірі өндірушілерінің бірі болып табылады. Лейте мен провинциядан алынған талшықтар ең жоғары сапалы деп танылады. 1990-1999 жылдар аралығында Оңтүстік Лейтедегі абака өндірісі 17 пайызды құрады. 2003 жылы абаканың түйірлі жоғарлау вирусы провинциядағы абака саласына қауіп төндірді. Маасин, Падре Бургос, Малитбог, Томас Оппус, Бонток, Согод, Сент-Бернард, Сан-Хуан, Хинунаган және Силаго сияқты аймақтағы абака өсіретін барлық муниципалитеттер, Панаон аралындағы муниципалитеттерден басқа, осы қауіпті вирустан ауыр зардап шекті. Провинцияның 80 пайызы, әсіресе Согод қаласы, қатты зардап шекті, ал Маасинде зиян шамамен 30 пайызды құрады.

Туризм

Жыл сайын Оңтүстік Лейтеге шамамен 200 мың турист келеді. Ішкі туризм көбінесе құмды жағажайларды, қонақүйлерді және жағалау бойындағы демалыс орындарын көруге ниеттенгендерден құралады. Сонымен қатар, Синулог және Лимасава сияқты діни фестивальдарға да көптеген адамдар келеді.

Көбінесе халықаралық саяхатшылар Маасин қаласының жанында, Падре Бургос арқылы Согод шығанағының бойында рифке суға түсу және снорклинг жасау үшін Оңтүстік Лейтеге келеді. Қазан және сәуір айлары аралығында кит акулаларын көру үшін келмейтін саяхатшылардың саны да артып келеді. Соңғы жылдары аймақта туризмді дамытуға күш салынуда. Маасин қаласындағы Данао ауылында жаңа зообақ пен жабайы табиғат паркі ашылды. Согодтан көп алыс емес жерде Филиппиндегі ең биік көпір үстінен сырғанау (zip-line) мүмкіндігі бар. Туристер санының артуына байланысты жағалау бойында жаңа қонақүйлер салынуда.

Өнеркәсіп саласы

Абака талшығы провинциядағы тұрмыстық жағдайды жақсартуға көмектеседі. Таңдалған аудандардағы әйелдер абакадан жасалған қолөнерге бейімделген, ол аймақта "тагак" немесе орамдалған абака талшығы деп кеңінен танымал. Жергілікті тұрғындар оны көбінесе "тинагак" немесе үздіксіз орамдалған абака талшығы деп атайды. Жартылай дайын өнімнен "синамай" немесе "тинагактан" қолмен тоқылған мата жасалады, ол басқа "синамай" өнімдерін жасауға дайын. Өнімдер Лейте провинциясы арқылы Жапонияға экспортталады. "Тагак" деп аталатын өнеркәсіп кеңінен тарағандықтан, провинциялық секторлар фермерлерге "лайлай" деп аталатын қолайлы сортты өсіруді үйретті. Бонток қаласында 11 шабақтан тұратын сазқанаттардың сәтті жобасы іске асырылды, ол RKKMAFTI кешенінде орналасқан. Жоба басында 25 шабақпен жұмыс жүргізілуде. Абакадан жасалған өнімдерден басқа, кокос пен бамбуктан жасалған керамика және қолөнер бұйымдары да провинцияның өнеркәсібіне жатады. Провинцияның экономикалық қызметтеріне балық аулау, мал және құс шаруашылығы кіреді. Жалпы алғанда, күріш провинцияның негізгі тағамы болып табылады, сонымен қатар жүгері де қолданылады. Бірақ таулы жерлерде тұратын халық тамыр жемістерін көбірек жақсы көреді, олар мұнда көптеп өседі. Провинцияның дәстүрлі тағамдарына "трес мариас", "бокарилло", "сальваро", "бибингка" және "стархой" кіреді. Олардың өздеріне тән "кинилаў" тағамы да бар.

Байланыс

Пошта байланысы провинциядағы басты байланыс құралы болып табылады. Облыста бес телефон алмасу компаниясы және екі радиостанция қызмет етеді. Осы екі радиостанция (Радио Натин және DYSL) Согодта орналасқан.

Көлік

Оңтүстік Лейте жол желісі провинцияны Лейтемен байланыстыратын маңызды артериялық тас жолдарынан тұрады, олар екі негізгі бағыттан өтеді. Батыс жағында Маасин-Махаплаг-Байбай, ал орталық жағында Махарлика тас жолы арқылы Махаплаг-Согод жолы орналасқан. Провинцияның шығыс бөлігінде жаңа Абуйог-Силаго жолдарының ашылуы Оңтүстік Лейте провинциясының шығыс қалаларына жылдам әрі ыңғайлы саяхатты қамтамасыз етеді. Махарлика тас жолы провинцияның дамуына үлкен үлес қосады. Оңтүстік Лейтеде алты автобус терминалы бар: Маасин, Лилоан, Согод, Сан-Хуан, Хинунаган және Силаго. Дегенмен, бұл терминалдар ашық алаңдар болып табылады және автобустарды тұрақтау үшін пайдаланылады, сондықтан оларда ғимараттар мен басқа да жабдықтар жоқ. Оңтүстік Лейтеде барлығы 11 теңіз порты бар, олардың екеуі – Маасин және Лилоан порттары – ұлттық порттар деп жарияланған, ал қалған 10-ы муниципалдық порттар. Осы 10 порттың бесеуі жұмыс істейді: Маасин, Лилоан, Сент-Бернард, Сан-Хуан және Согод. Теңіз арқылы Маасин портынан Себуға саяхат ету үшін орташа есеппен алты сағат, ал ең барынша екі сағат уақыт кетеді. Лилоаннан Суригаоға пароммен саяхат үш сағатқа созылады. Провинцияда тек бір әуежай бар – Маасинде орналасқан Пананаван әуежайы. Алайда, қазіргі таңда әуежай коммерциялық рейстерді қабылдамайды. Онда терминал жоқ және ол тек күндізгі уақытта жалпы авиацияға жататын және одан жеңіл ұшақтарды қабылдай алады. Бұл әуежай қоректендіруші әуежай болып саналады, оның ұшу-қону жолағының ұзындығы және ені көрсетілмеген.