Кіріспе
Қапсырмалы жануарлар түрі Speciesbox
| атау = Қызыл мойынды валлаби
| сурет = Macropus rufogriseus rufogriseus Bruny.jpg
| сурет сипаттамасы = Беннетт валлабиі (N. r. rufogriseus), Бруни аралы, Тасмания
| статусы = LC
| статус жүйесі = IUCN3.1
| статус дереккөзі =
| таксон = Notamacropus rufogriseus
| авторы = (Desmarest, 1817)
| бөлініс деңгейі = Ішкі түрлер
| бөлінісі = N. r. rufogriseus
N. r. banksianus
N. r. fruticus
| ареал картасы = Bennett's Wallaby.jpg
| ареал картасы сипаттамасы = Қызыл мойынды валлабидің табиғи ареалы
| синонимдер = *Wallabia rufogriseus Desmarest, 1817
Macropus ruficollis (Desmarest, 1817)
Macropus rufogriseus (Desmarest, 1817)
| синонимдер дереккөзі = - Тасманияны қоса алғанда, Шығыс Австралияның қоңыржай және құнарлы аймақтарында кең таралған орташа мөлшердегі макроподты қапшықты жануар (валлаби). Қызыл мойынды валлабилер Жаңа Зеландия, Ұлыбритания (Англия және Шотландия), Ирландия, Мэн аралы, Франция және Германия сияқты бірнеше басқа елдерге де әкелінген.
Speciesbox
| name = Red necked wallaby
| image = Macropus rufogriseus rufogriseus Bruny. jpg
| image caption = Bennett's wallaby (N. r. rufogriseus), Bruny Island, Tasmania
| status = LC
| status system = IUCN3.1
| status ref =
| taxon = Notamacropus rufogriseus
| authority = (Desmarest, 1817)
| subdivision ranks = Subspecies
| subdivision = N. r. rufogriseus
N. r. banksianus
N. r. fruticus
| range map = Bennett's Wallaby. jpg
| range map caption = Red necked wallaby's native range
| synonyms = *Wallabia rufogriseus Desmarest, 1817
Macropus ruficollis (Desmarest, 1817)
Macropus rufogriseus (Desmarest, 1817)
| synonyms ref = is a medium sized macropod marsupial (wallaby), common in the more temperate and fertile parts of eastern Australia, including Tasmania. Red necked wallabies have been introduced to several other countries, including New Zealand, the United Kingdom (in England and Scotland), Ireland, the Isle of Man, France and Germany.
Сипаттама
Қызыл мойынды валлабилер қара мұрын және аяқтарымен, жоғарғы ерініндегі ақ жолақпен және иықтарында қызғылт реңі бар күмісті сұр түсті жүнімен ерекшеленеді. Олардың салмағы және дене ұзындығы , бірақ еркектер әдетте аналықтардан ірілеу болады. Қызыл мойынды валлабилер сыртқы түрі жағынан қара жолақты валлабиге (Notamacropus dorsalis) өте ұқсас, бірақ қызыл мойынды валлабилер ірілеу, арқасында қара жолақ болмайды және жүні жұмсақ. Қызыл мойынды валлабилер тоғыз жылға дейін өмір сүре алады. Олар Тасманияда және Басс бұғазындағы көптеген аралдарда кездеседі. Тасмания аралдарының қайсысында туған жергілікті популяциялар бар, ал қайсысына әкелінгендері белгісіз. Тасмания мен Квинслендтің жағалауында олардың саны соңғы 30 жылда аң аулау қысымының төмендеуі және орманның ішінара кесілуі нәтижесінде кеңейді, бұл валлабилердің түнде жеуге қолайлы жайылымдардың мозаикасын құрады, ал күндіз тығылатын бұталы жерлермен қатар орналасқан. Нақты себептері толыққанды түсініксіз, бірақ Викторияда олар сирек кездеседі.
Мінез-құлық
Қызыл мойынды валлабилер көбінесе жалғыз өмір сүреді, бірақ азық-түлік, су немесе пана сияқты мол ресурстар болғанда жиналады. Олар топтасқанда, басқа валлаби түрлеріне ұқсас әлеуметтік иерархия құрады. Жақында жасалған зерттеулер валлабилердің, басқа әлеуметтік немесе топтасқан сүтқоректілер сияқты, жанжалдан кейін бұрынғы қарсыластарымен қайта қосылып, олармен жақын қарым-қатынас жасайтын татуласу арқылы қақтығыстарды шеше алатынын көрсетті. Қызыл мойынды валлабилер көбінесе түнгі жануарлар. Олар күндізгі уақыттың көп бөлігін қылықтап, демалып өткізеді. Содан кейін аналықтары мен балалары тек бір ай бойы бірге болады. Дегенмен, аналық валлабилер өмір бойы аналарының аумағында қалуы мүмкін, ал аталықтары екі жасқа келгенде кетеді. Сондай-ақ, қызыл мойынды валлабилер басқа біреудің баласын күтуге қатысады. Бұл қасқырлар, пілдер, адамдар және майлы басты шабақтар сияқты көптеген жануарлар арасында кездесетін кең таралған мінез-құлық.
Диета
Қызыл мойынды валлабилердің диетасы шөптер, тамырлар, ағаш жапырақтары және беделерден тұрады. Беннетт валлабиі қазір Вайматтың символы ретінде кеңінен танылған. Ол сондай-ақ Уорикширдегі Кенилворт қаласында альбинизмге шалдыққан валлабилерді табуға қол жеткізді. Шотландияның Аргилл мен Бьют аймағындағы Лох Ломонд аралында қызыл мойынды валлабилердің шағын колониясы бар. Бұл колония 1975 жылы Whipsnade зообағынан әкелінген екі жұппен құрылды және 1993 жылға қарай 26 жеке тұлғаға дейін өсті. Мэн аралында жабайы табиғат паркінен 1960 және 1970 жылдары қашқандардың ұрпақтарынан тараған қызыл мойынды валлабилердің айтарлықтай тобы бар. 2017 жылғы зерттеуде жабайы табиғат паркі маңындағы олардың саны 83 жеке тұлғаға жетеді деп есептелді, оның ішінде Парма валлабилерінің өте аз саны бар. 2023 жылы Мэн жабайы табиғат қоры ұшқышсыз әуе кемесі мен жылулық технологияны пайдалана отырып, алғашқы рет қызыл мойынды валлабилердің нақты санын анықтады. Ballaugh Curragh аймағындағы екі түнгі сараптама, екі күн қатарынан 400 гектар жерді қамтыды, нәтижесінде бір шаршы километрге 140-тан астам валлабиге дейін орташа есеппен 568 валлаби табылды. Сақталған жердің айналасындағы егістік жерлерді ескере отырып, күндіз валлабилер ылғалды орманға тығылғанда тығыздық жоғары болады деп болжануда. Валлабилер қазір Мэн аралының солтүстік жартысында кеңінен таралған. Инбридингтің салдарынан соқырлық пен неврологиялық аурулардың жоғары деңгейіне қатысты алаңдаушылықтармен қатар, олардың аралдың жергілікті экологиясына зиян келтіруі мүмкін деген де уайым бар. Сондықтан Мэн аралы үкіметі оларды 1990 жылғы Жабайы табиғат заңының 8-ші тізіміне енгізу арқылы инвазивті, жергілікті емес түрлер ретінде жіктеді. Ирландияның шығыс жағалауындағы Lambay аралының иесі болған Барингтер отбасы 1950 және 1960 жылдары аралға қызыл мойынды валлабилерді әкелді. 1980 жылдары Дублин зообағындағы қызыл мойынды валлабилердің саны бақылаудан шығып кетті. Оларды басқа зообаққа таппай, сонымен қатар оларды өлтіруге келіспеген зообақ директоры Питер Уилсон Барингтерге жеті жеке тұлғаны сыйға берді. Одан бері жануарлар жақсы өсіп-дамды және қазіргі уақытта олардың саны 30-дан 50-ге дейін жетеді деп есептеледі. Францияда, Парижден батысқа қарай Рамбуйе орманның оңтүстік бөлігінде 50-100 Беннетт валлабилерінің жабайы тобы бар. Бұл популяция 1970 жылдардан бері сақталып келеді, онда кейбір жеке тұлғалар Эмансе зоологиялық паркінен дауылдан кейін қашып кетті. Германияда, Мекленбург-Ворпомерн федералды штатында зообақтан қашқандардан пайда болған жабайы популяция бар. 2014 жылдың қазан айында Аустрияның солтүстігінде үш тұтқын Беннетт валлабиі жабайы табиғатқа қашып кетті, олардың біреуі үш ай бойы аймақта серуендеп, таңқаларлықтай түрде қатал қыстан аман қалды. Бұл оқиға бұқаралық ақпарат құралдарының назарын аударды, өйткені ол "Австрияда кенгуру жоқ" деген танымал слоганды күлкілі түрде жеңді.