Кіріспе

Құс түрлері

Көк қанатты кукабура (Dacelo leachii) – Австралияның солтүстігі мен Жаңа Гвинеяның оңтүстігінде табиғи ортада өсетін ірі тұқымдас құс. Ол көңілді кукабурадан сәл кіші. Жоғарғы және төменгі жағы кремі түсті, қоңыр жолақтармен өрнектелген. Қанаттары көк, иықтары қоңыр, құйрық аймағы көк түсті. Аталықтары мен аналықтары арасында айырмашылық бар: аталықтарының құйрығы көк, ал аналықтарының құйрығы қызыл қоңыр, қара жолақтарымен.

Таксономия

Көк қанатты кукабура алғаш рет 1770 жылы сэр Джозеф Бэнкспен жиналған, бірақ бастапқыда назардан тыс қалды және күлдіретін кукабурамен шатастырылды. 1826 жылы Николас Айлвард Вигорс және Томас Хорсфилд оны ресми түрде сипаттады, ал түрлік атауы британдық зоолог Уильям Элфорд Личтің құрметіне берілді. Бұл Dacelo туысына жататын төрт түрдің бірі, олар көбінесе кукабуралар деп белгілі. Басқа да кең таралған атаулары – қағары немесе ұлығушы эшақтың құсы, немесе Лич кукабурасы. Түршелерінің саны нақты емес, көптеген мамандар төрт түрді мойындайды, бірақ басқалары Австралиядағы үш австралиялық түршенің біртіндеп өзгеретінін және оларды бірегей түр ретінде қарастыру қажет екенін ұсынады. D. l. leachii – Брисбеннен Брумға дейін таралған номинативті түрше. D. l. cervina Мелвилл аралы мен оған жақын жердегі материкте кездеседі. D. l. cliftoni Австралияның солтүстік-батысындағы Пилбара және Хамерсли аймақтарында таралған. D. l. intermedia Жаңа Гвинеяның оңтүстігінде кездеседі.

Сипаттама

Ересекті көк қанатты кукабураның ұзындығы шамамен 48-55 см, ал салмағы 260-330 граммды құрайды. Күлкілі кукабурамен салыстырғанда кішірек, қара маскасы жоқ, қанатында көк түс басым, ал көздері жарқыраған ақ түсті. Оның тұмсығы үлкен туысына қарағанда ірілеу. Басы мен төсінің астыңғы жағы қоңыр жолақтары бар қаймақ түстес. Олар жыныстық диморфизмге ие, аталықтарының құйрығы көк, ал аналықтарының құйрығы қара түсті жолақтары бар қызыл қоңыр түсті. Жасы жетпеген құстардың қауырсынында қоңыр түсті жолақтар мен дақтар көбірек байқалады, бұл оларға "ластанған" көрініс береді, ал олардың көздері өмірінің алғашқы екі жылында негізінен қоңыр түсті болады. Олардың дауысы еңгештей күлкіге немесе қабылдағандай сипатталады. Жазғы ылғалды маусымда олардың рационында жәндіктер, кесірткелер және бақалар көп орын алады, ал қалған уақытта раковиналылар, шаяндар және өрмекшілер сияқты буынтұқымдылармен, сондай-ақ балықтар, жер құрттары, ұсақ құстар мен кеміргіштермен қоректенеді.

Өсіру

Көк қанатты кукабура – ұжымдық көбейтуге бейімделген құс, оның тобы көбейетін жұптан және жас құстарды тәрбиелеуге көмектесетін бір немесе бірнеше көмекші құстардан тұрады. Көбейту көктемнің соңында (қыркүйектен желтоқсанға дейін) жылына бір рет жүзеге асады. Ұясы ағаштың жоғары бөлігінде орналасқан, көбінесе жерден жоғары. Үш-төрт ақ, сәл жылтыраған, шамамен немесе одан сәл үлкен жұмыртқалар салынады. Аналық құс жұмыртқаларды шамамен 26 күндей күтеді, ал балапандар ұядан ұшып кеткенге дейін тағы 36 күн ұяда болады. Кукабураның жас балапандары өмірінің алғашқы аптасында өте агрессивті болады, және осы кезеңде үлкен балапандар көбінесе ең кішкентай балапанды өлтіреді. Ұшып кеткеннен кейін, жас құстар 6-10 апта бойы ата-аналарынан аң аударуды үйренуі керек, содан ғана өздерін өздері қорғай алады.

Қауіптер

Қызыл қаршыға және қызыл сұңқар көк қанатты кукабураны жемдейді. Ересек құстар да жай ұшады және елді мекендердегі жолдарда көліктерге шағылысу қаупі бар. Ұялар зәйтүн питондары, кволлдар және гоанналардың шабуылына осал.