Кіріспе

Тайвань премьер-министрі, 2006–2007 және 2019–2023 жж. Су Цзэнчжан (; 1948 жылдың 28 шілдесінде туған) – 2006–2007 және 2019–2023 жылдары Қытай Республикасының (Тайвань) премьер-министрі қызметін атқарған тайваньдық саясаткер. 2005 жылы және 2012–2014 жылдары Демократиялық прогрессивті партияның төрағасы болды. Су 2004 жылы президент Чэнь Шуйбяньнің бас штабының жетекшісі қызметін атқарды. Қазіргі таңда Демократиялық прогрессивті партия тарихында ең ұзақ қызмет еткен премьер-министр. Су 2008 жылы ДПП президенттік тікелей кандидаттығына белсенді түрде үгіт жүргізді, бірақ Франк Сиеден екінші орын алды. Кейін Су Сиемен бірігіп, вице-президенттікке кандидат болды; алайда ДПП Ма Инцзю және Винсент Сиудан құралған Гоминьдан тікелей кандидаттарына жеңілді. Су 2010 жылдың қараша айында Тайбэй қаласының мэрі лауазымына кандидат болды, бірақ Хау Лунпиннен 12 дауыс айырмасымен жеңілді. Су 2011 жылы 2012 жылғы президенттік сайлауда ДПП кандидаттығына түсті, бірақ Цай Инвэньге өте аз дауыс айырмасымен жеңілді. Цай Ма Инцзюға жеңілгеннен кейін, Су 2012 жылы ДПП төрағасы болып сайланды. Чэнь басқару кезеңінде Су, саясаткерлер Аннет Лу, Франк Сие және Юй Шикуньмен бірге «Демократиялық прогрессивті партияның төрттік тобы» ретінде танылды. Тайваньдық БАҚ және ДПП сайлаушылары Суды «Лампочка» немесе «E Ball» және «Go Go Go» (衝衝衝) деп атайды – бұл лақапты ол 1980 жылдары сайлау науқанындағы харизматикалық тәсілі үшін алған, сонымен қатар, шашы азайған Суға деген сүйіспеншілік білдіретін атау.

Ерте өмір және мансап

Су 1948 жылғы 28 шілдеде Тайваньдың Пингтун қаласындағы Денсаулық сақтау және әлеуметтік істер министрлігінің ауруханасында дүниеге келді. Ол Тайвань Ұлттық университетінде оқыды. 1973-1983 жылдары адвокат ретінде жұмыс істеді және Каосиунг оқиғасының сот процесінде қорғаушы болып шықты. 1986 жылдың қыркүйегінде Су және тағы он жеті адам Демократиялық прогрессивті партияны құрды. Тайбэй округінің басшысы болып алғаш рет сайлануына Жаңа партия, Гоминьдан және тәуелсіз кандидат Лин Чжи-чя арасындағы бөлініс себеп болды. Ол сайлауды қатты тартыспен жеңді, себебі сайлау алдында сахнада Суды қолдап, тізе бүгіп, өлім аузында жатқан Лу Сюии пайда болды. Судың келесі сайлауда қайта сайлануы Пан-көк коалициясының біріккен кандидатты, Ван Чжэнь-шяньді ұсынғанына қарамастан, үлкен артықшылықпен болды. Ол Қытай Республикасы Президентінің кеңсесінің бас хатшысы (штаб бастығы) қызметін атқарды (2004–2005 жж.) 2004 жылғы заң шығарушы сайлаудан кейін Президент Чен ДПП төрағасы лауазымынан кеткеннен кейін, ол ДПП төрағасының 10-шы шақырылымына сайланды.

Бірінші премьерлік: 2006-2007

Су 2006 жылдың 19 қаңтарында жаңа премьер-министр болып жарияланды және 25 қаңтарда кабинетпен бірге қызметке кірісуге ант берді. Содан кейін Су, егер халықтың әл-ауқаты (қылмыс және басқа да азаматтық мәселелерді ескере отырып) алты ай ішінде жақсармаса, өкілінен бас тартатынын уәделеді. Су, «Ребар» қытай банкіндегі ахуалға байланысты отставкаға кетіңіз деген талаптарға тап болды, бірақ ол кезде өкілінен кетуден бас тартты. Су 2008 жылғы президенттік сайлауда Демократиялық прогрессивті партияның (ДПП) кандидаттығына үміткер болды. Ол 25 ақпанда өзінің кандидат екенін ресми түрде жариялады. 2007 жылдың 6 мамырында ДПП-ның ішкі сайлауында Су 46 994 дауыс алып, бұрынғы премьер-министр Фрэнк Сиеден кейін екінші орынға шықты. Ішкі сайлауда жеңілгенін мойындаған Су жарыстан шыққанын мәлімдеді. 2007 жылдың 12 мамырында Су президент Чэнь Шуйбяньға отставкаға кету туралы хат тапсырды, осылайша өзінің қызметі 21 мамырда аяқталды. Судың отставкаға кетуімен және Чэньнің президенттік өкілеттігіне 10 ай қалғанда, Чэньнің президенттік қызметінде кем дегенде алты премьер-министр болған (Чан Чун Хсиунг екі рет премьер-министр болып қызмет еткен). Су сондай-ақ, өзінің 16 айлық өкіметтік қызметі кезеңінде бірнеше рет отставкаға кету туралы өтініш бергенін, бірақ олардың барлығын президент Чэнь қабылдамағанын мәлімдеді.

Бірінші кабинет

+ Бірінші Су Кабинетінің құрамы Атауы Мерзімі Премьер-министр Су Цзэн Чан 2006–2007 Вице-премьер Цай Инь Вэнь 2006–2007 Ішкі істер министрі Ли Иян 2006–2008 Сыртқы істер министрі Джеймс С. Ф. Хуан 2006–2008 Ұлттық қорғаныс министрі Ли Жье 2006–2007 Қаржы министрі Жозеф Лью 2006 Хо Чжичин 2006–2008 Әділет министрі Ши Мао Лин 2005–2008 Экономика министрі Морган Хуан 2006 Стив Чен 2006–2008 Көлік және коммуникация министрі Куо Яочи Цай Дуэй 2006–2008 Білім министрі Ту Чэн Шен 2006–2008

2008 жылғы президенттік науқан

Су Фрэнк Хсиемен бірге вице-президенттікке кандидат болды, ол Демократиялық прогрессивті партияның (ДПП) үміткері еді. Су мен Хси Ма Инь Чжу мен Винсент Сиуға қарсы күресті. 22 наурызда олар Ма Инь Чжу мен Винсент Сиудың 7 659 014 (58,45%) дауысына қарсы 5 444 949 (41,55%) дауыспен үлкен айырмамен жеңілді.

Партиялық кандидат | Дауыстар | Пайыз
---|---|---
Гоминьдан | Ма Инь Чжу | Винсент Сиу | 7 659 014 | 58.45%
Демократиялық прогрессивті партия | Франк Хсиэ | Су Цэньчан | 5 444 949 | 41.55%
Барлығы | | | 13 103 963 | 100.00%

2010 жылғы Тайбэй қаласының мэрі сайлауы

Су жаңа құрылған Жаңа Тайбэй қаласын басқаруға басты үміткер саналғанмен, бұрын Тайбэй округінің басшысы қызметін атқарғандықтан, Тайбэй қаласының мэрі лауазымына түсті. Су жеңіске жетсе, толық мерзімге (2014 жылға дейін) қызмет ететінін және 2012 жылғы президенттік сайлауға қатысу мүмкіндігін жоққа шығаратынын мәлімдеді. Ақырында Су бұл жарысты қолдағы мэр Хау Лунг Пинге есе жіберді. 2010 жылғы Тайбэй қаласы мэрі сайлауының қорытындысы:

Партия # Кандидат Дауыс саны Пайыздық үлес
Тәуелсіз 1 Ву Йен Чен (吳炎成) 1,832 0.13%
Гоминьдан 2 Хау Лунг Пин 797,865 55.65%
Тәуелсіз 3 Хелен Хсяо (蕭淑華) 2,238 0.16%
Тәуелсіз 4 Фрэнсис Ву (吳武明) 3,672 0.26%
Демократиялық прогрессивті партия 5 Су Цзэнчан 628,129 43.81%
Барлығы 1,433,736 100.00%
Дауыс беруге қатысқандардың үлесі 70.65%

2012 жылғы науқандар

Су 2012 жылғы президенттік сайлауға қатысатынын жариялады, бірақ 2011 жылдың сәуірінде өткен ДПП партиясының ішкі сайлауында Цай Инвэнь мен Хсу Хсиньлянға 1,35 пайыздық айырмамен жеңіліп қалды. Содан кейін 2012 жылдың мамырында ДПП төрағасы болып сайланды, ал 2014 жылы «Күнбағыс студенттік қозғалысынан» кейін төрағалыққа сайлаудан бас тартып, оның орнына Цай келді.

2018 жылғы Жаңа Тайбэй қала әкімінің жарысы

+2018 Жаңа Тайбэй қаласының мэрі сайлауының нәтижелері № Үміткер Партия Дауыс саны Пайыздық үлес 1 Су Цзэнчан Демократиялық прогрессивті партия 873,692 42,85% 2 Хоу Юйй Гоминьдан 1,165,130 57,15% Барлық сайлаушы: 3,264,128; Жарамды дауыстар: 2,038,822; Сайлауға қатысқандар: 62,46%.

Екінші премьерлік: 2019-2023

Су 2019 жылдың 14 қаңтарында президент Цай Ин Вэнь тағайындауымен премьер-министр қызметіне кірісті. Ол 2018 жылғы Тайвань жергілікті сайлауындағы Демократиялық прогрессивті партияның нәтижесіз өтуіне байланысты отставкаға кеткен Уильям Лайдың орнын басты. 71 жасқа толған Су премьер-министрлікке қайта келгенде, осы лауазымды атқарған ең үлкен жастағы адамдардың бірі болды. Су қызметке кіріскеннен кейін, Цайдың президенттік әкімшілігінің қолдау деңгейі артты. Су және оның екінші кабинеті 2020 жылғы Тайвань заң шығарушы сайлауынан кейін конституцияда белгіленген тәртіп бойынша жаппай отставкаға кетті, бірақ президент сайлауында қайтадан жеңіске жеткен Цай оны лауазымында қалуын өтінді. Су Хуалиендегі пойыздың құлау оқиғасы болған жерге барды. 2023 жылдың 19 қаңтарында Су 2022 жылғы Тайвань жергілікті сайлауындағы ДПП-ның ауыр жеңілісінен кейін премьер-министр қызметінен кету туралы хабарлады. 30 қаңтарда Су мен оның кабинеті тағы да жаппай отставкаға кетті. Оның орнына ертеңі күні, яғни 31 қаңтарда бұрынғы вице-президент Чэнь Цзиень тағайындалды.

Жеке өмір

Су Чан Хсю лингке (詹秀齡) үйленген, және олардың үш қызы бар, соның бірі Су Чьяо хуй. Су LINE желісіндегі жеке профилінде "Үміт" деп көрсетілген.