Кіріспе

Колумбия музыкасы – Колумбия мәдениетінің көрінісі, әр географиялық аймақтың ерекшеліктеріне сәйкес дәстүрлі және заманауи музыка жанрларын қамтиды, алайда бір аймақта әртүрлі музыкалық стильдер кездесуі мүмкін. Колумбиядағы музыкалық өрнектердің алуан түрлілігі американдық, африкалық және еуропалық (әсіресе испандық) ықпалдардың, сондай-ақ қазіргі американдық элементтердің қосылуының нәтижесі болып табылады. Колумбияда поп-музыкадан және классикалық музыкадан бастап сальса мен рок-музыкаға дейінгі ритмдердің толық спектрін қамтитын таланттардың керемет жиынтығы бар. Колумбия музыкасын ілгерілетуде негізгі рөлді ірі жазба компаниялары, тәуелсіз фирмалар және Колумбия Мәдениет министрлігі арқылы Колумбия үкіметінің қолдауы атқарады.

Кариб теңізі аймағы

Колумбия "мың ырғақтың елі" деп белгілі, бірақ шындығында 1025-тен астам халықтық ырғаққа ие. Ең танымал жанрлар – кумбия және валленато. Кариб теңізі аймағының және афроколумбиялық дәстүрлі музыканың ең танымал орындаушылары – Тото ла Момпосина және Франсиско Сумаке.

Құмбия

Құмбия Колумбияның Кариб теңізі жағалауындағы африкалықтар арасындағы құдалық би ретінде бастау алды. Бұл испан, колумбиялық халық және африкалық музыканың қосылысы. Би стилі құлдардың білезіктеріне тағылған шынжырларды еске түсіреді. 19 ғасырда құлдық жойылды, африкалықтар, үндістер және басқа этникалық топтар Колумбия мәдениетіне толыққанды енді. Құмбия – Колумбияның Атлантикалық жағалауында пайда болған күрделі, ырғақты музыка. Бастапқыда құмбия тобында тек соққы аспаптары мен вокал болды, ал қазіргі топтарға саксофон, труба, синтезатор және тромбон да кіреді. Бұл музыка екі дәстүрді біріктіріп, жергілікті әсерлерден пайда болды. Кейбір зерттеушілер бұл бидің бастапқыда аяқ білегіне тағылған темір шынжырлармен байланысты болғанын айтады. Ал басқалары оның Гвинеядан келгенін, онда «кумбе» деп аталатын танымал би бар екенін сендіреді. Құмбияның түрі 1940 жылдары қалыптасты, ол ауылдық жерлерден қалалық және орта тапқа тарады. Лучо Бермудес сияқты әртістер мамбо, биг-бенд және порро оркестрінің ықпалын біріктіріп, 1950 жылдары құмбияның алтын ғасырына айналған жетілдірілген құмбияны жасады. Осы кезеңде елдегі ең ірі және ықпалды «Discos Fuentes» дискілік лейблі құрылды. «Сальсаның әкесі» атанған Фруко Колумбияға кубалық сальсаны әкеліп, «Discos Fuentes» лейблін еңбек еткен La Sonora Dinamita сияқты әртістерді тауып, оның ұлттық деңгейде танылуына көмектесті, соның арқасында құмбия Мексикаға жетіп, онда да танымал болды. Колумбияда кеңінен танылған «классикалық» құмбия – «Cumbia Cienaguera» екенін атап өткен жөн. Бұл ән «sabor» (дәмі) және «ambiente» (атмосфера) деп аталатын ерекше колумбиялық сезімді көрсетеді. Бұл ән жылдар бойы Колумбияның маңызды бөлігі болып қала берді және Колумбияның ресми емес әнұраны ретінде танымал. Лос Гайтерос де Сан Хасинто, Лос Градуадос, Лос Блэк Старс, Лос Голден Бойз, Лос Тиен Агерс және Лос Корралерос де Маджагуал сияқты әртістер бар. АҚШ-та, Нью-Йоркте орналасқан Grupo Rebolu атты афроколумбиялық тобы Тамбора және Тамбор Алегре сияқты нағыз аспаптармен әр түрлі афроколумбиялық ырғақтарды орындайды. Олардың репертуарында Колумбияның солтүстік жағалауынан құмбия және басқа да жанрлар бар, олардың өзіндік шығармаларының бөлігі болып табылады.

Шампета және африкалық-диаспоралық музыка

Кейбір Колумбия қауымдастықтары, мысалы, Чоко, Картахена, Сан-Андрес және Провиденс аралында, Африкадан тараған үлкен қауымдастықтар бар. Елдің көп бөлігінен өзгеше, мұнда жергілікті және еуропалық мәдениеттердің әсерінен туған араласу сирек кездеседі, әсіресе Эль-Чокода музыка Батыс Африкадан әкелінгеннен бері көбінесе өзгермеген. Провиденсия аралында жамайкалық халық музыкасының бір түрі – ментомен тығыз байланысты. Дегенмен, ең әсерлісі – Картахена қаласы және оның шампета музыкасы, ол соку, компас, зук және регги музыкасының ықпалында дамыған. Шампета музыканттарының ішінде Луис Тауэрс, Эль Афинайто, Эль Саяин, Эль Пупи және Бугалу бар, ал Элио Бум сияқтылары шампетаға ямайкалық раггамффин музыкасын қосты.

Сабақ

Порро тобы – Сукре, Кордова және Сабана-де-Боливар қалаларынан шыққан үлкен оркестр музыкасының бір түрі. Бұл бірлестіктердің мұражайлық аспаптары еуропалық әскери оркестрлер үлгісінде құрылған. Белгілі порролардың қатарында Пачо Галан бар.

Валенто

Валенто алғаш рет Колумбияға дейінгі үндістер дәстүрлі аспаптарды қолданып орындаған. Алғашқы валенто әншісі – Магдалена департаментінде туған Гильермо Буитраго. Валенто әрқашан аккордеонды басты аспап ретінде пайдаланған жоқ. Шындығында, 1920 жылдан 1936 жылға дейін басты аспап – гитара болды. Bovea және sus vallenatos сияқты топтар да алғашқы валенто әншілерінің қатарында. Олар Барранкилья қаласында, Атлантико департаментінде топ құрды. Сондай-ақ, олар валенто музыкасын Аргентина сияқты басқа елге, әсіресе Солтүстік Аргентинаға алғаш рет әкелді. Көпшілік пікірдің қарамастан, валенто – ырғақ емес, ол жанр. Ол төрт ырғақтан тұрады: Сон, Пуя, Меренге және Пасео. Валенто Колумбияның Атлант жағалауындағы Валледупар қаласында пайда болды және 1980 жылдарға дейін елдің басқа аймақтарында танымал болған жоқ. Оның бастауы құпияға оранып, аңыз бойынша Франсиско эль-Омбре музыкалық сайыста Шайтанды жеңіпті. Аккордеон, гуачарака және каха вальената (бонгоның үлкен нұсқасы) негізінде құрылған валенто ұзақ жылдар бойы кумбиямен байланысты болды. Әсерлі орындаушылардың қатарында Алехо Дуран және соңғы кезде Альфредо Гутьеррес және Лисандро Меза бар. Аккордеоннан өзге, 1960 жылдардың ортасында Caliya енгізген бас-гитара да валенто тобының маңызды бөлігіне айналды. Валентоның соңғы жаңаруы 1993 жылы Карлос Вивес Clásicos de la Provincia альбомын шығарғанда болды, ол оны жұлдызға айналдырып, валентоның имиджін өзгертті. Колумбияда валентомен байланысты маңызды құбылыс орын алды. Бастапқыда бұл Атлант жағалауының халқына арналған эксклюзивті музыка болды, бірақ республиканың басқа қалаларында (мысалы, Боготада) осы жанрдағы радио бағдарламалардың көбеюі және жағалаудан астанаға адамдардың қоныс аударуы салдарынан валенто Колумбияның қалған бөлігіне тарады. Музыка ғана емес, жанрдың музыканттары да астанада және басқа қалаларда көбейді. 2006 жылы Боготадан шыққан музыкант Альберто "Бето" Ямайка алғаш рет дәстүрлі аккордеон ойнау фестивалі "El Festival Vallenato"-да валентоның патшасы атанды. Басқа қалалардан келген басқа да маңызды музыканттар валенто әлемінде танымал болды. Валенто бірнеше қосалқы жанрларды тудырды, олардың ішінде әлеуметтік мәселелерге толы мәтіндерімен танымал vallenato protesta және Кубалық Роберто Торрес сияқты АҚШ-та ойлап табылған charanga vallenata бар.

Құрлау

Бұл Колумбиядағы африкалық мәдениеттің ықпалымен туған стильдердің бірі және оның тамыры Тынық мұхитының жағалауындағы афроколумбиялықтардың арасында жатыр. Ең қарапайым түрінде, куррулао төрт музыканттан тұратын топпен орындалады. Бір музыкант "кунуно" деп аталатын барабанда 6/8 ырғағын ойнайды, ол көзге түспегенге "алегре" барабанына (кумбияда қолданылады) ұқсаса да, одан тар және биік. Куррулао ырғағы барабанның терісіне қолмен соққы беру және барабанның бүйірін кішкентай таяқшамен шабу арқылы жасалады. Екінші музыкант Колумбияның кейбір аймақтарында "guasá" ((goo ah SAH) немесе "guache" ((goo AH cheh) деп аталатын шайқағышпен ырғақты ұстайды, ол әдетте металлдан, ағаштан немесе гуадуа бамбугынан жасалған іші жеңіл тұқымдармен толтырылған қуыс цилиндр. Үйде жасалған гуасаларда кейде күріш те қолданылады. Бірақ куррулао стилінің басты аспабы – колумбиялық маримба, ойнау стилі жағынан африкалық балафонға ұқсайтын ағаштан жасалған ксилофон. Колумбияда осы дәстүрлі музыканы орындайтын көптеген топтар бар. Қазіргі таңда ең танымал топтарға Grupo Socavón, Grupo Gualajó және Grups Bahia Trio жатады. Колумбиядағы ескі маримберо шеберлерінің арасында кеңінен танымал тұлға – Буэнавентурадан Баудилио Куама Рентериа. АҚШ-та осы жанрды нақты дәстүрлі аспаптармен орындайтын екі колумбиялық топ бар: шығыс жағалаудағы (Нью-Йорк) La Cumbiamba NY және батыс жағалаудағы (Сан-Франциско) Aluna Band. 2010 жылы Куррулао ЮНЕСКО-ның адамзаттың ауызша және материалдық емес мұрасының шедеврлері тізіміне қосылды.

Бамбуко

Бамбуко – баск және жергілікті американдықтардың ықпалымен туған музыка түрі, кейде «Música del interior» деп те аталады. Осы стильдің шығу тегі нақты белгісіз, көптеген мамандар оның құрамында испан халық музыкасының элементтері бар екенін айтады, ал басқалары оның кечуа немесе чибча тайпаларынан мұраға қалған ерекше ырғағы бар деп санайды. Рафаэль Помбоның сөзіне сүйенсек, бамбуко – метистердің арасында пайда болған. Қысқасы, бұл отарлық дәуірдегі этникалық араласудың нәтижесі, түрлі мәдени элементтердің әсерімен қалыптасқан. Оның танымалдығы ұзақ жылдарға созылды, бірақ 1920 жылдардың ортасынан 1930 жылдардың соңына дейін Колумбияда ерекше кең тараған. Осы өнер саласында Estudiantina, Los Carranguerros de Raquira, Jaime Llano González, Jorge Villamil және Morales Pino Trío сияқты суретшілер есімдері белгілі.

Гуабина

Гуабина – Колумбиядағы Анд тауларынан шыққан ырғақ. Бұл музыканың ерекшеліктері Антиокия, Сантандер, Бояка, Толима және Уила аймақтарының халқының билері мен тұрмыс салтына негізделген. Гуабина ырғағы бишілермен орындалуы мүмкін, бірақ оларсыз да тартуға болады. Гуабинаның жылдам темпте ойналатын нұсқасы бар, ол Торбеллино деп аталады. Тағы бір түрі – гуабина торбеллино, ол аспаптық торбеллино мен әнмен орындалатын гуабинаның үйлесімі, әсіресе а капелла форматында. Гуабина көбінесе ауылдық жерлерде танымал.

Жоропо

Música llanera – Колумбияның барлық аймақтарында танымал Льянос аймағынан шыққан, арфамен жетекшілік ететін музыка жанры. Ол дәстүрлі жоропо музыкалық стилін қамтиды және контрапунтео деп аталатын сөздермен жарысумен белгілі. Бұл жанрдағы әртістерге Альфредо Роландо Ортис (Кубада туған), Альма Лланера (Колумбия тобы), Симарон (тобы), Луис Ариэль Рей, Карлос Рохас, Сабор Лланеро, Арнульфо Брисеньо және Орландо Вальдемарра жатады. Ортақ Льянос аймағының болуына байланысты бұл музыка түрі Венесуэлада да кең таралған. Ол Венесуэланың ұлттық музыкасы деп есептеледі. Жоропо музыкасын тыңдаңыз.

Колумбиялық салса

Салса музыкасы Нью-Йоркте пуэрторикалықтар мен кубалықтар арасында туды, бірақ көп ұзамай Колумбияға тарады. Fruko y sus Tesos сияқты жергілікті сальса топтары мен оларды жазған Discos Fuentes сияқты лейблдар пайда болды. Соңынан Джо Арройо сияқты әртістер келіп, сальсаның ерекше колумбиялық түрін ойлап тапты. Колумбияның басқа да ықпалды сальса әртістері: Кристиан Дель Реал "Тимбал генийі", Grupo Niche, Alquimia, La Misma Gente, Los Titanes, Los Nemus del Pacífico, Orquesta Guayacán, Grupo Galé және La Sonora Carruseles. Бұл жанрдағы ең өнімді композиторлар – Хайро Варела мен Нино Кайседо, олардың шығармаларын тиісінше Grupo Niche және Orquesta Guayacán жазды. Колумбияда қоныстанған кубалық және пуэрторикалық бірнеше музыканттар, мысалы Диего Вальдес және Израиль Таненбаум, колумбиялықтармен бірлесіп сальса жобаларын жүзеге асырды. Соңғы кезде колумбиялық бишілер жыл сайын әлем чемпионаттарында жеңіс тұтып, бұл стиль бүкіл әлемдегі сальса мамандары арасында одан да танымал және құрметті болып келеді. Ең танымал сальса мектептерінің екеуі – Eduardo 'El Mulato' Hernandez жетекшілігіндегі Swing Latino және Jhoanna 'KKO' Agudelo жетекшілігіндегі Constelación Latina. Би ретінде колумбиялық сальса Нью-Йорк/Пуэрто-Рико және кубалық сальсадан ерекшеленеді. Колумбиялық сальса аяқ жұмысына баса назар береді және дене қимылын қамтымайды. Бишілер денелерінің жоғарғы бөлігін тыныш, бос ұстап, аяқтарымен өте жылдам және күрделі қозғалыстар жасайды.

Колумбиялық рок музыкасы

1950 жылдардың соңында Энрике Гусман мен Сесар Коста сияқты мексикалық рок әртістері Колумбияда өте танымал болды. Ұзақ өтпей, Лос Спикерс және Флипперс сияқты жергілікті рок-топтар кең қолдауға ие болды. 1967 жылдан бастап (музыкадағы 1967 жылды қараңыз), Génesis (атаулары ұқсас, бірақ одан әйгілі Genesis тобымен байланысы жоқ) сияқты жергілікті топтар кембия сияқты жергілікті музыкалық формаларды рокпен үйлестірді. Рок-н-роллдың дауысы Марко, өзінің ерекше стильмен, өз тілінде орындалған "Колумбиялық роккабилли" жанрын дамытушы және насихаттаушы болды. Оның алғашқы жазбаларында рок-бас, гитара және барабанның қарапайымдылығын сезімтал тыңдаушыға жеткізуге тырысқан, олар үйдегі студияда моно дыбыспен жазылған катушкалар мен үш микрофонның көмегімен біртұтас дыбысқа айналды. (Марко Тулио Санчес Б) Колумбия рок-н-роллының дамуына үлес қосты, өзіміздің тамырымызды еске алу үшін өткенге шалқады, ел және роккабилли музыкасы арқылы Элвис Преслиге еліктеді, қазір "Колумбиялық Элвис" деп аталады, сахнадағы шеберлігі үшін шетелде марапатталды және Рокердің дауысы ретінде танылды. 1980-ші жылдары Soda Stereo (Аргентина), Los Prisioneros (Чили) және Hombres G (Испания) сияқты топтардың келуімен Колумбияда рок үлкен танымалдылыққа ие болды. 1990 жылдары Богота, Медельин және Кали қалаларында панк және хэви-метал топтары пайда болды. Колумбия континенттегі ең ірі андеграунд, хардкор, металл және панк қозғалысына ие, және Латын Америкасында "панк бұрышы" деп белгілі. Kraken және Masacre – Колумбияның ең маңызды рок-топтары. Жыл сайын Боготада өткізілетін Rock al Parque музыкалық фестивалі Латын Америкасындағы ең ірі тегін рок фестивалі болып табылады, онда 3 күн бойына 100-ге жуық топ өнер көрсетеді және 400 000-ға жуық адам қатысады. Қазіргі уақытта Doctor Krápula, Латын Америкасының дәстүрлі әндерін кавермен орындаумен танымал, күшті ска ықпалы бар рок-тобы үлкен танымалдылыққа ие. Колумбиядан тыс елдерде танымал колумбиялық рок-тобы – The Monas. Time журналында "Колумбияның ең ыстық тобы" деп аталған Aterciopelados, Колумбияның ең танымал рок-топтарының бірі. "Топта жетекші әнші Андреа Эчеверри және бас-гитарист/продюсер Гектор Буитраго бар, олар панк, серф-гитара және сканы валенато сияқты Колумбияның фольклорлық стильдерімен үйлестіреді, бұл серпімді, аккордеонмен ойналатын жанр". Олар британдық рок, поп және Анд дыбыстарының, ырғақтары мен аспаптарының қоспасын орындайды, ағылшын және испан тілдерінде ән айтады және АҚШ-тың шығыс жағалауында гастрольдік сапарлар жасады. Proper Strangers – авангардтық рок-тобы. Two Way Analog – эклектикалық топ, оларға roadmovies және оның саундтректері әсер етеді, Divagash – электронды софт-рок тобы, La Pestilencia – пост-хардкор тобы, Bajo Tierra, Palenke Soultribe (дәстүрлі Колумбия тамырлары музыкасы электронды биттермен біріктірілген). Бірақ, мүмкін, ең табысты "инди" тобы – Sidestepper, Колумбияның дәстүрлі музыкасын, электрониканы және африкалық ырғақтарды біріктірген топ, олар 2006 жылы Coachella фестивалінде өнер көрсеткен. Дейт-метал жанрындағы музыкалық топтардың арасында әлемге әйгілі Internal Suffering, Carnivore Diprosopus, Goretrade, Mindly Rotten, Suppuration және Amputated Genitals бар. Колумбия сонымен қатар танымал блэк-метал тобы Inquisitionнің туған жері, қазір Вашингтон штатының Сиэтл қаласында орналасқан. Кипрдегі Epic power metal тобы Winter's Verge-тің бас гитарисі Мигель Фернандо Трапезарис колумбиялық тегінен шыққан.

Колумбиялық поп музыкасы

Бұл музыкалық жанр Лос-де-Адентро, Сан-Алехо, Себастьян Йепес, Лукас Арно және Маурисио & Палодеагуа сияқты әртістердің арқасында соңғы кезде дамиды. Сондай-ақ, қазіргі уақытта Колумбияның дәстүрлі музыкасының айқын іздерін қамтитын тропипоп деп аталатын поп жанры да қарқынды өркендеп келеді. Фонсека мен Майя осы бағытты ұсынады.

Колумбияның танымал поп-артистері

Шакира – Колумбияның ең көп сатылатын және танымал әртісі. 1995 жылы «Pies Descalzos» альбомының сәттілігінен кейін Шакира продюсер Эмилио Эстефан-младшиймен жұмыс істей бастады және әлем бойынша миллиондаған дана сатылған «Dónde Están los Ladrones?» альбомын жазды. Өзінің талантын көрсетіп, MTV Unplugged тұсаукесерінен кейін Шакира ағылшын тіліндегі «Laundry Service» альбомын шығарды, ол АҚШ-тың Billboard Charts тізімінде #3 орынға ие болды. Оның ең сәтті әндерінің бірі – «Hips Don't Lie», ол бүкіл әлем бойынша 10 миллионнан астам данада сатылды және 70-тен астам елде #1 орынға көтерілді. Ол 2 американдық және 7 латын Grammy жүлдесінің иегері. 2008 жылы Шакира «Алтын глобус» сыйлығына ұсынылды. Әнші-сазгер Хуанес – Колумбияның ең маңызды әншілерінің бірі. Ол 2003 жылы Латын Grammy сыйлығында АҚШ және Еуропада өте танымал болған «Un Día Normal» альбомымен ерекше көзге түсті. Хуанес – соңғы онжылдықтың ең маңызды колумбиялық әртісі, деп Billboard журналы мен колумбиялық El Espectador газеті мәлімдеген, себебі «Fíjate Bien», «A Dios le Pido», «La Camisa Negra», «Me Enamora» және «Yerbatero» сияқты әндердің табысы. Оның «Fíjate Bien», «Un Día Normal», «Mi Sangre», «La Vida es un Ratico» және «P. A. R. C. E.» альбомдары әлемнің көптеген елдерінде сәттілікке жетті. CNN Хуанесті жаһандық икона деп таныды және ол тізімдегі ең жас әртіс. Оның гуманитарлық қызметі латын музыкасы тарихында оны өте қолдаушы әртіс ретінде көрсетеді. Музыкалық мансабын бастағаннан бері Хуанес Латын Grammy тарихында бірнеше рекордты жаңартты. Фанни Лу – Сантьяго-де-Кали қаласынан шыққан маңызды әртіс. Ол үш толық альбом шығарды: «Lágrimas Cálidas», «Dos» және «Felicidad y Perpetua». Оның алғашқы альбомы екі хит әнді сыйлады: «No Te Pido Flores» және «Y Si Te Digo». Екінші альбомында «Tú No Eres Para Mi» хиті болды, ал жақында оның үшінші студиялық альбомынан «Fanfarrón» хитке айналды. Ол сондай-ақ Біріккен Ұлттар Ұйымының Достық Елшісі қызметін атқарады. Шакирамен бірге Барранкилья портында туған Майя – үш тілді әртіс, ол «Niña Bonita», «Se Me Acabó El Amor» және «Ingenuidad» сияқты бірнеше халықаралық хиттермен жарнамалардың басына шықты. Оның дебюттік альбомынан «El Baile de los Sueños» әні бар. Илона, Колумбияның астанасы Боготада туып өскен, 15 жасында қоғамдық көлікте ән айтып өнер жолын бастады. Ол екі толық студиялық альбом шығарды: «Desde Mi Ventana» және Латын Grammy сыйлығына ұсынылған «Allá en el Sur». Санта-Марта қаласынан шыққан әнші Карлос Вивес классикалық валленто дыбыстарын рок және поп музыкасымен үйлестіруімен танымал. Ол Рики Мартин, Марк Энтони және Дэдди Янки сияқты әртүрлі халықаралық әртістермен, сондай-ақ жерлестері Себастьян Ятра, ChocQuibTown және Maluma-мен бірлесіп жұмыс істеді. Нати Ботеро – Медельин қаласынан шыққан әнші және композитор, ол поп және латын поп әндерін орындауымен танымал. Оның ең танымал әндері: «Te Quiero Mucho», «Dinosaurio», «Mio» және «Adicta» және т.б. Ол колумбиялық Джо Арройо, ChocQuibTown және Андрес Кабас сияқты, сондай-ақ Феликс да Хаускат сияқты шетел әртістерімен музыкалық туындылар жасады. Ол сондай-ақ Sierra Nevada de Santa Marta аймағының жергілікті халқына көмек көрсету үшін «Coraje» атты қайырымдылық қорын құрды. Басқа танымал поп әншілерінің қатарында Сорая, Анасол, Паула Аренас, Лукас Арно, Марбель, Али Стоун және жақында Себастьян Ятра бар.

Колумбиялық урбан және хип-хоп музыкасы

Колумбияға хип-хоп 1980-жылдардың соңында келді, онда NWA және MC Hammer-дың бірнеше американдық хип-хоп тректері Медельин, Кали және Богота сияқты ірі қалалардың әлеуметтік жағдайы нашар аудандарындағы жастардың арасында брейк-дансқа қызығушылықты қозғады. Осы онжылдықтың соңында топтар құрыла бастады, нәтижесінде 1990-жылдардың ортасында толыққанды альбомдар жарық көрді. La Etnnia және Gotas de Rap – пайда болған көптеген хип-хоп топтарының екеуі және олар колумбиялық рэптің негізін қалаушылары деп есептеледі. Екі топ та өте тәуелсіз стильді қолдап, Колумбияның маргиналды аймақтарындағы зорлық-зомбылыққа, жемқорлыққа, теңсіздікке және қиындықтарға қарсы күресте радикалды саяси және әлеуметтік көзқарастарын білдірді. Кейін Cali қаласынан шыққан Asilo 38 тобы La Hoguera (2000) және La Descarga (2002) альбомдарымен көзге түсті, олар коммерциялық және жақсартылған дыбысқа ие болғанымен, әлеуметтік-саяси мазмұнын сақтап қалды. Осы шамада Пуэрто-Рикодан келген реггетон танымалдылығы артып, Колумбиядағы хип-хоп уақытша артқа қадам тастады, өйткені әртістер жаңа, даулы дыбысты сынап көруге тырысты. Tres Pesos, J Balvin, Maluma, Reykon және Yelsid сияқты әртістер осы жанрда өзін бекітті, ал Leka el Poeta-ның 'Baila (Negra de trasero grande)' және Master Boy-дың 'La Quemona' мен 'Micaela' сияқты хиттері елде сенсация тудырды. Тіпті 2006 жылы Колумбияның алғашқы 'X Factor' байқауында реггетон әншісі Фарина Пао Паукар Франко үшінші орынды иеленді. Karol G – колумбиялық реггетон әншісі, ол J Balvin, Bad Bunny және Maluma сияқты реггетон әншілерімен бірлесіп жұмыс істеді. Оның мансабында реггетон әртістерінің арасында ерлер басымдық танытқанына байланысты қиындықтарға тап болды. Ол мансабын бастаған кезде жанрда оған көп мүмкіндіктер болмағанын айтады, себебі реггетонды ерлер басымдық танытқан. 2018 жылы Karol G-ның 'Mi Cama' синглі өте танымал болды және ол J Balvin мен Nicky Jam-мен ремикс жасады. 'Mi cama' ремиксі Hot Latin Songs тізімінде топ-10-ға және Latin Airplay чартында 1-орынға енді. Осы жылы ол Maluma-мен 'Creeme' және Anuel AA-мен 'Culpables' әндерін жазды. 'Culpables' синглі екі апта бойы Hot Latin Songs тізімінде топ-10-ға кірді. Регги әрқашан Колумбияның Кариб теңізіндегі Сан-Андрес және Провиденсия аралдарында танымал болды, ал Панамадан келген испандық регги Колумбияның ішкі аймақтарында регги әртістерінің қозғалысын күшейтуге көмектесті. Voodoo Soul Jah, Nawal және Алерта Камарада (Ямайканың регги фестивалінде Колумбияның өкілдері) сияқты әртістер қазіргі уақытта Колумбияда осы жанрдың танымалдылығын арттыруда. 2006 жылы ChocQuibTown атты афро-колумбиялық топтың пайда болуымен колумбиялық хип-хоп қайта жанданды. Олар Колумбияның Тынық мұхитынан келген дәстүрлі ырғақтар мен аспаптарды өз дыбысына енгізді. Колумбиялық хип-хоптың жаңа құбылысы деп танылған олардың танымалдылығы артып, басқа да Urban әртістердің пайда болуына жол ашты. Осындай әртістердің бірі – Сан-Андрес аралынан шыққан Jiggy Drama, ол Колумбияның ең сүйікті және даулы рэп әртістерінің біріне айналды, оның өлеңдері өткір және ақылды. Jiggy Drama Колумбиялық Party Cartel тобымен бірлесіп 'Chico Malo' атты қалалық меренге трекін жазды. *Хьюстон қаласындағы Aztek Escobar, Нэшвиллдегі Colombian Party Cartel, Нью-Йорктегі Tres Coronas, Майамидегі Adassa және Германияның Берлин қаласындағы Culcha Candela тобының жеті мүшесі бүкіл әлем бойынша колумбиялық қалалық музыканы ұсынуда.

Басқа дереккөздер

Брилл, Марк. Латын Америкасы мен Кариб теңізі музыкасы, 2-басылым, 2018. Тейлор және Фрэнсис.
Бертон, Ким. "Эль Сонидо Дорадо". 2000. Браутон, Саймон және Эллингхам, Марк (ред.), МакКонначи, Джеймс және Дюэн, Орла (ред.), Әлемдік музыка, 2-том: Латын және Солтүстік Америка, Кариб бассейні, Үндістан, Азия және Тынық мұхиты, 372–385 беттер. Rough Guides Ltd, Penguin Books.