Кіріспе
Аяққа тақта бекітіліп парашютпен секіру арқылы әуеде серфинг жасау
Әуе серфингі – парашютпен секірудің және экстремалды спорттың бір түрі. Онда парашютші аяққа бекітілген арнайы әуе серфинг тақтасын киіп, еркін құлау кезінде серфинг стилінде аэробатикалық тәсілдер орындайды. Қолданылатын тақталар әдетте нағыз серфинг тақталарынан кішідірек, көбінесе сноубордтарға немесе үлкен скейтбордтарға ұқсайды. Арнайы бекіткіштер тақтаны аяққа міцтей бекітеді, оны негізгі парашютті кесуге арналған 3 сақиналы босату жүйесіне негізделген 2 сақиналы босату жүйесі арқылы алынбалы етуге болады. Тұрақтылықты сақтау үшін бейтарап күйде еркін құлау кезінде тақтада тік тұру қажет, бұл орта және тәжірибелі деңгейдегі тақталарда серфинг жасағанда негізгі парашютті ашу үшін де қажетті позиция. Қатты тақта мен салыстырмалы желдің үйлесімі еркін құлау кезінде тұрақтылықты сақтау үшін бақылауды талап етеді. Парашютті тұрақты түрде ашу үшін секіруші тақтаны және денесінің орналасуын дұрыс басқаруы керек. Сонымен қатар, айналымдар, ролдар және тікұшақ тәрізді айналымдар сияқты күрделі аэробатикалық тәсілдерді орындауға болады. Кейбір қимылдар жоғары G-күшімен байланысты болғандықтан, әуе серфингшілерінің кейбіреулері қолдарына тығыз бинт орап, қан аяқ-қолдарында жиналмауына шара қолданады. Дегенмен, осы бинт техникасының өзінде де, әуе серфингіндегі көптеген тәсілдер өте қиын болуы мүмкін және саусақтардың уақытша сал болуына, сондай-ақ конъюнктивалық қан кетуге (көздің қан тамырларының зақымдануына) әкелуі мүмкін. Егер әуе серфингшінің бейнесі басқа парашютшімен бірге түсірілсе, нәтижесінде алынған видеода әуе серфингшісі толқынмен жүзгендей әуеде серфинг жасап баратқандай көрінеді. Төмен қарай қозғалыс көрінбейді десе де, бұл әуе серфингшісінің салыстырмалы желмен жүзіп бара жатқандай сезім тудырады. Әуе серфингшісінің құлау жылдамдығы кез келген басқа еркін құлау немесе еркін ұшу парашютшісінің жылдамдығымен шамалас, ал жылдамдық бағытына байланысты өзгереді. Әуе серфингінің жарыс түрі – бұл командалық спорт, ол видеокамерасы бар әуе серфингшісі мен камера операторынан тұрады.
Тарих
Алғашында Патрик де Гейардон, Эрик Фрадет және Филип Вало болды. Майк Фрост, Шон МакКормик және Кебе бұл спортта белгілі болып қала береді, әрқайсысы 25-30 жылдық тәжірибесімен, индустриялық семинарлар мен оқыту бағдарламаларын ұсынады. Бұл, келесі буынның аспан серфингшілеріне осы салаға қол жеткізіп, қауіпсіз дамуына және спорт арқылы коммерциялық мүмкіндіктерге ие болуына мүмкіндік береді. 1991 жылы Рей Палмер Coca-Cola жарнамасында серфинг тақтасында тұрып орындағаннан кейін, алғашқы австралиялық аспан серфингшісі атанды. Аспан серфингі басқа да жаңашылдықтармен – парашют спортының фристайл және фрифалинг салаларымен бірге дамыды. Ол 1990-шы жылдардың ортасы мен соңында ең жоғары танымалдылыққа ие болды. Аспан серфингшілер Pepsi, AT&T және Sony PlayStation сияқты ірі брендтердің телеарнада көрсетілетін жарнамаларында пайда болды және Red Bull компаниясымен әлі де серіктестіктеп келеді. Брендтік байланыс, теледидарлық жарияланым және жарыстар спортты оңтайлы жағынан көрсетіп, брендтер үшін тартымды контент жасады. Көптеген киностудиялар Silver Surfer және XXX (2002) фильмдеріндегі әрекетті сахналарда аспан серфингін пайдаланды. Ralph Lauren аспан серфингінің суреттеріне негізделген Extreme Polo Sport атты парфюмерлік брендін құрды. 1990-шы жылдардың соңында командалық аспан серфингі жарыстарға қатысушылардың арасында танымал болды, оның ішінде ESPN X Games (1995-2000) және FAI World Air Games 1997 ең атақтылары болды. Аспан серфингімен байланысты қауіптердің басты себебі – бақылауды жоғалту, бұл бас айналып, дененің ортасынан шығып кететін жазық айналымдарға әкелуі мүмкін. Дұрыс нұсқау және жаттығу қажетсіз тәуекелдерден сақтайды. Тақтаны қауіпсіз түсіру туралы тәжірибелі аспан серфингшісімен әңгімелесу қажет. Сарапшы деңгейінде тақтаны меңгеру үшін шамамен 1000 секіру қажет. Аспан серфинг тақталары әдетте аспан серфингшісімен және білікті парашют жасаушылармен бірлесіп, байлаулар мен қауіпсіздік жүйелерін жасау үшін арнайы жасалады. 1990-шы жылдарда Tom Stanton және Jerry Loftis сияқты коммерциялық тақта өндірушілер болды, олар бастаушы, орта және тәжірибелі деңгейдегілерге арналған әртүрлі өлшемдегі тақталарды ұсынды. SurfFlite бірнеше рет қожайынын ауыстырды, бірақ тақта өндіруді жалғастыруда. Аспан серфингін меңгеруге қажетті дағды, тәжірибе және уақыт парашют спорты қауымдастығында оның танымалдылығының төмендеуіне себеп болды, бірақ қазіргі кезде оқыту, вертикальді жел туннельдерінің енгізілуі және парашютшілердің жаңа сынақтар іздеуіне байланысты қайта жандануда. Британдық парашют қауымдастығында «Аспан серфингінің тарихы және болашағы» тақырыбында презентация таныстырылды.
Жарыстар
Скайсерфинг жарыстары FAI World Air Games, SSI pro tour, ESPN X ойындары, АҚШ, Ұлыбритания және Швейцариядағы ұлттық аспан серфинг чемпионаттары, сондай-ақ Boards Over Europe, Sky Surfing World Cup және Skysurfing World Championships сияқты жарыстарды қамтыды. Скайсерфинг командасы екі адамнан тұрады: скайсерфер және камерамен ұшушы. Төрешілер скайсерфинг командасының орындаған әртүрлі трюктары мен жалпы өнер көрсетуі үшін ғана емес, сонымен қатар камерамен ұшушының шеберлігіне, ең жақсы сәттерді түсіру қабілетіне де баға береді. Жалпы есептің 50% скайсерфердің өнеріне, ал 50% камерамен ұшушының көрсеткен нәтижесіне сәйкес есептеледі. Алғашқы Skysurf әлем чемпионаты 1997 жылдың 13-21 қыркүйегінде Түркияның Эфес қаласында Халықаралық парашют спорты комитетінің ұйымдастыруымен өтті. Командалық скайсерфинг 1995 жылдан 2000 жылға дейін ESPN X ойындарының бір бөлігі ретінде көрсетілді. 1996 және 1997 жылдары SSI Pro Tour Солтүстік Америка мен Еуропада сегіз X Trials іріктеу турнирін өткізді. Осы алты жыл ішінде кәсіби скайсерфинг командалары барлығы 392 000 доллар ақшалай сыйлыққа ие болды, ал бұл спорт түрі 100 сағаттан астам уақытқа телеарналарда көрсетілді. 2000 жылы ABC телеарнасының Wide World of Sports бағдарламасы X ойындарынан скайсерфингті оның тартымды телеформатына байланысты таңдап алды.
Оқыту
Спорттың қауіпсіз дамуын қамтамасыз ету үшін оқу бағдарламалары құрылды. Қатысушылардың санының өсуімен және қауіпсіз прогреске деген қызығушылықпен Британдық Парашют Ассоциациясының ережелері Операциялық нұсқаулықтың бір бөлігі ретінде қабылданды, сондай-ақ олардың дағдыларын SS1 және SS2 деңгейінде мойындауға жетуге арналған нұсқаулар да енгізілді. Лофтис көптеген бәсекелестік скайсерфтер басқаратын скайсерф мектептері үшін оқу бағдарламасын жасады. Қазір де бірқатар жаттықтыру бағдарламалары сақталып қалған, ал тәуекелді азайту мақсатында құлату аймағының иелері мен бас нұсқаушылары сарапшы кеңесі мен жаттықтыруды міндетті деп санайды.
Жазулар мен тұңғыш рет
Жаңа спорт түрі сияқты, бірнеше алғашқы реттер мен рекордтар орнатылды, бұқаралық ақпарат құралдарында көрсетілді, сондай-ақ Record Breakers және Гиннес рекордтарының кітабы мойындады. Олардың ішінде ең жоғары биіктіктен секіру, найзағай кезінде серфинг, экстремалды үтіктеу, ең көп айналым саны, белсенді жанартаулардың үстінен серфинг және "аспан глайдерімен" жүрілген ең ұзақ қашықтық болды.