Фредерик Джеймс Фёрнивалл: Англиялық тіл білімі және лексикография сардары
Frederick James Furnivall
Фредерик Джеймс Фёрнивалл (1825-1910) – ағылшын тіл білгірі, «Жаңа ағылшын сөздігінің» авторы, «Кентербери жұмыстары» редакторы. Әділетсіздікке қарсы күрескен.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ағылшын лексикографы (1825–1910)
English lexicographer (1825–1910)
Фредерик Джеймс Фурнивалл (4 ақпан 1825 – 2 шілде 1910) – ағылшын филологы, ең белгілісі – Жаңа ағылшын сөздігінің жасаушыларының бірі. Ол ерте ағылшын әдебиеті саласында бірнеше ғылыми қоғамдарды құрды және бұл тақырыпқа үлкен әрі жаңаша редакциялық үлес қосты, оның ең танымал жұмысы – «Кентербери ертегілері» атты шығарманың параллель мәтіндік басылымы. Ол Лондон жұмысшы колледжінің негізін қалаушылардың бірі және оқытушысы болды, сондай-ақ өмір бойы әділетсіздікке қарсы күресті.
Frederick James Furnivall (4 February 1825 – 2 July 1910) was an English philologist, best known as one of the co creators of the New English Dictionary. He founded a number of learned societies on early English literature and made pioneering and massive editorial contributions to the subject, of which the most notable was his parallel text edition of The Canterbury Tales. He was one of the founders of and teachers at the London Working Men's College and a lifelong campaigner against injustice.
Өмір
Фредерик Джеймс Фурнивалл 1825 жылдың 4 ақпанында Суррей графтығының Эгам қаласында дүниеге келді. Ол Great Fosters психиатриялық емханасын басқару арқылы қор жеткен хирургтың ұлы болды. Ол Лондон университетінің колледжінде және Кембридждің Тринити Холл колледжінде білім алды, онда ерекше көзге түспейтін математика дәрежесін алды. 1849 жылы Линкольн Иннінен адвокаттыққа қабылданды және 1870 жылға дейін үзір-күйсіз қызмет етті. 1862 жылы Фурнивалл Элеонора Никель Далзиелге (шамамен 1838 – 1937) үйленді. Кейбір авторлар оны қызметші қыз ретінде сипаттайды, бұл сол кезде әлеуметтік тұрғыдан ерекше одақ болар еді. Ол 1867 жылы қаржылық дағдарыс кезінде мұрасын жоғалтты. 58 жасында ол Элеонорадан және олардың жалғыз тірі қалған ұлынан бөлініп, 21 жасар редактор Тина Рохфорт Смитпен қарым-қатынасын жалғастырды. Элеонорадан ресми түрде ажырасқаннан кейін екі ай өткен соң, 1883 жылы Рохфорт Смит Гульде хаттарды өртеу кезінде ауыр күйік алып, қайтыс болды. Фурнивалл өмірі бойы темекі тартпады және ішімдік ішпеді. Ол дене шынықтырумен қызығушылық танытты және жиырма бес жыл бойы вегетариандық өмір салтын ұстанды. Фурнивалл 1910 жылдың 2 шілдесінде қайтыс болды.
Frederick James Furnivall was born on 4 February 1825 in Egham, Surrey, the son of a surgeon who had made his fortune from running the Great Fosters lunatic asylum. He was educated at University College, London, and Trinity Hall, Cambridge, where he took an undistinguished mathematics degree. He was called to the bar from Lincoln's Inn in 1849 and practised desultorily until 1870. In 1862 Furnivall married Eleanor Nickel Dalziel (c. 1838 – 1937). Some authors describe her as a lady's maid, which would have been a socially unusual match at the time, He lost his inheritance in a financial crash in 1867. When he was 58, he separated from Eleanor and their one surviving son to continue a relationship with a 21 year old female editor named Teena Rochfort Smith. Two months after his formal separation from Eleanor, in 1883, Rochfort Smith suffered serious burns while burning correspondence in Goole and died. Furnivall was a non smoker and teetotaller all his life. He took interest in physical fitness and was a vegetarian for twenty five years. Furnivall died on 2 July 1910.
Оксфорд ағылшынша сөздігі
Фурнивалл үш негізін қалаушының бірі болды және 1861 жылдан 1870 жылға дейін Оксфорд ағылшын сөздігінің (OED) екінші редакторы қызметін атқарды. Оның білімі мен ынтасына қарамастан, OED редакторы ретіндегі қызметі жобаны тоқтатуға шамалы жетіп қалды. Сөздік жасаушы үшін ол өте төмен шыдамдылыққа, тәртіпке және дәлдікке ие болған жоқ. А, И, Ж, Н, О, П және В әріптеріне жауапты редакторларын оның тікелей мінезі мен ерсілігі салдарынан жоғалтқаннан кейін, ол ақыры отставкаға шықты. Фурнивалл 1847 жылы Филологиялық қоғамға мүше болып қосылды және 1853 жылдан 1910 жылы 85 жасқа толғанда қайтыс болғанға дейін оның хатшысы болды. Ол Оксфорд университетінен құрметті әдебиет докторы, ал Берлин университетінен философия докторы дәрежесін алды. 1902 жылғы сәуірде ол Кембридж университетінің Тринити Холл колледжінің құрметті мүшесі болып сайланды.
Furnivall was one of the three founders and, from 1861 to 1870, the second editor of the Oxford English Dictionary (OED). Despite his scholarship and enthusiasm, his stint as editor of the OED nearly ended the project. For a dictionary maker he had an unfortunate lack of patience, discipline and accuracy. After having lost the sub editors for A, I, J, N, O, P, and W through his irascibility or caprice, he finally resigned. Furnivall joined the Philological Society in 1847 and was its Secretary from 1853 almost until his death in 1910 at the age of 85. He received an honorary Doctor of Letters degree from the University of Oxford and an honorary Doctor of Philosophy degree from the University of Berlin. In April 1902 he was elected an Honorary Fellow of Trinity Hall, Cambridge.
Әдеби қоғамдар
Фурнивалл ерте ағылшын әдебиетін зерттеуді талмай ілгерілетуге атсалысты. Ол бірқатар әдеби және филологиялық қоғамдарды құрды: Ерте ағылшын мәтін қоғамы (1864), Чосер қоғамы (1868), Баллада қоғамы (1868), Жаңа Шекспир қоғамы (1873), Браунинг қоғамы (1881, Эмили Хикимен бірлесіп), Уайклиф қоғамы (1882), және Шелли қоғамы (1885). Бұл қоғамдардың басты қызметі – мәтіндерді жариялау болды. Фурнивалл Ерте ағылшын мәтін қоғамы, Роксбург клубы және Роллс сериясы үшін мәтіндерді өңдеді; алайда, оның ең маңызды еңбегі Джеффри Чосерге арналған. Оның "Кентерберилік әңгімелер" атты "Алты мәтін" басылымы – жаңа көзқарас болды. Ол толық және дәл түсірілген нұсқаларды қамтиды деп айтылады, бірақ кейбір қазіргі ғалымдар оның редакторлық қабілетін жоғары бағаламайды. Оның және ол тартқан әуесқойлардың жұмысы көбінесе асығыс жасалғанмен, оның көлемі зор болды және ол барлық келесі басылымдарға негіз салды. Ол ағылшын әдебиетін академиялық тұрғыдан зерттеуді қалыптастырғаны үшін танылған Виктория дәуірінің шағын ғалымдар тобының бірі болды.
Furnivall indefatigably promoted the study of early English literature. He founded a series of literary and philological societies: the Early English Text Society (1864), the Chaucer Society (1868), the Ballad Society (1868), the New Shakspere Society (1873), the Browning Society (1881, with Emily Hickey), the Wyclif Society (1882), and the Shelley Society (1885). These societies were primarily textual publishing ventures. Furnivall edited texts for the Early English Text Society, for the Roxburghe Club and the Rolls Series; but his most important work was on Geoffrey Chaucer. His "Six Text" edition of the Canterbury Tales was a new conception. It has been described as containing full and accurate transcriptions, though some modern scholars disagree about his merits as an editor. His work, and that of the amateurs he recruited, was often slapdash, but it was substantial, and it laid the foundation for all subsequent editions. He was one of a small group of Victorian scholars who have been credited with establishing the academic study of English literature.
Жұмысшы колледжі
1850 жылдары Фурнивалл түрлі христиандық социалистік жобаларға қатысты, оның айналасында Чарльз Кингсли мен Джон Раскин болды. Осы топ арқылы ол Жұмысшылар колледжінің негізін қалаушылардың бірі атанды, кейіннен агностик болғанымен, колледжбен байланысын үзбеді. Ол колледжді әлеуметтік теңдік пен демократиялық оқу ортасы ретінде көріп тұрды. Бір биографтың сөзінше, ол онда "күлкілі көңіл-күймен және ынтамен қарапайым адамдар да білім қуа алады" деген сенімге келді, бұл оның кейінгі өмірінің кілті болды. Сондай-ақ, осы туындыда Пан құдайының бейнесі де оның шабылынымен туғаны айтылады.
In the 1850s, Furnivall became involved in various Christian socialist schemes and his circle included Charles Kingsley and John Ruskin. It was through this group that he became one of the founders of the Working Men's College, and although he later became agnostic he always retained a connection with the college. He conceived of the college as a classless, democratic community of learning. One biographer wrote that he formed there a conviction that "scholarship could be pursued by quite ordinary people in a spirit of good humoured enthusiasm" that was to be the key to his later life. and it has also been suggested that he inspired the portrayal of the god Pan in the same work.