Кіріспе

Ағылшын либералды тарихшысы және саяси эссеі (1834–1895)

Сэр Джон Роберт Сили, ККМГ (10 қыркүйек 1834 – 13 қаңтар 1895) – ағылшын либералды тарихшысы және саяси эссеі. Британдық империялық тарихты қалаған негізін салушы, ол Британ империясының белгілі жақтаушысы болды және Ұлыбритания идеясын қолдады. Бұл туралы ол ең танымал кітабы "Англияның кеңеюі" (1883) еңбегінде кеңінен баяндады. Ол саяси ғылымды жеке академиялық сала ретінде құруды ерте қолдағанмен, оны діни көзқарасқа енгізіп, сақтап қалды.

Ерте өмір

Сили Лондонда дүниеге келген. Оның әкесі Роберт Бентон Сили, «Сили, Джексон және Холлидей» деген атпен кітаптар шығарған баспагер, Евангелистік англиканизмнің жақтаушысы және бірнеше діни кітаптардың, сондай-ақ Эдуард I-нің өмірі мен заманының авторы болды. Оның анасы Мэри Энн Джексон (1809–1868) болды, ол күйеуінің діни көзқарастарын бөлісті. Оның інісі Джон Генри Джексон Роберт Силидің баспа компаниясында серіктес болды. Джон анасының тарапынан химияшы Артур Герберт Черчпен туыс болды. Соңғысы оған Беафой сыйлығын жеңіп алды, ол қазір Оксфордтағы Эшмолеан мұражайындағы Хеберден монеталар бөлмесінде сақталады. Ол Кембридждегі Крайст колледжіне оқуға түсып, классикалық трипостың жетекшісі және аға канцлердің медалін жеңіп алды. Кембридждегі білімін ауру себепті тоқтатты және емтихандарын тек 1858 жылы тапсырды. Крайст колледжінде оқыған кезінде ол Чарльз Стюарт Калверли, Джон Уэсли Хейлс, Уолтер Бесант, Уолтер Скит және Уолтер Сендаллмен дос болды. Ол анонимді түрде поэзия кітабын жариялады, содан кейін жеке дағдарысқа тап болды, ол кезінде жастық шағындағы көптеген дәстүрлі сенімдерін тастап, оларды негізді және сенімді сенімдермен алмастыруға тырысты. Ол 1860 жылы Кембриджді тастап кетті. Бұл оны басқа зиялы орталарға жетеледі. 1869 жылдың тамызында Сили Мэри Агнес Филлотқа (1839–1921) үйленді, ол Уильям Френдтің немересі және Констанс Филлоттың қарындасы болды.

Кембридждегі Regius профессоры

Сили 1869 жылы Кембридж университетінде қазіргі заман тарихының Регий профессоры болып тағайындалды. Ол өзін саясатта либерал, білім беруде радикал деп есептеді; ол білім беру реформасына, оның ішінде әйелдерді ежелгі университеттерге қабылдауға үлкен үлес қосты.

Британ саясатының дамуы

Оның соңғы кітабы "Британ саясатының өсуі", эссе ретінде жазылып, Ұлыбританияның кеңеюінің толық тарихына кіріспе болу мақсадымен жазылған, авторы қайтыс болғаннан кейін жарияланды.

Кейінгі мәселелер

Инагаки Манжиро өзінің "Жапония және Тынық мұхиты, сондай-ақ Шығыс мәселесіне жапондық көзқарас" (1890) кітабын Каюс колледжінде оқытқан Силиге арнады. Силиге жолданған және одан алынған хаттар, оның ішінде "Ecce Homo" кітабының жариялануы және оған реакциялар туралы хаттар Сенат үйі кітапханасының мұрағатында сақталады. 1897 жылы Кембридж университетінің тарих кітапханасы оның құрметіне Сили тарихи кітапханасы деп аталды. 1895 жылы оның Британ империясына және университетке қосқан үлесін еске алу үшін мемориалдық қор құрылды; осы қордың басым бөлігі кітапхананың құрылымына жұмсалды. 1912 жылы Корольдік колледж мен Каюс колледжінен көшкеннен кейін, коллекция жаңадан ашылған Бенетт көшесіндегі Өнер мектебінің жоғарғы қабатына, ал 1935 жылы Ескі оқу орындарына көшірілді. 1968 жылы Сили Джеймс Стирлинг жобалаған Кембридж университетінің Сиджвик алаңындағы жаңа Тарих факультеті ғимаратының бір бөлігі ретінде көшірілді.

Империяның маңызы

Сили Британдық Үндістан тарихының бірінші тарауы "Георг III патшалығының бірінші жартысын, ағылшын тарихындағы Американың жоғалған және Үндістанның бағындырылған дауылды кезеңін хронологиялық тұрғыдан қамтиды [және] Роберт Клайв пен Гастингстің екі ұлы карьерасын қамтиды [Т] күрестің аяқталуы 1785 жылы басталған лорд Корнуоллистің билігімен белгіленеді". Уоррен Гастингстің соты – XVIII ғасырдағы империялық билікті, империялық байлықты және беделін Британияға, "ұлт" және "мемлекет" ретінде берік байланыстыруға жасалған күш-жігердің соңғы құрылымы болды. Эдмунд Берк осы мақсатқа жеткеннен кейін, коммерциялық бастаудың дағын жоюға болады, экономикалық және саяси мүдделердің ерекше үйлесімі ұлттық мүдделерді білдіру ретінде жаңа бағыт алды, ал жаңалыс дағы жуылып, жаңа империялық жобаға моральдық негіз салынды.

Ағылшын тарихнамасының жарқырауы

Сили кейінгі империялық тарихшылардан әлдеқайда өткір ойлы болды, себебі ол осы трансформацияның нәтижесінде Англия тарихында империяның маңыздылығы туралы ұлттық ұмытылу мүмкін болғанын айтқан. Оның лекциялары ағылшын тарихнамасының көзқарасын тарылтатын кемшіліктерін сынап көрсетуге толы болды: "Олар [біздің тарихшыларымыз] парламенттік тартыстар мен бостандық туралы қозғалыстарға тым көп мән береді, ал бұл мәселелердің бәрінде Англияның сегізінші ғасыры он жетінші ғасырдың сәл ғана көлеңкесі еді. Олар сол ғасырда Англия тарихы Англияда емес, Америка мен Азияда жазылғанын байқамайды".

Империяның негіздері

Силидің империялық соғыстар мен жаулап алулар туралы баяндамасы, жаулап алушылардың алғашқыда келтірген дәлелдемелерін қайталайды: сауданың жалғыз мақсаты, есептеу немесе қастық емес, кездейсоқ түрде саяси жаулап алуға айналды. Көптеген тарихшылар Шығыс Үндістан компаниясының Үндістандағы саяси және әскери қақтығыстарға мәжбүр түрде тартылғанын, ал аумақтық билік пен кіріске тек сауда қызметін қорғау үшін соңғы шара ретінде ғана қызығушылық танытқанын айтады. Империялық тарихшылардың баяндамаларымен келісетін Сили, Үндістанның "біреу иеленуін күтіп тұрғанын" жазды. Ол 18 ғасырдың соңында Үндістанда болған оқиғаларды "шетелдік жаулап алу" емес, "ішкі төңкеріс" деп санады.

Ерекше цитаталар

"Тарих – мемлекеттік басшылықтың мектебі". "Саясаттан айырылған тарих – қарапайым әдебиетке төңкеріледі". Ол жиі дұрыс емес түсінілді, оның "Тарих – өткен саясат, ал саясат – қазіргі заманның тарихы" деген сөзін айтқан деп есептейді.

Шығармалары

Табиғи дін. Макмиллан және компания, 1882 ж. Наполеон I-нің қысқаша тарихы. Робертс ағайындылары, 1886 ж.