Кіріспе

Томас Худ (23 мамыр 1799 – 3 мамыр 1845) – ағылшын ақыны, жазушысы және юморисі, "Жайлау көпірі" және "Көйлектің әні" сияқты өлеңдерімен ең көп танылған. Худ "The London Magazine", "Athenaeum" және "Punch" журналдарына үнемі жазған. Кейін ол өзінің көптеген шығармаларынан тұратын журнал шығарды. Худ ешқашан дені салмақ болған емес, 41 жасында ауырып, 45 жасында қайтыс болды. Уильям Майкл Россетти 1903 жылы оны "Шелли мен Теннисонның буындары арасындағы ең көрнекті ағылшын ақыны" деп атады. Худ драматург және юморист Том Худтың (1835–1874) және балалар жазушысы Франсис Фрилинг Бродериптің (1830–1878) әкесі болды.

Ерте өмір

Томас Худ Томас Худ пен Элизабет Сэндс-тің ұлы ретінде Лондонның Поултри (Чепсайд) ауданында, әкесінің кітап дүкенінің үстінде дүниеге келді. Оның әкесінің әулеті Данди қаласының жанындағы Эррол ауылынан шыққан шотланд шаруалары болған. Ұлы Худ, Vernor, Hood and Sharp компаниясының серіктесі және Associated Booksellers қауымдастығының мүшесі болды. Худтың ұлы Том Худ, әкесінің атасы Америкамен кітап саудасын алғаш ашқанын және ескі кітаптардың жаңа басылымдары арқылы үлкен жетістікке жеткенін айтты. Томас Худ өзінің "Әдеби естеліктерінде" былай деп жазды: «Әлемнің азаматы болудан кейін, әлемнің ең ұлы қаласының азаматы болып туылғаны ең жақсы нәрсе болуы керек». 1811 жылы күйеуі қайтыс болғаннан кейін, Худтың анасы Ислингтонға көшіп, онда оның талантын бағалаған мектеп мұғалімі болды, ол «оның оқытуға деген ынтасы көрінгенде, оқуға қызығушылық танытпау мүмкін емес деп сезінді». Осы «қартайған ұстаздың» қамқорлығымен ол 1788 жылғы «Пол мен Вирджиния» романының жаңа басылымын түзету арқылы алғашқы әдеби гонорарын – бірнеше гинеяны алды. Худ 14 жасында жеке мектеп мұғалімінен кетіп, көп ұзамай отбасының досының кеңсесіне жұмысқа орналасты, онда ол «өзінің тағын үш аяқты Пегасқа айналдырды, әрине, әр аяғы дактиль немесе спондей болды». Алайда, бұл мамандық оның денсаулығына кері әсер етті, ол ешқашан мықты болған емес, сондықтан ол граверлік өнерін үйренуге кірісті. Оның оқуының нақты сипаты мен бағыты белгісіз: әртүрлі дереккөздер әртүрлі оқиғаларды айтады. Рид оның анасының інісі Роберт Сэндспен жұмыс істегенін атап өтеді, бірақ шәкірттік келісімшаты жоқ және оның хаттары ол мистер Харриспен оқығанын көрсетеді. Худтың қызы өзінің естеліктерінде әкесінің қалада сәтті гравёрлар болған Ле Кё ағайындарымен байланысын айтады. Граверлік еңбегі кеңседегі жұмысынан денсаулығына жақсырақ әсер етпеді, сондықтан Худты Шотландияның Данди қаласындағы әкесінің туыстарына жіберді. Сол жерде ол бірнеше ай бойы анасының әпкесі Жан Кидің үйінде тұрды. Кейін олардың арасында келіспеушілік туып, оның бір досы, миссис Баттерворттың пансионатына көшіп, Шотландиядағы қалған уақытын сонда өткізді. Дандиде Худ көп жылдар бойы хат алысып жүрген көптеген жақын достар тапты. Ол табиғатқа жақын өмір сүрді, сонымен қатар кең және талғамсыз оқырман болды. Осы уақытта ол өлең жазуға бел буды және алғаш рет «Данди Адивертизер» газетінің редакторына жазған хаты басылып шықты.

Әдеби қоғам

Көп ұзамай Худ провинциялық газеттер мен журналдарға әзілді және поэзиялық туындылар жаза бастады. Әдеби жолының куәсі ретінде, ол өлеңдерін баспа шрифтерімен жазатын, осылайша өзінің ерекшеліктері мен қателіктерін жақсырақ түсіне алатынына сенді, ал Сэмюэл Тейлор Колридж "Баспа мәселені шешеді" деп айтқанда, осындай сын әдісін ұсынғанын білмейтін болса керек. 1818 жылы Лондонға оралғаннан кейін ол гравировкамен айналысты, бұл оған кейіннен әртүрлі көңіл-күйлерін және қиялдарын бейнелеуге мүмкіндік берді. 1821 жылы «The London Magazine» журналының редакторы Джон Скотт дуэльде қаза тапты, ал журнал Худтың достарының қолына өтті, олар оны редактордың орынбасары етіп тағайындауды ұсынды. Осы қызмет оны сол заманғы әдеби ортамен таныстырды. Ол Джон Гамильтон Рейнольдс, Чарльз Лэмб, Генри Кэри, Томас де Квинси, Аллан Каннингэм, Брайан Проктер, Сержант Талфорд, Хартли Колридж, шаруа ақыны Джон Клэр және басқа да жазушылармен қарым-қатынас жасап, өнер шеберлігін жетілдірді.

Отбасылық өмір

Худ 1824 жылғы 5 мамырда Джейн Рейнольдсқа (1791–1846) үйленді. Олар Лондонның Адельфи ауданындағы Роберт көшесіндегі 2-ші үйге қоныстанды. Олардың тұңғыш баласы дүниеге келген кезде қайтыс болды, бірақ қыздары Фрэнсис Фрилинг Бродерип (1830–1878) Винчмор Хиллге көшкеннен кейін жақын арада дүниеге келді. Ал 1832 жылы Лейк Хаусқа, Уанстедке көшкеннен кейін Том Худ (1835–1874) ұлы да туды. Екеуі де Худтың кәсібін жалғастырды: Фрэнсис балаларға арналған жазушы, ал Том – юморист және драматург болды. Кейіннен олар әкелерінің шығармаларын жинап, жариялауда бірлесіп жұмыс істеді. Ақша мен денсаулыққа қатысты үнемі уайымдаса да, Худтар бір-біріне адал, сүйіспеншілікпен қарым-қатынас жасайтын отбасы болды. Бұл туралы Томас Худтың естеліктерінде (1860) – оның хаттарына негізделген және балалары жинаған кітабында айтылған. «Одалар мен тілектер» – Худтың алғашқы томы, оны Джон Китстің досы Джон Гамильтон Рейнольдспен бірлесіп жазған. Колеридж Лэмбке хат жазып, кітаптың авторы Лэмб екенін айтқан. Кейтс Джейн Рейнольдсқа екі өлең арнады: «О, қайғы!» (1817 жылғы қазан) және «Мейірімді досым, мисс Рейнольдс маған сыйлаған Лиандердің тасы туралы» (шамамен 1817 жылғы наурыз). Осы кезеңде «Жазғы түннің феяларының шақыруы» (1827) және кейін жарық көрген «Ламия» атты драмалық роман да жазылды. «Шақыру» – поэзиялық шығармалар жинағы, бірақ Худ юморист ретінде танымал болғандықтан, кітапқа көп көңіл бөлмеді. Худ әзіл-қалжыңға құмар болған, және отбасы мүшелеріне де әзілдер айтуды ұнатқан. Естеліктерде Худтың әйелі Джейнге кешкі асқа балық алуын тапсырғаны туралы оқиға бар. Бірақ ол, балықтың «қызыл немесе қызғылт сары дақтары бар болса, одан сатып алмау керектігін» ескерткен, себебі мұндай дақтар балықтың шіріп бара жатқанын көрсетеді. Миссис Худ балық сатушының шабағын сатып алудан бас тартып, «Жақсы әйел, мен осындай жағымсыз қызыл дақтары бар балықты алуға батылмынба?» деді. Балық сатушы шабақтың қалай көрінетінін білмегендігіне таң қалды. 1830 жылдан бастап жарық көрген «Комик жылдық» сериясы сол кезде танымал болған басылым түрі болды. Худ осы басылымды бірнеше жыл бойын дерлік көмексіз жүргізіп, күннің маңызды оқиғаларын карикатуралық түрде, жеке қастықсыз және көңіл жағдасын ескере отырып жариялады. Оқырмандар да Худтың өзі қорғағандай, «Сыншылар наразы болса да, / екі мағына екі мәнді» ойын-сауықтарды жиі кездестірді. Бірақ ол жазушы ретінде тәжірибе жинаған сайын, оның тілі қарапайымдана берді.

Кейінгі жазбалары

"Жем" деп аталатын тағы бір жылнамада Юджин Арамның өлеңмен жазылған әңгімесі жарияланды. Худ өзінің атымен журнал шығарып, көбінесе өзінің еңбегімен айналысты. Ол осы жұмысты ешқашан тұрмайтын ауру төсегінен жасады, сонымен қатар 1843 жылы "Панч" журналының Рождестволық санында анонимді түрде жарияланған және бірден "Таймс" және Еуропаның басқа газеттерінде қайта басылған "Көйлектің әні" сияқты белгілі өлеңдерді жазды. Оны Марк Лемон "Тігінші" деп драмалық шығармаға айналдырды, ол үлкен парақтарға және мақта маталарға басылды және Чарльз Диккенс сияқты көптеген әдебиет өкілдері жоғары бағалады. Сондай-ақ, Фердинанд Фрейлиграфтың аударған "Көңілдің көпірі" және "Еңбекшінің әні" де неміс тіліне аударылды. Бұл – Худтың 1845 жылғы мамыр айында қайтыс болуына аз уақыт қалғанда пайда болған өмірдің қарапайым, салтанатты бейнелері. Худ 1828 жылы Джеймс Силк Бэкингем құрған "Афинеуммен" байланыста болды және өмірінің соңына дейін оған үнемі үлес қосты. Ұзаққа созылған ауру жағдайын қиындатты. Худтың көптеген достары премьер-министр сэр Роберт Пилге Худқа мемлекеттік еңбекақысы бойынша зейнетақы беру туралы өтініш жасады, осылай мемлекет әдебиетшілерді марапаттайтын. Пил Худтың еңбегін бағалағаны мәлім болды және Худтың өмірінің соңғы айларында ол Джейн Худқа күйеуінің білмеуімен отбасының қарыздарын төлеу үшін 100 фунт стерлинг берді. Пил үкіметі Худқа берген зейнетақыны оның қайтысынан кейін әйелі мен отбасына жалғастырды. Денсаулығы нашар болған Джейн Худ күйеуінің соңғы жылында оған күтім жасауға көп күш жұмсады және 18 айдан кейін қайтыс болды. Зейнетақы тоқтатылды, бірақ Пилдің ізбасары лорд Джон Расселл Худтың екі баласы, Фрэнсис пен Томды асырау үшін 50 фунт зейнетақы жасады. Тоғыз жылдан кейін Кенсал Грин зиратында халықтан жиналған қаражатпен орнатылған ескерткішті Ричард Монктон Милнес ашты. Ескерткіштің үстінде мүсінші Мэттью Нобл жасаған Худтың қоладан құйылған бюсті орналасқан және екі жағында дөңгелек қоладан жасалған медальондар болған, бірақ барлығы ұрланды. Худтың досы Тэкрей оның мінез-құлқы туралы былай деді: "Ой, қайғылы, батылдықтың, адалдықтың, шыдамдылықтың және ауырсынумен күрескен парыздың керемет суреті! Міне, кем дегенде, ешқандай арамдық, мақтанға құмарлық, сұранышсыз, таза өмір сүретін, отбасына және кішкентай достар тобына мейірімділікпен берілген адам." Худ қайтыс болған үй, Финчли жолы, 28-үй, Сент-Джонс Вуд, қазір көк тақтасы бар.