Кіріспе

Виндзор шайқасы – АҚШ-тың шығыс Мичиган аймағында және Жоғарғы Канаданың Виндзор аймағында болған қысқа мерзімді әскери науқан. Шекараның екі жағындағы адамдар тобы, өздерін "Патриоттар" деп атаған, 1837 жылы Детройт пен Ниагара өзендері арасындағы Оңтүстік Онтарио түбегін басып алып, Канадаға американдық үлгідегі үкіметті орнатуды көздеп, шағын жасақтар құрды. Олар Мичиган штатында Форт-Гратиот (қазіргі Порт-Хурон), Маунт-Клеменс, Детройт және Гибралтар қалаларында базалар құрды. Патриоттар британ және американ үкіметінің әскерлерінен жеңіліске ұшырады.

Басталуы

1837 жылдың желтоқсанында Томас Джефферсон Сазерленд Ниагара өзеніндегі Флот аралындағы көтерілісшілердің басшыларынан Детройтке барып, онда күш жинауға міндеттелді. Флот аралындағы база эвакуацияланғаннан кейін басқа патриоттар да Детройтке келді. Детройтте халық жиналыстары өткізіліп, шабуыл жасауға арналған күш ұйымдастырылды. Адамдар қозғалысқа қосылу үшін Иллинойс және Кентукки сияқты алыс штаттардан Детройтке келді. АҚШ генерал-майтабасы Хью Брейди Форт-Грациоттағы АҚШ қару-жарақ қорын басып алуларынан қауіптеніп, қару-жарақты қайықпен алып кетуге бұйрық берді. Бірақ, Мичиган штатының Сент-Клэр қаласының жанында пароход мұзға тұрып қалды, сондықтан Детройтке дейінгі жол арбамен аяқталуға тиіс болды. 1838 жылдың 5 қаңтарында Детройт түрмесіне шабуыл жасалып, патриоттар көтерілісшілерден жасыру үшін сақталған 450 мылтықты тартып алды. Кейін көтерілісшілер Детройттегі АҚШ маршалының кеңсесінен, қауіпсіздік шаралары жеткіліксіз болғандықтан, тағы 200 қару ұрлаған, мүмкін маршалдың көмегімен.

Шкуна Энн

8 қаңтарда Патриоттар «Анн» шхунасын басып алып, Мичиган штатының Гибралтар қаласына жеткізді. Мичиган губернаторы Стивенс Т. Мейсон 200 жауынгерлік жасақпен бірге екі бу пароходымен оларды қуды. Сондай-ақ, жүздей канадалық ополченецтер «Альянс» бу пароходымен олардың ізінен ерді. Мейсон Патриоттардың басшыларымен Гибралтарда кездесті, бірақ басып алынған «Анн» шхунасы Канада жағалауындағы Форт-Малденге дейін жалғасты. 9 қаңтарда Патриоттар «Анн» шхунасынан Малденді және Амхерстбург қаласын атқылауды бастады. Канадалық ополченецтер қалада орналасты, ал Патриоттар 300 саяхатшыны қаланың қарсы жағындағы Боис-Бланк аралына тасыды. Канадалық ополченецтер шхуна аралға жетуге тырысқанда оқ ашты. Канадалықтар кеме экипажының бірнеше мүшесін жаралады және желкендері мен такелажын зақымдады. Кеме жағаға тірелгенше ағысымен жүзіп келді, сол кезде канадалық ополченецтер кемеге шығып, ешқандай қарсылыққа ұшырамады және Патриоттар экипажын тұтқынға алды. Патриоттардың қалған күштері Боис-Бланк аралынан өзеннің американдық жағына қауіпсіздікке шегінді. «Анн» шхунасын жоғалтқаннан кейін Патриоттар тағы бір кеме – «Литтл Эри» бу пароходына қол жұмсады. Детройт ополчениесінің басшысы кеменің кетуіне кедергі келтіруге тырысты, ал АҚШ маршалының күштері ауаға оқ атқан деген хабар тарады, бірақ жергілікті тұрғындар Патриоттар қозғалысын қолдады және кеме Гибралтарға жеткізілді. 27 қаңтарда Буффалодан «Роберт Фултон» бу пароходымен АҚШ әскерлерінің үш ротасы келді, олар аймақтағы жағдайды реттеуге көмектесті. Губернатор Мейсон 12 ақпанда Гибралтарда Патриоттармен тағы бір рет кездесті, бірақ бұл да нәтижесіз аяқталды. Шындығында, сол күні Патриоттар Мичиган штатындағы Дирборн қаласындағы АҚШ қару-жарақ қоймасына шабуыл жасап, жүздеген қару-жарақ ұрлады. Бұл қару-жарақтар көп ұзамай Детройттегі бір тавернаның жанынан табылды.

Жауынгерлік арал және Пеле аралы

1838 жылдың 24 ақпанында патриоттар тобы Детройт өзенінің канадалық жағындағы Файтинг-Айленд аралында жинала бастады. Керек-жарақтар Детройттан жеткізілді, ал Кливлендтен 400-ге жуық патриот Детройт аймағындағы адамдарға қосылды. 600 Кливленд тұрғынынан тұратын үлкен күш сол уақытта Пели аралын басып алды. Патриоттардың аралда бар болғаны 50 мылтығы мен бір қаруы бар екені хабарланды. АҚШ генералы британдық әріптесіне жиын туралы хабарлап, патриоттардың тарап кеткенін күтіп, американдық бейтараптық заңдарын бұзғаны үшін оларды қамауға алатынын мәлімдеді. Британдық командир патриоттардың лагеріне шабуыл жасап, оларды АҚШ-қа қуатынын айтты. Бұл жауап генерал Брэйдиге өзен мұзында шекараны белгілейтін қызыл тулар тізбегін орнатуға бұйрық берді. Ол өзінің әскерлеріне шекарадан өткен британдық сарбаздарды атуға бұйрық берді. Британдық әскерлер, артиллерия және канадалық милиция 25 ақпанның таңында шабуыл жасады. Британдық күштер аралды басып алу үшін мұздан өтті, бірақ шекараны кесіп өтпеді. АҚШ күштері бірнеше патриотты қысқа мерзімге ұстап, кейін босатты. Зардап шеккендер саны нақты емес, британдық командир екі тараптан да қаза болмағанын мәлімдеді, бірақ басқа хабарлар 5 британдық қаза тапқанын, 15-і жараланғанын және кем дегенде 5 патриот жараланғанын, олардың кейбіреулеріне қолдарын кесу қажет болғанын көрсетті. 23 наурызда британдық және канадалық күштер патриоттарды Пели аралынан ығыстырып шығарды.

Күту

Файтинг аралы мен Пели аралындағы шайқастардан кейін АҚШ және Канада әскерлері шекараның өз жақтарын күзетті, ал Детройт-Виндзор аймағында Патриот Саяхатшыларының (немесе Патриот Шайқасшыларының) әрекеті азайды. Ірі шайқастар Сент-Лоуренс және Шорт-Хиллз бойында болды, онда Патриоттар көп шығынға ұшырады. Дегенмен, Патриоттар тоқтаған жоқ. Қыс қайта келген кезде Детройт маңындағы белсенділік қайта жанданды.

Жаңадан іс-қимыл

1838 жылғы 24 қарашада генерал Брэйди «Иллинойс» пароходында 250 қаруы мен оқ-дәрісі бар «Патриот» кемесін жаулады. Ол Детройтке оралғанда, өзінің әскерлерінің қару-жарағы оның болмағанда қалалық әкімшіліктен ұрланғанын білді. Ұрлық көп ұзамай ашылды, және қару-жарақ екі күннен кейін табылды. Порт-Хурондағы «Hunter Lodge» және өзеннің арғы жағындағы Сарниядағы әріптестері желтоқсан айының басында шабуыл жоспарлады, бірақ Детройттан күшейтеру келмеді. Канададағы британдық шенеуніктер бұл жоспарды біліп, шекараның сол бөлігінде әскерлер мен артиллерия орналастырып, жоспарды тоқтатты. Қараша айында 300-ге жуық Огайо және Пенсильвания «Патриоттары» Детройт қаласының оңтүстігіндегі далада жиналып, бірнеше жүз жергілікті тұрғындар мен канадалықтарға қосылды. 1838 жылғы 4 желтоқсанда таңғы сағат 2-де «Патриоттар» басып алынған «Шамплейн» пароходымен Детройт өзенінен Канадаға өтіп, Виндзорда сәтсіз шайқасқа түсті. Олар британдық казармаларын өртеп, «Темза» пароходы мен бірнеше үйді өртеді, төрт милицияны өлтірді. 300-ге жуық тұрғыннан тұратын шағын Виндзор қаласында бар болғаны 20 милиция орналасқан, ал оңтүстікке қарай бірнеше шақырымдағы Сандвич және Амхерстбургте 500 милиция мен регулярлы әскердің көп бөлігі орналасқан еді. Таңғы сағат 7-де Сандвичтен келген канадалық Артур Ранкин басқарған 60 сарбаздық жасақ, регулярлы әскер келгенше шабуылды тойтарды. Милиция «Патриоттарды» бау-бақшадан шығарып, қала бойына қуды. «Патриоттар» әртүрлі бағытта қашып, кейбіреулері 18 тұтқынды босату үшін кемеге қайтып келді. Полковник Джон Принс жеңілістен кейін (сағат 9:30) келіп, басқаруды өз қолына алды. Принс әскерін Сандвичке қайтарды, себебі ол онда тағы шабуыл бола қоюынан қорқады. Сағат 13:30-да 34-ші (Кемберленд) жаяу әскер полкінің британдық регулярлы әскерлері, алты фунттық зеңбірек және 20 атты аборигендермен Сандвичке келді де, солтүстікке қарай Виндзорға бет алды. Принс 400 милициясымен оларды күшіп жерерді шешті. Алайда, барлық «Патриоттар» осы уақытқа дейін қашып кеткен, тек біреуі ғана қолға түсті. Принс төрт тұтқынды сотқа бермей-ақ дереу атуға бұйырды. Британдықтар ұрланған каноэмен қашып бара жатқан «Патриоттарға» оқ атып, біреуінің қолына жарақат келтірді. АҚШ-тың «Эри» пароходы Детройт милициясын тасымалдап, кейбір «Патриоттарды» ұстады, бірақ оларды АҚШ жерінде тез босатты.

Салдары

Екінші қуғыннан кейін полковник Принс өртенген казармалардың алдына тағы жеті тұтқынды тізіп қойып, оларды да атуға бұйырды. Жергілікті беделді азаматтар оны осы әрекеттен бас тартып қалдырды. Кейін жергілікті тұрғындар Принске қарсы үндеу жариялады, оның бірі Уильям Р. Вуд онымен дуэльге шақыруға мәжбүр болды. Принс дуэльден зардапсыз аман қалды. Әскери соттың шешімімен ол көбінесе кінәсіз деп танылды, бірақ мәселе Парламентке дейін жетті. Веллингтон герцогы талқылауды Принстен ауыстырып, Канаданы американдық шабуылдан қорғау үшін тұрақты әскерлерді пайдалану қажеттілігі туралы жалпы мәселеге бұрды, сондықтан ешқандай сөкпеу болған жоқ. Жоғарғы Канаданың Спарта қаласынан Джошуа Доан Виндзорда ұсталған бірнеше ондаған аңшы-патриоттардың қатарында болды және кейіннен мемлекетке қарсы қылмыс жасағаны үшін дарға асылды. Басқалары Ван-Димен жеріне, ал тағылары Бермудаға жер аударылды. Мичиган милициясы Дирборндағы АҚШ қару-жарақ депосында орналасып, аймақта қалған патриоттардың топтарын іздеуге жұмылдырылды. Бұл қақтығыс Мичиган милициясын қайта ұйымдастыруға әкелді, өйткені оның құрылымы мұндай көтерілістерді басуға жеткіліксіз деп танылды. АҚШ армиясы 1842 жылы Детройтте Форт-Уэйн құрылысын жүргізіп, соғыс кезінде қайта жаңартылған Амхерстбургтегі Форт-Малденге қарсы АҚШ қорғанысын күшейтті. Британдықтар соғыс кезінде Бойс-Блан аралында салған блокхаустар 1850 жылдарға дейін күзетілді. Виндзордағы оқиғалар 1837-1838 жылдардағы Жоғарғы және Төменгі Канададағы көтерілістердің соңғы әскери қақтығысы болды. Онтарио провинциясы Виндзор шайқасының Онтарио мұрасындағы рөлін еске алу үшін тарихи тақта орнатты.