Чжуншань қаласы: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Чжуншань () – Қытайдың Гуандун провинциясындағы Жемше өзені дельтасының оңтүстігінде орналасқан префектура деңгейіндегі қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың жалпы халқы 4 418 060 адамды құрайды және қазір ол 65 565 622 тұрғыны бар Гуанчжоу-Шэньчжэнь агломерациясының бір бөлігі болып табылады. Қаланың орталық бөлімдері бұрын Шики немесе Шекки деп аталатын. Чжуншань – адамның есімімен аталатын сирек қалалардың бірі. Бұл қала бастапқыда Сяншань (香山, "Құсбидалы тау"; кантон тілінде: Heung saan) деп аталды, бірақ 1925 жылы Қытайда "Сунь Чжуншань" деп белгілі Сунь Ятсеннің құрметіне қайта аталды. Сунь – Қытай Республикасын құрған және Қытай Халық Республикасы тарапынан да құрметпен қаралатын негізін қалаушы. Ол сол кездегі Сяншань округінің Наньланг поселкесіндегі Куйхен ауылында дүниеге келген.

Аттар

1925 жылға дейін Чжуншань көбінесе Шианшань немесе Хынсань (Сяншань) деп аталатын, себебі жақын маңдағы тауларда көптеген гүлдер өседі. Қала Сунь Ятсеннің құрметіне аталды, ол Чжуншань есімін қабылдаған болатын. Сунь Ятсен Қытай Халық Республикасы мен Қытай Республикасы тарапынан "Қазіргі Қытайдың әкесі" деп есептеледі және ол Цюйхен ауылынан шыққан – қазір Чжуншань қаласының Наньланг кентінің бір бөлігі.

Тарих

Мыңдаған жылдар бұрын Чжуншан аймағының көп бөлігі Жемшін өзенінің сағасында жатқан, бетінен тек шашыраңқы аралдар ғана көрінетін жер еді. Оңтүстіктен солтүстікке қарай бірте-бірте аллювиалды шөгінділермен толып, құрғақ жерге айналды. Қазіргі Чжуншанның солтүстік бөліктері Мин әулеті тұсында ғана толыққанды қалыптасты. Чжуншан аймағы Тан әулеті (618–907 жж.) кезінде кеңейтілген Дунгуань округінің құрамына кірген және маңызды теңіз тұзы өндіру орталығы болды. 1082 жылы Солтүстік Сун әулеті тұсында аймақта Сяншан атты бекінілген елді мекен құрылды, бұл атау оның қазіргі тарихының көп бөлігінде қолданылып келді. 1152 жылы дамыған елді мекен округ мәртебесіне ие болды. Оңтүстік Сун әулетінің құлауынан кейін Сун сарайының көптеген шенеуніктерінің ұрпақтары, тіпті императорлық отбасының мүшелері Сяншанда қоныстанды. Чжуншан аймағында маңызды жер қалыптасуы Мин әулеті кезінде басталды. Цин әулеті тұсында жаңа аллювиалды жерлерді су тасқынынан қорғау үшін бөгеттер салынды және егіс алқабы кеңейтілді. Бірінші Опиум соғысының көп бөлігі Сяншан және оның төңірегінде өтті. 1839 жылы ресми Лин Цзексу Сяншанға келді және сэр Чарльз Эллиот пен басқа да британдық саудагерлерді аймақтан қууға бұйрық берді. 1840 жылы Цин әулетінің әскерлері британдықтардың шабуылына қарсы тұрды, бірақ соңында жеңіліске ұшырады. Опиум соғыстары аймақты шетелдік әсерге ашқаннан кейін Сунь Чжуншань (Ятсен) сияқты Сяншанның көптеген тұрғындары шетелде білім алуға кетіп, қазіргі Қытайдың құрушыларының қатарына қосылды. Сяншан – Синьхай революциясының аясында азат етілген Қытайдағы алғашқы округтердің бірі болды. 1925 жылы Сунь Чжуншань қайтыс болғаннан кейін Қытай Республикасының қарулы күштерінің бас қолбасшысы Суньнің құрметіне оның туған жерінің атын Сяншандан Чжуншанға өзгертуге шешім қабылдады. 1942 жылдан бастап ұлттық және коммунистік жасақтар жапондық оккупациялық күштеріне және олардың қолдаушыларына қарсы партизандық шабуылдар жасады. 1945 жылдың 15 тамызында жапондық әскерлер шартты түрде капитуляциялады, ал Чжуншан азат етілді. Чжуншан Қытай Азамат соғысы кезінде шайқас ошағы болды және соғыстың көп бөлігін ұлтшылдар бақылады. Алайда 1949 жылдың 30 қазанында Халық Азаттық Армиясы Чжуншандағы ұлтшыл күштерді жеңіп, округ Қытай Халық Республикасының бақылауына көшті. 1983 жылы Чжуншанның әкімшілік мәртебесі округтен округ деңгейіндегі қалаға дейін көтерілді, ол Фошань қаласының басқаруында болды. 1988 жылы Чжуншан префектура деңгейіндегі қалаға айналды.

Thousands of years ago, much of the Zhongshan area lay within the Pearl River estuary, with only scattered islands above the surface. Gradually from south to north, the area filled in with alluvial silt and became dry land. The northern parts of today's Zhongshan did not fill in until the time of the Ming dynasty. The Zhongshan area was part of an extended Dongguan County during the Tang dynasty (618–907 AD), and was a significant sea salt producer. In 1082, during the Northern Song dynasty, a fortified settlement called Xiangshan was founded in the area, marking the first official use of the name by which it would be known throughout most of its modern history. The prosperous settlement was then upgraded to a county in 1152. After the collapse of the Southern Song dynasty, many descendants of Song court officials, including members of the imperial family, settled in Xiangshan. Significant land formation in the area of Zhongshan occurred since the Ming dynasty. Under the Qing dynasty, embankments were built to prevent flooding in the new alluvial lands, and the area of cultivation was extended. Much of the First Opium War took place in and around Xiangshan. In 1839, the official Lin Zexu arrived in Xiangshan and ordered the expulsion of Sir Charles Elliot and other British traders from the area. Qing dynasty soldiers resisted British attacks on the area in 1840, but were ultimately overwhelmed. After the Opium Wars opened the region to foreign influence, a number of Xiangshan residents, including Sun Zhongshan (Yatsen), left to study overseas and were among the creators of modern China. Xiangshan was one of the first counties in China liberated as part of the Xinhai Revolution. After Sun Zhongshan's death in 1925, the commander in chief of the armed forces of the Republic of China decided to memorialize Sun by renaming his county of birth from Xiangshan to Zhongshan. Nationalist and Communist units launched guerrilla attacks on Japanese occupancy forces and their Collaborators beginning in 1942. On August 15, 1945, Japanese forces declared an unconditional surrender, and Zhongshan was liberated. Zhongshan was the scene of fighting during the Chinese Civil War and was held for much of the war by Nationalists. On October 30, 1949, however, the People's Liberation Army defeated Nationalist forces in Zhongshan, and the county came under the control of the People's Republic of China. In 1983, Zhongshan was elevated in administrative status from a county to a county level city under the administration of Foshan. In 1988 Zhongshan became a prefecture level city.

География және климат

Чжуншань Перл өзенінің сағасының батыс жағында, Шэньчжэнь мен Гонконгтың тікелей қарсысында орналасқан. Ол Гуанчжоу мен Фошаньдың оңтүстігінде және Чжухай мен Макаоның солтүстігінде жатыр. Чжуншаньның солтүстік бөлігі, қалалық аймақтың көп бөлігін қамтиды, Перл өзені дельтасының аллювиалды жазықтарында орналасқан, ал қаланың оңтүстік бөлігі жағалау төбелеріне дейін созылады. Олардың ең танымалдары – Угуй төбелері. Қаланың қазіргі географиясы Оңтүстік Қытайға тән: көптеген тік таулар мен төбелер, араларында жағалауға дейін созылған аллювиалды жазықтар. Угуй төбелерінің ең биік шыңы – қаланың теңіз деңгейінен ең жоғары нүктесі. Оңтүстік Қытайдың көп бөлігі сияқты, Чжуншань климаты жылдың көп бөлігінде жылы және ылғалды, орташа температурасы және жыл сайынғы жауын-шашын мөлшері. Оңтүстік Қытайда тайфундар мен нөсер жиі болады, ал жаңбырдың көп бөлігі сәуір мен қыркүйек аралығында жауады.

Қалалық көрініс

Чжуншань – көптеген жасыл парктері, кең бульварлары және ескерткіштері бар қала. Көрікті орындарға мыналар жатады:

Чжуншаньнің ескі қаласындағы Sunwen Road West (немесе Sunwen Xilu) – келісім шарты порты стилінде салынған отарлық кезеңнен қалпына келтірілген ондаған ғимараттармен қатар орналасқан жаяу жүргіншілерге арналған сауда орталығы. Олардың көпшілігі 1920 жылдары салынған. 1608 жылы салынған және қаланың кез келген жерінен көрінетін жеті қабатты Фуфенг пагодасы, Sunwen Road West-тің батыс жағына тікелей солтүстікке орналасқан Zhongshan Park-тағы төбеде орналасқан. Пагоданың жанында Сунь Ятсенге арналған ескерткіш тұр. Синьчжун жолының оңтүстік шетінде орналасқан Суньвен мемориалдық саябағында Сунь Ятсеннің әлемдегі ең үлкен қола мүсіні орналасқан. Чжуншань, Қытайдағы көптеген қалалар сияқты, қарқынды түрде өзгеріп жатқан қала көрінісіне ие, көптеген жаңа ғимараттар салынуда. Қазіргі уақытта қаладағы ең биік аяқталған ғимараттар – екі Жоңшан халықаралық қаржы орталығы мұнарасы. 1- және 2-мұнаралардың биіктігі 55 қабатқа жетеді. Бұл мұнаралар 2018 жылы аяқталуы күтілуде. 2019 жылы аяқталуы күтілетін Гужен қаласындағы Халықаралық сауда орталығы 65 қабатқа жетеді.

Тіл

Чжуншаньдағы негізгі этникалық топ – ханьқытайлары. Бірақ, қалада басым тіл немесе диалект жоқ, сондықтан Чжуншань Қытайдағы ең әртүрлі қалалардың бірі саналады. Қалада кең таралған Юэ, Хакка және Мин диалектілерінен бастап, Шицзи, Шатиан, Лонгду, Нанланг, Саньсян, Гужен, Саньцзяо және Чжанцзябиан сияқты жергілікті диалектілер де қолданылады. Сонымен қатар, қаладағы жалғыз Хакка диалектісі – Вуигуйшан диалектісі. Дегенмен, ең көп қолданылатын тіл – кантон тілі.

Бастапқы өнеркәсіптер

Негізгі өнімдер – күріш, личи, банан және қант қамысы сияқты ауыл шаруашылығы өнімдері. Бұған қоса, Сяолан қаласының бау-бақша шаруашылығы бүкіл Оңтүстік Қытайда гүлдеген хризантемаларымен және тауықтарымен әйгілі.

Туризм, демалыс және бос уақыт

Саньсянь қаласында екі табиғи ыстық бұлақ курорты орналасқан, мысалы, мемлекеттік компанияға тиесілі "Жонгшан Ыстық бұлақтар курорты". Жемшін өзенінің дельтасында сирек кездесетін ыстық бұлақтар су қоймасы болғандықтан, ол Қытайдағы үздік 10 ыстық бұлақ курортының қатарында. 2015 жылы ашылуы жоспарланған алып шам пішіндес "Әлемдік шамдар патшасы" мұражайы маңызды туристік орталыққа айналады. Сунь Ятсеннің бұрынғы тұрғын үйі – мемориалдық мұражай: Сунь Чжуншанның бұрынғы резиденциясы Цюйхэн ауылындағы Мемориалдық мұражайдың орталық бөлігі болып табылады. Сяолан: Сяолан қаласындағы көптеген үйлерде хризантема гүлдерін өсіруге арналған бақша павильондары бар. Шатырлар мен балкондарда, көшелер мен далаларда хризантеманың көптеген түрлерін кездестіруге болады. Чжуншаньда жердің табиғи ерекшеліктерін сақтауға және келушілерге табиғатқа жақындауға мүмкіндік беретін бірнеше орман парктері бар. Жоңшан Тяньсин орман паркі (中山田心森林公园) 2015 жылы қаланың "жасыл өкпе" жобасы аясында ашылды.

Қоғамдық автобустар

Zhongshan Public Transport Group Co., Ltd. қала бойынша көптеген автобус бағыттарын жүзеге асырады. Барлық автобустарда аялдамалар туралы хабарламалар мандарин және кантон тілдерінде жарияланады. BRT жүйесіндегі автобустарда хабарламалар ағылшын тілінде де жарияланады. Уәкілетті сатушылардан «Жоншан Тонг» картасын сатып алу арқылы жолаушылар барлық автобус сапарларына 50% жеңілдік алады. Зейнеткерлер тегін жол тарта алады.

Паромдық көлік

Чу Конг жолаушылар тасымалы (CKS) Чжуншанды Гонконгпен күніне бірнеше рет іске асырылатын жоспарлы жылдам паром қызметтері арқылы байланыстырады, олар Гонконг аралындағы «Гонконг-Макао» паром терминалына және Коулундағы «Гонконг Қытай» паром терминалына қатынайды. Пароммен саяхат шамамен 1,5 сағатқа созалады.

Теміржол

Гуанчжоу–Чжухай қалааралық темір жолы Жоңшан қаласында жеті станса орналасқан.

Метро

Қазіргі уақытта Жоңшан метросы жоспарлануда және ол 2 бағыттан тұрады.

Әуе қатынасы

Чжуншаньнан Шэньчжэнь Баоань халықаралық әуежайына автобус қатынасы бар. Сонымен қатар, Чжуншань Гоңконг халықаралық әуежайымен де қамтамасыз етілген; билет алған жолаушылар Чжуншань паром терминалынан HKIA Skypier-ге дейін пароммен жүре алады. HKIA-мен Чжуншаньды байланыстыратын автобус та бар.

Үлкен жобалар

Шэньчжэнь Чжуншань көпірі Чжуншаньды Жемқор өзенінің шығыс жағындағы Шэньчжэнь қаласымен қосып тұрады. Ол Шэньчжэнь жағындағы Баоан халықаралық әуежайынан басталатын бірнеше көпірлер мен туннельдерден құралған. Аталған сегіз қатарлы байланыстың құрылысы 2017 жылы басталды және 2024 жылы аяқталуы күтілуде.