Джозеф Франклин Ратерфорд: «Құдай куәгерлері» тарихындағы екінші президент

Кіріспе

Күзет мұнарасы, Киелі кітап және трактаттар қоғамының екінші президенті Джозеф Франклин Рутерфорд (8 қараша 1869 жылы дүниеге келген - 8 қаңтар 1942 жылы қайтыс болған), сондай-ақ судья Рутерфорд деп те белгілі, американдық діни қайраткер және Күзет мұнарасы, Киелі кітап және трактаттар қоғамының екінші президенті болды. Ол Чарлз Тейз Расселл құрған Киелі кітап зерттеушілерінің қозғалысынан пайда болған Жаһова куәгерлерінің ұйымын және оның ілімдерін дамытуда маңызды рөл атқарды. Рутерфорд заңгерлік мансабын сот стенографы, сот адвокаты және прокурор болып бастады. 1895 жылдан кейін Миссури штатының 14-ші сот округінде арнайы судья болып қызмет етті. Күзет мұнарасы қоғамының президенті Чарлз Тейз Расселлдің ілімдеріне қызығушылық танытып, Киелі кітап зерттеушілерінің қозғалысына қосылды және 1906 жылы суға батыру арқылы шомылдырылды. 1907 жылы Күзет мұнарасы қоғамының заң кеңесшісі болып тағайындалды, ал 1917 жылы президент болып сайлануға дейін саяхатшы өкіл болды. Оның президенттік қызметінің басында Қоғамның директорлар кеңесімен дау туды, онда жеті мүшесінің төртеуі оны авторитарлық мінез-құлық танытты деп айыптап, оның өкілеттіктерін шектеуге тырысты. Бұл дау Киелі кітап зерттеушілерінің қауымдастығын бөліп, 1919 жылға қарай жетіден бір бөлігін, ал 1931 жылға қарай мыңдаған жандарын жоғалтты. 1918 жылы Рутерфорд пен Күзет мұнарасының басқа жеті басшысы "Аяқталған жұмбақ" атты кітабының жариялануына байланысты айыпталып, түрмеге қамалды, бұл кітап Бірінші дүниежүзілік соғысқа қарсылығы үшін бүлік тудырды деп есептелді.

Second president of the Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania

Joseph Franklin Rutherford (November 8, 1869 – January 8, 1942), also known as Judge Rutherford, was an American religious leader and the second president of the incorporated Watch Tower Bible and Tract Society of Pennsylvania. He played a primary role in the organization and doctrinal development of Jehovah's Witnesses, which emerged from the Bible Student movement established by Charles Taze Russell. Rutherford began a career in law, working as a court stenographer, trial lawyer and prosecutor. He became a special judge in the 14th Judicial District of Missouri at some time after 1895. He developed an interest in the doctrines of Watch Tower Society president Charles Taze Russell, which led to his joining the Bible Student movement, and he was baptized in 1906. He was appointed the legal counsel for the Watch Tower Society in 1907, as well as a traveling representative prior to his election as president in 1917. His early presidency was marked by a dispute with the Society's board of directors, in which four of its seven members accused him of autocratic behavior and sought to reduce his powers. The resulting leadership crisis divided the Bible Student community and contributed to the loss of one seventh of adherents by 1919 and thousands more by 1931. Rutherford and seven other Watch Tower executives were imprisoned in 1918 after charges were laid over the publication of The Finished Mystery, a book deemed seditious for its opposition to World War I.

Rutherford introduced many organizational and doctrinal changes that helped shape the current beliefs and practices of Jehovah's Witnesses. He imposed a centralized administrative structure on the worldwide Bible Student movement, which he later called a theocracy, requiring all adherents to distribute literature via door to door preaching and to provide regular reports of their preaching activity. He also instituted training programs for public speaking as part of their weekly meetings for worship. He established 1914 as the date of Christ's invisible return, asserted that Christ died on a tree rather than a cross, formulated the current Witness concept of Armageddon as God's war on the wicked, and reinforced the belief that the start of Christ's millennial reign was imminent. He condemned the observance of traditional celebrations such as Christmas and birthdays, the saluting of national flags and the singing of national anthems. He introduced the name "Jehovah's witnesses" in 1931 and the term "Kingdom Hall" for houses of worship in 1935. He wrote twenty one books and was credited by the Society in 1942 with the distribution of almost 400 million books and booklets. Despite significant decreases during the 1920s, overall membership increased more than sixfold by the end of Rutherford's 25 years as president.

Рутерфорд Жаһова куәгерлерінің қазіргі сенімдерін және тәжірибелерін қалыптастыруға көмектесетін көптеген ұйымдық және ілімдік өзгерістерді енгізді. Ол әлемдік Киелі кітап зерттеушілерінің қозғалысына орталықтандырылған басқару құрылымын орнатты, кейіннен оны теократия деп атады, барлық жандарын есіктен есікке кітап тарату және олардың уағыздық қызметі туралы үнемі есеп беруді талап етті. Ол сондай-ақ, олардың апталық құлшылық жиналыстарының бір бөлігі ретінде қоғамдық сөйлеуді үйренуге арналған оқу бағдарламаларын енгізді. 1914 жылды Мәсіхтің көрінбейтін оралу күні деп белгіледі, Мәсіхтің айқыш емес, ағашқа ілінген күйі өлгенін мәлімдеді, Армагеддонның қазіргі куәгерлердің түсінігін Құдайдың зұлымдыққа қарсы соғысы деп түсіндірді және Мәсіхтің мыңжылдық билігінің басталуы жақын екендігіне сендірді. Ол Рождество, туған күн, ұлттық туға салют айту және ұлттық әнұрандарды орындау сияқты дәстүрлі мерекелерді айыптады. 1931 жылы "Жаһова куәгерлері" деген атауды, ал 1935 жылы құлшылық үйлері үшін "Кірістілік залы" деген терминді енгізді. Ол жиырма бір кітап жазды және 1942 жылы Қоғам оған 400 миллионнан астам кітапша мен кітап таратып бергені үшін алғыс айтты. 1920 жылдардағы айтарлықтай төмендеуге қарамастан, Рутерфордтың 25 жылдық президенттік мерзімі аяқталысымен жалпы мүше саны алты еседен астамға өсті.

Ерте өмір

Рутерфорд 1869 жылғы 8 қарашада Джеймс Кальвин Рутерфорд пен Леонора Стриклендтің отбасында дүниеге келді және баптист шаруа отбасында шала тіршілікпен өсті. Кейбір дереккөздерде оның туған жері Миссури штатының Бунвилл қаласы деп көрсетілген, бірақ оның өлім куәлігінде Миссури штатының Версаль қаласында туғандығы жазылған. Рутерфорд 16 жасынан бастап заңға қызығушылық танытты. Әкесі оның осы қызығушылығын қолдамаса да, отбасылық шаруа қожалығында жұмыс істейтін адамды жалдау шартымен оны колледжге оқуға жіберді. Рутерфорд несие алып, есіктен-есікке энциклопедия сатушысы және сот хатшысы болып жұмыс істеу арқылы заң оқуына төлеуге көмектесті.

Заңгерлік мансап

Рутерфорд екі жыл судьяның стажеры болып жұмыс істеді, 20 жасында соттың ресми тілшісі болды және 1892 жылы 22 жасында Миссури адвокатурасына қабылданды. Кейін ол төрт жыл Бунвиллде мемлекеттік прокурор болып қызмет етті. Демократтық партияның президенттікке үміткері Уильям Дженнингс Брайанды қолдау үшін қысқа мерзімге үгіт жүргізді. Ол Миссури штатының сегізінші апелляциялық округінің сотында арнайы судья болып тағайындалды және тұрақты судья сот отырысын өткізе алмаған кезде кем дегенде бір рет оның орнына судьялық қызмет атқарды.

Күзет мұнарасы қоғамы

1894 жылы Рутерфорд кеңсесіне келген екі кітап таратушыдан Чарлз Тейз Расселлдің «Мыңжылдықтың таңы» атты Библияны зерттеу оқулықтарының алғашқы үш томын сатып алды. Бұл кезде барлық діндерді жалған, бетке сыймайтын және екіжүзді деп есептеген Рутерфорд, Расселлдің адалдығына және дінге деген көзқарасына, өзінің пікірімен сәйкес келетініне таң қалды. Рутерфорд кітаптарға ризашылығын білдіру үшін «Күзет мұнарасы» қоғамына дереу хат жазды. Ол 12 жылдан кейін суға батырылып, әйелімен бірге үйде Библия сабақтарын өткізе бастады. 1915 жылдың сәуір айында Лос-Анджелесте баптист пасторы Дж. Х. Троймен төрт күнге созылған үлкен пікірсайысқа қатысуға шақырылды. Олар 12 мың көрерменнің алдында өлгендердің жағдайы, тозақ оты және Мәсіхтің екінші келуі сияқты тақырыптарды талқылады. Рутерфорд Расселлді қорғап, «Иежілдік аспандағы ұлы шайқас» атты кітапша жазды және 1916 жылдың қыркүйек айында Лос-Анджелесте өткен Библия зерттеушілерінің съезіне төрағалық етті.

Директорлар кеңесі

1916 жылы Рутерфорд «Күзет мұнарасы» қоғамының жеті директорының бірі болды. Расселл 1916 жылдың 31 қазанында қайтыс болғанда, ол вице-президент Альфред И. Ричи және хатшы-қазынашы Уильям Э. Ван Амбургпен бірге Пенсильвания корпорациясын басқаратын үш адамнан тұратын атқару комитетіне қосылды. Сондай-ақ ол 1916 жылдың 15 желтоқсанындағы «Күзет мұнарасын» шығаруды жүзеге асыратын бес адамнан тұратын редакциялық комиссияға кірді. Расселлдің 1907 жылы жасаған өсиеті бойынша, ол қайтыс болғаннан кейін журналды басқаруға тағайындалған бес адамның аты көрсетілген еді; Рутерфорд болса, туындаған бос орындарды толтыру үшін тағайындалған бес балама мүшенің екінші тізімінде ғана фигуралаған. Кейіннен атқару комитетінің көмекшісі болған, Киелі кітапты зерттеуші Александр Макмиллан, «Күзет мұнарасы» қоғамының бас кеңсесінде қоғамның басшыларын сайлау күні жақындаған сайын, жағдайдың шиеленіскенін жазды. Ол былай деп жазды: «Бас кеңседегі бірнеше амбициялы адамдар әртүрлі жерлерде жиналып, өз кандидаттарын сайлауға тарту үшін аздап үгіт жүргізді. Алайда, Ван Амбург пен мен көп дауысқа ие болдық. Көптеген акционерлер біздің Расселлмен ұзақ жылдар бойы байланыста болғанымызды білгендіктен, бізден олардың пікірінше, лауазымға ең лайықты адамды таңдап алуды сұрап, өкілеттік берді». Макмиллан, Расселлдің қайтысынан бірнеше ай бұрын президенттік лауазымын қабылдау туралы ұсыныстан бас тартқанын айтты, және Ван Амбургпен келісіп, Рутерфорд ең жақсы кандидат екендігіне толық сенді. Макмилланның сөзіне қарағанда, «Рутерфорд не болып жатқанын білмеді. Ол сайлау кампаниясына қатыспады, дауыс жинауға да тырыспады, бірақ егер сайланса, үлкен жұмысқа тап болатынын сезіп, уайымдады деп ойлаймын. Біздің ойымызша, бұл таңдауда Тәңірдің еркі орындалды. Рутерфордтың өзінің мұнда ешқандай қатысы болмады».

Төрағалық дау

1917 жылғы 6 қаңтарда 47 жастағы Рутерфорд Питтсбургте өткен конгресте Күзет мұнарасы қоғамының президенті болып қарсылығызсыз сайланды. Питтсбургте өткен конгресте де, директорлар кеңесінде де қабылданған ережелер бойынша, қоғамның президенті оның дүниежүзілік істерін толыққанды басқаратын атқарушы директор және бас менеджері болуға тиіс еді. Маусым айына қарай Күзет мұнарасы қоғамының жеті директорының төртеуі – Роберт Х. Хирш, Альфред И. Ричи, Исаак Ф. Хоскинс және Джеймс Д. Райт – Рутерфордтың басқару өкілеттігін кеңейтуді қолдағандары үшін қателік жасағанын мойындады, себебі Рутерфорд автократқа айналған еді. Маусым айында Хирш жаңа ережелерді жоюға және кеңестің билігін президенттен қайтарып алуға тырысты. Кейін Рутерфорд директорлардың қоғамды бақылауға алу үшін жасасқан қастандығын анықтағанын мәлімдеді. Шілде айында Рутерфорд Филадельфиядағы корпоративтік заңгерден заңдық пікір алды, онда оның қарсыластарының ешқайсысы заңды түрде қоғамның директоры емес екендігі айтылды. Күзет мұнарасы қоғамының 1959 жылғы ресми тарихында, қуылған директорларға берілген заңдық кеңес Рутерфордқа берілген кеңесті растады делінген. Алайда, сол кездегі қуылған басқарма мүшелері шығарған жарияламаларда, олардың бірнеше адвокаттан алған заңдық кеңестері Рутерфордтың кеңесімен келіспегендігі көрсетілген. 12 шілдеде Рутерфорд өзінің айтуынша, басқармадағы төрт бос орынды толтырып, Макмилланды және Пенсильвания Библия зерттеушілерінен У.Е. Спилл, Дж.А. Бонет және Джордж Х. Фишерді директорлар етіп тағайындады. Тамыз бен қараша айлары аралығында қоғам мен қуылған төрт директор бір-бірін амбициялық және бейсақтыққа айыптайтын бірқатар жарияламалар жасады. Бұрынғы директорлар сондай-ақ Рутерфордтың барлық бас кеңсе қызметкерлерінен оны қолдайтын петицияға қол қоюын талап еткенін және бас тартқандарды жұмыстан шығарумен қорқытқанын мәлімдеді. Бұрынғы директорлар 8 тамызда Бруклиндегі бас кеңседен кетіп қалды. 1918 жылғы 5 қаңтарда акционерлер Рутерфордты қайтадан қызметке орнатты. Осы дау-дамай Библия зерттеушілер қозғалысын бөліп, кейбір қауымдар Рутерфордқа немесе оның қуған адамдарына адал болған қарсыластық топтарға бөлінді. 1919 жылдың ортасына қарай Библия зерттеушілердің жетіден бірі Рутерфордтың басшылығын қабылдамай, одан бас тартуды жөн көрді, ал келесі он жылда олар басқа топтарды құруға немесе қосылуға көмектесті, олардың ішінде «Тұғыр тұру қозғалысы», «Жай адамдардың миссионерлік қозғалысы», «Таңғы Библия зерттеушілер қауымдастығы», «Пасторлық Библия институты», «Илаяның дауысы қозғалысы», «Конкордант баспа орталығы» және «Бүркіт қоғамы» бар еді.

On January 6, 1917, Rutherford, aged 47, was elected president of the Watch Tower Society, unopposed, at the Pittsburgh convention. By laws passed by both the Pittsburgh convention and the board of directors stated that the president would be the executive officer and general manager of the Society, giving him full charge of its affairs worldwide. By June, four of the seven Watch Tower Society directors—Robert H. Hirsh, Alfred I. Ritchie, Isaac F. Hoskins and James D. Wright— had decided they had erred in endorsing Rutherford's expanded powers of management, claiming Rutherford had become autocratic. In June, Hirsch attempted to rescind the new by laws and reclaim the board's authority from the president. Rutherford later claimed he had by then detected a conspiracy among the directors to seize control of the society. In July, Rutherford gained a legal opinion from a Philadelphia corporation lawyer that none of his opposers were legally directors of the society. The Watch Tower Society's official 1959 account of its history claimed the legal advice given to the ousted directors confirmed that given to Rutherford. The pamphlets produced by the expelled board members at the time indicated that their legal advice, acquired from several attorneys, disagreed with Rutherford's. On July 12, Rutherford filled what he claimed were four vacancies on the board, appointing Macmillan and Pennsylvania Bible Students W. E. Spill, J. A. Bohnet and George H. Fisher as directors. Between August and November the society and the four ousted directors published a series of pamphlets, with each side accusing the other of ambitious and reckless behavior. The former directors also claimed Rutherford had required all headquarters workers to sign a petition supporting him and threatened dismissal for any who refused to sign. The former directors left the Brooklyn headquarters on August 8. On January 5, 1918, shareholders returned Rutherford to office. The controversy fractured the Bible Student movement and some congregations split into opposing groups loyal either to Rutherford or those he had expelled. By mid 1919 about one in seven Bible Students had chosen to leave rather than accept Rutherford's leadership, and over the following decade they helped form or joined other groups including the Stand Fast Movement, the Layman's Home Missionary Movement, the Dawn Bible Students Association, the Pastoral Bible Institute, the Elijah Voice Movement, the Concordant Publishing Concern, and the Eagle Society.

Құпияның аяқталуы

1916 жылдың соңында Фишер және Бруклиндегі бас кеңседегі тағы бір белгілі Киелі кітап зерттеушісі Клейтон Вудворт, Аян және Езекиел кітаптарының болжамдары туралы кітап шығаруға Басқару комитетінен рұқсат сұрады. «Аяқталған сыр» кітабының жұмысы директорлар кеңесі мен редакциялық комитеттің білмейтін күйінде жүрді. Рутерфорд 1917 жылдың 17 шілдесінде кітапты бас кеңсе қызметкерлеріне ұсынды, сол күні ол төрт жаңа директордың тағайындалғанын жариялады. Расселдің «Киелі кітаптарды зерттеулер» еңбегінің өлімнен кейінгі жетінші томы деп бұрмаланып көрсетілген бұл кітап Рутерфордтың қарсыластары тарапынан сыналып, бірақ бестселлерге айналып, алты тілге аударылды және «Қүзет мұнарасында» бөлім-бөліммен жарияланды. 1918 жылы Құдайдың Патшалығы жерде билік орнатады және қасиеттілер көкке көтеріледі деп күткендіктен, ол діндердің «әділетсіздігін» және олардың «адамгершіліксіз» үкіметтермен одақтастығын әшкерелеу үшін ауқымды жарнамалық науқанға кірісті. «Аяқталған сыр» кітабындағы патриотизмнің – алдану және кісі өлтіру екендігі туралы мәлімдемелерді кеңейтті. Бұл науқан үкіметтердің назарын өзіне аударды және 1918 жылдың 12 ақпанында кітап Канада үкіметі тарапынан «қозбыршылдық және соғысқа қарсы» мәлімдемелер жасады деген сылтаумен тыйым салынды. 24 ақпанда Лос-Анджелесте Рутерфорд «Әлем аяқталды – қазір тірілердің миллиондаған адамы ешқашан өлмейді» (кейінгі лекциялардың атауы «Қазір тірілердің миллиондаған адамы ешқашан өлмейді») деген тақырыпта лекция оқыды, онда ол дін қызметкерлерін сынап, былай деді: «Жазбаларға сәйкес, дін қызметкерлері қазір адамзатты мазалап тұрған үлкен соғыс үшін жер бетіндегі ең жаман адамдар болып табылады». Рутерфорд пен тағы жеті «Қүзет мұнарасы» директорларын тұтқындауға ордер берілді. Олар 1917 жылғы тыңшылық заңы бойынша, қарулы күштердегі қызметтен бас тартуға, мойынсұнбауға, адалдықсыздыққа және АҚШ соғыста болған кезде әскери қызметке шақыруды және тіркелуді кедергі етуге тырысқандары үшін айыпталды. 1919 жылдың 26 наурызында директорлар апелляциялық сот оларды қате айыптады деп шешкеннен кейін кепілдікпен босатылды; 1920 жылдың мамыр айында үкімет барлық айыптар алынып тасталғанын жариялады.

In late 1916, Fisher and another prominent Bible Student at the Brooklyn headquarters, Clayton J. Woodworth, sought the Executive Committee's approval to produce a book about the prophecies of the books of Revelation and Ezekiel based primarily on Russell's writings. Work on the book, The Finished Mystery, proceeded without the knowledge of the full Board of Directors and Editorial Committee and was released by Rutherford to headquarters staff on July 17, 1917, the day he announced the appointment of the four replacement directors. The book, which was misleadingly labeled as the posthumous seventh volume of Russell's Studies in the Scriptures, was denounced by Rutherford's opponents, but became a best seller and was translated into six languages and serialized in The Watch Tower. Expecting God's Kingdom to establish rule on earth and for the saints to be raised to heaven in 1918, He embarked on a vast advertising campaign to expose the "unrighteousness" of religions and their alliances with "beastly" governments, expanding on claims in The Finished Mystery that patriotism was a delusion and murder. The campaign attracted the attention of governments and on February 12, 1918, the book was banned by the Canadian government for what a Winnipeg newspaper described as "seditious and antiwar statements". On February 24 in Los Angeles Rutherford gave a talk entitled "The World Has Ended—Millions Now Living May Never Die" (subsequent talks in the series were renamed, "Millions Now Living Will Never Die") in which he attacked the clergy, declaring: "As a class, according to the Scriptures, the clergymen are the most reprehensible men on earth for the great war that is now afflicting mankind." Warrants were issued for the arrest of Rutherford and seven other Watch Tower directors, who were charged under the 1917 Espionage Act with attempting to cause insubordination, disloyalty, refusal of duty in the armed forces and obstructing the recruitment and enlistment service of the U. S. while it was at war. On March 26, 1919, the directors were released on bail after an appeals court ruled they had been wrongly convicted; in May 1920 the government announced that all charges had been dropped.

Әкімшілік өзгерістер

Түрмеден босатылғаннан кейін Рутерфорд Киелі кітап зерттеушілерінің қызметін үлкен қайта ұйымдастыруға кірісті. 1919 жылдың мамырында Огайо штатында өткен конгресте ол жаңа журнал – «Алтын ғасыр» (кейін «Ойғалыңдар!» деп аталды) жарыққа шығатынын жариялады. Расселдің өсиетімен Қоғам басқа мерзімді басылымдар шығаруға құқығы болмағандықтан, жаңа журналды алғашқыда «Вудворт, Хадгинс және Мартин» баспасы шығарды, оның мекенжайы Манхэттен (Бруклин емес) болды. Бірнеше айдың ішінде Киелі кітап зерттеушілері «Айтатын сөз» кітабын есіктен есікке тарату үшін ұйымдастырылды. Ол шетелдегі филиалдарды кеңейтіп, қайта ұйымдастырды, бұл жұмысты «тазалау» және «іріктеу» деп қарады. 1922 жылдың қыркүйегінде Сидар-Пойнт, Огайода өткен сегіз күндік конгрестен бастап Рутерфорд «Патша мен Патшалықты жариялаңдар!» тақырыбымен үлкен халықаралық конгрестер сериясын бастады, оларға 20 000-ға дейін адам жиналды. Көрермендерге «хабарды кеңінен таратуға» шақырылды. Ол барлық Киелі кітап зерттеушілерінің басты міндеті Матай 24:14-тің орындалуы ретінде «жариялаушылар» болу екенін, әсіресе Қоғамның басылымдары арқылы есіктен есікке уағыздау болып табылатындығын баса айтты. 1928 жылы Рутерфорд Сидар-Пойнт конгресі мен одан туындаған оқиғалар Даниял 12:11-дегі 1290 күн туралы пайғамбарлықтың орындалуы екенін айта бастады. 1920 жылы Рутерфорд «Қазір өмір сүріп жатқан миллиондаған адам ешқашан өлмейді» атты кітапшасын, ал бір жылдан кейін «Құдайдың арфасы» атты алғашқы қалың қаптамалы кітабын жариялады. Содан кейін «Жаратылыс» (1927), «Жаратқан Ие» (1934) және «Балалар» (1941) сияқты бір сөзден тұратын он тоғыз қалың қаптамалы кітап жарық көрді. Оның басылымдарының жалпы саны 36 миллион данаға жетті. 1925 жылы ол «Күзет мұнарасы» қоғамының басылымдарында қандай ілімдер оқытылатындығын толық бақылауға алды, бес кісіден тұратын Редакциялық комитеттің оның «Ұлттың тууы» атты мақаласын жариялаудан бас тартуын қабылдамады, онда маңызды ілімдік өзгерістер болды. Рутерфорд кейіннен «Шайтан осы мақаланың жариялануына кедергі келтіруге тырысты, бірақ бұл әрекеті сәтсіз аяқталды» деп мәлімдеді. 1927 жылы «Күзет мұнарасы» қоғамы Расселдің «Жазуларды зерттеу» еңбегін басып шығаруды тоқтатты. 1931 жылы Редакциялық комитет таратылды, содан кейін Рутерфорд өліміне дейін «Күзет мұнарасының» барлық басты мақалаларын өзі жазды. 1933 жылғы «Күзет мұнарасы» журналының жылнамасында Редакциялық комитеттің таратылуы «Құдайдың өзі ұйымын басқарып отырғанын» көрсетеді деп жазылған. 1924 жылы Рутерфорд «Күзет мұнарасы» хабарын таратудың жолын кеңейтіп, 15 минуттық радио хабарларын бастады, алғашқысы Staten Island-дағы WBBR арнасынан таратылды, содан кейін 480-ге дейін радиостанциядан тұратын желі арқылы таратылды. 1931 жылғы бір хабарлама Солтүстік Америка, Австралия және Франция елдеріне таратылды, бірақ дін қызметкерлеріне жасаған шабуылдары NBC және BBC радио желілерінің оның хабарларын тыйым салуына әкелді. 1928 жылы Рутерфорд қауымның ақсақалдарын сайлау жүйесін жоя бастады, оларды «мақтаншыл» және «жалқау» деп айыптады, содан кейін 1932 жылы ақсақалдарды сайлаудың жазбада көрсетілмегеніне нақты мәлімдеді. Ол ақсақалдарға Қоғамның «ережелерін», «нұсқауларын» және «бағыттарын» наразылықсыз орындау қажеттігін түсіндірді. Әр қауымға Бруклинге есеп беретін қызмет жетекшілері тағайындалды және қауымдардың бағдарламаларына апталық «қызмет жиналысы» енгізілді. 1933 жылы Рутерфорд сайлау арқылы тағайындалатын ақсақалдарды жою Даниял 8:13–14-тегі 2300 күн туралы пайғамбарлықтың орындалуы болды деп мәлімдеді және Құдайдың киелі орны («Күзет мұнарасы» қоғамы) осылай тазартылды. 1931 жылы Колумбуста (Огайо штаты) өткен Киелі кітап зерттеушілерінің жиналысында Рутерфорд ұйымды Расселдің ілімдерін ұстанатын басқа топтардан ажырату үшін «Ехоба куәгерлері» деген жаңа атауды ұсынды. Төрт жылдан кейін қауымдардың кездесулері өтетін жерді «Патшалық залы» деп атауға кірісті. 1937 жылы есіктен есікке уағыздау бағдарламасына қызығушылық танытқан адамдарға «қайта бару» енгізілді және куәгерлерге үй иелерінің үйлерінде бір сағаттық Киелі кітапты оқуды бастауға кеңес берілді. 1930 жылдардың соңында ол «дыбыс машиналарын» және Рутерфордтың сөздерін көшедегілерге және үй иелеріне ойнатуға арналған портативті фонографтарды қолдануды ұсынды. 1938 жылы ол діннің басқару жүйесін сипаттау үшін «теократия» терминін енгізді, «Консоляция» журналында былай деп түсіндірілді: «Теократия қазіргі уақытта Күзет мұнарасы, Киелі кітап және трактаттар қоғамымен басқарылады, оның президенті және бас директоры – судья Рутерфорд». Қауымдарға бақылау жасау үшін «аймақтық қызметшілер» (қазіргі аудандық бақылаушылар) тағайындалды. «Қорық күзет» журналының бір мақаласында Рутерфорд қауымдардың өзгертілген құрылымға «сәйкес келуі» керек екенін мәлімдеді. 1942 жылы, оның қайтыс болған жылы, Мәсіхтің өлімінің жылдық естелік кешіріліміне бүкіл әлем бойынша 140 450 адам қатысты, бірақ оның Киелі кітап зерттеушілерінің қауымын қайта құруы 1920 және 1930 жылдары ізбасарларының күрт азаюымен сәйкес келді. Мәсіхтің өлімінің жылдық естелік кешіріліміне қатысушылардың саны 1925 жылы 90 434-тен 1928 жылы 17 380-ге дейін төмендеді. Естелікке қатысушылардың саны 1940 жылға дейін 90 000-нан аспады. 1942 жылғы «Ехоба куәгерлерінің» жылнамасында Рутерфорд осы жылғы жетістіктердің «бетінен қарағанда, жердегі теократиялық куәлік жұмысы аяқталғанын» көрсетіп тұрғанын жазды.

Following his release from prison, Rutherford began a major reorganization of Bible Student activities. At a May 1919 convention in Ohio he announced the publication of a new magazine, The Golden Age (later renamed Awake!). Because Russell's will had decreed the Society should publish no other periodicals the new magazine was at first published by "Woodworth, Hudgings & Martin", with a Manhattan (rather than Brooklyn) address. Within months Bible Students were organized to distribute it door to door. He expanded and reorganized overseas branch offices in what he regarded as a "cleansing" and "sifting" work. Beginning with an eight day convention at Cedar Point, Ohio, in September 1922 Rutherford, launched a series of major international conventions under the theme "Advertise the King and Kingdom", attracting crowds of up to 20,000. Audiences were urged to "herald the message far and wide". He stressed that the primary duty of all Bible Students was to become "publicity agents" in fulfillment of Matthew 24:14, especially in the form of door to door evangelism with the Society's publications. In 1928 Rutherford began to teach that the Cedar Point convention and the events resulting from it fulfilled the prophecy of the 1290 days at Daniel 12:11. In 1920, Rutherford published a booklet, Millions Now Living Will Never Die, and a year later published his first hardcover book, The Harp of God. This was followed by a further nineteen hardcover books, each with one word titles, such as Creation (1927), Jehovah (1934) and Children (1941). His publications reached a total printing of 36 million copies. In 1925, he gained full control over what doctrines would be taught in Watch Tower Society publications, overruling the refusal by the five man Editorial Committee to publish his article, "Birth of the Nation", which contained significant doctrinal changes. Rutherford later claimed Satan had "tried to prevent the publication of that article but failed in that effort"; In 1927 the Watch Tower Society ceased printing of Russell's Studies in the Scriptures. The Editorial Committee was dissolved in 1931, after which Rutherford wrote every leading article in The Watch Tower until his death. The 1933 Watch Tower Society Yearbook observed that the demise of the Editorial Committee indicated "that the Lord himself is running his organization". Rutherford expanded his means of spreading the Watch Tower message in 1924 with the start of 15 minute radio broadcasts, initially from WBBR, based on Staten Island, and eventually via a network of as many as 480 radio stations. A 1931 talk was broadcast throughout North America, Australia and France, but his attacks on the clergy resulted in both the NBC and BBC radio networks banning his broadcasts. In 1928, Rutherford began to abolish the system of electing elders by congregational voting, dismissing them as "haughty" and "lazy", and finally asserting in 1932 that electing elders was unscriptural. He impressed on elders the need to obey the Society's "regulations", "instructions" and "directions" without complaint. Service directors, who reported back to Brooklyn, were appointed in each congregation and a weekly "service meeting" introduced to meeting programs. In 1933 Rutherford claimed that abolishing elective elders was a fulfillment of the prophecy of 2300 days at Daniel 8:13–14, and that God's sanctuary (the Watch Tower Society) was thereby cleansed. At a 1931 Bible Student assembly in Columbus, Ohio, Rutherford proposed a new name for the organization, Jehovah's witnesses, to differentiate them from the proliferation of other groups that followed Russell's teachings. Four years later the term "Kingdom Hall" was introduced for the local meeting place of congregations. In 1937, the door to door preaching program was extended to formally include "back calls" on interested people and Witnesses were urged to start one hour Bible studies in the homes of householders. In the late 1930s, he advocated the use of "sound cars" and portable phonographs with which talks by Rutherford were played to passersby and householders. In 1938, he introduced the term "theocracy" to describe the denomination's system of government, with Consolation explaining: "The Theocracy is at present administered by the Watch Tower Bible and Tract Society, of which Judge Rutherford is the president and general manager." "Zone servants" (now known as circuit overseers) were appointed to supervise congregations. In a Watchtower article Rutherford declared the need for congregations to "get in line" with the changed structure. By 1942, the year of his death, worldwide attendance at the annual Memorial of Christ's death was 140,450 though his restructuring of the Bible Student community coincided with a dramatic loss of followers during the 1920s and 1930s. Worldwide attendance of the annual Memorial of Christ's death fell from 90,434 in 1925 to 17,380 in 1928. Memorial attendance figures did not surpass 90,000 again until 1940. In the 1942 Yearbook of Jehovah's Witnesses, Rutherford wrote that the year's achievements "would, on the face of it, show that the Theocratic witness work on earth is about done".

Діндік өзгерістер

1917 жылдың шілдесінде Рутерфорд «Жазбаларды зерттеу» жинағының жетінші томы ретінде «Толыққан құпия» кітабының жарық көруін тапсырды. Фишер мен Вудворт жазған бұл том Расселдің «өлгеннен кейінгі еңбегі» және «соңғы мұрасы» деп жарнамаланған еді, бірақ онда Рассел қолдамаған бірнеше түсіндірмелер мен көзқарастар болды, соның ішінде барлық Киелі кітап зерттеушілерін христиан әлемін және оның дінбасыларын соттауға шақыру, белгілі бір пайғамбарлықтардың орындалуы үшін жаңа мерзімдерді қабылдау, құтқарылудың Күзет мұнарасы қоғамының мүшелігіне байланысты екенін айту, сондай-ақ бұл томда немесе «Сион күзет мұнарасы» журналында берілген түсіндірмелерді немесе осыған ұқсас мақалаларды қабылдамағандарды қасарыстырып, айыптау. 1918 жылдың ақпан айында «Қазір өмір сүріп жатқан миллиондаған адамдар ешқашан өлмейді» деген баяндамада (1920 жылдың мамыр айында кітапша түрінде басылып шықты) Расселдің «Жубилей үлгісі» туралы есептеуі қайта қарастырылды, ол 1875 жылдан 1925 жылға өзгертілді, Рассел өліміне бірнеше ай қалғанда мұндай өзгеріске қарсы болғанына қарамастан. 1920 жылдың қазан айында Қоғам Расселдің 1881 жылы жарық көрген «Тақсырлық шалынған жақсы құрбандықтардың көлеңкелері» кітабының жаңа басылымын шығарды. Бұл кітапта Расселдің Исаның өлімі және яһудилердің киелі шатырында бейнеленген Мәсіхтің ізбасарларының көктегі рөлі туралы бастапқы көзқарастарына көптеген өзгерістер мен қайта түсіндірулер енгізілген қосымша жазылған. 1922 жылы Сидар-Пойнт конгресінде Рутерфорд Иса Мәсіхтің билігі 1878 жылы емес, 1914 жылы басталғанын үйретті. Рутерфорд бұл көзқарасын 1925 жылдың 1 наурызындағы «Күзет мұнарасының» «Ұлт тууы» мақаласында кеңінен түсіндірді. 1930 жылы 1874 жылды Мәсіхтің көзге көрінбейтін келуінің жылы деп санамай, 1914 жылды қабылдай бастады. 1925 жылдан бастап ол Армагеддон шайқасын Расселдің адамзат қоғамының әлеуметтік, саяси және діни анархияға ұласуы деген сенімінен гөрі Құдай жүргізген жалпы ғаламдық соғыс деп қарастырды. Рутерфорд өзінің түсіндірмелерін Мысырдан шығу, Еремия, Езекиел және Забур кітаптарына, сондай-ақ Самуил, Патшалар және Тарих кітаптарынан қосымша материалдарға негіздеді. 1926 жылдың 1 қаңтарында шыққан «Қораулы мұнара» журналының бір мақаласында «Жаратқан Ие» есімінің маңыздылығына жаңаша көңіл бөлінді. 1929 жылдан бастап Рутерфорд Құдайдың есімінің ақталуы – Армагеддонда миллиондаған сенбейтіндер жойылғанда жүзеге асады деп үйретті. 1932 жылы ол Магог елінен шыққан Гогтың Иерусалимге шабуыл жасағанын суреттейтін Езекиел кітабындағы үзіндіге түсіндірме берді. 1926 жылы ол Расселдің «халық қасиеттерін дамытудың» немесе жеке «қасиеттеудің» маңыздылығы туралы ілімін жоққа шығарды. 1926 жылдың мамыр айында Англияның Кенсингтон қаласында өткен Киелі кітап зерттеушілерінің конгресінде Рутерфорд өзінің «Құтқарылу» атты кітабын шығарды. 1927 жылы Рождествоның жалған дінге негізделгені жарияланды, ал келесі жылы оны мерекелеу «шайтанның ұйымын» қолдағаны үшін Киелі кітап зерттеушілерінің арасында айыпталды. 1931 жылы Аналар күніне тыйым салынды, ал келесі жылдары басқа мерекелер мен туған күндерді ресми түрде тоқтатты. 1928 жылы Рутерфорд, он жыл бұрын олардың қайта қалпына келтірілуінің пайғамбарлықтары бірінші дүниежүзілік соғыста Британияның Палестинаны Түркиядан тартып алуымен орындалып жатқанын жариялағанына қарамастан, Расселдің табиғи яһудилер Палестинаға қайта оралады және Құдайдың ықыласына ие болады деген ілімін жоққа шығарды. Ол Құдай Патшалығының орнауында яһудилердің рөлі жоқ екенін жоққа шығарды. Ал 1933 жылы Расселдің бұрынғы ілімін қайталап, яһуди бизнес басшыларының «қадір-қасиеті мен өзімшілдігі» бар екенін және Құдайға ұнамды бола алмайтынын айтты. Құдай яһудилерді Палестинаға қайтарып әкеледі деген ілім осы уақытқа таман тоқтатылды. Расселдің Гизадағы Ұлы пирамиданың Құдайдың басшылығымен салынғаны туралы ілімі 1928 жылы, Рутерфорд оның Шайтанның басшылығымен Құдайдың халқын соңғы күндері алдау үшін салынғандығы туралы айтқан кезде жоққа шығарылды. Бұл хабарлау ұзақ уақыттан бері Киелі кітап зерттеушілерінің арасында тағы да бас тартқандарға түрткі болды. 1930 жылы Рутерфорд Аян кітабының жүйелі түрде қайта түсіндірілгенін жариялады. Кітапта жазылған көптеген символдар 1918 жылдан кейінгі оқиғаларға, әсіресе 1922 жылдан 1928 жылға дейін өткен Күзет мұнарасының конгрестеріне қатысты. Бұл қайта түсіндірулер оның бұрынғы көзқарастарын да, пастор Расселдің тарихи түсініктерін де толығымен жоққа шығарды. 1935 жылы Вашингтон қаласында өткен конгресте Рутерфорд Расселдің «үлкен компанияның» Аян 7:9-да «екінші рухани класс» екенін, миллиондаған христиандардан құралғанын және 144 000 «таңдалғандардан» бөлек, көктегі қауымға қайта тірілгенін үйретті. Оның орнына, «үлкен көпшілік», Мәтін 25-тегі «қойлар» және 2 Патшалар кітабының 10 тарауындағы «Жонадабтар» Армагеддоннан аман қалуға және жерде мәңгілік өмірге ие болуға мүмкіндігі бар адамдарды бейнелейтінін айтты. 1935 жылы Рутерфорд АҚШ штаттарының мектеп оқушыларын патриотизмді сіңдіру үшін туға сәлемдеуді талап ететін заңдарына қарсы шықты. 1936 жылғы Жылнамада, туға сәлемдеген баптизденген «Жаратқан Иенің куәгерлері» Құдаймен жасаған өсиеттерін бұзып, «өлімге кінәлі» екенін жариялады. 1940 жылы 43 штатта балалар туға сәлемдеуден бас тартқандары үшін мектептен қуылды және Күзет мұнарасы қоғамы көптеген істерді сотқа жүгінді, Рутерфорд жеке өзі «Минерсвилл мектеп округіне қарсы Гобитис» ісін сәтсіз басқарды. Туға сәлемдеу мәселесі бойынша дау эскалацияланды және көптеген АҚШ штаттарында ұсақ-түйек шабуылдар жиі болды, 1943 жылға дейін сот бұрынғы шешімін «Батыс Вирджиния штатының білім беру кеңесіне қарсы Барнетт» ісінде қайта қарады. АҚШ заң журналы «Жаратқан Иенің куәгерлері» конституциялық құқық бағытын қалыптастыруға қалай көмектескенін атап көрсетті: «Шамалы үзіліспен бұл ұйым сөз және дін бостандығына қатысты 14-қосымшаның прецеденттерін үнемі арттырып отырды». 1936 жылы Рутерфорд Исаның римдік крестке айдалып өлтірілгеніне сенбеді, оның орнына тік қазыққа немесе «ағашқа» ілінгенін айтты.

In July 1917, Rutherford had The Finished Mystery published as a seventh volume of the Studies in the Scriptures series. The volume, though written by Fisher and Woodworth, was advertised as Russell's "posthumous work" and "last legacy" but contained several interpretations and viewpoints not espoused by Russell, including an urging of all Bible Students to cast judgment upon Christendom and its clergy, the adoption of new dates for the fulfillment of particular prophecies, a claim that salvation is tied to membership within the Watch Tower Society, as well as shunning and censuring any who reject the interpretations given in the volume or related articles in Zion's Watch Tower magazine. In the February 1918 discourse "Millions Now Living Will Never Die" (printed in booklet form in May 1920) a revision of Russell's calculation of a "Jubilee type" was presented, changing it from 1875 to 1925, despite Russell's rejection of such a change a few months prior to his death. In October 1920 the Society published a new edition of Russell's 1881 Tabernacle Shadows of the Better Sacrifices. It included an appendix introducing many alterations or reinterpretations of Russell's original views on the death of Jesus and the role of Christ's followers in heaven as typified in the ceremonies of the Jewish tabernacle. At the 1922 Cedar Point convention Rutherford began teaching that Christ's reign had begun in 1914, and not 1878 as Russell had taught. Rutherford expanded on this view in the March 1, 1925, issue of The Watch Tower in the article "Birth of The Nation", which he later acknowledged "caused a real stir or shake up within the ranks." and as early as 1930 began to dismiss the year 1874 as the date for the invisible presence of Christ in favor of the year 1914. From 1925 he developed the view of the battle of Armageddon as a universal war waged by God rather than Russell's belief that it was the decline of human society into social, political and religious anarchy. Rutherford based his interpretations on the books of Exodus, Jeremiah, Ezekiel and Psalms as well as additional material from the books of Samuel, Kings and Chronicles. An article in the January 1, 1926 Watch Tower introduced new emphasis on the importance of the name "Jehovah"; from 1929 Rutherford taught that the vindication of God's name—which would ultimately occur when millions of unbelievers were destroyed at Armageddon—was the primary doctrine of Christianity and more important than God's display of goodness or grace toward humankind. In 1932 he published an interpretation of a passage in Ezekiel describing the attack on Jerusalem by Gog of Magog, in which he predicted an intensification of persecution of Jehovah's Witnesses that would culminate in God intervening on their behalf to begin the battle of Armageddon, which would destroy all opposers of God's organization. In 1926, he discredited Russell's teaching on the importance of Christian "character development" or personal "sanctification" and a year later discarded the teaching that Russell had been the "faithful and wise servant" of Matthew 24:45–47, warning that the desire to revere men was a snare set by the Devil. In May 1926 Rutherford released his book Deliverance at the Bible Student's convention in Kensington, England later interpreting the event as the fulfillment of the 1335 days of Daniel 12:12. In 1927, Christmas was declared to be of pagan origin, and the following year its celebration by Bible Students was condemned as supporting "Satan's organization". Mother's Day was condemned in 1931, with other holidays as well as birthdays officially renounced in subsequent years. In 1928, Rutherford discarded Russell's teaching that the natural Jews would be restored to Palestine and return to God's favor, despite having declared ten years earlier that prophecies of their restoration were already being fulfilled with the British takeover of Palestine from Turkey during World War I. He denied there was a role for Jews in God's Kingdom arrangement and by 1933 he had reversed Russell's earlier teaching, claiming that prominent Jewish business leaders were "arrogant, self important and extremely selfish," and would gain no favored standing with God. The teaching that God would restore the Jews to Palestine was discontinued around the same time. Russell's teaching that the Great Pyramid of Giza was built under God's direction was overturned in 1928, when Rutherford asserted that it had been built under the direction of Satan for the purpose of deceiving God's people in the last days. The announcement prompted further defections among long time Bible Students. In 1930, Rutherford published a systematic reinterpretation of the book of Revelation. Many of the symbols recorded in the book were applied to events following 1918, specifically to Watch Tower conventions held in the years 1922 through 1928. These reinterpretations reflected both a wholesale rejection of his own earlier views as well as the historicist interpretations of Pastor Russell. At a Washington, D. C. convention in 1935, Rutherford rejected Russell's teaching that the "great company" of Revelation 7:9 was a "secondary spiritual class" composed of millions of Christians who would be resurrected to heaven apart from the 144,000 "elect", and instead argued that the "great multitude", the "sheep" of Matthew 25 and the "Jonadabs" of 2 Kings chapter 10 all picture the people who could potentially survive Armageddon and receive everlasting human life on earth if they became Jehovah's Witnesses before it began. In 1935, Rutherford objected to U. S. state laws requiring school students to salute the flag as a means of instilling patriotism; in the 1936 Yearbook he declared that baptized Jehovah's Witnesses who did salute the flag were breaking their covenant with God and were thus "guilty of death". In 1940, children in 43 states were expelled for refusing to salute the flag and the Watch Tower Society took most cases to court, with Rutherford personally leading the unsuccessful case of Minersville School District v. Gobitis. Controversy over the flag salute issue escalated and mob attacks became prevalent in many U. S. states until 1943 when the court overruled its previous decision in the case of West Virginia State Board of Education v. Barnette. A U. S. law magazine noted how Jehovah's Witnesses had helped shape the course of constitutional law, remarking: "Through almost constant litigation this organization had made possible an ever increasing list of precedents concerning the application of the 14th amendment to freedom of speech and religion". In 1936, Rutherford rejected the belief that Jesus had been executed on a Roman cross, in favor of an upright stake or "tree."

Қасиет-салты мен көзқарасы

Биографтар Резерфордты биік бойлы, мықты денелі, сенаторлық мінез-құлыққа ие, күшті дауысты, шешен сөйлейтін адам ретінде сипаттайды. 1917 жылы «Нью-Йорк Таймс» газеті Резерфордтың «шешен және күшті сөйлеуші ретінде танымал» екенін жазды. «Күзет мұнарасы» қоғамының тағы бір есебінде ол сезімдерін жасырмағаны, тіпті мейіріммен айтқанда да, тікелігі кейде дұрыс түсінілмегені айтылады. «Күзет мұнарасы» қоғамының директоры А.Х. Макмиллан Резерфордтың «өзі білгендей қарапайым және тікелей сөйлейтінін, өте ашық адам болғанын» айтады. Ол өзінің айтқанының шындық екеніне және бұл өмір мен өлім мәселесіне қатысты екеніне толық сенімді болды. Ол Киелі кітаптың үйрететініне қайшы келетін нәрсеге ешқашан төзбейтін, шындыққа қатысты мәселелерде еш нәрсеге де жол бермейтін еді. Автор Тони Уиллс оны қайырымды және жомарт деп сипаттайды, кедейлер мен қанаушыларға деген жанашырлығы байлар мен қанаушыларға деген жеккөрушілігінен асып түсетінін айтады. Басқа авторлар да Резерфордтың қатал мінез-құлқына тоқталады: Джеймс Пентон оны «өзін-өзі әділ деп санайтын, оған қарсы шыққан кез-келген адамды Ібілістің адамы деп санайтын» догматикалық және сезімтал адам деп сипаттайды. Резерфордтың 1917 жылы оған қарсы шыққан «Күзет мұнарасы» қоғамының төрт директорымен болған келіспеушілігі оның тұлғасының күштілігін де, өзінің дұрыс деп сенген нәрсе үшін күресуге деген шешімін де көрсетті. Пентон Резерфордтың «қатаң шіркеу саясатын» жүргізгенін алға тартады, ал Роджерсон Резерфордты «Күзет мұнарасын» өзінің қарсыластарына қарсы шабуыл жасау үшін үгіт-насихат құралы ретінде пайдаланғаны үшін айыптайды. Пентон сондай-ақ Резерфордтың президенттік қызметінің бірінші жылындағы әрекеттерін – жаңа директорларды тағайындау, Қоғамның есептерін тексеруден бас тарту және «Толыққан құпияны» жариялау туралы біржақты шешімін – жоғарыдан қараушылықпен және құпиялылықпен жасалған деп сипаттайды. Ал Резерфорд: «Құдай маған берген билікті акционерлердің мүддесін қорғауға қолдандым. Оларға адал болмау, Құдайға адал болмаумен тең», – деген. Макмиллан президенттің өте шыдамды болғанын және «оның қарсыластарына қателіктерін түсінуге көмектесу үшін бар күшін салғанын, олармен бірнеше кездесулер өткізіп, олардың ісі Қоғамның жарғысына қаншалықты қайшы келетінін түсіндіруге тырысқанын» айтады. «Құқық мұнарасы» журналының мақалаларында Резерфордтың ірі бизнес, саясат және Ұлттар Лигасына қатысты да осындай сөздері келтірілген. Роджерсон Резерфордтың дін қызметкерлеріне – оның ашық дұшпандарына – деген көзқарасын «адалдықтан алыс жеккөрушілік» деп сипаттайды. Сондай-ақ ол «Күзет мұнарасы» қатарынан кеткендерді «жаман құл» деп атап, оларға сын айтқан. Ол оқырмандарды «Құдайдың бұйрығына немесе өсиеттеріне ашықтан-ашық қарсы шыққан» кез келген адамға қарама-қайшылықпен қарауға шақырды, сондай-ақ 1930 жылдары «Күзет мұнарасы» қоғамының әкімшілік өзгерістеріне мойынсұнудан бас тартқан сайланатын ақсақалдарды «жеккөруші» деп сипаттады. Уиллс Резерфордтың Армагеддонда зұлымдардың толықтай жойылатыны туралы айтқан сөздеріне қатты риза болғанын, жойылу туралы пайғамбарлықтарға көп көңіл бөлгенін айтады. Оның сөзіне қарағанда, Резерфорд өзінің қызметі аяқталған кезде жыл сайын шығатын «Күзет мұнарасының» жартысын Армагеддон туралы жазуға жұмсаған. Пентонның айтуынша, Резерфордтың қатаңдығы – Рождество, туған күн тойлары және басқа да халықтық әдет-ғұрыптар – жалған тәңірлерге табынушылықты көтермелеуші және сақталмауы керек – бұл оның куәгерлердің өмірінің бір бөлігіне айналды. 1938 жылы ол қауым кездесулерінде ән айтуды тоқтатуды бұйырды. Резерфордтың кітаптары мен журналдардағы мақалалары оның «еркектердің шіркеудегі және қоғамдағы орынға» деген көзқарасын анық көрсетеді. 1931 жылы жазған кітабында ол 1919 жылдан кейін жыныстардың теңдігін көтермелейтін әйелдер қозғалысының көтерілуін шайтандық ықпалмен байланыстырды және ерлердің әйелдерге шапқырын түсіру немесе әйел жақындағанда тұру әдетін шайтанның адамдарды Құдайдан бұру жоспары деп мәлімдеді және бұл әдетпен айналысатын ерлерде әйелдік белгілер байқалатынын айтты. 1938 жылы ол өз жақтастарын некеге тұруды және балалы болуды Армагеддоннан кейінге қалдыруға шақырды, бұл Уиллстің айтуынша, Куәгерлер арасындағы некеге қарсы бейімділікті күшейтті. Уилс былай дейді: «Некеге тұрғандар сенімдері әлсіз деп саналды». 1941 жылы Миссуриде өткен конгресте ол Радъярд Киплингтің әйелдерді «мақта мен сүйек және шаштың бір тобы» деп сипаттаған сөздерін келтірді. Бұрынғы «Яхве куәгері» және бұрынғы басқару органының мүшесі Реймонд Франц Резерфордтың есіктен есікке миссионерлік жұмысын істемегеніне ешқандай дәлел жоқ екенін айтты, оның барлық куәгерлер үшін міндетті және қасиетті борыш екенін мәлімдегеніне қарамастан. Франц Резерфордтың серіктерінің президенттік қызметі оған «бұл іспен айналысуға мүмкіндік бермейді» дегенін естігенін айтты. Алайда Макмиллан Резерфордтың 1905 немесе 1906 жылы крещение алған кездегі үйіндегі уағыздарын және 1975 жылғы мақалада бірнеше куәгерлердің 1920 жылдары үйден үйге миссионерлік жұмысында Резерфордпен болған тәжірибелерін айтқандарын баяндады. «Яхве куәгерлерінің» ресми тарихында да «Резерфорд жеке өзі басқа конвенцияға қатысушылармен бірге үйден үйге Падышалық туралы уағыз айтқанда олармен бөлісті» делінген. 1928 жылдың 2 тамызында Мичиган штатының Детройт қаласында өткен әдеттегі конвенцияға қатысқан Библияны зерттеуші ақсақалдармен кездесуде Резерфорд өзінің міндеттерін тізімдеп, «Мен көптеген басқа да мәселелерге көңіл бөлген соң, есіктен есікке баруға көп уақытым қалмайды», – деген. Авторлар Уильям Уэйлен және Джеймс Пентон Резерфордтың Расселға қатысты болғанын, ал Бригам Янгтың Мормон пророк Джозеф Смитқа қатысты болғанын айтты. Пентон Рассел мен Смит қабілетті діни көшбасшылар болғанын, бірақ наив көрегендер болғанын, ал Резерфорд пен Янг «қатал прагматиктер болғанын, олар өзі басқарған қозғалыстарға тұрақтылық бергенін» алға тартады.

Biographers describe Rutherford as tall and solidly built with a senatorial demeanor, and a strong booming voice that helped make him a powerful orator. In 1917, The New York Times stated that Rutherford "has a reputation as an eloquent, forceful speaker". Another Watch Tower Society account says he did not hide his feelings, adding, "His bluntness, even when spoken in kindness, was sometimes misunderstood." Fellow Watch Tower Society director A. H. Macmillan says Rutherford "spoke as simply and directly to the people as he knew how, and he was an extremely forthright man. He was thoroughly convinced that what he had to say was the truth and that it was a matter of life and death." Macmillan added, "He would never tolerate anything that would be contrary to what he clearly understood the Bible to teach. He was so strict about that, he would permit nothing that would seem to show a compromise when it came to an issue of the truth." Author Tony Wills describes him as charitable and generous, and says his sympathy for the poor and oppressed was exceeded only by his hatred for the rich, the oppressors. Other authors also address Rutherford's abrasiveness: James Penton describes him as blunt and moody with an explosive temper, with "a streak of self righteousness which caused him to regard anyone who opposed him as of the Devil", while Alan Rogerson notes that he was a "dogmatic and insensitive person, obsessed with his own self importance." Rutherford's confrontation with four Watch Tower Society directors who opposed him in 1917 highlighted both the forcefulness of his personality and his determination to fight for what he believed was right. Penton claims Rutherford played "hard fisted church politics" and Rogerson accuses Rutherford of using The Watchtower as a propaganda medium to attack his opposers in what was effectively a battle for his position as president. Penton similarly describes Rutherford's actions in his first year of presidency—including his appointment of new directors, refusal to allow the Society's accounts to be examined, and his unilateral decision to publish The Finished Mystery—as high handed and secretive. In contrast, Rutherford claimed, "It was my duty to use the power the Lord had put into my hands to support the interests of the shareholders and all others interested in the Truth throughout the world to be unfaithful to them would be unfaithful to the Lord." Macmillan, who supported Rutherford throughout the crisis, claimed the president was extremely patient and "did everything that he could to help his opposers see their mistake, holding a number of meetings with them, trying to reason with them and show them how contrary their course was to the Society's charter". In Watchtower articles Rutherford was similarly scathing towards big business, politics and the League of Nations. Rogerson describes Rutherford's attitude towards the clergy—his avowed enemies—as "unadulterated hatred". He also applied criticizing terms to those who had deserted Watch Tower ranks, calling them the "evil servant". He urged readers to view with contempt anyone who had "openly rebelled against God's order or commandments" and also described elective elders of the 1930s who refused to submit to Watch Tower Society administrative changes as "despicable". Wills states that Rutherford seemed to relish his descriptions of how completely the wicked would be destroyed at Armageddon, dwelling at great length on prophecies of destruction. He claims that towards the close of his ministry Rutherford spent about half of each year's Watchtowers writing about Armageddon. According to Penton, Rutherford's austerity—evidenced by his distaste for Christmas, birthday parties and other popular customs that were described as of pagan origin or that encouraged idolatry and were not to be observed—led in turn to austerity becoming a part of Witness life. In 1938, he directed that singing be dispensed with at congregation meetings; singing was reinstated soon after his death. Rutherford's books and magazine articles reveal his strong views on "the proper place of women" in the church and society. In a 1931 book he linked the post 1919 rise of women's movements that encouraged equality of the sexes with satanic influence, and claimed the custom of men tipping their hats to women or standing when a woman approached was a scheme of the devil to turn men from God and indicated an effeminate streak in men who practiced the custom. In 1938 he urged adherents to delay marriage and child bearing until after Armageddon, which Wills claims prompted a strong community bias among Witnesses against marriage. Those who did marry, says Wills, were considered to be weak in faith. At a 1941 convention in Missouri he quoted Rudyard Kipling's description of women as "a rag and a bone and a hank of hair". Former Jehovah's Witness and former Governing Body member Raymond Franz claimed there was no evidence Rutherford engaged in door to door ministry despite his assertion that it was a requirement and sacred duty of all Witnesses. Franz claimed to have heard Rutherford's associates say his responsibilities as president "do not permit his engaging in this activity". Macmillan, however, related details of Rutherford's home preaching in 1905 or 1906 when he was baptized, and a 1975 article quoted several Witnesses relating their experiences with Rutherford in the house to house ministry in the 1920s. The official history of Jehovah's Witnesses also notes, "Rutherford personally shared with other conventioners as they engaged in the work of Kingdom proclamation from house to house." On August 2, 1928, in a meeting with the Bible Student elders who had attended a general convention in Detroit, Michigan Rutherford listed his responsibilities and concluded "when I have attended to many other details, I have not had very much time to go from door to door." Authors William Whalen and James Penton have claimed that Rutherford was to Russell what Brigham Young was to Mormon prophet Joseph Smith. Penton contends that both Russell and Smith were capable religious leaders but naive visionaries, while Rutherford and Young were "hard bitten pragmatists who gave a degree of permanency to the movements they dominated".

Жеке өмір

Рутерфорд 1891 жылғы 31 желтоқсанда Миссури штатының Бунвилл қаласынан Мэри Малколм Фетцерге үйленді. Олардың жалғыз баласы Малколм 1892 жылғы 10 қарашада дүниеге келді. Жозеф Рутерфорд «Күзет мұнарасы» қоғамының президенті болғаннан кейін олар ажырасып кетті. Рутерфорд 1918 және 1919 жылдары түрмеде отырғанда пневмониядан бір өкпесінің қызметін жоғалтты. Нью-Йорктің қысқы ауа райын «көтерімсіз» деп тапқан Рутерфордқа дәрігер «мүмкіндігінше жылы жайда уақыт өткізуге» кеңес берді. 1929 жылы Сан-Диегода (Калифорния) Рутерфорд үшін «Бет-Сарим» («Принцтер үйі») деген аталатын резиденция салынды, бастапқыда қысқы тұрақ ретінде, кейін тұрақты тұруға арналды. Ол 1942 жылы осы резиденцияда қайтыс болды. 1948 жылы вилла сатылды, «Күзет мұнарасы» былай деп мәлімдеді: «Бұл үй толыққанды мақсатына жетті және енді тек қымбат күтімді қажет ететін ескерткіш ретінде ғана қызмет етеді». 1930 жылдары кейбір Киелі кітап зерттеушілері мен Ехоба куәгерлері Рутерфордтың тұрғын үйінің деңгейі мен оның жеке мінез-құлқына сын айтты. 1937 жылы, оның топтан қуылған айында, Канададағы қоғамның бұрынғы филиал басқарушысы Уолтер Ф. Салтер Рутерфордқа ашық хат жазып, оның «әсем» және «құнды» резиденцияларын (Бруклинде, Стейтен-Айлендте, Германияда және Сан-Диегода) және екі «Кадиллак» көлігін пайдалануын, сондай-ақ бірнеше рет Рутерфордқа виски, бренди, сыра және басқа да спирттік ішімдіктер сатып алып, «ішімнен ішімге» ауысқанын мәлімдеді. 1939 жылдың шілдесінде қоғамның заң кеңесшісі Олин Р. Мойл президентке ашық хат жазып, өзінің жұмысынан кететінін хабарлады. Мойл Калифорниядағы «сіздің және сіздің жеке қызметшілеріңізге берілген жағдайлар мен сіздің бауырларыңыздың кейбіреулеріне берілген жағдайлар арасындағы айырмашылық» туралы шағымданып, Рутерфордты «қызметкерлерге қатыгездікпен қарауы, ашуға берілуі, кемсітушілік танытуы және әдепсіз тіл қолдануы» үшін айыптады, сондай-ақ Бетелде «спиртті дәріптеуге» рұқсат бергені үшін кінәлады. Пентон Мойлдің «ішімдік ішпейтін» және «пуритандық» болғанын айтады, бірақ Рутерфордтың ішімдік әдеттері «жақсы белгілі» екенін және Рутерфордтың мас күйінде қоғамдық сөздерді оқу үшін подиумға жеткізуде қиындықтар туындағанын айтқан Бруклиндегі Бетелдің аты-жөні аталмаған бұрынғы қызметкерлерін келтіреді.

Rutherford married Mary Malcolm Fetzer of Boonville, Missouri on December 31, 1891. Their only child, Malcolm, was born on November 10, 1892. The couple separated after Joseph Rutherford became president of the Watch Tower Society. Rutherford had reportedly lost the use of one lung from pneumonia suffered during his imprisonment in 1918 and 1919. Finding New York's winter weather "impossible", Rutherford was encouraged by a doctor to "spend as much time as possible" in a more favorable climate. In 1929, a residence named Beth Sarim (literally, House of Princes) was constructed at San Diego, California for Rutherford's use, initially as winter accommodation and later as a full time residence. He died at the property in 1942. The villa was sold in 1948, with The Watchtower declaring, "It had fully served its purpose and was now only serving as a monument quite expensive to keep." The standard of Rutherford's accommodation and his personal conduct attracted criticism from some Bible Students and Jehovah's Witnesses in the 1930s. Walter F. Salter, the Society's former branch manager in Canada, wrote a public letter to Rutherford in 1937, the month he was expelled from the group, claiming that Rutherford had exclusive use of "luxurious" and "expensive" residences (in Brooklyn, Staten Island, Germany, and San Diego), as well as two Cadillacs and alleged that on more than one occasion he had purchased for Rutherford cases of whiskey, brandy, beer and other liquors, and 'go from "drink to drink"'. In July 1939 Olin R. Moyle, legal counsel for the Society, wrote an open letter of resignation to the president, in which he complained about behavior of some members of the Watch Tower Society, including Rutherford himself, that he considered excessive and inappropriate. Moyle mentioned California when discussing "the difference between the accommodations furnished to you, and your personal attendants, compared with those furnished to some of your brethren." Moyle also accused Rutherford of "unkind treatment of the staff, outbursts of anger, discrimination and vulgar language" and condemned his allowing the "glorification of alcohol" at Bethel. Penton notes that Moyle was a "teetotaller" and "puritanical", but claims Rutherford's drinking habits were "notorious" and cites unnamed former Brooklyn Bethel workers who told of occasional difficulties in getting Rutherford to the podium to give public talks due to inebriation.

Өлім және жерлеу

70 жасынан бастап Рутерфорд ішек қатерлі ісігінен бірнеше рет емделді. 1941 жылғы 5 қарашада жасалған операцияда "тоқ ішектің сигмоид бөлігінің карциномасы" анықталды. Дәрігерлер оған алты айдан астам өмір сүруге мүмкіндік бермеді. Өлімнің себебі – "жамбасқа метастаздаған тоқ ішек карциномасынан туындаған уремия" болды. "Консоляция" журналында айтылғандай, "Рутерфорд 'Шығыс патшасы' Иса Мәсіхтің, қазірде көктегі әскерді басқарып, ерте жеңіске жететінін күтті және оның күн шығысына қарап, шалғайдағы жерге, ханшалар басқаратын аумаққа жерленуін қалады, олар қабірлерінен оралуы керек еді". Куәгерлер оның Бет-Саримде жерленуін қолдаған және Күзет мұнарасы қоғамының жақын жеріндегі Бет-Шан деп аталатын тағы бір артық жерді ұсынған екі петицияға 14 000-нан астам қол жинады, осылайша Рутерфордтың өлім алдындағы тілегі орындалуы мүмкін болды. Рутерфордтың Бет-Саримде жасырын жерленгені туралы болжам "жеке пікір", "көп рет жоққа шығарылған" және "аңыз" деп есептеледі. 1942 жылғы 4 мамырдағы "Time" журналы Рутерфордтың Нью-Йорк штатының Стейтен аралындағы Россвиллде жерленгенін хабарлады; Күзет мұнарасы филиалының еріктілеріне арналған жеке жерлеу учаскесі Вудроу-роудта орналасқан. Рутерфордтың орнын Күзет мұнарасы қоғамының президенті Нейтан Хомер Норр басты.