Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үлкен отбасы – ата-ана мен олардың балаларынан құралған негізгі отбасынан асып, жақын жерде немесе бірге тұратын әжелер, аталар, інілер, сіңілілер, туыстар немесе басқа туғандарды қамтитын отбасы. Оның ерекше түрлеріне діңгек отбасы және біріккен отбасылар жатады.
Family that extends beyond the immediate family
the TV series
An extended family is a family that extends beyond the nuclear family of parents and their children to include aunts, uncles, grandparents, cousins or other relatives, all living nearby or in the same household. Particular forms include the stem and joint families.
Сипаттама
Кейбір жағдайларда, кеңейтілген отбасы жақын туыстарымен бірге немесе олардың орнына тұруы мүмкін. Мұндай отбасыларға бір шаңырақта немесе жақын жерде туыстардан басқа да туыстар кіреді. Мысалы, қарт ата-анасы жасының өтуіне байланысты балаларымен бірге тұруға көшеді. Көбінесе, бұл термин қазіргі батыс мәдениетінде әже-шеше, іні-қарындас, аға-әпке және туыстарды атау үшін қолданылады, олар бір шаңырақта тұрса да тұрмаса да. Дегенмен, бұл бірнеше буын бір шаңырақта тұратын отбасылық бірлікке де қатысты болуы мүмкін. Кейбір мәдениеттерде бұл термин қандастық отбасымен мағынасы бірдей қолданылады. Түбіртек отбасы – кеңейтілген отбасының бір түрі, оны алғаш рет Фредерик Ле Плей зерттеген. Ата-аналар бір баласымен және оның жұбайымен, сондай-ақ олардың балаларымен бірге тұрады, ал қалған балалары үйден шығып жеке өмір сүреді немесе үйленбей тұрады. Түбіртек отбасы кейде тең емес мұрагерлікпен байланысты, мысалы, Жапония мен Кореяда, бірақ бұл термин кейбір жағдайларда ата-аналардың үйленген баласымен және оның жұбайымен, сондай-ақ балаларымен бірге тұратын отбасы түрін сипаттау үшін де қолданылады, бірақ жер мен жылжымалы мүліктің бөлісуі дәстүрлі Румыния, Солтүстік-Шығыс Таиланд немесе Мезоамериканың жергілікті халықтарындағыдай көбінесе тең болады. Мұндай жағдайларда, ата-анасына күтім жасайтын балаға оның мүліктік үлесінен өзге үй де беріледі.
In some circumstances, the extended family comes to live either with or in place of a member of the immediate family. These families include, in one household or close proximity, relatives in addition to an immediate family. An example would be an elderly parent who moves in with his or her children due to old age. In modern Western cultures dominated by immediate family constructs, the term has come to be used generically to refer to grandparents, uncles, aunts, and cousins, whether they live together within the same household or not. However, it may also refer to a family unit in which several generations live together within a single household. In some cultures, the term is used synonymously with consanguineous family. A stem family is a kind of extended family, first discussed by Frédéric Le Play. Parents will live with one child and his/her spouse, as well as the children of both, while other children will leave the house or remain in it, unmarried. The stem family is sometimes associated with inegalitarian inheritance practices, as in Japan and Korea, but the term has also been used in some contexts to describe a family type where parents live with a married child and his or her spouse and children, but the transfer of land and moveable property is more or less egalitarian, as in the case of traditional Romania, northeastern Thailand or Mesoamerican indigenous peoples. In these cases, the child who cares for the parents usually receives the house in addition to his or her own share of land and moveable property.
Әлеуметтану
Көбінесе, бір үйді бөлісетін туысқандық топтар белгілі бір артықшылықтарға ие болады деп есептеледі, мысалы, қауіпсіздік және жақындық сезімінің артуы, себебі дағдарыс кезінде көмек ретінде пайдалануға болатын мүшелердің кең көлемі бар, сондай-ақ қажетті мінез-құлық пен мәдени құндылықтарды жалғастыруға көмектесетін көптеген үлгілердің болуы. Алайда, тіпті ересектер үйленгеннен кейін үйден шығып, өздерінің дербес отбасын құруы күтілетін мәдениеттерде де, үлкен отбасы көбінесе осындай артықшылықтарды ұсынатын маңызды қолдау желісін құрайды. Әсіресе жұмысшы табының отбасыларында, есейген балалар өздерінің отбасын ата-аналары, ағалары, әжелері және аталарымен бірге құруға бейім. Бұл үлкен отбасы мүшелері отбасылық шараларға жиі жиналады және бір-біріне эмоционалды және қаржылық тұрғыдан көмектесуге, қолдау көрсетуге жауапкершілік сезінеді. Қазіргі отбасылар бұрынғыға қарағанда көшпелірек болуы мүмкін, бірақ әлеуметтанушылар бұл кеңейтілген отбасы желілерінің ыдырауына әкелмейтінін анықтады. Керісінше, Интернет және Facebook сияқты әлеуметтік желілер сияқты технологиялық құралдар осы отбасылық байланыстарды сақтау және күшейту үшін жиі қолданылады. Шамамен 49 миллион америкалық (жалпы халықтың 16,1%) үш немесе одан да көп ұрпақты қамтитын үйлерде тұрады, бұл көрсеткіш 2000 жылы 42 миллионды құрады. Батыс Еуропадағы жағдай да осыған ұқсас. Тағы 34 пайызы балаларынан бір шақырымнан аспайтын қашықтықта тұрады.
Often, it has been presumed that extended family groups sharing a single household enjoy specific advantages, such as a greater sense of security and belonging due to sharing a wider pool of members to serve as resources during a crisis, and more role models to help perpetuate desired behavior and cultural values. However, even in cultures in which adults are expected to leave home after marriage to begin their own nuclear based households, the extended family often forms an important support network offering similar advantages. Particularly in working class communities, grown children tend to establish their own households within the same general area as their parents, aunts, uncles, and grandparents. These extended family members tend to gather often for family events and to feel responsible for helping and supporting one another, both emotionally and financially. While contemporary families may be considered more mobile in general than in the past, sociologists find that this has not necessarily resulted in the disintegration of extended family networks. Rather, technological aids such as the Internet and social networking sites such as Facebook are now commonly used to retain contact and maintain these family ties. An estimated 49 million Americans (16.1% of the total population) live in homes comprising three or more generations, up from 42 million in 2000. This situation is similar in Western Europe. Another 34 percent live within a kilometer of their children.
Әлем бойынша
Көптеген мәдениеттерде, мысалы, азиялықтар, Таяу Шығыс халықтары, африкалықтар, Түпкі халықтар – американдықтар мен Тынық мұхиты аралдарының тұрғындары, сондай-ақ латындық америкалықтар мен карибтік аймақтың халқы, тіпті Шығыс және Оңтүстік Еуропалықтар (православты/католиктік елдерде) үшін де, Ұлыбритания мен АҚШ-та Өнеркәсіптік революция кезінде (шамамен 1750-1900 жылдар аралығында) бұрынғыға немесе кейінгіге қарағанда көбірек адамдар кеңейтілген отбасыларда өмір сүрді. Бүгінгі таңда, балалар ядролық отбасыларда көлік жүргізу жасына дейін жеткенге дейін кеңейтілген отбасы мүшелерімен таныспауы жиі кездеседі. Орта таптық отбасылардың географиялық оқшаулануы жиі болады, себебі олар жұмыс мүмкіндіктеріне байланысты көшіп өтеді, ал отбасының тармақтары "негізгі тәуелсіздіктерін сақтайды". Кейбір кеңейтілген отбасылар отбасылық кездесулерді немесе мерекелік уақытта жиналысу мүмкіндіктерін ұйымдастырып, отбасылық байланысты нығайтады және жақындатады. Бұл жеке ядролық отбасыларға кеңейтілген отбасы мүшелерімен байланысуға мүмкіндік береді. Австралиялық аборигендер – отбасы ұғымының ядролық модельден әлдеқайда асып түсетін тағы бір тобы. Аборигендердің отбасыларына әжелер, аталар және ядролық отбасы контекстінде "алыс туыстар" деп есептелетін көптеген туыстар кіреді. Аборигендердің отбасыларында кімге үйленуге болатынына қатысты қатаң әлеуметтік ережелер бар. Олардың отбасы құрылымы барлық міндеттерге ортақ жауапкершілікті қамтиды. Егер отбасы бірнеше ұрпақтың өкілдерін қамтыса, отбасы әдетте ақсақалдар басқарады. Көбінесе бұл ата-бабалар, олардың ұлдары және олардың ұлдарының отбасынан тұрады, әсіресе патриархалды және патрилинейлі қоғамдарда. Кеңейтілген отбасылар бірлесіп мәселелерді талқылайды және шешеді.
In many cultures, such as in those of Asians, Middle Easterners, Africans, Indigenous peoples like Native Americans and Pacific Islanders, and Latin Americans and Caribbeans, even for Eastern Europeans and Southern Europeans (Orthodox/Catholic countries In Britain and the United States, during the Industrial Revolution (approximately 1750 to 1900), more people lived in extended families than at any time before or since. It is common for today's world to have older children in nuclear families to reach walking up to driving age ranges before meeting extended family members. Geographical isolation is common for middle class families who move based on occupational opportunities while family branches "retain [their] basic independence". Some extended families hold family reunions or opportunities for gathering regularly, normally around holiday time frames, to reestablish and integrate a stronger family connection. This allows individual nuclear families to connect with extended family members. Australian Aborigines are another group for whom the concept of family extends well beyond the nuclear model. Aboriginal immediate families include aunts, uncles and a number of other relatives who would be considered "distant relations" in the context of the nuclear family. Aboriginal families have strict social rules regarding whom they can marry. Their family structure incorporates a shared responsibility for all tasks. Where families consist of multiple generations living together, the family is usually headed by the elders. More often than not, it consists of grandparents, their sons, and their sons' families in patriarchal and especially patrilineal societies. Extended families make discussions together and solve the problem.
Үндістан субконтиненті
Тарихи тұрғыдан алғанда, Оңтүстік Азияда ұрпақтан ұрпаққа жалғасып келе жатқан бірлескен отбасы жүйесі немесе бөлінбеген отбасы дәстүрі болған. Бірлескен отбасы жүйесі – Үндістан субконтинентінің, әсіресе Үндістанның аумағында кең таралған, бір үйде бірнеше ұрпақтың бірге тұрып, ортақ туыстық байланыспен ұстасқан отбасылық құрылым. Аталық жетекші отбасы қарт ер адам мен оның әйелі, оның ұлдары мен үйленбеген қыздары, ұлдарының әйелдері мен балаларынан құралады. Отбасының басшысы – әдетте, ең үлкен ер адам – отбасының мүддесі үшін экономикалық және әлеуметтік мәселелер бойынша шешімдер қабылдайтын патриарх болып табылады. Патриархтың әйелі көбінесе шаруашылыққа, кішігірім діни амалдарға бақылау жасайды және отбасы ішінде маңызды ықпалға ие болады. Отбасының табысы ортақ қорға түседі, одан барлық мүшелердің қажеттіліктерін өтеу үшін қаражат жұмсалады, ал оны отбасы басшылары реттейді.
Historically, for generations South Asia had a prevailing tradition of the joint family system or undivided family. The joint family system is an extended family arrangement prevalent throughout the Indian subcontinent, particularly in India, consisting of many generations living in the same home, all bound by the common relationship. A patrilineal joint family consists of an older man and his wife, his sons and unmarried daughters, his sons' wives and children. The family is headed by a patriarch, usually the oldest male, who makes decisions on economic and social matters on behalf of the entire family. The patriarch's wife generally exerts control over the household, minor religious practices and often wields considerable influence in domestic matters. Family income flows into a common pool, from which resources are drawn to meet the needs of all members, which are regulated by the heads of the family.
Соңғы кездегі АҚШ-тағы үрдіс
ХХ ғасырдың басында көптеген отбасыларда кең туыстардың бірге тұруы жиі кездеспейтін, мүмкін, осы кезеңдегі жастар үйлену және шаруашылық құру алдында өзін-өзі орнықтыруды және үйді дайындауды күткендігімен байланысты болған. Өмір сүру ұзақтығының артуы және Әлеуметтік қамсыздандыру сияқты бағдарламалар қарттарға көмектесе бастағандықтан, ескі ұрпақтар бұрынғы буынға қарағанда ұзақ өмір сүруде, бұл әртүрлі ұрпақтардың бірге тұруына алып келуі мүмкін. 2010 жылы Pew Research Center жүргізген зерттеу нәтижесінде, АҚШ-тың шамамен 50 миллион азаматының (бір алтысы дерлік), оның ішінде қарттардың саны артып келеді, кем дегенде екі және көбінесе үш ересек ұрпақпен бірге тұратыны анықталды. Қарт ұрпақтың балаларымен бірге тұрып, оларға қолдау көрсетуі және күнделікті тұрмыста көмектесуі кең таралған үрдіс болып табылады. Бұл өзгерістің басты себептері жұмыссыздықтың өсуі, тұрғын үй бағасының төмендеуі және Азия мен Оңтүстік Америка елдерінен келген жаңа иммигранттардың көбеюі. АҚШ Халық санағы бюросының мәліметінше, 2009 жылы немерелерін тәрбиелеп отырған 2,7 миллион әже-шеше тіркелді. Әже-шешелер басқаратын отбасылардың санының күрт өсуіне көптеген факторлар, соның ішінде ата-ананың нашақорлыққа ұшырауы себеп болды. 2003 жылы АҚШ-та бір немесе бірнеше кіші отбасылармен бірге тұратын "отбасылық топтардың" саны 79 миллионға жетті. 2000 жылы АҚШ-тағы 2,6 миллион көп ұрпақты отбасының құрамында үй иесі, оның балалары және немерелері болды. Бұл АҚШ-тағы көп ұрпақты отбасылардың 65 пайызын құрайды. Демек, әже-шешелердің үй шаруасын жүргізуі ересек балалардың ата-аналарын өз үйлеріне әкелуінен екі есе көп. Көп ұрпақты отбасылардың санының артуымен байланысты күрделі құқықтық мәселелер туындап, мысалы, отбасылық үйді немесе жеке жатын бөлмелерін полицияның тексеруіне кімнің келісім беруге құқылы екендігі анықталуда. Көп ұрпақты отбасыларда туындауы мүмкін құқықтық мәселелерден өзге, әже-шешелер жалғыз қамқор болған отбасылардағы мәселелер де бар. "Немерелерді тәрбиелеуді қолдау туралы" заң 2018 жылдың 7 шілдесінде АҚШ Өкілдер палатасы мен Сенатының бірауыздан қабылдауынан кейін күшіне енді. Бұл заң алғаш рет 2017 жылдың 10 мамырында сенаторлар Сьюзан Коллинз (R-ME) және Боб Кейси-младший (D-PA) тарапынан Сенатқа ұсынылды. Осы заңның нәтижесінде "Немерелерді тәрбиелеуді қолдау жөніндегі кеңес" құрылды, ол ата-аналар мен басқа да қарт туыстарға балалардың қажеттіліктерін қанағаттандыруға және өздерінің физикалық, психикалық және эмоционалдық денсаулығын сақтауға көмектесетін ақпаратты, ресурстарды және ең жақсы тәжірибелерді анықтап, насихаттап, үйлестіріп, жұртшылыққа таратады.
In the early stages of the twentieth century, it was not very common to find many families with extended kin in their household, which may have been due to the idea that the young people in these times typically waited to establish themselves and start a household before they married and filled a home. As life expectancy becomes older and programs such as Social Security benefit the elderly, the old are now beginning to live longer than prior generations, which then may lead to generations mixing together. According to results of a study by Pew Research Center in 2010, approximately 50 million (nearly one in six) Americans, including rising numbers of seniors, live in households with at least two adult generations, and often three. It has become an ongoing trend for elderly generations to move in and live with their children, as they can give them support and help with everyday living. The main reasons cited for this shift are an increase in unemployment and slumped housing prices and arrival of new immigrants from Asian and South American countries. According to the U. S. Census Bureau, there were 2.7 million grandparents raising their grandchildren in 2009. The dramatic increase in grandparent headed households has been attributed to many factors including parental substance abuse. In 2003, the number of U. S. "family groups" where one or more subfamilies live in a household (e. g. a householder's daughter has a child. The mother child is a subfamily) was 79 million. Two point six million of U. S. multigenerational family households in 2000 had a householder, the householder's children, and the householder's grandchildren. That is 65 percent of multigenerational family households in the U. S. So it is twice as common for a grandparent to be the householder than for adult children to bring parents into their home. The increase in the number of multigenerational households has created complex legal issues, such as who in the household has authority to consent to police searches of the family home or private bedrooms. Besides the legal issues that multigenerational households could create, there are issues that may arise from households where the grandparents are the sole guardians. The Supporting Grandparents Raising Grandchildren Act was signed into law on July 7, 2018 after unanimously passing the U. S. House and Senate. It was first introduced in the Senate on May 10, 2017 by Senators Susan Collins (R ME) and Bob Casey Jr. (D PA). Out of this came The Supporting Grandparents Raising Grandchildren Advisory Council which will identify, promote, coordinate, and disseminate to the public information, resources, and the best practices available to help grandparents and other older relatives both meet the needs of the children in their care and maintain their own physical and mental health and emotional well being.
Мексика
Мексика қоғамы үш буыннан: әже-шешелер, балалар және немерелерден тұрады. Осы отбасылардың алдыңғы буындарымен тығыз байланыс сақталады және туыстар немесе "іні-қарындастар" деп аталады. Адам дүниеге келгенде, ол бірден екі үлкен отбасының құрамына енеді, онда кейде 70-ке жуық адам болады. Бұл топ әдетте біртұтас күш ретінде әрекет етеді, ресурстар мен ықпалды біріктіреді. Үлкен отбасыға жұбайлар мен бауырлар да жатады. Бұл екі буындық американдық ядролық отбасынан өзгеше. Кейбір ғалымдар мексикалық қоғамдағы әже-шешелер, балалар және немерелер арасындағы жақын қарым-қатынасты сипаттау үшін "үлкен отбасы" терминін қолданған. Мысалы, Лариса А. Ломниц пен Марисол Перес Лизаур үлкен отбасыны "Мексика отбасының негізгі бірлігі" деп сипаттайды, онда әже-шешелер, балалар және немерелер арасындағы негізгі отбасылық міндеттерге "экономикалық қолдау, отбасылық дәстүрлерге қатысу және әлеуметтік құрмет" кіреді. Экономикалық қиындықтар кезінде, әсіресе балалар болғанда, сенім арта алатын отбасының болуы өте маңызды. Үлкен отбасында өмір сүру балаларға тұрақты күтімді және отбасының басқа мүшелеріне де қолдау көрсетуді қамтамасыз етеді. Отбасылар мен үй шаруашылықтарына қатысты ұлттық сауалнаманың талдауы нәсілдік топтар арасындағы экономикалық айырмашылықтарға байланысты ақ адамдар мен басқа этникалық топтар арасында айырмашылықтар бар екенін көрсетеді: қара және латиноамерикандықтар жиі ядролық отбасының жекешелендіруін қамтамасыз ететін экономикалық ресурстарға ие болмайды. Осылайша, кеңейтілген туыстық байланыс – экономикалық қиындықтарға қарсы күресу стратегиясы. Тек екі ата-анаға ғана емес, әже-шешелерге, аға-інілерге, жеңе-жекелерге, бауырлар мен апа-сіңлілерге сүйену отбасыларды жақындастыратын қолдау жүйесін құруға көмектеседі. Үлкен отбасында өмір сүру ядролық отбасыда жоқ көптеген мүмкіндіктерді ұсынады. Көп буынды отбасылардың саны экономикалық қиындықтардың өсуіне байланысты үнемі артып келеді. AARP мәліметтері бойынша, 2000 жылы 5 миллион болған көп буынды отбасылардың саны 2008 жылы 6,2 миллионға жеткен. "Америкадағы кейбір этникалық топтардың өсуіне байланысты көп буынды отбасылардың болуы қалыпты жағдайға айналып отырғаны сөзсіз. Біз бұл көрсеткіштің жалпы халық арасында да артатынын көреміз", - дейді AARP өкілі Гинзлер. Көптеген адамдар үлкен отбасының маңыздылығын толық түсінбеуі мүмкін, бірақ қолдау жүйесі мен әртүрлі табыс көздеріне ие болу бүгінгі таңда жұмыс табу және жеткілікті ақша табу қиындықтарын еңсеруге көмектеседі.
Mexican society is composed of three generational units consisting of grandparents, children, and grandchildren. Further close relationships are maintained with the progenitors of these families and are known as kin or "cousins". When one is born, they are born into two extended families, a kinship group of sometimes 70 people. The group traditionally acts as a cohesive unit, pooling resources and influence. The extended family also consists of spouses and siblings. This is in contrast to the two generational American nuclear family. Some scholars have used the term "grand family" to describe the close relationship between grandparents, children, and grandchildren in Mexican society. Larissa A. Lomnitz and Marisol Perez Lizaur, for example, describe the grand family as "the basic unit of family solidarity in Mexico", where basic family obligations between grandparents, children, and grandchildren include "economic support, participation in family rituals, and social recognition". Having family on which one can rely is very important in times of economic hardship especially if there are children involved. Living in an extended family provides constant care for children and support for other members of the family as well. Analysis of the National Survey of Families and Households suggests there are differences between whites and other ethnic groups because of economic differences among racial groups: blacks and Latinos less often have the economic resources that allow the kind of privatization that the nuclear family entails. Extended kinship, then, is a survival strategy in the face of economic difficulties. Being able to rely on not only two parents but grandparents, aunts, uncles, brothers, and sisters helps to create a support system which in turn brings families closer together. Living in an extended family provides many things that a nuclear family does not. The number of multigenerational households has been steadily rising because of the economic hardships people are experiencing today. According to the AARP, multigenerational households have increased from 5 million in 2000 to 6.2 million in 2008. "There's no question that with some ethnicities that are growing in America, it is more mainstream and traditional to have multigenerational households. We're going to see that increasing in the general population as well," says AARP's Ginzler. The importance of an extended family is one that many people may not realize, but having a support system and many forms of income may help people today because of the difficulties in finding a job and bringing in enough money.