Жозеф Жюль Леже: Канаданың саяхатшысы және генерал-губернаторы

Кіріспе

Канадалық саясаткер

Джозеф Жюль Лежер (4 сәуір 1913 – 22 қараша 1980) – Канада Конфедерациясынан бергі 21-ші генерал-губернаторы. Лежер Квебек пен Францияда туып, білім алған, содан кейін Канада Сыртқы істер министрлігінде қызмет етіп, бірнеше елде елші болып тағайындалды. 1973 жылы Канада Премьер-Министрі Пьер Трюдоның ұсынысымен, Роланд Миченерді вице-король ретінде алмастырып, Елизавета II оны генерал-губернатор етіп тағайындады және 1979 жылға дейін осы лауазымды атқарды, одан кейін Эдвард Шрайер оның орнын басты. Королеваның өкілі ретінде Лежер кеңсесін жаңғыртуға және Канаданың бірлігін нығайтуға үлкен үлес қосты. 1979 жылдың 1 маусымында Лежер Канада Корольдік жеке кеңесіне ант берді, осымен ол «Құрметті» атағына ие болды. Алайда, бұрынғы генерал-губернатор болғандықтан Лежер өмір бойы «Өте Құрметті» жоғары атағымен аталуға құқылы болды. Ол 1980 жылдың 22 қарашасында қайтыс болды.

Ерте өмір және мансап

Сент-Анисет, Квебек провинциясында Эрнест пен Альданың (құрметті әйелі Бове) отбасында дүниеге келген Лежер, ағасы (кейін кардинал болатын) Поль Эмильмен бірге дінге берілген отбасында өсті. Орта мектепті бітірген соң Лежер Валлифилд колледжіне, содан кейін Монреаль университетіне оқуға түсті, онда заң мамандығын бітірді. Кейін Лежер Париждің Сорбонна университетіне қабылданды және 1938 жылы докторлық диссертациясын қорғады. Сол жылы, 13 тамызда, ол Париж университетінде танысқан Габриэль Кармельге үйленді. Олардың Франсин және Хелен есімді екі қызы болды. 1938 жылдың соңында Лежер Канадаға оралғанда, Оттавадағы «Le Droit» газетінің редактор-қатардағы қызметкері болып жұмысқа орналасты, бірақ бір жылдан кейін Оттава университетінде дипломатиялық тарихтан профессор болып 1942 жылға дейін қызмет етті. Сонымен қатар, Лежер 1940 жылы Сыртқы істер министрлігіне қабылданды және 13 жылдан астам уақыттан кейін Мексикадағы Канада елшісі қызметіне тағайындалды. 1954 жылдың 1 тамызында осы лауазымнан зейнетке шыққаннан кейін ол Оттаваға оралып, сыртқы істер жөніндегі мемлекеттік хатшының орынбасары болып қызмет етті. 1958 жылдың 25 қыркүйегінде ол Солтүстік Атлантика кеңесіндегі елші және тұрақты өкіл болып тағайындалды, 1962 жылдың 5 шілдесіне дейін осы қызметте болды, сондай-ақ Париждегі Еуропалық экономикалық ынтымақтастық ұйымында Канаданың өкілі болды. Содан кейін 1962 жылдан 1964 жылға дейін Лежер Италиядағы елші, ал 1964 жылдан 1968 жылға дейін Франциядағы елші болып қызмет етті. Осы кезеңде, 1967 жылдың шілдесінде Франция президенті Шарль де Голль Канадаға «Expo 67» көрмесіне қатысу үшін келді және Монреальде «Vive le Québec libre!» сөзін айтты. Бұл оқиға Канада мен Франция арасында ұзақ жылдарға созылған дипломатиялық суық қатынасқа әкелді. Алайда, Лежер де Голльдің Квебекке қатысты саясатын кейіннен сарапты басқарғаны үшін құрметке ие болды. 1968 жылы Лежер Канаданың астанасына оралып, мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, ол премьер-министр Лестер Б. Пирсонның сыртқы саясатының әкімшілік негізін және Пирсонның ізбасары Пьер Трюдо төрағалық ететін кабинет әзірлеген екі тілділік және көпмәдениеттілік саясатын қамтамасыз етті. Оның қызы Франсин 1968 жылы Канада елшілігінде өз-өзіне қол жұмсады.

Born in Saint Anicet, Quebec, to Ernest and Alda (née Beauvais), Léger, along with his brother (and future cardinal), Paul Émile, was raised in a devoutly religious family. After completing high school, Léger went on to the Collège de Valleyfield and then the Université de Montréal, where he completed a law degree. Léger subsequently enrolled at the Sorbonne in Paris, from which he was awarded a doctorate in 1938, the same year that, on August 13, he married Gabrielle Carmel, whom he had met at the University of Paris. The couple together had two daughters, Francine and Helene. When Léger returned to Canada at the end of 1938, he was hired as an associate editor of Le Droit in Ottawa, but remained there for only one year before he went on to become a professor of diplomatic history at the University of Ottawa until 1942. Simultaneously, Léger joined in 1940 the Department of External Affairs, and in just over 13 years received his first overseas diplomatic posting as Canada's ambassador to Mexico. After his retirement from that office on August 1, 1954, he returned to Ottawa to act as under secretary of state for external affairs, until, on September 25, 1958, he was commissioned as ambassador and permanent representative to the North Atlantic Council, occupying that post until 5 July 1962, as well as the Canadian representative to the Organisation for European Economic Cooperation in Paris. Then, from 1962 to 1964, Léger held the commission of ambassador to Italy, and, from 1964 to 1968 was the ambassador to France. It was during this time, in July 1967, that French president Charles de Gaulle visited Canada to attend Expo 67, and in Montreal gave his Vive le Québec libre speech. This event caused a diplomatic chill for many years between Canada and France; however, Léger attracted admiration for his subsequent sensitive handling of de Gaulle's policy towards Quebec. By 1968, Léger had returned to Canada's capital and was appointed as under secretary of state, providing the administrative basis for Prime Minister Lester B. Pearson's foreign policy, and the policies on bilingualism and multiculturalism developed by the Cabinet chaired by Pearson's successor, Pierre Trudeau. His daughter Francine committed suicide at the Canadian Embassy in 1968.